TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại 0946798489 Facebook Nguyễn Vương https //www facebook com/phong baovuong Trang 1 3 3 PHƯƠNG TRÌNH ĐẲNG CẤP Nhận dạng 2 2 sin sin cos cosa x b x x c x d (1) 2 2[.]
Trang 1TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại: 0946798489
3 3 PHƯƠNG TRÌNH ĐẲNG CẤP
Nhận dạng:
.sin sin cos cos
a xb x xc xd (1)
.cos sin cos sin
a xb x xc xd
B – Phương pháp làm
Cách 1:
+ Nếu cosx 0 sin2x thì 1 ad0 (1), nếu (1) đúng thì cosx 0 là nghiệm của (1), ngược lại cosx 0
+ Xét cosx 0 tanx Chia hai vế của phương trình (1) cho 2
cos x , ta được:
2
(1)
Cách 2:
2
2
sin cos sin 2
2
x x x ta được phương trình bậc nhất với sin 2x và cos 2x
A Câu tập tự luận
Câu 1 Giải các phương trình sau:
2sin x 3 3 sin cosx x 3 1 cos x 1
sin sin 2 2 cos
2
3 4sin2x3 3 sin 2x2 cos2x 4
sin 3 sin cos 2 cos
2
Lời giải
2sin x 3 3 sin cosx x 3 1 cos x 1
Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm nên chia hai vế của phương trình cho 2
cos x ta được:
2
2
2
1
cos
tan
x
sin sin 2 2cos
2
Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm nên chia hai vế của phương trình cho cos x2 ta được:
Bài 3 MỘT SỐ PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC THƯỜNG GẶP - LỜI GIẢI CHI TIẾT
• Chương 1 PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC
• |FanPage: Nguyễn Bảo Vương
Trang 2Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
2
2 tan 4 tan 4 tan 1 0
tan 4 tan 5 0
tan 1
4 tan 5 tan
3 4sin2x3 3sin 2x2cos2x4
Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm nên chia hai vế của phương trình cho 2
cos x ta được:
4 tan 6 3 tan 2 4 tan 1 0
6 3 tan 6
1 tan
6 3
x
2
Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm nên chia hai vế của phương trình cho cos x2 ta được:
2
2 tan 2 3 tan 4 3 2 tan 1 0
1 2 tan 2 3 tan 1 2 0
2 1 2
2 1 2
Câu 2 Giải các phương trình sau:
1 sinxcos 2x2 cos2x0
2 sin2x3sin cosx x 1 0
3 8cos3 cos 3
3
Lời giải
sinxcos 2x2cos x 0
2
sin 1 2sin 2 1 sin 0
4sin sin 3 0
2
2 3
2 4
x
x
2 sin2x3sin cosx x 1 0
Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm nên chia hai vế của phương trình cho cos x2 ta được:
2
2 tan 3 tan 1 0
tan 1
4 1
2
x
k x
Trang 3Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
3 8cos3 cos 3
3
3 3
3
3
3 cos 3 sin 4cos 3cos
4 cos 3 sin 4cos 0
Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm nên chia hai vế của phương trình cho 3
cos x ta được:
2
cos cos
4 3 tan tan 1 4 tan 1 0
3 tan 4 tan 3 tan 0
3 tan 4 tan 3 tan 0
2 tan 0
3 1
tan
x
x k x
x
k x
Câu 3 Giải các phương trình sau:
1 cos2x 3 sin 2x 1 sin2x (*)
2 cos3x4sin3x3cos sinx 2xsinx0 (*)
3 3cos4x4sin2xcos2xsin4x0 (*)
Lời giải
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho cos2x 0
(*)
cos 2 3 sin cos 1 sin
2
1 2 3 tan 1 tan tan
,
3
x k
k l
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho 3
cos x 0, ta được:
(*)
1 4 tan x 3 tan x tanx 1 tan x 0
3 tan x 3 tan x tanx 1 0
Trang 4Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
2
2
3tan tan 1 tan 1 0
tan 1 3 tan 1 0
4
, 3
tan
k l
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho cos4x 0, ta được:
2
2
tan 3
3
x x
x
Câu 4 Giải các phương trình sau
a) sin 3xcos3x2 cosx0
b) sinx4 sin3xcosx 0
c) cos3xsin3xsinxcosx
d) 2 sin3xcos sinx 2x2 cos2x.sinxcos3x 0
Lời giải
a) PT 3sinx4 sin3x4 cos3x3cosx0, nhận thấy cosx 0 không là nghiệm của PT, chia hai vế cho cos x3 ta được: 4 tan3 4 12 3 sin3 0
x x
4 tan x 4 1 tan x 3 tanx 1 tan x 0
tan x tan x 3 tanx 3 0
x x
4 , 3
k
b) Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm của PT, chia hai vế cho cos x ta được: 3
3
x
x
tanx 1 tan x 4 tan x 1 tan x 0
3 tan x tan x tanx 1 0
4
c) PT cosxsinxcos2xcos sinx xsin2x 0 cos2 sin 0 2
cos sin
1
2
x
4 sin 2 4
x k
d) Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm của phương trình, nên chia hai vế PT cho cos x3 được:
2 tan xtan x2 tanx 1 0 tan 1
2
x
2
xk
Câu 5 Giải các phương trình sau
sinxcosx4 sin cosx x
b) sin 2x2 tanx3
6 sin 2 cos
2 cos 2
x
Trang 5Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
sin cos sin 2 cos 2 cos 2
Lời giải
a) Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm của phương trình, nên chia hai vế PT cho cos x3 được:
4
x x x tan 1 tanx 2x 1 tan 2x4 tanx
tan x tan x 3 tanx 1 0
x
x
x
tan tan
4 tan tan tan 1 2 tan tan tan 1 2
x x x
4 ,
b) ĐK cosx 0 PT 2 sin cos 2.sin 3
cos
x
x
2 sin cosx 2x2 sinx3 cosx
2 sinx cosx cos 1 2sin cosx x x
2 sinx cosx cos sinx x cosx
sinx cosx2 cosxsinx cosx 0
2
4 2
tan 1 0 cos
x
x x
2
4
2 tan tan 3 0
x
c) ĐK cos 2 0
PT 6 sin 2 cos3 5.2 sin 2 cos 2 cos
2 cos 2
x
6 sinx 2 cos x 10 sin cosx x
6 tan 1 tanx x 2 10 tanx
3 tan3x2 tanx 1 0 tanx1
4
x k
So với
ĐK khi
4 k 4 l2
2
l k
luôn luôn tồn tại số nguyên l thoả mãn Vậy phại loại tất cả nghiệm, nên PT vô nghiệm
d) PT
2
sin 2 cos 2 cos 2
1 2 cos 2x cos 2x 1 2 cos 2x cos 2x 5sin 2 cos 2x x cos 2x 6
2 3cos 2x 5 sin 2 cos 2x x 4 0
Nhận thấy cos 2x 0 không phải là nghiệm PT, chia hai vế PT cho 2
cos 2x được:
2
cos 2 cos 2
x
3 5 tan 2x4 1 tan 2 2 x 0 4 tan 22 x5 tan 2x 1 0
tan 2 1
1 tan 2
4
x x
2 4
1
4
,
k
Câu 6 Giải các phương trình sau
a) 2 3 cos2x6 sin cosx x 3 3
b) sin3 2 sin
4
Lời giải
Trang 6Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
a) Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm của phương trình, nên chia hai vế PT cho cos x được: 2
2 3 6 tan x 3 3 1 tan x 2
3 3 tan x 6 tanx 3 3 0
tan
x x
4
,
, tan
k
b) PT 2 2 sin3 4 sin
4
3
4
sinx cosx3 4 sinx
Nhận thấy cosx 0 không là nghiệm của phương trình, nên chia hai vế PT cho 3
cos x được:
tanx1 4 tan 1 tanx x 3 tan3x3 tan2xtanx 1 0 tanx1
, 4
Câu 7 Giải phương trình sau:
1 sin 2x2 tanx3 (*)
2 sin sin 2x xsin 3x6cos3x (*)
3 sin 3xcos3x2cosx0 (1)
Lời giải
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho cos2x 0, ta được:
(*) 2sin cos2 2 tan 1 3 12
x
2 tan 2 tan 1 tan 3 1 tan
2 tan 3 tan 4 tan 3 0
4
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho 3
cos x 0, ta được:
(*)
2sin sin cos 3sin 4sin 6cos
2 tan 3 tan tan 1 4 tan 6 0
tan 2 tan 3 tan 6 0
tan 2 tan
,
3
x
k l
x
3 (1) 3sinx4sin3x4 cos3x3cosx2cosx 0
3sinx 4sin x 4 cos x cosx 0
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho cos3x 0, ta được:
Trang 7Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
(*)
3tan 1 tan 4 tan 4 1 tan 0
3
x
Câu 8 Giải các phương trình sau:
6 sin 2 cos
2 cos 2
x
sinx4 sin xcosx (*) 0
tan sinx x2 sin x3cos 2xsin cosx x (*)
Lời giải
1 Điều kiện: cos 2x0cos2xsin2x0tan2x 1 tanx 1
(1) 6sin 2cos3 10sin 2 cos 2 cos
2 cos 2
x
6sinx 2 cos x 10sin cosx x
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho 3
cos x , ta được: 0 (*)
sin 1 cos 10sin cos
6 tanx tan x 1 2 10 tanx 0
3
6 tan x 4 tanx 2 0 tanx 1
(loại) phương trình vô nghiệm
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho 3
cos x 0, ta được:
(*)
3
cos cos cos cos cos
tan 1 tan 4 tan 1 tan 0
4
3 Điều kiện: cosx 0
Do cosx 0 nên chia hai vế (*) cho 2
cos x 0, ta được:
(*)
x
tan 2 tan 3 1 tan tan 0
3
x
Thay vào , họ nghiệm phương trình là: ; ,
Câu 9 Giải các phương trình sau:
cos xsinx3sin xcosx0
Trang 8Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
2 sin2xtanx13sin cosx xsinx3
2
3
Lời giải
2
x k k x x phương trình vô nghiệm
Do cosx 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho cos3x 0, ta được: (*)
cos cos cos cos cos
2 2
1 tan tan 1 3tan 0
2 tan tan 1 0
tan 1
, 4
1
2
x
k l x
2 Điều kiện: cosx 0
Do cosx 0 nên chia hai vế (*) cho cos2x 0, ta được:
x
tan tan 1 3tan 3tan 3 1 tan
tan tan 3tan 3tan 3tan 3 0
3
x
x
3 (1) cos 22 x 3 sin 4x 1 sin 22 x (*)
phương trình vô nghiệm
Do cos 2x 0 không là nghiệm của (*) nên chia hai vế (*) cho 2
cos 2x , ta được: 0 (*)
cos 2 2 3 sin 2 cos 2 1 sin 2
2
1 2 3 tan 2 1 tan 2 tan 2
2 tan 2 2 3 tan 2 0
2
, 2
tan 2 3
3
x
k l
Câu 10 Tìm m để phương trình sau có nghiệm:
Lời giải
2
Nếu m 1 PT 6 cos 1 0 cos 1
6
Trang 9Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Nếu m 1 1mcos2x2m2 cos xm 2 0 * là phương trình bậc 2 với ẩn là cos x Đặt 2
f t m t m tm
Để phương trình có nghiệm thì phương trình f t 0 * phảo có nghiệm thuộc đoạn 1;1
Cách 1:
Nhận thấy phương trình (*) có m22m1m20, m f t 0 luôn có 2 nghiệm phân biệt
TH1: Cả 2 nghiệm của phương trình (*) đều nằm trong đoạn [-1;1] điều này tương đương với điều kiện sau:
2 1 2
m S
m
2
1
0 1
1
2
3
2
2
m
m m
m m
m
m
m
Hệ vô nghiệm không tồn tại giá trị nào của m để cả 2 nghiệm của phương trình (*) nằm trong đoạn 1;1
TH2: Phương trình (*) có 1 nghiệm trong đoạn [-1;1] và 1 nghiệm nằm ngoài đoạn [-1;1]
(Các em giải điều kiện trên sẽ tìm ra điều kiện của m)
Cách 2:
Điều kiện để phương trình (*) có nghiệm là 0m22m1m2 luôn đúng với 0 mọi x thuộc TXĐ
Phương trình (*) có nghiệm
2 1
1
t
m
2 2
1
t
m
1, 2 1;1
t t
2
2
1
1
m
m
Giải hệ bất phương trình trên ta sẽ tìm được điều kiện của m
Câu 11 Giải phương trình sau: cot 1 cos 2 sin2 1sin 2
x
x
Trang 10Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Điều kiện:
sin 0
sin 2 0 cos 0
x
x x
x x
2 2 cos sin cos sin cos 2 cos sin
cos cos sin
x
1 cos sin cos sin sin cos sin
x
x
2
2
2
cos sin
1 2sin cos sin
cos sin
sin
1
sin sin cos sin sin cos 1 0 sin cos 0
sin sin cos 1
0
x
x
x
2
sin cos tan tan 1 tan 0 tan 1
,
x
Thay vào , họ nghiệm phương trình: ,
4
B Bài tập trắc nghiệm
Câu 12 Khi đặt ttanx thì phương trình 2sin2x3sin cosx x2cos2x1 trở thành phương trình nào
sau đây?
A 2t23t 1 0 B 3t23t 1 0 C 2t23t 3 0 D t23t 3 0
Lời giải Chọn D
Do cosx 0không thỏa mãn phương trình nên chia hai vế của phương trình cho cos2x 0ta có
2 tan x3tanx 2 1 tan xtan x3tanx 3 0
Đặt ttanx thì ta có phương trình t23t 3 0
Câu 13 Giải phương trình 2 sin2x 3 sin 2x 3
3
3
3
3
Lời giải Cách 1: Xét cosx 0 : Phương trình tương đương 23 ktm
Xét cosx 0, chia cả hai vế cho cos x2 ta có:
2 tan x2 3 tanx3 tan x1 tan x2 3 tanx 3 0
tanx 3
3
Cách 2: pt 1 2 sin 2x 3 sin 2x2 2 sin 2 2
6
x
Trang 11Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Câu 14 Phương trình: 3cos 42 x5sin 42 x 2 2 3 sin 4 cos 4x x có nghiệm là:
A
C
6
Lời giải Chọn B
Câu 15 Cho phương trình 2
cos x3 sin cosx x 1 0 Mệnh đề nào sau đây là sai?
A Nếu chia hai vế của phương trình cho 2
cos x thì ta được phương trình 2
tan x3 tanx20
B Nếu chia 2 vế của phương trình cho 2
sin x thì ta được phương trình 2
2 cot x3 cotx 1 0
C Phương trình đã cho tương đương với cos 2 x 3sin 2 x 3 0
D x k không là nghiệm của phương trình
Lời giải Chọn B
Với
2 sin 0 sin 0
x x
x k
Thay vào phương trình ta thấy thỏa mãn Vậy A đúng
cos x 3 sin cosx x sin x cos x 0
sin x 3 sin cosx x 2 cos x 0 tan x 3 tanx 2 0
cos x 3 sin cosx x sin x cos x 0
2 cos x 3 sin cosx x sin x 0 2 cot x 3 cotx 1 0
Phương trình 1 cos 2 3sin 2 1 0 cos 2 3sin 2 3 0
3 1 sin x2 3 sin cosx x 3 1 cos x có các nghiệm là: 0
A x 4 k
(Vớitan 2 3) B x 8 k
(Vớitan 1 3)
C x 8 k
(Vớitan 1 3) D x 4 k
(Vớitan 2 3)
Lời giải Chọn A
cosx 0 không thỏa mãn phương trình, nên ta có:
3 1 sin x 2 3 sin cos x x 3 1 cos x 0
3 1 tan x 2 3 tan x 3 1 0
Trang 12Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
tan 1
4
3 1
3 1
x
x
(Vớitan 2 3)
Câu 17 Trong các phương trình sau, phương trình nào tương đương với phương trình
sin x 3 1 sin cos x x 3 cos x 3
2
x
x x
tanx 2 3 cos x1 0 D sin x 0
Lời giải Chọn C
sin x 3 1 sin cosx x 3 cos x 3 sin x cos x
1 3 sin 2x 3 1 sin cos x x 0 sinx1 3 sin x 3 1 cos x 0
sinx0cos x 1 cos x 1 0
1 3 sin x 3 1 cos x 0 1 3 sin x 3 1 cos x
3 1
Vậy phương trình đã cho tương đương với 2
tanx 2 3 cos x1 0
Câu 18 Gọi S là tập nghiệm của phương trình 2sin2x3 3 sin cosx xcos2x2 Khẳng định nào sau
đây là đúng?
5
Lời giải Chọn D
2 sin x 3 3 sin cosx x cos x 2 sin x cos x
2
3 3 sin cosx x 3cos x 0 3cosx 3 sinx cosx 0
k
3 sinxcosx 0 3 sinxcosx
1
3
k
Vậy tập nghiệm của phương trình chứa các nghiệm
6
và 2
Chọn D
2 1 sin xsin 2x 2 1 cos x 2 Trong các mệnh đề sau, mệnh 0
đề nào sai?
A Nếu chia hai vế của phương trình cho cos x2 thì ta được phương trình tan2x2 tanx 1 0
B Nếu chia hai vế của phương trình cho sin x2 thì ta được phương trình cot2x2 cotx 1 0
C Phương trình đã cho tương đương với cos 2xsin 2x1
8
là một nghiệm của phương trình
Lời giải
Chọn C
Trang 13Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
2 1 sin xsin 2x 2 1 cos x 2 0
2 11 cos 2 sin 2 2 11 cos 2 2 0
x
2 1 1 cos 2 x sin 2x 2 1 1 cos 2 x 2 2 0
2 2 cos 2x sin 2x 0
Như vậy, mệnh đề: “Phương trình đã cho tương đương với cos 2xsin 2x1” sai
Câu 20 Giải phương trình 2 sin2x 3 sin 2x 3
A
3
x k
3
3
3
Lời giải Chọn A
Cách 1: Xét cosx 0 : Phương trình tương đương 23 ktm
Xét cosx 0, chia cả hai vế cho cos x2 ta có:
2 tan x2 3 tanx3 tan x1 tan x2 3 tanx 3 0
tanx 3
3
x k k
1 2 sin 3 sin 2 2
6
x
Câu 21 Phương trình 6sin2x 7 3sin 2 x 8cos2x 6 có các nghiệm là:
A
3 4 2 3
6
3
12
Lời giải
TH1: cos 0
2
thỏa mãn phương trình
TH2: cos x 0
6sin x 7 3sin 2 x 8cos x 6
2
2
1
6 tan 14 3 tan 8 6
cos
x
6 tan x 14 3 tanx 8 6 tan x 1
14 3 tan x 14 0
1
3
sin x 3 1 sin cos x x 3 cos x0
4
k
4
Trang 14Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
2 3
2
4
k
3
Lời giải Chọn A
tan
3 0
3
x x
x x
4
3
k
Câu 23 Giải phương trình 2 sin2x 3 sin 2x 3
3
3
3
3
Lời giải Cách 1: Xét cosx 0 : Phương trình tương đương 23 ktm
Xét cosx 0, chia cả hai vế cho cos x2 ta có:
2 tan x2 3 tanx3 tan x1 tan x2 3 tanx30
tanx 3
3
1 2 sin 3 sin 2 2
6
x
Câu 24 Phương trình 4sin 22 x3sin 2 cos 2x xcos 22 x0 có bao nhiêu nghiệm trong khoảng 0;?
Lời giải Chọn A
Dễ thấy cos 2x không thỏa mãn phương trình Dó đó, phương trình đã cho tương đương với: 0
2
4 tan 2x3 tan 2x 1 0
tan 2 1
1 tan 2
4
x x
1
Xét 1 , vì x0; 0
8 k 2
k 1 (do k )
Xét 2 , vì x0; 1 1
0 arctan
k 1; 2 (do k )
Do đó, trong khoảng 0; thì phương trình đã cho có 3 nghiệm
Câu 25 Số nghiệm của phương trình cos2x3sin cosx x2 sin2x trên 0 2 ; 2 ?
Lời giải
Chọn C