1 Luật Hiến Pháp 3 1 Luật hiến pháp (đang có hiệu lực thi hành 2013) Đối tượng điều chỉnh của luật Hiến Pháp gần liền với xác định + Chế độ chính trị + Chính sách kinh tế, xã hội, giáo dục, môi trường.
Trang 1Luật Hiến Pháp
3.1 Luật hiến pháp (đang có hiệu lực thi hành 2013)
- Đối tượng điều chỉnh của luật Hiến Pháp gần liền với xác định
+ Chế độ chính trị
+ Chính sách kinh tế, xã hội, giáo dục, môi trường, khoa học công nghệ
+ Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân
+ Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước
- 3 phương pháp điều chỉnh
+ PP cho phép trao quyền: PL cho phép thực hiện hành động gì đó
+ PP bắt buộc: PL bắt buộc anh làm gì đó
- Nội dung cơ bản của Chế độ chính trị trong Hiến Pháp
+ Quyền dân tộc cơ bản (điều 1)
+ Mục đích và bản chất của NN (điều 3)
Trang 2+ Bản chất của NN (điều 2)
+ Khẳng định vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam (điều 4)
+ Nguyên tắc bầu cử ( điều 7)
+ Đường lối đối ngoại ( điều 12)
+ Quốc kỳ, quốc huy, quốc ca, thủ đô, ngày Quốc khánh (điều 13)
3.1.2.2 Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân
Khái niệm: Quyền con người là quyền tự nhiên, bất cứ ai cũng có quyền đó
Quyền công dân là quyền của những người có quốc tịch VN
- Một số quyền trong lĩnh vực chính trị
+ Tham gia quản lý Nhà nước và xã hội (điều 28)
+ Bầu cử, ứng cử (điều 27)
+ Khiếu nại, tố cáo (điều 30)
+ Trưng cầu dân ý (điều 29)
- Một số quyền tự do cá nhân
+ Tự do đi lại, cư trú (điều 32)
+ Bất khả xâm phạm về tính mạng, thân thể, chỗ ở (điều 19,20,21)
+ Bí mật về thư tín, điện tín, điện thoại (điều 21)
+ Quyền tự do ngôn luận (điều 25)
- Một số nghĩa vụ
+ Tuân theo Hiến pháp và pháp luật (điều 46,48)
Trang 3+ Bảo vệ môi trường (điều 43)
+ Thực hiện nghĩa vụ quân sự (điều 45)
Học tập => Vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ
3.1.2.3 Về kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục khoa học, công nghệ và môi trường
Nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế (điều 51)
+ Về đất đai, tài nguyên thiên nhiên khác
Thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý
(điều 63)
+ Về tài chính công
Ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, quỹ tài chính NN và các nguồn tìa chính công khác do NN thống nhất quản lý và phải được sử dụng hiệu quả, công bằng, công
khai, minh bạch, đúng pháp luật” (điều 55)
- Văn hóa xã hội giáo dục khoa học công nghệ môi trường
+ Chính sách lao động
+ Chính sách y tế, chăm sốc sức khỏe nhân dân
+ Chính sách xã hội
Trang 4- Tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân
- Hội đồng bầu cử quốc gia, kiểm toán nhà nước
LUẬT HÀNH CHÍNH
3.2.1 Khái niệm, đối tượng và phương pháp điều chỉnh
* Đối tượng điều chỉnh
+ Những quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước
- Các quan hệ xã hội phát trinh trong hoạt động chấp hành –điều hành của cơ quan hành chính nhà nước
- Các quan hệ xã hội hình thành trong hoạt động nội bộ các cơ quan nhà nước
Trang 5- Các quan hệ xã hội hình thành khi cá nhân, tổ chức được NN trao quyền thực hiện hoạt động quản lý hành chính NN
* Phương pháp điều chỉnh
- Phương pháp mệnh lệnh đơn phương: thể hiện sự bất bình đằng của các bên tham gia vào quan hệ pháp luật điều chỉnh
+ Một bên có quyền các mệnh lệnh bắt buộc bên con lại phải thực hiện
+ Chủ thể quản lý có quyền nhân danh nhà nước áp đặt ý chí của mình lên đối tượng quản lý
+ Sự không bình đẳng giữa các bên tham gia thể hiện rõ nét trong tính chất đơn phương và bắt buộc của các quyết định hành chính
VD: ra quyết định thu hồi đất
Phải trả đất cho NN
3.2.2 Vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính
* Vi phạm hành chính
+ Khái niệm: Là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của
PL về quản lý NN mà không phải là tội phạm (khoản 1, điều 2 Luật XLVPHC năm 2012)
Trang 6+ Cấu thành: Khánh thể, chủ thể, mặt chủ quan, khách quan
* Xử lý vi phạm hành chính
- Khái niệm là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử pháp, biện
pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của PL về xử phạt vi phạm hành chính
- Cảnh cáo: được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không
nghiêm trọng, có tình tiết giảm nghẹ và theo quy định thì bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản
- Phạt tiền: những vi phạm hành chính nào không đủ điều hiện để xử phạt theo hình
thức cảnh cáo thì sẽ áp dụng hình phạt tiền
- Hình thức xử phạt bổ sung
+ Tước quyền sử dụng giấy phép, chính chủ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn
+ Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính
- Vừa là hình thức xử phạt chính vừa là hình thức xử phạt bổ sung
Trang 7=> Trục xuất
* Các biện pháp khắc phục, hậu quả
- Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu
- Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép
- Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng
và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại,
- Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh
* Các biện pháp xử lý hành chính khác
- Giáo dục tại xã, phường, thị trấn
- Đừa vào trường giáo dưỡng
- Đưa vào cơ sở giao dục bắt buộc
- Đưa và cơ sở cai nghiệm bắt buộc
LUẬT HÌNH SỰ 3.4.1 Khái niệm, đối tượng và phương pháp điều chỉnh
- Khái niệm: là ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam, bao gồm các quy
phạm pháp luật do NN ban hành, xác định những hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm đồng thời quy định hình phạt đối với những tội phạm ấy
- Đối tượng điều chỉnh: là quan hệ xã hội giữa NN và tội phạm
Trang 8- Phương pháp điều chỉnh: là phương pháp quyền uy, NN có quyền buộc người
phạm tội chịu trách nhiệm hình sự, phải chịu hình phạt, người phạm tội có nghĩa vụ phải thực hiện trách nhiệm hình sự, chấp hành hình phạt và việc chấp hành này không thể tách khỏi vì nó được đảm bảo bằng cưỡng chế của NN
3.4.2 Tội phạm
3.4.2.1 Khái niệm và dấu hiệu của tội phạm
- Khái niệm: Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ
luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện mội cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự
- Dấu hiệu
+ Tính nguy hiểm cho xã hội : Là gây ra hoặc đe dọa gây thiệt hại đáng kể cho các
quan hệ trong xã hội được luật hình sự bảo vệ, là dấu hiệu cơ quan và quan trọng nhất, quyết định những dấu hiệu khác của tội phạm
+ Tính có lỗi: Là thái độ chủ quan của con người đối với hành vi nguy hiểm cho xã
hội của mình và đối với hiệu quả của hành vi đó
+ Tính trái PL hình sự: Hành vi nguy hiểm cho xã hội có thể bị coi là tội phạm nếu
được quy định trong Bộ luật Hình sự
+ Tính phải chịu hình phạt: chỉ có hành vi phạm tội mới phải chịu biện pháp trách
nhiệm là hình phạt, không có tội phạm thì không có hình phạt
Trang 93.4.2.2 Phân loại tội phạm
Tội ít nghiêm trọng Phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến
3 năm
Tội nghiêm trọng Tù trên 3 năm đến 7 năm
Tội rất nghiêm trọng Tù trên 7 năm đến 15 năm tù
Tội đặc biệt nghiêm
3.4.3.1 Khái niệm, mục đích của hình phạt
- Khái niệm: Là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của NN được quy định
trong Bộ luật này, do Tòa án quyết định áp dụng đối với cá nhân hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người, pháp nhân thương mại đó
- Mục đích:
+ Mục đích trừng trị: hình phạt áp dụng đối với người phạm tội nhằm mục đích
trừng trị tội phạm Tước bộ , hạn chế những quyền và lợi ích hợp pháp theo pháp luật hình sự đối với người bị áp dụng hình phạt Mức độ của việc tước bộ và hạn chế những quyền và lợi ích hợp pháp của họ phụ thuộc vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ
+ Mục đích giáo dục: giáo dục người phạm tội và pháp nhân thương mại phạm tội;
đồng thời giáo dục người khác tôn trọng pháp luật đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm
Trang 10- Cảnh cáo: là sự khiển trách công khai của NN do Tòa án áp dụng đối với người
phạm tội ít nghiêm trong và có nhiều tình tiết giảm nhẹ, nhưng chưa đến mức miễn hình phạt
- Phạt tiền: là hình phạt tước của người phạm tội một khoản tiền nhất định sung
công quỹ NN
- Cải tạo không giam giữ: Cải tạo không giam giữ được áp dụng từ 06 tháng đến
03 năm đối với người phạm tội ít nghiêm trọng, phạt tội nghiêm trọng do Bộ luât này quy định mà đang có nơi làm việc ổn định hoặc có nơi cư trú rõ ràng nếu xét thấy không cần thiết phải cách ly người phạm tội khỏi xã hội
- Trục xuất: là buộc người nước ngoài bị kết án phải rời khỏi lãnh thổ nước
CHXHCN VN
- Tù có thời gian: là buộc người bị kết án phải chấp hành hình phạt tại cơ sở giam
giữ trong một thời hạn nhất định để học tập, lao động, cải tạo
- Tù chung thân: là hình phạt tù không thời hạn được áp dụng đối với người phạm
tội đặc biệt nghiệm trọng, nhưng chưa đến mức bị xử phạt tử hình
Trang 11- Tử hình: là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm
trọng thuộc một trong nhóm các tội phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác
- Phạt tiền, khi không áp dụng là hình phạt chính
- Trục xuất, khi không áp dụng là hình phạt chính
b Các hình phạt đối với pháp nhân thương mại
Trang 123.5.2 Hợp đồng lao động
a Khái niệm: Là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về
việc làm có trả lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan
hệ lao động
b Đối tượng và phương pháp điều chỉnh
Đối tượng điều chỉnh Phương pháp điều chỉnh
* Quan hệ lao động
Là quan hệ xã hội, phát sinh trong việc thuê mướn,
sử dụng lao động, trả lương giữa người lao động và
người sử dụng lao động
* Quan hệ liên quan đến lao động
- Quan hệ việc làm, quan hệ học nghề,
- Quan hệ bồi thường thiệt hại trong quá trình lao
động
- Quan hệ giữa tập thể lao động hoặc người đại diện
của họ với bên sử dụng lao động
- Thỏa thuận
- Mệnh lệnh
- Có sự tham gia của tổ chức công đoàn
c Các yếu tố của hợp đồng lao động
1 Chủ thể trong quan hệ hợp đồng lao động
- Chủ thể trong quan hệ hợp đồng lao động là người sử dụng lao động và người
lao động tham gia giao kết, kí kết hợp đồng lao động
- Người lao động phải là người ít nhất 15 tuổi có năng lực pháp luật và năng lực hành vi lao động Người sử dụng lao động là tất cả các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp
có tư cách pháp nhân, có đăng ký kinh doanh…Nếu là cá nân thì ít nhất phải đủ 18
Trang 13tuổi, có khả năng trả công lao động Tuy nhiên, đây chỉ là những quy định chung, ngoài ra từng trường hợp cụ thể pháp luật lại có những quy định riêng
- Đối với những người lao động nhìn chung việc giao kết hợp đồng mang tính trực tiếp, không được ủy quyền, còn đối với người sử dụng lao động có thể ủy quyền cho người khác trừ trường hợp người sử dụng lao động là cá nhân
2 Hình thức của hợp đồng lao động
- Hình thức của hợp đồng lao động có thể bằng văn bản, bằng lời nói hoặc bằng
hành vi
- Hợp đồng bằng văn bản là hợp đồng theo mẫu của Bộ lao động thương binh- xã
hội Các bên trong hợp đồng đều được giữ hợp đồng và các bản hợp đồng đó có giá trị pháp lý như nhau
- Hợp đồng bằng lời nói là hợp đồng mà trong quá trình giao kết các bên tự thỏa
thuận với nhau bằng lời nói mà không cần lập thành văn bản Khi giao kết hợp đòng bằng lời nói các bên phải tuân theo quy định của pháp luật về hợp đồng nói chung
và hợp đồng lao động nói riêng
- Tuy nhiên, chúng ta cần lưu ý rằng, các bên không được lựa chọn hình thức hợp
động tự do mà phải phụ thuộc vào quy định của pháp luật
3 ND của HĐLĐ
Nội dung của hợp đồng lao động là toàn bộ những vấn đề ghi trong hợp đồng trong khuôn khổ pháp luật cho phép Nội dung của hợp đồng phải đáp ứng các nội dung chủ yếu sau đây”
- Công việc phải làm
- Địa điểm làm việc
Trang 14- Thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi
- Tiền lương
- Điều kiện về an toàn lao động, vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hội
- Thời hạn hợp đồng
4 Thời hạn của hợp đồng lao động
- HĐLĐ không xác định thời hạn: Là hợp đồng mà trong đó 2 bên không xác định
thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng Loại hợp đồng nay thường được
áp dụng với công việc thường xuyên, lâu dài Pháp luật quy định đối với loại hợp đồng này, người lao động có quyền chấm dứt koong cần lí do
- HĐLĐ xác định thời hạn: là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến 36 tháng
- HĐLĐ theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng
3.5.3 Bảo hiểm xã hội
a Khái niệm, các loại hình BHXH
- Khái niệm: BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của
người loa động khi họ bị giảm mất thu thập do ốm đau, thai sản, tai nạn laododonjg, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở động vào quỹ bảo hiểm xã hội (K1 DD3 Luật BHXH 2014)
- Quỹ bảo hiểm xã hội là quỹ tài chính độc lập với ngân sách nhà nước, được hình
thành từ đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và có sự hỗ trợ của
NN (K4 DD3 Luật BHXH 2014)
b Các chế độ BHXH
Trang 153.6 Luật hôn nhân và gia đình
3.6.1 Khái niệm, đối tượng và phương pháp điều chỉnh
a
b Phương pháp điều chỉnh
- Linh hoạt, kết hợp giữa hướng dẫn, tự định đoạt với mệnh lệnh cấm đoán
c Đối tượng điều chỉnh
- Quan hệ tài sản: Là các quan hệ phát sinh giữa các thành viên trong gia đình vè
những lợi ích tài sản, quan hệ cấp dưỡng lẫn nhau giữa vợ chồng, giữa cha mẹ với các con, quan hệ sở hữu tài sản vợ chồng,
- Quan hệ nhân thân: Là các quan hệ phát sinh giữa các thành viên trong gia đình
về những lợi ích nhân thân, quan hệ giữa vợ và chồng về sự yêu thương, chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau, quan hệ giữa cha mẹ và con về việc xác định chế độ pháp lý nhân thân của con chưa thành niên
3.6.2 Chế định kết hôn
a Kết hôn là việc nam nữ xác lập quan hệ vợ chồng theo quy định của pháp luật về
điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn
b Điều kiện kết hôn
Trang 16- Nam đủ 20 tuổi, nữ đủ 18 tuổi trở lên
- Việc kết hôn do 2 bên nam nữ tự nguyện quyết định, không bên nào được áp buộc, lừa dối bên nào, không ai được cưỡng ép hoặc cản trở
- Việc kết hôn không thuộc một trong những trường hợp cấm kết hôn
(1) Người đang có vợ có chồng
(2) Người mất năng lực hành vi dân sự
(3) Giữa những người cùng dòng máu về trực hệ, giữa những người có hộ trong
phạm vi 3 đời
(4) Giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi, giữa người đã từng là cha mẹ nuôi với con nuôi,
bố chồng vứi con dâu, mẹ vợ với con rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng
- Luật HN và GĐ 2014 không công nhận hôn nân đồng tính (trước đây Luật HN
và GĐ 2000 cấm kết hôn giữa 2 người cùng giới tính)
3.7.1.1
