Bài tập pháp luật đại cương

- Lỗi là thái độ tâm lý của con người đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội của mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra được biểu hiện dưới hình thức cố ý hoặc vô ý.. - Lỗi vô ý phạ

ĐỀ BÀI

1 Ông A là chủ một vườn cây cảnh có giá trị Cây cảnh của ông A tự nhiên bị mất trộm Một hôm ông A quyết định chăng dây điện trần xung quanh vườn để chống trộm Trước khi chăng ông có thông báo cho hàng xóm biết Một thời gian sau có một tên trộm

bị giật chết tại vườn nhà ông A Hỏi trong trường hợp này ông A có lỗi không? Tại sao?

2 Có bao giờ trách nhiệm pháp lý được đặt ra đối với những trường hợp không có những hành vi vi phạm pháp luật xảy ra hay không? Giải thích?

BÀI LÀM

1 Trong trường hợp này, hình thức lỗi của ông A là hình thức lỗi vô ý phạm tội vì quá tự tin

- Lỗi là thái độ tâm lý của con người đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội của

mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra được biểu hiện dưới hình thức cố ý hoặc vô

ý

- Lỗi vô ý phạm tội vì quá tự tin là lỗi trong trường hợp người phạm tội tuy thấy

hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó

sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được nên vẫn thực hiện và đã gây ra hậu quả nguy hại đó

Với trường hợp của ông A, xét trên cả hai phương diện lí trí và ý chí ta có thể xác định được lỗi của ông A là lỗi vô ý vì quá tự tin:

- Về lí trí: Theo tình huống đề bài, " ông A quyết định chăng dây điện trần xung quanh vườn để chống trộm…", nghĩa là ông A đã nhận thức rõ hành vi của mình là nguy

hiểm cho xã hội Ông A không những nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho

xã hội mà còn thấy trước được hậu quả chết người có thể xảy ra, nhưng đồng thời lại cho rằng hậu quả đó không xảy ra, vì trước khi chăng dây điện trần, ông đã thông báo cho hàng xóm biết Điều đó cho thấy trước khi thực hiện hành vi, ông A có cân nhắc đến khă năng hậu quả chết người xảy ra hay không và ông A cho rằng việc nhắc nhở của mình đã loại trừ được khả năng hậu quả chết người xảy ra

Chính vì tin tưởng vào khả năng chết người không xảy ra nên ông mới chăng dây điện trần để chống trộm Rõ ràng, khi thực hiện hành vi, ông A đã không nhận thức được một cách đầy đủ tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi đó

- Về ý chí: Ông A không mong muốn hậu quả chết người xảy ra, cũng không để mặc cho hậu quả chết người xảy ra Khi thực hiện hành vi, ông A đã cân nhắc, tính toán

và đã cho rằng hậu quả chết người sẽ không xảy ra Sự cân nhắc, tính toán này dựa vào

việc “trước khi chăng ông có thông báo cho hàng xóm biết” Ông A tin rằng khi thông

báo như vậy sẽ không còn ai dám ăn trộm ở vườn nhà mình nữa Sự tin tưởng này của ông A tuy có căn cứ nhưng căn cứ đó không vững chắc, bởi thông báo của ông chỉ có

hàng xóm của ông biết Điều đó cho thấy ông A do không thận trọng khi đánh giá, lựa chọn xử sự nên đã gây ra hậu quả chết người

Như vậy, khi thực hiện hành vi chăng dây điện trần xung quanh vườn để chống trộm, ông A nhận thức rõ hành vi đó là hành vi có thể gây ra hậu quả chết người nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra nên vẫn thực hiện và đã gây ra hậu quả chết người Với trạng thái tâm lý trên, có cơ sở kết luận hình thức lỗi của ông A khi phạm tội là lỗi vô

ý vì quá tự tin

2 Trách nhiệm pháp lý sẽ không được đặt ra đối với những trường hợp không có những hành vi vi phạm pháp luật xảy ra

Giải thích:

Trách nhiệm pháp lý là hậu quả pháp lý bất lợi mà chủ thể vi phạm pháp luật phải gánh chịu do hành vi vi phạm pháp luật của mình, thể hiện ở việc phải chịu những biện pháp cưỡng chế Nhà nước được quy định trong phần chế tài của các quy phạm pháp luật khi họ vi phạm pháp luật

Căn cứ để truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với chủ thể là hành vi của chủ thể thỏa mãn các dấu hiệu pháp lý của hành vi vi phạm pháp luật được pháp luật quy định Nếu chủ thể không có hành vi vi phạm pháp luật thì không thể truy cứu trách nhiệm pháp

lý đối với chủ thể đó

Pháp luật hình sự nước ta không thừa nhận việc “quy tội khách quan”, nghĩa là

xác định tội chỉ dựa vào những hành vi khách quan mà không dựa vào những yếu tố khác như lỗi, năng lực trách nhiệm pháp lý… của chủ thể

Ví dụ, trong lĩnh vực hình sự, Điều 2 BLHS nước ta quy định: “Chỉ người nào phạm một tội đã được Bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự” Điều

đó có nghĩa là chỉ khi xác định được hành vi của một người thỏa mãn các dấu hiệu của một cấu thành tội phạm vụ thể được BLHS quy định thì mới có thể truy cứu, áp dụng trách nhiệm hình sự đối với người đó