Kế hoạch bài dạy ngữ văn 6 (tuần 1-8)

+ Năng lực tạo lập văn bản: Biết vận dụng những kiến thức Tiếng Việt cùng với những trảinghiệm và khả năng suy luận của bản thân để hiểu văn bản; Trình bày dễ hiểu các ý tưởng; cóthái độ

Trang 1

- Khái niêm thể loại truyền thuyết

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu

- Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm VHDG thời kì dựngnước

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong văn bản Bánh chưng, bánh giầy

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra 1 số chi tiết tưởng tượng kì ảo trong truyện

3.Thái độ :

- Giáo dục lòng tự hào về nguồn gốc tổ tiên

4 Năng lực có thể hình thành:

- Biết tóm tắt truyện, phân tích các nhân vật trong truyện, nắm nội dung và nghệ thuật truyện

- Hình thành năng lực tư duy, làm việc nhóm, phát hiện và giải quyết vấn đề

-Hiểu được tác dụng củacác chi tiết thần kỳ sửdụng trong truyện

-Biết liên hệ thực tế từ ý nghĩa câuchuyện

-Phân tích lí giải giá trị nội dung và nghệthuật của truyện

-Cảm nhận được ý nghĩa của một số hìnhảnh, chi tiết đặc sắc trong truyện

-Trình bày được cảm nhận, ấn tượng của

cá nhân về giá trị nội dung và nghệ thuậtcủa văn bản

Khái quát được giá trịnội dung và nghệ thuật,

tư tưởng của truyện

-Nhận xét, khái quát được một số đặcđiểm và đóng góp của truyện

Trang 2

- Kĩ năng: giao tiếp, tái hiện kiến thức,…

- Đánh giá sản phẩm của học sinh:

Mỗi khi tết đến xuân về, người VN chúng ta lại nhớ đến câu đối quen thuộc rất nổi tiếng :

Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh

Bánh chưng cùng bánh giầy là 2 thứ bánh rất nổi tiếng, rất ngon, rất bổ không thể thiếu đượctrong mâm cỗ ngày tết của dân tôc VN mà còn mang bao ý nghĩa sâu xa, lý thú Các em có biết 2thứ bánh đó bắt nguồn tứ 1 truyền thuyết nào của thời Vua Hùng?

Hoạt động 2 Hình thành kiến thức (30')

Đơn vị kiến thức 1: Tìm hiểu chung

Y/c: Giọng chậm rãi, t/c Chú ý lời của

thần trong giấc mộng của lang liêu

Giáo viên chia đoạn: giáo viên đọc đoạn

-Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác

phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai

đoạn đầu.

-Các chi tiết nghệ thuật của truyện

b.Kĩ thuật, phương pháp: Động não,

vấn đáp, thuyết trình

c.Cách thức tổ chức các hoạt động:

- HS đọc phần 1

? Vua Hùng chọn người nối ngôi trong

I.Tìm hiểu chung:

II Đọc – Hiểu văn bản:

1 Vua Hùng chọn người nối ngôi

- Hoàn cảnh: giặc ngoài đã yên,đất nước thái bình, ND no ấm, vua

đã già muốn truyền ngôi

- ý của Vua không nhất thiết contrưởng

- Biết tóm tắttruyện

- Hình thànhnăng lực tư duy,làm việc nhóm,phát hiện và giảiquyết vấn đề

- KN giao tiếp

- KN tự nhận thức

- KN xác địnhgiá trị

- KN kiểm soát cảm xúc

- KN thương lượng

- KN ra quyếtđịnh

- KN giải

Trang 3

hoàn cảnh nào?

? Ý định của vua ra sao?(quan điểm của

vua về việc chọn người nối ngôi)

Ý của vua: người nối ngôi vua phải nối

được chí vua, không nhất thết là con

trưởng.? Vua chọn người nối ngôi bằng

hình thức gì?

* GV: Trong truyện dân gian giải đố là1

trong những loại thử thách khó khăn đối

với nhân vật

? Điều kiện và hình thức truyền ngôi có

gì đổi mới và tiến bộ so với đương thời?

? Qua đây, em thấy vua Hùng là vị vua

như thế nào?

(Không hoàn toàn theo lệ truyền ngôi từ

các đời trước: chỉ truyền cho con

trưởng Vua chú trọng tài chí hơn trưởng

thứ Đây là một vị vua anh minh)

+ Tuy là Lang nhưng từ khi lớn lên

chàng ra ở riêng, chăm lo việc đồng áng,

trồng lúa, trồng khoai Lang Liêu thân

thì con vua nhưng phận thì gần gũi với

dân thường

G:Thần - chính là dân Việc thần hiện

ra mách bảo cho L.Liêu là chi tiết

rất cổ tích Các nhân vật mồ côi, bất

hạnh Nhưng thú vị ở đây là gì ?

(Không làm hộ, chỉ mách bảo )

?Vì sao thần chỉ mách bảo mà không

làm giúp lễ vật cho lang Liêu?

- Thần vẫn dành chỗ cho tài năng sáng

tạo của Lang Liêu

- Từ gợi ý, lang Liêu đã làm ra hai loại

bánh

* GV: Các nhân vật mồ côi, bất hạnh

- Hình thức: điều vua đòi hỏimang tính chất một câu đố để thửtài

=>Vua Hùng anh minh chú trọngtài năng, không phân biệt contrưởng, con thứ

2 Cuộc thi tài giữa các ông lang

- Các quan lang: Đua nhau tìm lễvật thật quí, thật hậu

- Lang Liêu:

+ Là người thiệt thòi nhất + Tuy là con vua nhưng phận gầngũi dân thường.Chăm lo việc đồngáng

+ Là người duy nhất hiểu được ýthần và thực hiện được ý thần(Thông minh biết lấy gạo làmbánh)

quyết v/đ

- Biết phân tíchcác nhân vậttrong truyện,nắm nội dung và

truyện

- Hình thànhnăng lực tư duy,làm việc nhóm,phát hiện và giảiquyết vấn đề

Trang 4

thường được thần, bụt hiện lên giúp đỡ

mỗi khi bế tắc.

? Kết quả cuộc thi tài giữa các ông

Lang như thế nào?

- Lang Liêu được chọn làm người nối

ngôi

? Vì sao hai thứ bánh của lang Liêu

được vua chọn để tế Trời, Đất, Tiên

Vương và Lang Liêu được chọn để nối

ngôi vua?

- Hai thứ bánh của Lang Liêu vừa có ý

nghĩa thực tế: quí hạt gạo, trọng nghề

nông (là nghề gốc của đất nước làm cho

ND được no ấm) vừa có ý nghĩa sâu xa:

Đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên

của nhân dân ta

- Hai thứ bánh hợp ý vua chứng tỏ tài

đức của con người có thể nối chí vua

Đem cái quí nhất của trời đất của ruộng

đồng do chính tay mình làm ra mà tiến

cúng Tiên Vương, dâng lên vua thì đúng

là con người tài năng, thông minh, hiếu

thảo

? Lang Liêu đã biết làm 2 thứ bánh để

dâng vua chứng tỏ Lang liêu là người

- Giải thích phong tục làm bánh chưng,

bánh giầy và tục thờ cúng tổ tiên của

người Việt

- Đề cao nghề nông trồng lúa nước

- Quan niệm duy vật thô sơ về Trời, Đất

- ước mơ vua sáng, tôi hiền, đất nước

thái bình, nhân dân no ấm

?Nhân xét NT tiêu biểu cho truyện ?

(Nhiều chi tiết NT tiêu biểu cho truyện

DG) Đó cũng chính là nội dung của ghi

3 Kết quả cuộc thi

- Lang Liêu được chọn nối ngôiVua

+ Hai thứ bánh có ý nghĩa thực tế(Sản phẩm nghề nông =>Quýtrọng nghề nông và hạt gạo

+Hai thứ bánh có ý tưởng sâu xa( Tượng trưng trời, đất Bánh hìnhtròn -> bánh giầy

Bánh hình vuông -> bánh chưng)+ Hai thứ bánh hợp ý vua, chứng

tỏ được tài đức của con người cóthể nối chí vua

=> Thông minh,có lòng hiếuthảo,chân thành

* Ý nghĩa của truyện:

- Giải thích nguồn gốc hai loạibánh cổ truyền

- Đề cao lao động, nghề nông

- ước mơ về sự công minh của vua

- NT: Kể chuyện cô đọng, giàuhình ảnh

- Nắm nội dung

và nghệ thuật truyện

- Hình thành năng lực tư duy, phát hiện và giảiquyết vấn đề

Trang 5

- XD phong tục tập quán của nd từ

những điều giản dị - Giữ gìn bản sắc dân

- Lời vua nói về 2 loại bánh - ýnghĩa TT t/c của ND về 2 loạibánh và phong tục làm bánh

- Hình thành năng lực tư duy, phát hiện và giảiquyết vấn đề

Hoạt động 4: Tìm tòi mở rộng (3')

- GV hệ thống bài:

- Nêu nội dung chính và nghệ thuật kể chuyện ?

- Học ghi nhớ, ý nghĩa truyện

+ Đơn vị cấu tạo từ (Tiếng):

+ Các kiểu cấu tạo từ (Từ đơn, từ phức, từ ghép, từ láy)

Trang 6

II Bảng mô tả các mức độ năng lực.

- Từ và cấu tạo từ

tiếng Việt

- Khái niệm về từ, cấu tạo từ,…

- Kiến thức: HS biết được sơ đồ cấu tạo từ tiếng Việt

- Đánh giá sản phẩm của học sinh:

Giới thiệu bài :

Ở Tiểu học, các em đã đựơc học về tiếng và từ Tiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu sâu thêm vềcấu tạo của từ tiếng Việt để giúp các em sử dụng thuần thục từ tiếng Việt

2 Hoạt động Hình thành kiến thức (20')

Đơn vị kiến thức 1: Từ là gì?

a Mục tiêu: Giúp học sinh hình thành

khái niệm về từ và cấu tạo của từ

? Căn cứ vào dấu gạch chéo, câu

trên có mấy từ và mấy tiếng?

- 9 từ

- 12 tiếng

? Các từ này như thế nào ? Mỗi từ có

mang 1 ý nào đó không?

- Có nghĩa

? Từ nào trong câu trên có 2 tiếng?

- Trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở

? Vậy tiếng dùng để làm gi? từ dùng

- KN tự nhận thức

- KN xác định giá trị

- KN kiểm soát cảm xúc

- KN thương lượng

- KN ra quyết định

- KN giải quyết v/đ

Trang 7

? Khi nào một tiếng có thể coi là một

Đơn vị kiến thức 2 Phân loại từ

a Mục tiêu: Giúp học sinh có kĩ

năng và phân loại được từ đơn, từ

từ đơn, từ phức, em hãy nhắc lại

khái niệm về các từ trên?

H/s thảo luận nhóm

Phân lọai từ đơn và từ phức

- Đại diện nhóm lên trình bày KQuả,

các nhóm khác nhận xét bổ sung

? Dựa vào bảng phân loại hãy chỉ ra

sự khác nhau giữa từ phức và từ

đơn?

? Cấu tạo của từ ghép và từ láy có gì

giống nhau và có gì khác nhau ?

- Từ đơn : Chỉ có một tiếng có nghĩa

- Từ phức: Có hai tiếng trở lên ghép lại cónghĩa tạo thành

- Từ ghép gồm 2 tiếng có quan hệ vềnghĩa

- Từ láy có 2 tiếng có quan hệ về âm

3 Ghi nhớ 2:

- Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ

- Từ gồm một tiếng là từ đơn Từ gồm haihoặc nhiều tiếng là từ phức

Trang 8

* BT1:

Đọc và thực hiện yêu cầu bài tập 1

(?) Các từ: “ Nguồn gốc”; “Con cháu”

thuộc kiểu cấu từ nào?

(?) Nêu quy tắc sắp xếp các tiếng

trong từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc

c/ Từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc

+ Câu mở: Cô dì, chú cháu, anh em

+ Tả tiếng cười: Khanh khách, ha hả

+ Tả tiếng nói:ồm ồm, léo nhéo, thỏ thẻ

+ Tả dáng điệu: Lom khom, lả lướt, đủngđỉnh, khệnh khạng

- Muốn có từ ta phải có gì? muốn tạo được câu phải có gì?

- Từ có mấy loại? kể, cho ví dụ?

- Sơ giản về hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng tình cảm bằng phương tiện ngôn từ: giao

tiếp,văn bản, phương thức biểu đạt, kiểu văn bản

- Sự chi phối của mục đích giao tiếp trong việc lựa chọn phương thức biểu đạt để tạo lập văn bản.

- Các kiểu văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, lập luận, thuyết minh và hành chính công vụ.

2 Kĩ năng :

- Bước đầu nhận biết về việc lựa chọn phương thức biểu đạt phù hợp với mục đích giao tiếp

- Nhận ra các kiểu văn bản ở 1 văn bản cho trước căn cứ vào phương thức biểu đạt

- Nhận ra tác dụng của việc lựa chọn phương thức biểu đạt ở 1 đoạn văn bản cụ thể

3.Thái độ:

- Học sinh tìm tòi và học hỏi để đạt mục đích giao tiếp.

4 Năng lực cần đạt:

-HS hiểu văn bản và các phương thức biểu đạt

5 II Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực

Trang 9

Biết được Sơ giản về hoạt

-Bước đầu nhận biết về việc lựa chọnphương thức biểu đạt phù hợp với mụcđích giao tiếp

- Nhận ra tác dụng của việc lựa chọnphương thức biểu đạt ở 1 đoạn văn bản

a Mục tiêu: Giúp các em nhớ lại kiến thức cũ và có tâm thế tốt khi vào học bài mới

- Kiến thức: HS kể được một số văn bản và phương thức biểu đạt đã học

b Phương thức:

- Phương pháp: vấn đáp tái hiện,…

- Điều kiện để thực hiện hoạt động:

c Cách thức thực hiện:

- GV giao nhiệm vụ:

+ Kể tên một số văn bản và phương thức biểu đạt mà em đã biết

+ Các em đã được tiếp xúc với một số văn bản ở tiết 1 và 2 Vậy văn bản là gì? Được sử dụng vớimục đích giao tiếp như thế nào?

Trang 10

1 Đơn vị kiến thức 1: Văn bản và mục đích giao

? Trong đ/s khi có một tư tưởng, tình cảm, nguyện

vọng,( khuyên nhủ muốn tỏ lòng yêu mền bạn, muốn

tham gia một h/đ do nhà trường tổ chức ) Mà cần biểu

đạt cho người hay ai đó biết thì em làm thế nào?

- Nói hoặc viết

? Người này nghe người khác nói, người này đọc của

người khác viết là họ đang làm gì với nhau?

* GV: Các em nói và viết như vậy là các em đã dùng

phương tiện ngôn từ để biểu đạt điều mình muốn nói.

Nhờ phương tiện ngôn từ mà mẹ hiểu được điều em

muốn nói, bạn nhận được những tình cảm mà em gưỉ

gắm Đó chính là giao tiếp.

? Vậy giao tiếp là gì? Bằng phương tiện nào?

* GV chốt: Đó là mối quan hệ hai chiều giữa người

truyền đạt và người tiếp nhận.

? Khi muốn bộc lộ tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng ấy

1 cách đầy đủ trọn vẹn cho người khác hiểu em phải

làm thế nào?

- Tạo lập văn bản  nói có đầu có đuôi, mạch lạc, lý lẽ

chặt chẽ

Gv chuyển ý : Vậy như thế nào là một văn bản?

G cho H/s đọc câu ca dao (sgk tr 16)

? Câu ca dao sáng tác để làm gì? Câu ca dao nói lên

vần đề gì ?

- Câu ca nêu ra 1 lời khuyên: khuyên con người giữ

đúng lập trường tư tưởng không giao động khi người

khác thay đổi chí hướng

? Bài ca dao được làm theo thể thơ gì? Hai câu lục và

bát liên kết với nhau như thế nào?

+ Bài ca dao làm theo thể thơ lục bát, có sự liên kết

chặt chẽ:

I Tìm hiểu chung về văn bản và phương thức biểu đạt.

1 Văn bản và mục đích giao tiếp.

- Giao tiếp là họatđộng truyền đạt, tiếpnhận tư tưởng, tìnhcảm bằng ngôn ngữ

- Hiểu văn bản

và các phươngthức biểu đạt

- Năng lực tựhọc,

Trang 11

-> Là một văn bản vì có nội dung trọn vẹn, liên kết

mạch lạc * GV chốt: Bài ca dao là một văn bản: nó có

chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc và diễn đạt

trọn vẹn ý.

? Theo em lời phát biểu của cô hiệu trưởng trong lễ

khai giảng có phải là một vb không? Vì sao?

- (Là vb Đây là một văn bản vì đó là chuỗi lời nói có

chủ đề, có sự liên kết về nội dung: báo cáo thành tích

năm học trước, phương hướng năm học mới. VB nói.)

? Bức thư có phải là 1 vbản không?

-( Là vbản viết, có chủ đề là thông báo tình hình là

quan tâm tới người nhận thư.)

? Đơn xin học, bài thơ có phải là vb không ?

(Đều là vb vì chúng đêu là sự thông tin và có mđích

tư tưởng nhất định.)

? Vậy em hiểu thế nào là văn bản?

Giáo viên chốt lại : Vậy văn bản là chuỗi nói miệng

hay bài viết diễn đạt một nội dung tương đối trọn vẹn ;

có liên kết mạch lạc để thực hiện mục đích giao tiếp

tùy theo mục đích giao tiếp cụ thể mà người ta sử dụng

các kiểu văn bản với các phương thức biểu đạt phù hợp

.Đơn vị kiến thức 2: Hướng dẫn nhận biết kiểu văn

- Lấy VD cho từng kiểu văn bản?

Học sinh đọc các kiểu văn bản với các phương thức

biểu đạt Mục đích giao tiếp của từng kiểu văn bản ?

? Có tất cả mấy kiểu văn bản ? Hãy nêu từng loại văn

bản và cho ví dụ ?

a: Tự sự: Trình bày diễn biến sự việc

Vd : Thánh gióng, Tấm Cám

b: Miêu tả: Tái hiện trạng thái sự vật , con người

Vd : Tả người, tả thiên nhiên, sự vật

c: Biểu cảm: Bày tỏ tình cảm, cảm xúc

Vd: Bài thơ cảnh khuya (HCM)

d: Nghị luận: Nêu ý kiến đánh giá , bàn bạc

Vd: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”

- Văn bản là chuỗi lờinói miệng hay bàiviết có liên kết, mạchlạc vận dụng phươngthức biểu đạt phù hợp

để thực hiện mđ gt

2 Kiểu văn bản và phương thưc biểu đạt của văn bản.

- Có 6 kiểu văn bảnứng với 6 phươngthức biểu đạt

* Ghi nhớ (SGKtr17 )

II Luyện tập:

1 Bài tập 1:

a Văn bản tự sự (Cóngười, có việc, d/biến

sự việc)

Năng lực

tự quản lý, năng lực hợp tác,

Năng lực giải quyếtvấn đề, năng lực giao tiếp

-Lựa chọnphương thứcbiểu đạt phùhợp với mụđích giao tiếp

Trang 12

đ: Thuyết minh: giới thiệu đặc điểm , tính chất, phương

pháp

Vd: Giới thiệu về các sản phẩm sữa, thuốc

e: Hành chính – công vụ : trình bày ý muốn, quyết định

nào đó, thể hiện quyền hạn, trách nhiệm giữa người và

người

- Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài tập

( 1) Hành chính công vụ ( 2 ) Tự sự ( 3) miêu tả (4)

Thuyết minh (5) biểu cảm ( 6) Nghị luận

? Qua việc tìm hiểu hãy cho biết: Thế nào là hoạt động

giao tiếp? Thế nào là một văn bản? Có mấy VB?

- H/s đọc ghi nhớ

3 Hoạt động Luyện tập + Vận dụng (15')

- Mục tiêu: HS làm được các bài tập theo yêu cầu

- H/s đọc BT1  nêu y/c của BT

- Kĩ thuật, phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo

luận

- Cách thức tổ chức các hoạt động:

HS thảo luận nhóm

Đại diện các nhóm trả lời

? Các đoạn văn, thơ dưới thuộc phương thức biểu đạt

nào ? G thích vì sao lại thuộc các kiểu VB ấy?

d/ Biểu cảm: T/c tựtin, tự hào của cô gái

- Văn bản là gì ? Để có văn bản thì ta cần phải làm gì ?

- Có mấy kiểu văn bản và phương thức biểu đạt ? Cho vd?

- Chuẩn bị chủ đề tích hợp ( 6 tiết): Truyền thuyết

- Thánh Gióng

- Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Tìm hiểu chung về văn tự sự,

- Sự việc và nhân vật trong văn bản tự sự

- Khái niệm từ mượn

- Nguồn gốc của từ mượn trong tiếng việt

- Nguyên tắc mượn từ trong tiếng việt

- Vai trò của từ mượn trong hoạt động giao tiếp và tạo lập văn bản

2 Kĩ năng

- Nhận biết được các từ mượn trong văn bản

Trang 13

- Xác định đúng nguồn gốc của các từ mượn.

- Viết đúng những từ mượn

- Sử dụng từ điển để hiểu nghĩa từ mượn

- Sử dụng từ mượn trong nói và viết

3.Thái độ

Có thái độ đúng với từ mượn

- HS biết sử dụng từ mượn trong giao tiếp

II Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực

Nhận biết được các từ

mượn trong văn bản

Hiểu được thế nào là từ mượn

Nguyên tắc mượn từ trong tiếng việt

Biết cách sử dụng từ mượn trongnói và viết phù hợp với hoàn cảnhgiao tiếp

- Kiến thức: HS nhớ lại các loại từ tiếng Việt

- Kỹ năng: giao tiếp, tái hiện kiến thức

- Phương pháp: vấn đáp tái hiện

- Điều kiện để thực hiện hoạt động (phương tiện, thiết bị cần thiết): SGK, học sinh còn nhớ cácloại từ TV

c Cách thực hiện

a GV giao nhiệm vụ -HS tiếp nhận nhiệm vụ:

? Phân biệt giữa từ đơn, từ phức, từ láy, từ ghép, cho VD?

b Học sinh thực hiện nhiệm vụ: suy nghĩ trả lời

c Học sinh báo cáo sản phẩm:

d Đánh giá sản phẩm của học sinh và vào bài:Tiếng Việt của chúng ta vô cùng phong phú ngoàinhững từ thuần Việt, ông cha ta còn mượn một số từ của nước ngoài để làm giàu thêm ngôn ngữcủa ta Vậy từ mượn là những từ như thế nào? Khi mượn ta phải tuân thủ những nguyên tắc gì?Bài hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó

1 Đơn vị kiến thức 1 Từ thuần Việt và từ

Trang 14

-Cách thức tổ chức các hoạt động:

GV treo bảng phụ đã viết VD

? Dựa vào kiến thức tiểu học, Em nhắc lại thế

nào là từ thuần Việt? Cho ví dụ?

- Ví dụ: ăn, uống Nhà

? H.Đọc đoạn văn? đoạn văn trên có những tư

nào là từ mượn?

- Trượng, Tráng sĩ, biến thành

? Dựa vào chú tích sau văn bản Thánh Gióng,

em hãy giải thích nghĩa của từ trượng, tráng sĩ?

- Trượng: đơn vị đo độ dài = 10 thước TQ cổ

tức 3,33m ở đây hiểu là rất cao

? Đọc các từ này, các em phải đi tìm hiểu nghĩa

của nó, vậy theo em chúng có nằm trong nhóm

từ do ông cha ta sáng tạo ra không?

- Hai từ này không phải là từ do ông cha ta sáng

tạo ra mà là từ đi mượn ở nước ngoài

? Những từ đó có nguồn gốc từ đâu ?

=> Từ mượn tiếng Hán

?Trong số những từ mượn dưới đây từ nào được

mượn từ tiếng hán ? từ nào mượn các ngôn ngữ

khác

- Sứ giả, giang sơn, gan -> từ mượn tiếng Hán

- Mít tinh, Xô Viết -> từ mượn tiếng Nga

- in – tơ – nét ; Ra - đi – ô -> từ mượn Tiếng

Anh

? Em có nhận xét gì về hình thức chữ viết của

các từ: ra-đi-ô, in-tơ-nét, sứ giả, giang san?

- Có dùng gạch nối: ra-đi-ô,in-tơ-nét đây là từ

mượn của ngôn ngữ ấn Âu

? Tại sao cùng từ mượn mà cách viết khác

mẽ, hay làm việc lớn

-> Sắc thái trang trọng, màtiếng Việt chưa có từ thíchhợp để thay thế

- Mượn từ của nước ngoài,tiếng Việt chưa có từ thíchhợp để biểu thị

2 Kết luận:

- Từ mượn: là từ vay mượn

-Biết sử dụng

từ mượntrong giaotiếp

Trang 15

Tại sao phải mượn?

? Số lượng từ mượn nhiều nhất, quan trọng nhất

là ngôn ngữ nước nào?

- Hán ( Trung Quốc)

? Ngoài ra?

- Mượn ngôn ngữ: các nước khác:

Anh,Pháp,Nga

? Qua phân tích em hiểu thế nào là từ thuần

Việt ? Từ mượn ? Cách viết các từ mượn ?

Học sinh đọc mục ghi nhớ

Gọi học sinh đọc đoạn văn của Bác Hồ?

? Đoạn văn trên Bác muốn nói với chúng ta

điều gì?

- Mặt tích cực: làm giàu ngôn ngữ dân tộc

- Mặt tiêu cực: làm cho ngôn ngữ dân tộc bị pha

tạp

- Khi cần thiết thì mới phải mượn từ

- Khi TV đã có thì không nên mượn tuỳ tiện

? Theo em, việc mượn từ có tác dụng gì?

? Nếu mượn từ tuỳ tiện có được không?

Gv đưa ra VD: T/d của việc dùng từ mượn:

+ Vợ: Phu nhân

+ Đàn bà: Phụ nữ

 Tăng sự trang trọng trong 1 số hoàn cảnh cụ

thể

VD: Gác- đờ- bu (Người nghe khó hiểu)

? Theo em khi mượn từ cần chú ý điều gì ?

khi nào cần mượn từ? Khi nào không cần

mượn?

- Cho h/s đọc ghi nhớ:

2 Đơn vị kiến thức 2 Nguyên tắc mượn từ:

- Mục tiêu: HS hiểu nguyên tắc mượn từ

- Kĩ thuật, phương pháp: Vấn đáp, thuyết

để biểu thịVD: sính lễ, in-tơ net

- Phần lớn từ mượn quantrọng nhất là từ mượn tiếngHán, bên cạnh đó còn mượntiếng Anh, Pháp

- Cách viết:

+ Các từ mượn đã đượcViệt hoá: viết như thuầnviệt những từ mượn chưađược việt hoá hoàn toàn: tanên dùng gạch nối để nốicác tiếng với nhau

II Nguyên tắc mượn từ:

- Mượn từ để làm giàu tiếngViệt

- Không nên mượn từ nướcngòai một cách tùy tiện

* Ghi nhớ 2: SGK - 25

III Luyện tập:

Bài 1 Ghi lại các từ mượn

a Mượn từ Hán Việt: vôcùng, ngạc nhiên, tự nhiên,sính lễ

b Mượn từ Hán Việt: Gianhân

c Mượn từ Anh: pốp, nét

in-tơ-Bài 2: Xác định nghĩa của

từng tiếng tạo thành từ HánViệt

- Khán giả: người xem+ Khán: xem

Trang 16

+ Nhóm 1,2 (Phần a)

+ Nhóm 3,4 ( Phần b)

+ Nhóm 5,6 ( Phần c)

Gv hướng dẫnGv đọc chậm rãi Hs viết

- Chấm chéo 2 em  Gv chấm lại cho điểm

CHỦ ĐỀ MÔN HỌC: TRUYỀN THUYẾT

- Số tiết : 06 tiết (Tiết 5- 10)

- Đối tượng học sinh lớp 6

Hiểu, cảm nhận được những nét chính về ND và NT của các truyÖn: Th¸nh Giãng, Sơn Tinh Thủy Tinh Có những hiểu biết bước đầu về văn tự sự như: Tự sự là gì, ý nghĩa của tự sự ? vai trò

-của sự việc và nhân vật trong văn tự sự? ý nghĩa và mqh -của sv và nv trong văn TS )

- Vận dụng kiến thức đã học để đọc - hiểu và tạo lập văn bản Xác định sv, nhân vật trong 1 văn bản cụ thể

2 Kĩ năng:

- Đọc, hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trưng thể loại

- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết nghệ thuật kì ảo trong văn bản

- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc được kể theo trình tự thời gian

- Xác định ý nghĩa, kể lại được truyện

- Nhận biết VB tự sự, chỉ ra được sv, nhân vật trong 1 vb tự sự

- Sd 1 số thuật ngữ; tự sự, kể chuyện, sự việc, người kể

- Giáo dục ANQP: Giới thiệu mô hình, tranh vẽ các loại vũ khí tự tạo của nhân dân VN trong các

cuộc kháng chiến: gậy tre, chông tre

4 Định hướng phát triển năng lực:

- Năng lực chung: + Năng lực tự chủ và năng lực tự học: sự tự tin và tinh thần lạc quan trong họctập và đời sống khả năng suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học và tự điểu chỉnh để hoànthiện bản thân

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận, lập luận, phản hồi, đánh giá về các vấn đề trong họctập và đời sống, phát triển khả năng làm việc nhóm, làm tăng hiệu quả hợp tác

Trang 17

+ Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết đánh giá vấn đề, tình huống dưới những góc nhìnkhác nhau

- Năng lực đặc thù: + Năng lực đọc hiểu văn bản: cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ, nhận ra giá trị thẩm

mĩ trong văn học

+ Năng lực tạo lập văn bản: Biết vận dụng những kiến thức Tiếng Việt cùng với những trảinghiệm và khả năng suy luận của bản thân để hiểu văn bản; Trình bày dễ hiểu các ý tưởng; cóthái độ tự tin khi nói, kể mạch lạc câu chuyện; biết chia sẻ ý tưởng khi thảo luận ý kiến về bàihọc

+ Năng lực thẩm mĩ: Trình bày được cảm nhận và tác động của tác phẩm đối với bản thân Vậndụng suy nghĩ và hành động, hướng thiện Biết sống tốt đẹp

- Học sinh: Chuẩn bị nội dung bài học, đọc trước bài ở nhà, tìm hiểu trước về nội dung bài học

trả lời câu hỏi trong vở soạn bài, sưu tầm thêm tư liệu.

III Phương pháp: Vấn đáp, thuyết giảng, thảo luận

IV Tiến trình dạy và học:

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết về đề tài giữ nước

- Những sự kiện và di tích phản ánh lịch sử đấu tranh giư nước của ông cha ta được kể trong mộttác phẩm truyền thuyết

2 Kĩ năng

Rèn kĩ năng đọc- hiểu văn bản truyền thuyết

- Phân tích một số chi tiết kì ảo trong văn bản

- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc được kể theo trình tự thời gian

3 Thái độ

- Giáo dục lòng tự hào về truyền thống anh hùng trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc,lòng biết ơn đối với những anh hùng có công với đất nước

4 Năng lực cần đạt: HS hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện.

- Xác định đượcnội dung chínhmỗi đoạn

- Phân tích lí giải giá trị nội dung và nghệ thuậtcủa truyện

- Cảm nhận được ý nghĩa của một số hình ảnh,chi tiết đặc sắc trong truyện

- Trình bày được cảm nhận, ấn tượng của cánhân về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn

Trang 18

III Chuẩn bị:

- GV:Đọc và soạn bài, tranh ảnh Thánh Gióng

- HS: Soạn bài theo câu hỏi SGK

IV Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận

V Tiến trình dạy học:

1 Hoạt động Khởi động: (5')

a Mục tiêu:

- Kiến thức: HS nhớ lại các truyền thuyết đã học ở tiểu học

- HS báo cáo sản phẩm: Bánh …giầy, Thánh Gióng, Sơn Tinh…

- Đánh giá sản phẩm của học sinh:

Người con cả của Âu cơ lên làm vua, truyền ngôi được mười mấy đời thì bỗng giặc Ân sang xâm chiếm.Thế giặc mạnh lắm, Vua Hùng lo lắng cho sứ giả đi tìm người cứu nước, và sứ giả đã gặp 1 chuyện lạ.

- Đứa con trai ấy đã ăn: Bảy nong cà, 3 nong cơm, uống một hơi nước cạn khúc sông và cưỡilưng ngựa sắt bay phun lửa

Nhổ bụi tre làng đuổi giặc Ân

Thật là thần thánh Câu truyện về ‘Đứa con trai nọ’ đó như thế nào ta tìm hiểu bài hôm nay

Năng lực

Đơn vị kiến thức 1 Tìm hiểu chung

-Mục tiêu: Nắm được những nét chung của truyện:

thể loại, bố cục, PTBĐ

- Kĩ thuật, phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình.

GV hướng dẫn đọc : Đọc to, lưu loát, rõ ràng, thay

đổi giọng theo từng đoạn

? Văn bản này thuộc PTBĐ gì ? Thể loại ?

? Em hãy kể tóm tắt những sự việc chính của truyện?

Năng lực

tự học, năng lực

tự quản lý, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp

Trang 19

- Nguồn gốc, sự ra đời của Thánh Gióng.

- Khi có giặc,Thánh Gióng biết nói và nhận trách

nhiệm đánh giặc

- Thánh Gióng lớn nhanh như thổi

- Thánh Gióng vươn vai thành tráng sĩ cưỡi ngựa sắt

đi đánh giặc và đánh tan giặc

- Vua phong TG là Phù Đổng Thiên Vương và những

dấu tích còn lại của Thánh Gióng

?.Truyện chia làm mấy phần ? Nêu tiêu đề mỗi phần

* Bố cục: 4 phần :

- P1 : Từ đầu “ nắm lấy “ -> Sự ra đời của Gióng

- P2 : Tiếp ” chú bé dặn “ -> Gióng đòi đi đánh giặc

- PĐ3 : Tiếp “ cứu nước” -> Gióng được nuôi lớn

để đánh giặc

- P4 : Còn lại : Gióng đánh thắng giặc và bay về trời

Đơn vị kiến thức 2 Đọc - Hiểu văn bản

- Mục tiêu: -Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác

phẩm thuộc thể loại truyền thuyết về đề tài giữ nước

-Những sự kiện và di tích phản ánh lịch sử đấu tranh

giư nước của ông cha ta được kể trong một tác phẩm

truyền thuyết

- Kĩ thuật, phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình,

thảo luận

- Học sinh theo dõi đoạn 1.

? Thánh Gióng ra đời như thế nào?

- Bà mẹ uớm chân vào vết chân to, thụ thai, sinh con

trai lên 3 tuổi không biết nói, biết cười, đặt đâu năm

đấy

? Nhận xét về sự ra đời của Thánh Gióng?

Một đức trẻ được sinh ra như Gióng là bình thường

hay kì lạ ?

- Khác thường, kì lạ, hoang đường

? Yếu tổ kỳ lạ ấy nhấn mạnh điều gì về con người

Thanh Gióng ?

- Sự ra đời khác thường của Gióng là con người của

thần, thánh chứ không phải là người dân bình

thường

? Tại sao tác giả dân gian không để Gióng là một vị

thần bỗng xuất hiện mà để Gióng sinh ra từ gia đình

GV: Vị thần đó lớn lên như thế nào? ta tìm hiểu tiếp

? Giặc Ân sang xâm lược, thế giặc mạnh “sứ giả đi

rao khắp nơi tìm người cứu nước” chi tiết “ sứ

giả nước” thể hiện điều gì?

4 Bố cục: 4 đọan

II Đọc-Hiểu văn bản:

1 Sự ra đời của Thánh Gióng:

Bà mẹ ướm chân thụ thai 12 thángmới sinh;

Sinh cậu bé lên 3không nói, cười, đi;

⇒ Xuất thân bình dịnhưng cũng rất thầnkì

2 Thánh Gióng lớn lên và ra trận đánh giặc:

Trang 20

- Lời kêu gọi khẩn thiết của non sông đất nước trước

nạn ngoại xâm và nhiệm vụ đánh giặc ngoại xâm là

của toàn dân

? Thánh Gióng cất tiếng nói khi nào?

+ Nghe tiếng sứ giả cậu bé bỗng dưng cất tiếng nói

“Ông về tâu vua, sắm cho ta một con ngựa sắt, một

áo giáp sắt, và một roi sắt "

? Tiếng nói đầu tiên của Gióng là tiếng nói đòi đi

đánh giặc: Tiếng nói đó có ý nghĩa gì?

-> Lòng yêu nước, niềm tin chiến thắng

GV: Câu nói của Gióng toát lên niềm tin chiến

thắng , ý thức về vận mệnh dân tộc, đồng thời thể

hiện sức mạnh tự cường của dân tộc ta

⇒ Đây là chi tiết thần kì có nhiều ý nghĩa:

+ Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước: ban đầu nói

-là nói lời quan trọng, lời yêu nước, ý thức đối với đất

nước được đặt lên hàng đầu

+ Gióng là hình ảnh của nhân dân, lúc bình thường

thì âm thầm lặng lẽ nhưng khi nước nhà gặp cơn

nguy biến thì đứng ra cứu nước đầu tiên

?Thánh Gióng đòi những gì ở sứ giả?

- Ngựa sắt, áo giáp sắt, roi sắt

? Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt để đi đánh

giặc điều đó có ý nghĩa gì ?

? Sau khi gặp sứ giả cậu bé còn biến đổi gì nữa?

+ Lớn nhanh như thổi cơm ăn mấy cũng không no,

áo vừa mặc song đã đứt chỉ

? Vậy em có nhận xét gì tuổi thơ của Gióng?

(?) Tại sao lúc đất nước bình yên chú bé không lớn

mà khi có giặc lại lớn nhanh như thổi như vậy?

- Gióng phải lớn nhanh mới có đủ sức mạnh, mới kịp

đánh giặc cứu nước Đáp ứng nhiệm vụ cứu nước.

Việc cứu nước là rất hệ trọng và cấp bách, Gióng

phải lớn nhanh mới đủ sức mạnh kịp đi đánh giặc.

Hơn nữa, ngày xưa ND ta quan niệm rằng, người

anh hùng phải khổng lồ về thể xác, thì mới có sức

mạnh, chiến công phi thường Cái vươn vai của

Gióng để đạt đến độ phi thường ấy.

?Thấy chú bé ăn nhiều, lớn nhanh bà con đã làm gì?

Việc làm của bà con hàng xóm có ý nghĩa như thế

nào ?

* GV: Ngày nay ở làng Gióng người ta vẫn tổ chức

cuộc thi nấu cơm, hái cà nuôi Gióng Đây là hình

thức tái hiện quá khứ rất giàu ý nghĩa

GV chuyển ý: Giặc đến nhà, Gióng ra trận, Gióng

đánh giặc ra sao?

? Tim những chi tiết miêu tả chú bé chuẩn bị ra trận ?

+ Gióng vươn vai biến thành tráng sỹ mình cao hơn

trượng

- Tiếng nói đầu tiêncủa Thánh Gióng làtiếng nói đòi đánhgiặc

-> Lòng yêu nước,niềm tin chiến thắng

- Gióng đòi ngựasắt, roi sắt, áo giápsắt

-> Đánh giặc cần có

cả vũ khí sắc bén,hiện đại

- Gióng lớn nhanhnhư thổi

- Bà con góp gạo thóc nuôi chú bé

+ Tình cảm yêu thương đùm bọc củanhân dân, tinh thân đoàn kết sức mạnh của cộng đồng

+ Gióng lớn lên trong sự đùm bọc của nhân dân

- Thánh Gióng ratrận đánh giặc:

+ Gióng vươn vaibiến thành tráng sỹmình cao hơntrượng

+ Gióng đánh giặckhông những bằng

vũ khí mà bằng cả

cỏ cây của đất nước

- Khi giặc đếnGióng lớn nhanh

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện

Trang 21

? Chi tiết này có ý nghĩa gì?

- Sự vươn vai của Gióng thể hiện sức mạnh phi

thường của thần thánh

? Gióng đánh giặc ntn ?

? Từ đó em có suy nghĩ gì về hình ảnh thánh Gióng

khi giặc đến, khi đánh giặc?

? Câu chuyện kết thúc bằng sự việc gì ? Đánh tan

giặc Gióng làm gì?

? Cuối bài Gióng bay về trời Tại sao tác giả dân

gian không để Gióng về quê hương để hưởng thụ

những ngày thanh bình? chi tiết này có ý nghĩa gì?

- Gióng bay về trời là hình ảnh đẹp đầy ý nghĩa: là vị

thần giúp dân đánh giặc không vì danh lợi vinh

hoa Gióng là non nước, đất trời, là biểu tượng của

người dân Văn Lang Gióng sống mãi

Học sinh theo dõi đoạn cuối

? Những dấu tích để lại ?Ý nghĩa?

- Ao hồ, làng cháy, tre đằng ngà

? Nhớ ơn Thánh Gióng vua và nhân dân đã làm gì?

- Lập đền thờ, phong phù đổng thiên vương mở hội

Gióng

GV liên hệ “Hội khoẻ phù đổng” hàng năm thể hiện

sức mạnh của nhân dân, khối đoàn kết dân tộc

? Theo em truyện TG có thật không ?

? Những chi tiết nào được coi là truyền thuyết?

? Vì sao Tg dân gian lại muốn coi TG là có thật?

- Vì ND ta yêu nước mến người anh hùng, yêu mến

truyền thống anh hùng và tự hào về nó.Bởi vậy mà

nhân dân tin là có thật cũng như tin vào sức mạnh

Thể hiện sức mạnhcủa người xưa trongcông cuộc chốnggiặc ngoại xâm

3 Thánh Gióng bay về trời:

+ Giặc tan Giónglên đỉnh núi cởi giápsắt bỏ lại, một mìnhmột ngựa bay lêntrời

-> Hình tượngGióng sống mãi, là

vị thần giúp dânđánh giặc

2 Nội dung:

Ca ngợi người anhhùng làng Gióng,thể hiện sức mạnh

Trang 22

kỳ diệu của nhândân, ước mơ của

ND bảo vệ vữngchắc tổ quốc

Hoạt động 3: Luyện tập + Vận dụng (13')

a Mục tiêu:

- Kiến thức: các cách phân tích, đánh giá hình ảnh trong học văn

- Kỹ năng: trình bày, tư duy,…

b Phương thức

- Phương pháp: vấn đáp

- Điều kiện để thực hiện hoạt động (phương tiện, thiết bị cần thiết): ngôn ngữ

(1) Hình ảnh nào của Gióng là hình ảnh đẹp nhất trong tâm trí em?

(2) Theo em, tại sao hội thi trong nhà trường phổ thông lại mang tên Hội khoẻ Phù Đổng?

b Học sinh thực hiện nhiệm vụ

c Học sinh báo cáo sản phẩm

Đây là hội thao dành cho lứa tuổi thiếu nhi (lứa tuổi Gióng) mục đích của cuộc thi là khoẻ đểhọc tập tốt, lao động tốt góp phần vào sự nghiệp bảo vệ và XD đất nước

d Đánh giá sản phẩm của học sinh

V Hướng dẫn học sinh tự học (2')

- Tiếng nói đầu tiên của Thánh Gióng có ý nghĩa gì

- Sự lớn lên của Thánh Gióng thể hiện điều gì

Trang 23

- Cách giải thích hiện tượng lũ lụt xảy ra ở đồng bằng Bắc bộ và khát vọng của người Việt cổtrong việc chế ngự thiên tai,lũ lụt bảo vệ cuộc sống của mình trong 1 truyền thuyết.

- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: Sử dụng nhiều chi tiết kì lạ,hoang đường

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng đọc – hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trưng thể loại

- Nắm bắt các sự kiện chính trong truyện

- Xác định ý nghĩa của truyện

- Kể lại được truyện

3 Thái độ:

- Khơi gợi HS ước mơ, khát vọng chinh phục và làm chủ thiên nhiên

- HS biết phân tích và kể được truyện

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

-Xác định đượcnội dung chínhmỗi đoạn

-Phân tích lí giải giá trị nội dung và nghệthuật của truyện

-Cảm nhận được ý nghĩa của một số hìnhảnh, chi tiết đặc sắc trong truyện

-Trình bày được cảm nhận, ấn tượng của cánhân về giá trị nội dung và nghệ thuật củavăn bản

- Khái quát đượcgiá trị nội dung, ýnghĩa, nghệ thuậtcủa truyện

III Chuẩn bị.

- Giáo viên: Soạn bài

- Tranh: Cuộc giao tranh giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh

- Học sinh: Soạn bài

IV Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận

1 Hoạt động Khởi động (5')

a Mục tiêu:

- Kiến thức: Ý nghĩa TT Thánh Gióng

- Phương pháp: Vấn đáp, giải thích minh hoạ, luyện tập thực hành

- Điều kiện để thực hiện hoạt động: HS đã học bài TG, Có kiến thức về mùa mưa lụt ở miền Bắc

Trang 24

- Đánh giá sản phẩm của học sinh và vào bài:

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là thần thoại cổ đã được lịch sử hoá trở thành một truyền thuyết tiêu biểu

trong chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng Đó là câu chuyện tưởng tượng hoang đường nhưng có cơ sở thực tế Truyện rất giàu giá trị về nội dung và nghệ thuật Một số nhà thơ đã lấy cảm hứng hình tượng từ tác phẩm để sáng tác thơ ca

Năng lực

* Đơn vị kiến thức 1: Tìm hiểu chung:

-Mục tiêu: Nắm được những nét chung của truyện:

+Đ1:Từ đầu “Một đôi” Giọng kể chậm

+Đ2 :Tiếp “Rút quân”  Giọng nhanh dồn dập

+Đ3 : Còn lại: Giọng trầm lắng suy tư

- Gv đọc mẫu 3 học sinh GV nhận xét uốn nắn cho

h.s Tìm hiểu các chú thích 1,3,4

? PTBĐ, TL ?

- 5 Nhân vật

+ Nhân vật chính ST, TT: cả hai dều xuất hiện ở mọi

sự việc Hai vị thần này là biểu tượng của thiên

nhiên, sông núi cùng đến kén rể, đi suốt diễn biến

- Cách giải thích hiện tượng lũ lụt xảy ra ở đồng

bằng Bắc bộ và khát vọng của người Việt cổ trong

việc chế ngự thiên tai,lũ lụt bảo vệ cuộc sống của

mình trong 1 truyền thuyết

- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: Sử dụng

nhiều chi tiết kì lạ,hoang đường

-Kĩ thuật, phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình,

thảo luận

- Hs theo dõi P1 “Từ đầu  Một đôi”

? Nội dung nói về vấn đề gì?

? Nguyên nhân nào xảy ra câu chuyện?

+ Vua Hùng có một người con gái tên là Mị

Nương Muốn kén cho con một người chồng xứng

P2: ST-TT cầu hôn và cuộcgiao tranh giữa 2 vị thần

(Diễn biến truyện)

P3: Cuộc chiến vẫn tiếp tụchàng năm (Kết truyện)

II Đọc - Hiểu văn bản:

1 Vua Hùng kén rể :

- Mị Nương xinh đẹp, nết na

-> Vua muốn kén cho MNmột người chồng thật xứng

Năng lực giải quyết vấn đề,

Năng lực giao tiếp,

Trang 25

Tiết 7

? Ý định của vua Hùng đã dẫn đến sự việc gì?

+ Sơn Tinh, Thuỷ Tinh đến cầu hôn:

? ST-TT được giới thiệu ntn?

- Nguồn gốc ?

- Tài năng ?

- ST: ở vùng núi Tản Viên có tài lạ: Vẫy tay về phía

Tây mọc từng dãy núi đồi

- TT: ở miền biển, tài năng không kém: gọi gió gió

đến, hô mưa, mưa về

? Em có nhận xét gì về những chi tiết miêu tả hai vị

thần?

=> Kì lạ, hoang đường

? Em có nhận xét gì về tài năng của 2 vị thần?

? Đứng trước 2 n.vật tài sức ngang nhau tâm trạng

của Vua hùng như thế nào ?

- Băn khoăn :

? Giải pháp kén rể của vua Hùng là gì ?

+ Vua Hùng ra sính lễ:

- Gồm: Một trăm ván cơm nếp, một trăm nẹp bánh

chưng, voi 9 ngà, gà 9 cựa, ngựa 9 hồng mao đôi

? Em có nhận xét gì về sính lễ và thời gian chuẩn bị?

- Thời gian rất ngắn, sính lễ lạ lùng khó hiểu chỉ có ở

trên cạn

? Có ý kiến cho rằng: Khi đưa ra yêu cầu lễ vật Vua

Hùng đã thiên vị ST? Em nghĩ thế nào về ý kiến

này?

- Đây là giả thiết thú vị : Vua Hùng đóng đô trên cạn

-> Con đường đến nộp sính lễ gần hơn

+ Lễ vật toàn những thứ trên cạn -> ST dễ tìm

? Qua đó, em thấy vua Hùng ngầm đứng về phía ai?

Vua Hùng là người như thế nào?Sự thiên vị ấy cho

thấy ND đứng về phía ST- một phúc thần có công trị

thuỷ

- Qua đó ta thấy vua Hùng ngầm đứng về phía ST,

vua đã bộc lộ sự thâm thuý, khôn khéo

* GV: Người Việt thời cổ cư trú ở vùng ven núi chủ

yếu sống bằng nghề trồng lúa nước Núi và đất là nơi

họ xây dựng bản làng và gieo trồng, là quê hương, là

ích lợi, là bè bạn Sông cho ruộng đồng chất phù sa

cùng nước để cây lúa phát triển những nếu nhiều

nước quá thì sông nhấn chìn hoa màu, ruộng đồng,

làng xóm Điều đó đã trở thành nỗi ám ảnh đối với tổ

tiên người Việt

? Ai là người được chọn làm rể vua hùng?

- ST mang lễ vật đến trước lấy được Mị Nương xảy

ra cuộc giao tranh giữa 2 vị thần

Theo dõi P2: “tiếp  rút quân”.

? Không lấy được vợ, Thuỷ Tinh tỏ thái độ như thế

2 Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn và cuộc giao tranh giữa hai thần:

a Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn:

- Cả 2 đều tài cao, phép lạkhác thường

- Vua Hùng băn khoăn, khó

xử, đặt diều kiện

- Thách cưới : bằng lễ vậtkhó kiếm, hạn giao lễ vậtgấp

- ST mang lễ vật đến trướclấy được Mị Nương

b Cuộc giao tranh giữa hai chàng:

Năng lực suy nghĩ sáng tạo,

HS biết

Trang 26

- Nổi giận, tự ái, muốn chứng tỏ quyền lực

? Cuộc giao tranh giữa ST và TT diễn ra ntn?

? Cảnh Thuỷ Tinh oai diễu võ, hô gió, gọi mưa, sóng

dâng cuần cuộn làm nên bão tố ngập trời đất gợi em

? Oán nặng, thù sâu hàng năm TT còn làm gì?

+ Hàng năm dâng nuớc đánh Sơn Tinh

? Mặc dù thua nhưng năm nào Thủy Tinh cũng dâng

bão, dâng nước đánh Sơn Tinh

Theo em, Thủy Tinh tượng trưng cho sức mạnh nào

của thiên nhiên ?

? ST đại diện cho lực lượng nào?

=> Sức mạnh chế ngự thiên tai bão lụt của nhân dân

ta

? Trong truyện thần Tản viên (ST) dù tài cao phép lạ

nhưng lại là con rể Vua Hùng Chi tiết nghệ thuật

này có ý nghĩa gì?

GV: Trong truyện t.giả dân gian chọn ST làm con rể

vua Hùng lại để cho ST thắng: Là muốn đề cao q.lực

của vua Hùng, đồng thời muốn ca ngợi công lao

dựng nước mở nước của các vua Hùng

Mục tiêu: HS làm được bài tập theo yêu cầu

? Từ truyện ST,TT, em suy nghĩ gì về chủ trương xây

dựng, củng cố đê điều, nghiêm cấm nạn phá rừng

trồng thêm

- GV kể Sơn Tinh, Thuỷ Tinh bằng thơ: Thuở xưa ở

nước văn Lang/ Vua Hùng 18 có nàng con yêu/…

thua dài Sơn Tinh

* Thủy Tinh:

+ Tự ái, muốn chứng tỏquyền lực

+ Hô mưa, gọi gió, làmgiông bão

* Sơn Tinh :

- Không hề nao núng : Bốc từng quả đồi, dời từng quả núi

- Nước dâng lên bao nhiêu bấy nhiêu

- Hai thần giao tranh vôcùng gay go, quyết liệt

c Kết quả cuộc giao tranh:

IV Luyện tập Bài 2: Nhà nước xây dựng,

củng cố đê điều, cấm phárừng, trồng rừng thêm

- Học bài, kể lại truyện, nắm nội dung, nghệ thuật của truyện

Soạn: Tìm hiểu chung về văn tự sự

Ngày dạy: 23/9/2020

Trang 27

- Nhận biết được văn bản tự sự

- Sử dụng được một số thuật ngữ: Tự sự, kể chuyện, sự việc, người kể

3.Thái độ:

- Biết tư duy và tìm hiểu về văn tự sự

- HS nắm được khái niệm văn tự sự, bước đầu biết làm bài văn tự sự

- Biết được bước đầu

- Kiến thức: HS nhớ được 6 kiểu văn bản tương ứng với 6 PTBĐ

- Phương pháp: Vấn đáp, Vấn đáp giải thích minh hoạ, Phương pháp luyện tập thực hành,

Phương pháp trò chơi, Hỏi và trả lời

- GV giao nhiệm vụ:

? Kể tên 6 kiểu văn bản tương ứng với 6 phương thức biểu đạt

? Truyện “Thánh Gióng” Có phải là văn bản không ? Vì sao? Thuộc thể loại nào ? Nêu nhữngkiểu văn văn bản thường gặp

- HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS báo cáo sản phẩm:

Các em đã được nghe ông bà, cha, mẹ kể những câu chuyện mà các em quan tâm, yêu thích

Mỗi truyện đều có ý nghĩa nhất định qua các sự vịêc xảy ra trong truyện Đó là một thể loại gọi là

tự sự Vậy tự sự có ý nghĩa gì? Phương thức tự sự như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu điều đó

2 Hoạt động hình thành kiến thức (25')

1 Đơn vị kiến thức 1 Ý nghĩa và đặc điểm

chung của phương thức tự sự:

I Ý nghĩa và đặc điểm chung của phương thức tự

Trang 28

thảo luận

-Cách thức tổ chức:

HS đọc BT SGK tr27

? Khi nghe những yêu cầu và câu hỏi:

+ Bà ơi! bà kể chuyện cổ tích cho cháu đi!

+ Cậu kể cho mình nghe, Lan là người như thế

nào ?

? Theo em người nghe muốn biết điều gì và

người kể phải làm gì?

-Người nghe: muốn tìm hiểu sự việc, câu chuyện

( muốn hiểu biết)

- Người Kể : thông báo, giải thích sự việc con

người,câu chuyện để người nghe biết

- Trong những câu chuyên trên, câu chuyện phải

có một ý nghĩa nào đó

? Trong trường hợp trên nếu muốn cho mọi

người biêt Lan là một người bạn tốt, em phải kể

những việc như thế nào về Lan?

- Đức tính của Lan, những việc làm của Lan đối

với bạn

? Vì sao?

- Qua những việc làm của Lan, người nghe mới

đánh giá được Lan là người thế nào

? Nếu em kể một câu chuyện không liên quan

đến Lan là người bạn tốt thì câu chuyện có ý

nghĩa không?

- Không , lạc đề

? Ở trường hợp 3 nếu trả lời câu chuyện về An

mà không liên quan tới việc thôi học có thể coi

là câu chuyện có nghĩa không?

- Không, lạc đề,

GV: Đó chính là phương thức rự sự, để hiểu

rõ hơn sang phần 2 H đọc BT 2 SGK tr 28.

? TruyệnThánh Gióng là văn bản tự sự, Văn bản

cho ta biết điều gì? (Văn bản Thánh Gióng kể về

ai? ở thời nào? Kể về việc gì?)

- Truyện kể về TG thời vua hùng thứ 6 đã đứng

lên đánh đuổi giặc Ân, bảo vệ đất nước, thắng

giặc bay về trời

? Hãy liệt kê các sự việc trước sau của truyện?

* GV đưa bảng phụ đã viết sẵn các sự việc

- Các sự việc trước sau của truyện TG

1 Sự ra đời của Thánh Gióng

2 TG biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc

3 TG lớn nhanh như thổi

4 TG vươn vai thành tráng sĩ cưỡi ngựa sắt,

mặc áo giáp sắt đi đánh giặc

2 TG biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc

3 TG lớn nhanh như thổi

8 Những dấu tích còn lại

=> Các sự việc sắp xếp theomột trình tự hợp lý -> Gióng

là biểu tượng của người anhhùng

- HS nắmđược kháiniệm văn tựsự

Trang 29

7 Vua lập đền thờ, phong danh hiệu.

8 Những dấu tích còn lại

? Các sự việc được kể như thế nào? Cách sắp

xếp các sự việc theo trình tự như vậy có ý nghĩa

gì ?

=> Kể theo thứ tự trước sau: Từ khi Gióng ra đời

đến khi kết thúc

=> Các sự việc sắp xếp theo một trình tự hợp lý

-> Gióng là biểu tượng của người anh hùng

* GV: Các sự việc xảy ra liên tiếp có đầu có

cuối, sự việc xảy ra trước là nguyên nhân dẫn

đến sự việc xảy ra sau, ta gọi đó là một chuỗi các

sự việc

? Chuỗi các sự việc từ đầu đến cuối trong truyện

có ý nghĩa gì?

- Chuỗi các sự việc từ đầu đến cuối dẫn đến kết

thúc và có một ý nghiã nhất định: “Ca ngợi tinh

thần yêu nước không màng danh lợi ”

* GV: Phải có 8 sự việc mới nói lên lòng biết ơn,

ngưỡng mộ của nhân dân, các dấu tích nói lên

TG dường như là có thật, đó là truyện TG toàn

vẹn Như vậy, căn cứ vào mục đích giao tiếp mà

người ta có thể lựa chon, sắp xếp các sự việc

thành chuỗi Sự việc này liên quan đến sự việc

Gọi HS đọc BT1 “ Ông già và thần chết”

Nêu y/c của BT

? Đọc câu chuyện và cho biết: trong truyện này,

phương thức tự sự được thể hiện như thế nào?

Câu chuyện thể hiện ý nghĩa gì?

- Học sinh thoả luận nhóm

+ Nhóm 1,2,3 Thực hiện y/c 1:

+ Nhóm 4,5,6 Thực hiện yêu cầu 2:

- Qua 1 chuỗi các sự việc, câu chuyện thể hiện ý

nghĩa gì ?

GV: ( Dù kiệt sức nhưng sống vẫn hơn chết)

- Học sinh đọc BT 2  Nêu yêu cầu.

+ Yêu cầu kể: Tôn trọng mạch kể trong bài

thơ, đúng ngữ điệu ngắn gọn  Nhấn mạnh ý: “

Gậy ông đập lưng ông”

+ Bé mây rủ mèo con đánh bẫy lũ chuột nhắt

bằng cá nướng thơm lừng, treo lơ lửng trong cái

* Ý nghĩa của truyện:

+ Ca ngợi trí thông minh,linh hoạt

+ Tin yêu cuộc sống

Trang 30

+ Cả bé, cả mèo đều nghĩ chuột tham ăn nên

mắc bẫy ngay

+ Đêm, Mây nằm mơ thấy cảnh chuột bị sập bẫy

đầy lồng chúng chí cha, chí choé khóc lóc, cầu

xin tha mạng

+ Sáng hôm sau, ai ngờ khi xuống bếp xem, bé

Mây chẳng thấy chuột, cũng chẳng còn cá

nướng, chỉ có ở giữa lồng, mèo ta đang cuộn

tròn ngáy khì khò chắc mèo ta đang mơ

- Gv chốt: Từ một chuỗi các sự việc trong bài

thơ tự sự của Nguyễn Hoàng Sơn, chúng ta đã kể

lại thành một câu chuyện mang đầy đủ ý nghĩa

và đặc điểm của phương thức tự sự

- Đọc yêu cầu bài tập 3

sự việc nhằm chế diễu tínhtham lam tự sa bãy củamình

- Kể miệng câu truyện

+ Ý nghĩa phê phán tham ăn

3 Bài 3:

- Văn bản 1: là một bản tin,

nội dung kể lại cuộc khaimạc trại điêu khắc quốc tếlần thứ 3 tại thành phố Huếchiều 3-4- 2002

- Văn bản 2: Đoạn văn

"Người Âu Lạc đánh quânTần xâm lược là một bàitrong LS lớp 6

Cả hai văn bản dều có mộidung tự sự với nghĩa kểchuyện, kể việc

Tự sự ở đây có vai trò giớithiệu, tường thuật, kể chuyệnthời sự hay LS

V Hướng dẫn học sinh tự học (2')

- Các chuỗi sự việc trong văn tự sự được kể như thế nào?

- Tự sự giúp gì cho người kể

- Vai trò của nhân vật và sự việc trong văn tự sự

- Ý nghĩa và mối quan hệ của sự việc và nhân vật trong văn bản tự sự

2 Kỹ năng:

- Chỉ ra được sự việc, nhân vật trong một văn bản tự sự

- Xác định sự việc nhân vật trong một bài cụ thể

3 Thái độ:

- Ý thức tìm tòi và học hỏi

HS biết được đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự

Biết được thế nào là

sự việc, nhân vật

trong văn bản tự sự

- Hiểu được ý nghĩacủa sự việc và nhânvật trong văn tự sự

Trang 31

- Chỉ ra được sự việc, nhân vật trong một vănbản tự sự.

- Xác định sự việc nhân vật trong một bài cụthể

- Viết văn bản tự sự theo yêu cầu

GV: Bảng phụ

Hs: Chuẩn bị theo hướng dẫn

IV.Phương pháp: Vấn đáp, thuyết giảng, thảo luận nhóm…

1 Hoạt động khởi động: (5')

a Mục tiêu:

- Kiến thức: HS hiểu vai trò văn tự sự trong đời sống,…

- Kỹ năng: giao tiếp, tư duy tái hiện, sáng tạo,…

Phương pháp:

-+ Vấn đáp tái hiện, vấn đáp giải thích minh hoạ, vấn đáp tìm tòi

+ Điều kiện để thực hiện hoạt động (phương tiện, thiết bị cần thiết): sgk,

? Tự sự là gì? Tác dụng của phương thức tự sự?

b Học sinh thực hiện nhiệm vụ: suy nghĩ, phát biểu,…

c Học sinh báo cáo sản phẩm: trình bày miệng:

- Là p.thức t.bày 1 chuỗi các s.vật, s.việc này dẫn đến s.việc kia, cuối cùng k.thúc thể hiện 1 ýnghĩa

d Đánh giá sản phẩm của học sinh: gv ghe, nhận xét, nếu tốt có thể cho điểm miệng,…

Sự việc và nhân vật là hai yếu tố cơ bản của tự sự hai yếu tố này có vai trò quan trọng nhưthế nào, có mối quan hệ ra sao để câu chuyện có ý nghĩa? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõđiều đó

1 Hoạt động hình thành kiến thức: (25')

Đơn vị kiến thức 1: Đặc điểm của sự việc và nhân vật

? Em hãy chỉ ra các sự việc khởi đầu, sự việc phát triển, sự

việc cao trào, sự việc kết thúc trong các sự việc trên?

- Diễn biến sự việc:

+ Sự việc mở đầu: Vua Hùng kén rể(1)

+ Sự việc phát triển: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn, vua

1 Sự việc trong văn

tự sự:

- Sự việc: trong văn

tự sự được sắp xếptheo một trật tự, diễnbiến sao cho thể hiệnđược tư tưởng màngười kể muốn biểuđạt

Trang 32

? Trong các sự việc trên có thể bớt đi sự việc nào được

không? Vì sao?

- Trong các sự việc trên, không bớt được sự việc nào vì

nếu bớt thì thiếu tính liên tục, sự việc sau sẽ không được

giải thích rõ

? Các sự việc được kết hợp theo quan hệ nào? Có thể thay

đổi trật tự trước sau của các sự việc ấy được không?

- Các sự việc được kết hợp theo quan hệ nhân quả, không

thể thay đổi Vì s.việc trước là ng.nhân s.việc sau

? Trong chuỗi các sự việc ấy, ST đã thắng TT mấy lần?

- ST đã thắng TT hai lần và mãi mãi Điều đó ca ngợi sự

chiến thắng lũ lụt của ST

? Hãy tưởng tượng nếu TT thắng thì sẽ ra sao?

- Nếu TT thắng thì đất bị ngập chìm trong nước, con người

không thể sống và như thế ý nghĩa của truyện sẽ bị thay

? Vì sao lại xảy ra? (nguyên nhân)

-Vua Hùng kén rể, TT ko lấy được Mỵ Nương)

? Xảy ra như thế nào? (diễn biến)

+ Diễn biến: cả 7 sự việc

? Kết quả ra sao?

+ Kết quả:Thuỷ Tinh thất bại

? Theo em có thể xoá bỏ yếu tố thời gian và địa điểm được

không?

- Không thể được vì cốt truyện sẽ thiếu sức thuyết phục,

không còn mang ý nghĩa truyền thuyết

? Nếu bỏ điều kiện vua Hùng ra điều kiện kén rể đi có

được không? Vì sao?

- Không thể bỏ việc vua Hùng ra điều kiện vì không có lí

do để hai thần thi tài

-> Nguyên nhân, kết quả: Sự việc trước là nguyên nhân

của sự việc sau, sự việc sau là kết quả của sự việc trước

? 6 Yếu tố trong truyện ST, TT có ý nghĩa gì?

- 6 yếu tố tạo nên tính cụ thể của truyện

? Theo em đặc điểm của s.việc trong văn tự phải đảm bảo

những yếu tố nào?

? Hãy kể tên các nhân vật trong truyện ST-TT?

- 5 nhân vật

?Ai là người làm ra sự việc?

- Sự việc: trong văn

tự sự phải đượctr.bày cụ thể,chi tiết

- Phải đảm bảo được

6 yếu tố: Địa điểm,thời gian, nhân vậtthực hiện, ng.nhân,d.biến, k.quả

2 Nhân vật trong văn tự sự:

- Vai trò của nhânvật:

+ Là người làm ra sựviệc

+ Là người được thểhiện trong văn bản

+ Nhân vật chínhđóng vai trò chủ yếutrong việc thể hiệnchủ đề tưởng của tácphẩm

+ Nhân vật Phụ giúpnhân vật chính hoạtđộng

- Cách thể hiện củanhân vật:

- Được gọi tên

- Được giới thiệu lailịch, tính tình, tàinăng

+ Mị Nương: Nhânvật phụ không thểthiếu vì không cónàng thì không cótruyện 2 thần xungđột

+ S.Tinh: Nhân vậtchính, người anh

HS biết được đặc điểm của sựviệc và nhân vật trong văn tự

sự

Trang 33

- Người làm ra sự việc: Vua Hùng, ST, TT.

?Ai được nói đến nhiều nhất?

- Người nói đến nhiều nhất: ST, TT

? Ai là nhân vật chính?

- Nhân vật chính: ST, TT

? Ai là nhân vật phụ?

-Vua Hùng, Mị Nương, Lạc hầu

? Nhân vật phụ có cần thiết không? Có bỏ đi được không?

- Nhân vật phụ không thể bỏ đi được, là đầu mối, nguyên

nhân dẫn đến sự việc

? Nhân vật trong văn tự sự có vai trò gì?

? Các nhân vật được thể hiện như thế nào?

GV chốt: Đó là dấu hiệu để nhận ra nhân vật đồng thời là

dấu hiệu ta phải thể hiện khi muốn kể về nhân vật

? Em hãy gọi tên, giới thiệu tên, lai lịch, tài năng, việc làm

của các nhân vật trong truyện ST, TT?

GV sử dụng bảng phụ để HS điền và nhận xét

NV Tên gọi Lai lịch Chân

dung

Tàinăng

Không - Có

tài lạ,đemsính

lễ trước

- Cầu hôn,giao chiến

nướcthẳm

- Mục tiêu: HS làm được các bài tập theo yêu cầu.

- Kĩ thuật, phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo

b

Tóm tắt truyện theos.việc các nhân vậtchính:

- Vua Hùng kén rể

- Sơn Tinh, ThuỷTinh đến cầu hôn

- Vua Hùng ra sínhlễ

- Sơn Tinh đến trướcđược vợ, Thuỷ Tinhđến sau nổi giận đemquân đánh Sơn Tinh

Nước ngập ruộngđồng, ngập nhà cửa,thành Phong Châunhư nổi lềnh bềnhtrên biển nước

- Sơn Tinh không hềnao núng bốc từngquả đồi, rời từng dãynúi…

- Thuỷ Tinh sức đãcạn kiệt đành rút lui

- Hàng năm TT vẫnđem quân đánh ST,nhưng không đượcđành rút quân về

c/

TP được đặt tên “ST

- TT” Vì đó là têncủa 2 thần, 2 Nhânvật chính của truyện

 không thể đổi cáctên khác

Vì:

- Tên thứ 1: Chưa rõ

ND chính

- Tên thứ 2: Thừa(Hùng Vương, MịNương, chỉ đóng vaiphụ)

Trang 34

- HS làm bài tập vào vở.

- Một HS đứng tại chỗ trả lời

- GV ghi bảng

HS tóm tắt truyện theo sự việc và các nhân vật chính

* HS đọc yêu cầu bài tập Phần C

- HS thảo luận nhóm bàn

- HS nhận xét

- GV bổ sung

- Tên thứ 3: Chưathực hện đầy đủ c.đềcủa truyện

2 Bài tập 2:

HS tưởng tượng racâu chuyện viết ragiấy nháp những dựđinh sẽ kể về câuchuyện ấy

* Xác định nhân vật:

- Những ai tham gia?

VI Hướng dẫn học sinh tự học (13')

- H Đ2 của việc và nhân vật trong văn tự sự?

- Học bài

- Chuẩn bị bài “ Sự tích Hồ Gươm ”

***************

Trang 35

- Khái niệm nghĩa của từ

- Cách giải thích nghĩa của từ

HS hiểu được nghĩa của từ, sử dụng đúng trong giao tiếp

Thế nào là nghĩa

của từ - Cách giải thích nghĩacủa từ - Biết cách tìm hiểu nghĩa của từ và giải thíchnghĩa của từ trong văn bản

- Biết dùng từ đúng nghĩa trong nói,viết vàsửa các lỗi dùng từ

-Rút ra bài học sử dụng từ đúng nghĩa,…

- Học sinh : Soọan bài, đọc lại cách phần chú thích ở các văn bản đã học

- Giáo viên : Bảng phụ.Tích hợp với các văn bản đã học, với tập làm văn bài “ Sự việc và nhânvật trong văn tự sự”

IV Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm

V Tiến trình dạy học

1 Hoạt động Khởi động (5')

a Mục tiêu:

- Kiến thức: HS hiểu mục đích của mượn từ và cách dung từ mượn

- Phương pháp: Vấn đáp,Vấn đáp giải thích minh hoạ, Phương pháp luyện tập thực hành,

Từ là một đơn vị ngôn ngữ dùng để đặt câu Nội dung của từ là một tập hợp nhiều nét nghĩa

nên việc nắm bắt nghĩa của từ không dễ dùng Việc sử dụng đúng nghĩa của từ trong họat độnggiao tiếp là một hiện tượng khó khăn, phức tạp Vậy tiết học hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu vềnghĩa của từ

Trang 36

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt NL cần đạt Đơn vị kiến thức 1: Nghĩa của từ là gì ?

- Mục tiêu:

- Hiểu thế nào là nghĩa của từ

- Biết cách tìm hiểu nghĩa của từ và giải thích

nghĩa của từ trong văn bản

- Biết dùng từ đúng nghĩa trong nói,viết và sửa

- tập quán: thói quen của một cộng đồng( địa

phương…)được hình thành từ lâu trong đời

sống, được mọi người làm theo

- lẫm liệt: hùng dũng oai nghiêm

- nao núng: lung lay, không vững lòng tin ở

mình nữa

? Các chú thích trên ở văn bản nào?

- Văn bản: Thánh Gióng, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

? Mỗi chú thích trên gồm mấy bộ phận?

- Mỗi chú thích gồm hai bộ phận: một bộ phận

là từ và bộ phận sau dấu hai chấm để nói rõ

nghĩa của từ ấy

? Bộ phận sau dấu hai chấm cho ta hiểu gì về

từ ?

- Bộ phận sau dấu hai chấm cho ta biết được

tính chất mà từ biểu thị

? Em hiểu từ đi, chạy nghĩa là thế nào?

? Từ ông, bà, bố, mẹ cho ta biết điều gì?

- Cho ta biết hoạt động, quan hệ mà từ biểu

thị

? Nghĩa của từ ứng với phần nào trong mô

hình?

- Nghĩa của từ ứng với phần nội dung

? Vậy em hiểu thế nào là nghĩa của từ?

? Trong hai câu sau đây, hai từ tập quán và

thói quen có có thể thay thế được cho nhau

không? Tại sao?

a Người Việt có tập quán ăn trầu

b Bạn Nam có thói quen ăn quà vặt

I Nghĩa của từ là gì?

1 Ví dụ: SGK - Tr35

- Mỗi chú thích gồm hai bộphận: một bộ phận là từ và bộphận sau dấu hai chấm để nói

rõ nghĩa của từ ấy

- Nghĩa của từ ứng với phầnnội dung

2 Kết luận

Nghĩa của từ là nội dung(sự vật, tính chất, hoạt động,quan hệ) mà từ biểu thị

3 Bài tập củng cố:

1 Em hãy điền các từ đề bạt,

đề đạt, đề cử, đề xuất vào chỗtrống:

- .trình bày ý kiến hoặcnguyện vọng lên cấp trên (đềđạt)

- cử ai đó giữ chức vụ caohơn mình.(đề bạt)

- giới thiêụ ra để lựa chọn vàbầu cử (đề cử)

- đưa vấn đề ra để xem xét,giải quyết (đề xuất)

2 Chọn trong số các từ: chết,

hi sinh, thiệt mạng một từthích hợp để điền vào chỗtrống

- Trong trận chiến đấu ác liệtvừa qua, nhiều đồng chí đã

- Chúng ta thà chứ nhấtđịnh không chịu mất nước,không chịu làm nô lệ

II Cách giải thích nghĩa của từ

Trang 37

? Vậy từ tập quán đã giải thích ý nghĩa như

thế nào?

- Đưa ra khái niệm mà từ biểu thị

* HS đọc phần giải nghĩa từ "lẫm liệt"

? Trong 3 câu sau, 3 từ lẫm liệt, hùng dũng,

oai nghiêm thay thế cho nhau được không?

Tại sao?

a Tư thế lẫm liệt của người anh hùng

b.Tư thế hùng dũng của người anh hùng

c.Tư thế oai nghiêm của người anh hùng

- ><thấp hèn, tối tăm, sần sùi

? Các từ đó đã được giải thích ý nghĩa như thế

nào? ?

- Đưa ra những từ trái nghĩa

? Theo em có mấy cách giải nghĩa của từ?

- Rung rinh: chuyển động qualại, nhẹ nhàng, liên tiếp

- Hèn nhát: thiếu can đảm (đếnmức đáng khinh bỉ)

Bài 5: Mất theo cách giải nghĩacủa nhân vật Nụ là không đúng

"không biết ở đâu"

- Mất hiểu theo cách thôngthường là không được sở hữu,không có, không thuộc vềmình

VI Hướng dẫn học sinh tự học (3')

- Thế nào là nghĩa của từ?

- Có mấy cách giải thích nghĩa của từ?

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Xem trước bài: Sự tích Hồ Gươm (HDĐT)

1 Kiến thức: Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết sự tích Hồ Gươm.Truyền thuyết địa danh.

- Cốt lõi lịch sử trong một tác phẩm thuộc chuỗi truyền thuyết về người anh hùng Lê Lợi và cuộckhởi nghĩa Lam Sơn

Trang 38

2 Kĩ năng: Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết Kể lại được truyện.

- Phân tích để thấy được ý nghĩa sâu sắc của một số chi tiết tưởng tượng trong truyện

3 Thái độ: Giáo dục HS lòng tự hào về danh lam thắng cảnh và truyền thống chống giặc ngoại

xâm của dân tôc

4 Năng lực cần đạt: Hiểu được nội dung ý nghĩa của truyện.

- Phân tích lí giải giá trị nội dung vànghệ thuật của truyện

- Cảm nhận được ý nghĩa của một sốhình ảnh, chi tiết đặc sắc trong truyện

- Trình bày được cảm nhận, ấn tượngcủa cá nhân về giá trị nội dung vànghệ thuật của văn bản

- Nhận xét, khái quát được một số đặcđiểm và đóng góp của truyện ngụngôn

- Khái quát được giá trịnội dung, ý nghĩa, nghệthuật của truyện

- Kiến thức: Truyền thuyết ST TT

- Phương pháp: Vấn đáp, Vấn đáp giải thích minh hoạ, Phương pháp luyện tập thực hành,

- GV giao nhiệm vụ:

? Hãy kể tóm tắt truyện ST-TT và nêu ý nghĩa của truyện.

? Kể tên một số hồ ở Hà Nội mà em biết ? Giải thích vì sao hồ mang tên như vậy

- HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS báo cáo sản phẩm:

+ ………

+ Hồ Tây, hồ Gươm, hồ Trúc Bạch,….

Vào bài: Nhà thơ Trần Đăng Khoa có viết:

“ Hà Nội có Hồ Gươm,

Nước xanh như pha mực

Trang 39

Bên hồ ngọn Tháp BútViết thơ lên trời cao.”

Giữa Thủ Đô Thăng Long- Đông Đô- Hà Nội, Hồ Gươm đẹp như một lãng hoa lộng lẫy vàduyên dáng Những tên gọi đầu tiên của hồ này là hồ Lục Thuỷ, Tả Vọng, hồ Thuỷ Quân Đến thế

kỉ 15, hồ mới mang tên Hồ Gươm, gắn với sự tích nhận gươm, trả gươm thần của người anh hùngđất Lam Sơn và Lê Lợi  Baì hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu:

* Đơn vị kiến thức 1: Hướng dẫn tìm hiểu

Yêu cầu: Đọc chậm rãi, gợi không khí cổ tích

- GV đọc mẫu “Từ đầu  Đất nước”

- Giặc Minh đô hộ, nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy

nhưng thất bại, Long Quân quyết định cho mượn

gươm thần

- Lê Thận được lưỡi gươm dưới nước

- Lê Lợi được chuôi gươm trên rừng, tra vào

nhau vừa như in

- Từ đó nghĩa quân nhanh chóng quét sạch giặc

ngoại xâm

- Đất nước thanh bình, Lê Lợi lên làm vua, Long

Quân cho đòi lại gươm thần

- Vua trả gươm, từ đó hồ Tả Vọng mang tên Hồ

Gươm hay hồ Hoàn kiếm

? Xác định thể loại và phương thức biểu đạt

2 Tiếp  đất nước: Lê Lợi nhận gươm thần

3 Còn lại: Long Quân đòi gươm

*Giáo viên tích hợp TLV:

+ P1: Mở bài: G.thiệu nhân vật, sviệc

+ P2: Thân bài: Kể diễn biến s.việc

+ P3: Kết luận: Kết thúc s.việc

Đơn vị kiến thức 2: Hướng dẫn đọc - Hiểu

văn bản

I Hướng dẫn tìm hiểu chung:

1 Đọc, tóm tắt

2 PTB: Tự sự 3.TL: Truyền thuyết

4 Bố cục văn bản: 3 phần

II Hướng dẫn đọc - Hiểu văn bản

- Đọc diễn cảm

Trang 40

Mục tiêu:- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết

sự tích Hồ Gươm

- Phân tích để thấy được ý nghĩa sâu sắc của một

số chi tiết tưởng tượng trong truyện

thảo luận

Gv cho Hs đọc đoạn 1

? Long quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn

gươm thần trong hoàn cảnh nào?

? Trong hoàn cảnh đó Long Quân đã có hành

* GV: Việc Long Quân cho mượn gươm thần

chứng tỏ cuộc khởi nghĩa được tổ tiên, thần

thiêng ủng hộ

? Lưỡi gươm x.hiện trong hoàn cảnh nào?

+ Lê Thận được lưỡi gươm khi thả lưới đánh cá

? Lê Thận là ai ? Tại sao Lê Thận ném xuống

mấy lần mà thanh gươm vẫn vào lưới ?

- Gươm chủ động tìm đến lưới của Lê Thận

? 3 lần lưỡi gươm vẫn vào lưới có ý nghĩa gì?

- Số 3 -> tương trưng cho số nhièu -> khẳng

định ý nghĩa tạo tình huống truyện -> tăng sức

hấp dẫn cho chi tiết và chuyện )

? Khi gặp Lê Lợi, lưỡi gươm có biến đổi gì?

+ Gặp Lê Lợi lưỡi gươm sáng rực

? Em có suy nghĩ gì về chi tiết này?

- Chi tiết Kì lạ báo trước về sự kì diệu của thanh

gươm

- Lê Lợi là người được Đức Long Quân tin

tưởng cho mượn gươm để lãnh đạo ND đánh

đuổi giặc thù

? Lê Lợi được chuôi gươm ở đâu? Hãy kể lại

s.việc đó?

+ Lê Lợi nhặt được chuôi gươm trong rừng, có

ánh sáng lạ, tra gươm vào chuôi vừa như in 

có gươm đánh đâu thắng đấy

? Nhận xét về các chi tiết trong đoạn? Theo em

những chi tiết này có ý nghĩa gì?

- Thể hiện khả năng cứu nước ở khắp nơi, biểu

tượng của sức mạnh đoàn kết chống giặc ngoại

xâm, sức mạnh của chính nghĩa

? Vì sao tác giả dân gian không để cho Lê Lợi

trực tiếp nhận gươm?

1 Long quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần:

a Long Quân cho mượn gươm.

* Hoàn cảnh lịch sử:

- Giặc Minh đô hộ

- Nghĩa quân Lam Sơn nổidậy chống giặc nhưngnhiều lần bị thua

b Lê Lợi nhận gươm.

- Lê Thận nhặt được lưỡigươm dưới nước

+ Gặp Lê Lợi lưỡi gươmsáng rực lên 2 chữ “thuận thiên”

- Lê Lợi nhặt được chuôigươm trên rừng

- Gươm tra vào vừa như in

- Các chi tiết thực, ảo đan

Tiêu đề	Kế hoạch bài dạy ngữ văn 6 (tuần 1-8)
Trường học	Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Kế hoạch bài dạy
Năm xuất bản	2020
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	84
Dung lượng	0,94 MB