BÀI TẬP PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG DẠNG 1 Bài tập xác định các bộ phận cấu thành quy phạm pháp luật Giả định Quy định Chế tài 1 Điều 585 Bộ luật Hồng Đức “ Trâu của hai nhà đánh nhau, con nào sống cả hai cùn.
Trang 1BÀI TẬP PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG DẠNG 1: Bài tập xác định các bộ phận cấu thành quy phạm pháp luật
Chế tài
1 Điều 585 Bộ luật Hồng Đức: “ Trâu của hai nhà đánh nhau, con nào sống
cả hai cùng cày, con nào chết cả hai cùng thịt, trái luật phạt 80 trượng”
2 Điều 102 Bộ luật hình sự năm 1999: “Người nào thấy người khác đnag
trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy có điều kiện mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm”.
3 Khoản 1 Điều 177 Bộ luật hình sự năm 1999: “Người nào biết mình bị
nhiễm HIV, mà có ý lây bênh truyền nhiễm cho người khác, thị bị phạt tù từ 1 năm đên 3 năm”.
4 Khoản 1 Điều 350 Bộ luật dân sự 2005: “Trong trường hợp các bên thỏa
thuận, bên nhận thế chấp giữ giấy tờ về tài sản thế chấp thì khi chấm dứt thế chấp phải hoàn trả cho bên thế chấp giấy tờ về tài sản thế chấp”
5 Khoản 1 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999: “ Người nào đã thành niên, mà
giao cấu với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm”
6 Bộ luật dân sự qui định: “ Khi bên cho thuê hoặc bên thuê cố ý vi phạm nghĩa vụ của người sử dụng đất dẫn đến việc nhà nước thu hồi đất thì bên vi phạm phải bồi thường cho bên kia.”
Trang 27 Khoản 1 Điều 121 Bộ luật hình sự năm 1999 “Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm”.
8 Khoản 1 Điều 44 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014: “Vợ, chồng có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng của mình; nhập hoặc không nhập tài sản riêng vào tài sản chung”.
9 Khoản 1 Điều 201 BLHS 2015: “Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 05 lần mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật dân sự, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa ántích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm”
Dạng 2: Bài tập xác định các bộ phận cấu thành của quan hệ pháp luật
1 Anh A – sinh viên trường ĐH Tài nguyên và Môi trường Hà Nội bán cho chị B - 30 tuổi một chiếc xe máy trị giá 20 triệu đồng
* Chủ thể: Anh A , chị B (đủ tuổi, nhận thức bình thường)
* Nội dung
- Anh A
+ Quyền: bán chiếc xe máy, nhận đúng đủ số tiền 20 trđ đã thỏa thuận
+ Nghĩa vụ: giao đúng chiếc xe máy cho chị B như đã thỏa thuận
- Chị B
+ Quyền: mua, nhận chiếc xe máy của anh B như đã thỏa thuận
+ Nghĩa vụ: giao trả đúng số tiền như đã thỏa thuận
Trang 3* Khách thể: tiền mua xe máy
2 Trường đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội ký hợp đồng mua bán
100 bộ bàn ghế với Công ty TNHH Sơn La Tổng giá trị hợp đồng là 300 triệu đồng
* Chủ thể: Trường đại học Tài Nguyên và Môi trường Hà Nội (có tư cách pháp
nhân), công ty TNHH Sơn La
* Nội dung
- Trường đại học Tài Nguyên và Môi trường Hà Nội
+ Quyền: mua bàn ghế, nhận đủ số bàn ghế
+ Nghĩa vụ: giao đủ số tiền đã quy định
- Công ty TNHH Sơn La
+ Quyền: nhận đủ số tiền như đã thỏa thuận
+ Nghĩa vụ: giao đủ số bàn ghế như đã thỏa thuận
* Khách thể: bàn ghế, tiền
3 Anh C 35 tuổi, nhân viên ngân hàng bán một mảnh đất cho Ông D đã nghỉ hưu 300m2 trị giá 2 tỷ đồng
* Chủ thể: Anh C, ông D (đủ tuổi, nhận thức bình thường)
* Nội dung
- Anh C
+ Quyền: nhận đủ số tiền như đã thỏa thuận
+ Nghĩa vụ: chuyển giao đúng đủ giấy tờ quyền sử dụng nhà đất như đã thỏa thuận
- Ông D
+ Quyền: nhận đúng đủ giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng nhà đất như đã thỏa thuận
Trang 4+ Nghĩa vụ: giao đủ số tiền như đã thỏa thuận cho anh C
* Khách thể: tiền, quyền sử dụng nhà đất
DẠNG 3: Bài tập xác định các bộ phận cấu thành của vi phạm pháp luật
1 Theo hồ sơ bản án của Tòa án nhân dân quận H, Tuấn và Cường (cả 2 đã thành niên, nhận thức bình thường) là 2 đối tượng nghiện ma túy Do không có tiền mua ma túy, khoảng 22 giờ ngày 1/10/2018, Tuấn rủ Cường vào công viên T cướp điện thoại di động bán lấy tiền mua ma túy để sử dụng Phát hiện một cắp tình nhân đang ngồi tâm sự trên ghế đá, Cường và Tuấn tiến lại dùng dao khống chế họ và lấy
đi 02 điện thoại di động trị giá 15 triệu đồng và 800 nghìn tiền mặt rồi tẩu thoát Sau đó, cả 2 bị bắt và bị xử lý về tội cướp tài sản
Anh(chị) hãy phân tích cấu thành tội phạm nói trên
* Mặt khách quan:
- Hành vi vi phạm pháp luật: dùng dao khống chế cặp tình nhân và lấy đi 02 điện
thoại di động trị giá 15 triệu đồng và 800 nghìn tiền mặt
- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội: bị mất 02 điện thoại di động trị giá 15 triệu đồng
và 800 nghìn tiền mặt
- Mối quan hệ của hành vi vi phạm pháp luật với hậu quả nguy hiểm cho xã hội: Tuấn và Cường dùng dao không chế cặp tình nhân là nguyên nhân trực tiếp
dẫn đến cặp tình nhân bị lấy mất 02 điện thoại di động trị giá 15 triệu đồng và 800 nghìn tiền mặt
Ngoài ra,
- Thời gian: khoảng 22h ngày 1/10/2018
- Công cụ: dao
- Địa điểm: công viên T
* Mặt chủ quan:
- Lỗi: Cố ý trực tiếp
- Động cơ: lấy tiền mua ma túy
Trang 5- Mục đích: có tiền mua ma túy
* Chủ thể: Anh Tuấn và Cường (đã đủ tuổi, nhận thức bình thường)
* Khách thể: xâm phạm quyền sở hữu tài sản
2 Anh A sinh ngày 1980, nhận thức bình thường Do mâu thuẫn cá nhân với anh B, vào lúc 22H00 ngày 25/12/2018 trên đường đi làm về, anh A đã dùng gậy đánh anh B gây ra thương tích với tỉ lệ tổn hại về sức khỏe là 15% Hành vi của anh
A đã bị bắt giữ và xử lý trước pháp luật
* Mặt khách quan:
- Hành vi vi phạm pháp luật: anh A dùng gậy đánh anh B
- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội: gây ra cho anh B thương tích với tỉ lệ tổn hại về
sức khỏe là 15%
- Mối quan hệ của hành vi vi phạm pháp luật với hậu quả nguy hiểm cho xã hội: anh A dùng gậy đánh anh B là nguyên nhân trực tiếp dẫn gây ra thương tích
với tỉ lệ tổn hại về sức khỏe là 15%
Ngoài ra,
- Thời gian: 22h ngày 25/12/2018
- Công cụ: gậy
- Địa điểm: trên đường đi về
* Mặt chủ quan:
- Lỗi: Cố ý trực tiếp
- Động cơ: mẫu thuẫn cá nhân
- Mục đích: trả thù
* Chủ thể: anh A (đủ tuổi, nhận thức bình thường)
* Khách thể: quyền xâm phạm đến sức khỏe
3 Ngày 30/4/2019, Anh Võ Hiền Tuấn (25 tuổi, nhận thức bình thường) tham
Trang 6giao giao thông tuyến đường Cầu Giấy – Hà Nội Khi đến ngã tư, Tuấn gặp đèn đỏ,
vì nghĩ rằng phía bên kia ngã tư không có cảnh sát giao thông nên Tuấn đã điều khiển xe máy vượt đèn đỏ gây mất an toàn giao thông Khi vượt sang, anh bị một chiến sỹ cảnh sát giao thông tuýt còi, yêu cầu dừng xe để cử phạt vi phạm luật giao thông đường bộ
Anh chị hãy xác định cấu thành vi phạm pháp luật trong tình huống trên?
* Mặt khách quan:
- Hành vi vi phạm pháp luật: Tuấn điều khiển xe máy vượt đèn đỏ
- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội: gây mất an toàn giao thông
- Mối quan hệ của hành vi vi phạm pháp luật với hậu quả nguy hiểm cho xã hội: Tuấn điều khiển xe máy vượt đèn đỏ là nguyên nhân trực tiếp gây mất an toàn
giao thông
Ngoài ra,
- Thời gian: 30/4 0/2019
- Công cụ: xe máy
- Địa điểm: tuyến đường Cầu Giấy – Hà Nội
* Mặt chủ quan:
- Lỗi: Cố ý gián tiếp
- Động cơ: nghĩ rằng bên kia ngã tư không có cảnh sát giao thông
- Mục đích: đi nhanh hơn
* Chủ thể: anh Võ Hiền Tuấn (đủ tuổi, nhận thức bình thường)
* Khách thể: xâm phạm trật tự hành chính nhà nước
4 Vào hồi 14h ngày 11/7/2019, chị Nguyễn Thị A – nhân viên trạm ý tế phường Đức Thắng, trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội tiến hành tiêm vacxin phòng lao cho bé Phạm Văn B – 01 tuổi Đến 17h cùng ngày, bé B có biểu hiện sốt cao kèm cơn co giật, gia đình đưa bé vào phòng cấp cứu của viện Nhi
Trang 7trung ương Tuy nhiên, trên đường đi cấp cứu, bé B qua đời Gia đình bé làm đơn gửi lên cơ quan công an quận Bắc Từ Liêm và trạm ý tế phường Đức Thắng yêu cầu ràm rõ nguyên nhân cái chết của bé B Sau đó, cơ quan công an kết luận, chị A tiêm nhầm vacxin lao cho bé B thành vacxin phòng chó dại cắn,
Anh chị hãy xác định cấu thành vi phạm pháp luật trong tình huống trên?
* Mặt khách quan:
- Hành vi vi phạm pháp luật: chị A tiêm nhầm vacxin lao cho bé B thành vacxin
phòng chó dại
- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội: bé B qua đời
- Mối quan hệ của hành vi vi phạm pháp luật với hậu quả nguy hiểm cho xã hội: chị A tiêm nhầm vacxin lao cho bé B thành vacxin phòng chó dại là nguyên
nhân trực tiếp đẫn đến bé B qua đời
Ngoài ra,
- Thời gian: 14h ngày 11/7/2019
- Công cụ: mũi tiêm
- Địa điểm: Trạm y tế phương Đức Thắng, trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, thành
phố Hà Nội
* Mặt chủ quan:
- Lỗi: Vô ý do cẩu thả
- Động cơ:
- Mục đích:
* Chủ thể: chị A (đủ tuổi, nhận thức bình thường)
* Khách thể: xâm phạm đến tính mạng người khác
5 Ngày 01/4/2016, Thanh tra Sở Tài nguyên & Môi trường (Sở TN&MT) tỉnh
T tiến hành thanh tra đột xuất về bảo vệ môi trường tại nhà máy chế biến tinh bột sắn thuộc Công ty TNHHSXTM G (Công ty G.) Nhà máy không xử lý nước thải
Trang 8và lén lút xả thẳng ra sông VC Lượng nước thải phát sinh 480m3/ ngày đêm, kết quả phân tích mẫu nước thải có chứa các thông số ô nhiễm vượt gấp 5 lần so với quy chuẩn kỹ thuật về chất thải Khiến sông VC và nước sinh hoạt của người dân khu lân cận ô nhiễm nặng
Anh/chị hãy phân tích các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật ở tình huống trên
* Mặt khách quan:
- Hành vi vi phạm pháp luật: nhà máy không xử lý nước thải và lén lút xả thẳng
ra sông VC
- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội: khiến sông VC và nước sinh hoạt của người dân
khu lân cận ô nhiễm nặng vượt gấp 5 lần so với quy chuẩn kỹ thuật về chất thải, khiến sông VC và nước sinh hoạt của người dân khu lân cận ô nhiễm nặng
- Mối quan hệ của hành vi vi phạm pháp luật với hậu quả nguy hiểm cho xã hội: Nhà máy không xử lý nước thải và lén lút xả thẳng ra sông VC là nguyên nhân
trực tiếp khiến sông VC và nước thải sinh hoạt của người dân khu lân cận ô nhiễm nặng
Ngoài ra,
- Thời gian: ngày 1/4/2016
- Công cụ: nhà máy
- Địa điểm: Công ty G
* Mặt chủ quan:
- Lỗi: cố ý gián tiếp
- Động cơ: tiết kiệm chi phí
- Mục đích: Lợi nhuận
* Chủ thể: Công ty G (có tư cách pháp nhân)
* Khách thể: xâm phạm đến nguyên tắc nhà nước: có nghĩa vụ bảo vệ môi trường
Trang 9DẠNG 4: Bài tập về chia thừa kế.
1 Ông A và bà B kết hôn sinh được ba người con là C, D, E C và D đã lập
gia đình, có thu nhập ổn định, E 15 tuổi Tháng 3/2021, ông A lâm bệnh nặng và di chúc để lại toàn bộ tài sản cho người con đầu là C Biết rằng, tài sản chung giữa hai
vợ chồng là ngôi nhà trị giá 400 triệu đồng, ngoài ra, ông còn có một mảnh đất trị giá 300 triệu chưa nhập vào khối tài sản chung
Tuy nhiên, khi ông A qua đời, Tòa án xã định di chúc của ông được lập lúc ông không còn minh mẫn, vì vậy, di chúc không hợp pháp
Anh(chị) hãy phân chia di sản của ông A
- Di sản của ông A: 400/2 + 300= 500 (trd)
Vì di chúc ông A không hợp pháp nên chia di sản của ông A theo PL
- Hàng thừa kế thứ I: B, C, D, E
Vậy di sản của B=C= D= E= 500/4= 125 (trđ)
2 Ông A và bà B kết hôn sinh được ba người con là C, D, E C đã lập gia đình
và có thu nhập ổn định,D bị tật nguyền, E 10 tuổi Tháng 6/2010, ông A lâm bệnh Trong lúc còn minh mẫn, ông lập di chúc để lại toàn bộ tài sản cho người con đầu
là C Biết rằng, tài sản chung giữa hai vợ chồng là ngôi nhà trị giá 500 triệu đồng
và một sổ tiết kiệm trị giá 250 triệu đồng, bà B lo mai táng cho ông hết 50 triệu đồng
Anh chị hãy phân chia di sản thừa kế của ông A
- Di sản của ông A: 500/2 + 250/2 – 50 = 325 (trđ)
- Hàng thừa kế thứ I: B, C, D, E
- Một suất thừa kế theo PL: 325/4 = 81,25 (trđ)
Vì B là vợ, D và E là con dưới 18 tuổi và không có khả năng lao động nên sẽ được nhận ít nhất 2/3 1 suất thừa kế theo PL: 81,25 2/3 = 54,17 (trđ)
Trang 10Vậy di sản của C = 325- (54,17 3) = 162,5 (trđ)
3 Ông A và bà B kết hôn sinh được ba người con là C, D, E C và D đã lập
gia đình, có thu nhập ổn định, E học lớp 12 Tháng 10/2010, ông A lâm bệnh Trong lúc còn minh mẫn, ông lập di chúc để lại toàn bộ tài sản cho người con đầu
là C Biết rằng, tài sản chung giữa hai vợ chồng là ngôi nhà trị giá 500 triệu đồng
và một sổ tiết kiệm trị giá 250 triệu đồng, ngoài ra, ông A còn có 1 mảnh đất trị giá
200 triệu đòng chưa nhập vào khối tài sản chung
Phân chia thừa kế của A
- Di sản của ông A: 500/2 + 250/2 + 200 = 575 (trđ)
- Hàng thừa kế thứ I: B, C, D, E
- Một suất thừa kế kế theo PL: 575/4= 143,75 (trđ)
TH1: E dưới 18 tuổi
- Vì B là vợ, E là con dưới 18 tuổi nên sẽ được hưởng ít nhất 2/3 một suất thừa kế theo PL: 143,75 2/3= 95,83 (trd)
Di sản của C = 575 – (95,83 2) = 383,33 (trđ)
TH2: E lớn hoăc bằng 18 tuổi
Vì B là vợ nên sẽ được hưởng ít nhất 2/3 một suất thừa kế theo PL:
143,75 2/3 = 95,83 (trđ)
Di sản của C = 575 – 95,83 = 479,17 (trđ)
4 Ông A và bà B kết hôn sinh được 3 người con là C, D, E Trong đó, C và D
đã lập gia đình, E 13 tuổi Năm 2003, do hai vợ chồng mâu thuẫn, ông A sống chung như vợ chồng với bà H và sinh ra bé G Tháng 5/2010, do ông A lâm bệnh nặng, biết mình khó qua khỏi ông A đã viết di chúc để lại tài sản cho C và D Biết rằng tài sản của ông A gồm, một sổ tiết kiệm mang tên ông trị giá 200 triệu đồng
Trang 11Ông A và bà B có chung một ngôi nhà trị giá 700 triệu đồng Tiền mai táng cho ông A hết 20 triệu đồng
Anh chị hãy phân chia di sản của ông A
- Di sản của ông A: 200 + 700/2-20 = 530 (trđ)
- Hàng thừa kế thứ nhất: B, C, D, E, G
- 1 suất thừa kế theo PL : 530 /5 = 106 (trđ)
- Vì B là vợ, E và G là con dưới 18 tuổi sẽ được hưởng ít nhất 2/3 1 suất thừa
kế theo PL : 2/3 106 = 70,67 (trđ)
Theo di chúc thì di sản của C, D
C= D = 530−(70,67 3)
2 = 159 (trđ)
5 Ông A và bà B sinh ra 3 người con là C, D, E C kết hôn với chị G sinh
được X, Y D kết hôn với F sinh được K và M Ngày 30/10/2011, ông A và anh D
về quê ăn giỗ, do bị tai nạn giao thông, ông A và anh D cùng bị chết trong vụ tai nạn đó Biết rằng, tài sản của ông A gồm 1 mảnh đất ông mua trước khi kết hôn và chưa nhập vào khối tài sản chung trị giá 400 triệu đồng, ông A và bà B có chung ngồi nhà trị giá 800 triệu đồng, Tiền mai táng cho ông A hết 30 triệu Hỏi
a Xác định hàng thừa kế
b Hãy phân di sản của ông A
- Di sản của ông A: 400 + 800/2-30= 770 (trđ)
- Hàng thừa kế thứ nhất: B,C, D, E
- Hàng thừa kế thứ hai: X, Y, K, M
B = C= D = E = 770/4 = 192,5 (trđ)
Vì D chết cùng thời điểm với A nên di sản của D thì X, Y sẽ thừa hưởng (thừa
kế thế vị)
Trang 12K= M = 192,5/2= 96,25 (trđ)
6 Ông A và bà B kết hôn sinh ra ba người con là C, D, E Tháng 4/2001, trên
đường về quê ăn giỗ, ông gặp tai nạn và qua đời Biết rằng ông A và bà B có số tài sản chung là một ngôi nhà trị giá 800 triệu đồng và một sổ tiết kiệm trị giá 200 triệu đồng, bà B lo tiền mai táng cho ông A hết 50 triệu đồng, Khi ông A mất, anh T đến nhận là con riêng của ông A
Anh(chị) hãy phân chia di sản của ông A
- Di sản của ông A: 450 (trđ)
- Do ông A chết không để lại di chúc => chia di sản theo PL
TH1: T là con riêng của ông A
- Hàng thừa kế thứ I: B, C, D, E, T
B= C= D = E= T = 450 / 5 = 90 (trđ)
TH2: T không phải là con riêng của ông A
- Hàng thừa kế thứ II: B, C, D, E
B = C= D = E = 450 /4 = 112,5 (trđ)
7 Ông A kết hôn với bà B có 3 người con C, D, E C và D đã lập gia đình, co thu nhập ổn định E 16 tuổi Tháng 8/2010, ông A lâm bệnh Trong lúc còn minh mẫn, ông lập di chúc để lại tài sản chia đều cho C và D Biết rằng,tài sản chung
giữa ông A và B gồm có 1 ngôi nhà trị giá 1,2 tỷ Ngoài ra ông A còn có một mảnh đất trị giá 500 triệu chưa nhập vào khối tài sản chung Tháng 12/2010, ông A qua đời, bà B lo mai táng cho ông A hết 50 triệu
Hãy phân chia di sản của ông A Biết rằng, khi ông A mất, anh T(22t, nhận thức bình thường) đến nhận làm con riêng của ông A
- Di sản của ông A: 1200/2 + 500 -50 = 1050 (đồng)