TÀI LIỆU TỰ HỌc hoạch dạy học Toán 11: Định nghĩa và ý nghĩa đạo hàm với mục tiêu giúp học sinh: nhận biết được 2 bài toán thực tiễn dẫn đến khái niệm đạo hàm (vận tốc tức thời, cường độ dòng điện tức thời); nhận biết được định nghĩa đạo hàm của hàm số tại một điểm; hiểu được ý nghĩa hình học và ý nghĩa vật lí của đạo hàm... Mời các bạn cùng tham khảo.C TOÁN 11 Điện thoại 0946v7v7vvv798489 Facebook Nguyễn Vương https www facebook comphong baovuong Trang 1 I LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM I Khái niệm Cho ;v a b và điểm 0 0;M x y Phép biến h.
Trang 1TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại: 0946798489
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 1
II CÁC DẠNG TOÁN THƯỜNG GẶP
DẠNG 1 CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN LÝ THUYẾT ĐỊNH NGHĨA, TÍNH CHẤT, ỨNG
Trang 2Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Phân tích: Giả sử đã dựng được đường thẳng d thỏa mãn bài toán Từ M dựng đường thẳng
song song với AC cắt BC tại P , khi đó MNCP là hình bình hành nên CNPM Lại có
AM CN suy ra MPMA , từ đó ta có AP là phân giác trong của góc A
Cách dựng:
- Dựng phân giác trong AP của góc A
- Dựng đường thẳng đi qua P song song với AC cắt AB tại M
Biện luận: Bài toán có một nghiệm hình
không đổi Tìm tập hợp các điểm ,B C
có phương không đổi nên OB OC ,
cũng có phương không đổi
qua T v 2
quĩ tích trực tâm H của ABC
Trang 3Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 3
(đpcm)
của đường tròn có phương không đổi Tìm tập hợp các điểm M N ,
Mặt khác quỹ tích điểm O là đường tròn A R;
quỹ tích điểm M là đường tròn A là ảnh của A qua phép tịnh tiến TAA, quỹ tích điểm N
là đường tròn A là ảnh của A qua phép tịnh tiến T AA
A'' A'
N
A
Trang 4Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
tam giác ABC
Lời giải
Nhận thấy, khi A thay đổi thì AH luôn vuông góc với BC
phương của AH không đổi
Dựng đường thẳng qua C và vuông góc với BC cắt O tại C
của phép tịnh tiến T v có giá song song hoặc trùng với đường thẳng đã cho thì sẽ có
vô số phép tịnh tiến biến đường thẳng thành chính nó
Lời giải
Khi v 0
: Đường tròn C có tâm I thì T v biến đường tròn C thành chính nó
Câu 10 Có bao nhiêu phép tịnh tiến biến hình vuông thành chính nó?
Lời giải
Khi v 0
có một phép tịnh tiến biến hình vuông thành chính nó
Câu 11 Phép tịnh tiến không bảo toàn yếu tố nào sau đây?
Lời giải
Khi tọa độ của véc tơ tịnh tiến v 0
biến điểm Q thành điểm nào?
H
C'
O A
Trang 5Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 5
Câu 13 Chọn khẳng định sai trong các khẳng định sau:
A Phép quay bảo toàn khoảng cách giữa hai điểm bất kì
B Phép tịnh tiến biến ba điểm thẳng hàng thành ba điểm thẳng hàng
C Phép tịnh tiến biến một đường tròn thành một đường tròn có cùng bán kính
D Phép tịnh tiến biến một đường thẳng thành một đường thẳng song song với nó
Lời giải
Phép tịnh tiến biến một đường thẳng thành một đường thẳng song song hoặc trùng với nó
Câu 14 Có bao nhiêu phép tịnh tiến biến một đường tròn thành chính nó?
Lời giải
Có một phép tịnh tiến biến đường tròn thành chính nó là T0
Câu 15 Kết luận nào sau đây là sai?
MNM N không theo thứ tự các đỉnh của hình bình hành nên D sai
Đáp án A
Lời giải:
Do phép tịnh tiến biến một đường thẳng thành đường thẳng song song hoặc trùng với nó nên không có phép tịnh tiến nào biến d1thành d2
Trang 6Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
biến điểm A B, tương ứng thành A B, khi đó, độ dài đoạn thẳng A B bằng:
A A B 10 B A B 10 C A B 13 D A B 5
Lời giải
Phép tịnh tiến bảo toàn độ dài nên AB A B 10
Ơ Phép tịnh tiến theo véctơ v
biến M N thành hai điểm , M N, tương ứng Tính độ dài M N
Câu 20 Với hai điểm , A B phân biệt và T A v A T B, v B với v 0
Mệnh đề nào sau đây đúng?
Chẳng hạn lấy bất kỳ A d 1, Bd2 T AB d1 thành d2 nên có vô số phép tịnh tiến thỏa mãn
A A đối xứng với A qua C B A đối xứng với D qua C
C O là giao điểm của AC qua BD D C
Trang 7Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 7
theo vectơ nào sau đây biến AMI thành MDN?
Trang 8Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Từ hình vẽ ta có TAMAMI MDN
thẳng CD và biến đường thẳng AD thành đường thẳng BC?
T AB CD, với AD BC, là đoạn thẳng nên có một phép tịnh tiến thỏa mãn
vectơ nào sau đây biến tam giác AMI thành INC
Trang 9Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 9
tịnh tiến theo vectơ AB
biến thành:
Lời giải:
Theo tính chất 2 của phép tịnh tiến nên TAB // , là tiếp tuyến của đường tròn C tại điểm B
Câu 32 Cho hai điểm B C cố định trên đường tròn , O R, và A thay đổi trên đường tròn đó, BD là
đường kính Khi đó quỹ tích trực tâm H của ABC là:
C Đường tròn tâm O bán kính R là ảnh của O R, qua THA
Trang 10Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
quỹ tích trung điểm M của cạnh DC:
A là đường tròn C là ảnh của C qua TKI,K là trung điểm của BC
tích điểm M sao cho MM MAMB
Vậy tập hợp điểm M là ảnh của đường tròn O qua TAB
Trang 11Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 11
2
MD CD và MCMD 3 MDC là nửa tam giác đều
DMC900MDA300
Vậy MDAMADMAB300 AMD cân tại M BCMAMD6
AD AB Tìm quỹ tích đỉnh C
Lời giải
Chọn hệ trục về chiều dương như hình vẽ
Trang 12Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Vậy quỹ tích của C là đường tròn tâm A , bán kính AD 2
tròn tại A và B sao cho , A B nằm cùng một phía với MN Tính PMN2AB2
Thực hiện phép trịnh tiến theo vectơ O O2 1
đường tròn O biến thành đường tròn 2 O vì vậy 1
B biến thành A , M biến trhành M1, N biến thành N1
Trang 13Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 13
A, trên đường tròn kia lấy điểm B sao cho AKB 90 Độ dài AB bằng bao nhiêu?
K biến thành D , H1 biến thành H , B biến thành P
Ta có PHK vuông tại H và KH3,KP BD 5 nên PH 25 9 4BH1PH 4
DẠNG 2 XÁC ĐỊNH ẢNH CỦA MỘT ĐIỂM HOẶC MỘT HÌNH QUA PHÉP TỊNH TIẾN
Trang 14Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Hãy tìm ảnh của các điểm A1; 1 , B4;3 qua phép tịnh tiến theo vectơ v
Tương tự ta có ảnh của B là điểm B' 2;6
Tìm đường thẳng d' là ảnh của đường thẳng d qua phép tịnh tiến
v
T
Lời giải Lấy 2 điểm A0; 1 ; B 1; 0 d
Gọi A B là ảnh của ,', ' A B qua phép tịnh tiến T v khi đó phương trình đường thẳng d' là pt dt qua A B ', '
Câu 5 Cho đường thẳng d :x2y 1 0,v 1; 2
Tìm đường thẳng d là ảnh của đường thẳng
Trang 15Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 15
Lời giải Cách 1 Sử dụng biểu thức tọa độ của phép tịnh tiến
Lấy điểm M x y ; tùy ý thuộc d, ta có 2x3y 5 0 *
Thay vào (*) ta được phương trình 2x' 1 3y' 3 5 02 ' 3 ' 6x y 0
Vậy ảnh của d là đường thẳng ' : 2d x3y 6 0
Trang 16Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
', '
M N tương ứng của chúng qua T v Khi đó d' đi qua hai điểm M và ' N'
Cụ thể: Lấy M1;1 , N2;3 thuộc d, khi đó tọa độ các ảnh tương ứng là M' 0; 2 , N' 3;0
Do d' đi qua hai điểm M N nên có phương trình ', ' 0 2 2 3 6 0
ảnh của C qua phép tịnh tiến theo vectơ v 2; 3
Lời giải Cách 1 Sử dụng biểu thức tọa độ
Lấy điểm M x y ; tùy ý thuộc đường tròn C , ta có 2 2
nên phương trình của đường tròn C' là x12y12 9
có giá song song với Oy biến d thành d' đi qua điểm A 1;1
Trang 17Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 17
Từ giả thiết suy ra 2a3b 3 5 2a3b 8
Vec tơ pháp tuyến của đường thẳng d là n 2; 3
A A2; 4 B A 1; 2 C A4; 2 D A3;3
Trang 18Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Câu 16 Trong mặt phẳng Oxy , cho v 1; 2
x y
Phép tịnh tiến T v biến A thành A Tọa độ điểm A là
nên ảnh của điểm A3; 0 là điểm A4; 2
Câu 18 Trong mặt phẳng với hệ tọa độ Oxy , cho ABC có A2; 4, B5;1, C1; 2 Phép tịnh tiến
Tìm ảnh của điểm A 2; 3 qua phép tịnh tiến
x y
Trang 19Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 19
Vậy phép tịnh tiến theo vectơ v 1; 2
biến A thành điểm P3; 7
tịnh tiến theo véctơ v 1;3
và điểm A4;5 Hỏi A là ảnh của điểm nào sau đây qua phép tịnh tiến theo vectơ v
Trang 20Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Câu 26 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy , cho các điểm A B, lần lượt là ảnh của các điểm A2;3 , B 1;1
qua phép tịnh tiến theo vectơ v 3;1
trọng tâm tam giác ABC và phép tịnh tiến theo vectơ u 0
biến điểm A thành G Tìm tọa độ
tịnh tiến theo véctơ v
có điểm M'F M sao cho M 'x y'; ' thỏa mãn: 'x x2; 'y y Mệnh đề nào sau đây 3đúng:
Trang 21Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 21
qua phép tịnh tiến theo v 1;5
Kết luận nào sau đây là đúng:
A ABCD là hình vuông B ABCD là hình bình hành
Câu 33 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy , cho hai điểm A 5; 2, C 1; 0 Biết BT u A , CT B v
Tìm tọa độ của vectơ u v
để có thể thực hiện phép tịnh tiến T u v biến điểm A thành điểm C
Trang 22Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
điểm M x y ; thành điểm M'x y'; ' trong đó: ' .cos .sin
A
Trang 23Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 23
Gọi Hd K1, d2 sao cho HK d1
Gọi T là phép tịnh tiến theo vectơ HK
Dấu " " xảy ra khi N A B1 d2
Lấy A1 1;1 , điểm N cần tìm là giao điểm của A B và trục hoành 1
M
d2 :xy2 Có bao nhiêu phép tịnh tiến biến 0 d thành 1 d 2
Lời giải
Nhắc lại kiến thức: "Phép tịnh tiến theo vectơ v
biến đường thẳng thành đường thẳng song song hoặc trùng với nó"
Ta có: d1 và d2 không song song hoặc trùng nhau, suy ra không có phép tịnh tiến nào biến đường thẳng d1 thành d2
biến đường thẳng d thành chính nó khi vectơ v
cùng phương với vectơ chỉ
Trang 24Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Thay vào phương trình đường thẳng ta được: x 1 2y1 1 0 x2y 0
Vậy phương trình đường thẳng là ảnh của đường thẳng có dạng: x2y0
d2 :xy2 Có bao nhiêu phép tịnh tiến biến 0 d thành 1 d 2
Lời giải
Nhắc lại kiến thức: "Phép tịnh tiến theo vectơ v
biến đường thẳng thành đường thẳng song song hoặc trùng với nó"
Ta có: d1 và d2 không song song hoặc trùng nhau, suy ra không có phép tịnh tiến nào biến đường thẳng d thành 1 d 2
được bằng cách thực hiện liên tiếp phép đối xứng tâm O và phép tịnh tiến theo véc tơ v 3; 2
biến đường thẳng d thành đường thẳng nào sau đây?
Trang 25Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 25
và đường thẳng : 2xy 5 0 Hỏi là ảnh của đường thẳng nào sau đây qua T v
Trang 26Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
có giá song song với Oy biến d thành d' đi qua A 1;1
Thế vào phương trình d d' : 3 'xy k´ mà 9 0 d' đi qua A 1;1 nên k 5
Từ giả thiết suy ra 2a3b 3 5 2a3b 8 1
Véc tơ chỉ phương của d là u 3; 2
Do u v u v 03a2b0 2Giải hệ 1 và 2 ta được 16; 24
13
Lời giải
Trang 27Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 27
Đường tròn C có tâm là I2m; 3, bán kính R 4m 1
Đường tròn C có tâm là Im; 2, bán kính R 5
Phép tịnh tiến theo vectơ v
biến C thành C khi và chỉ khi R R
Trang 28Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
Trang 29Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 29
và đường cong 2 2
C x y Ảnh của C qua phép tịn tiến T v là
Thay vào C ta được đáp án B
Trang 30Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://nguyenbaovuong.blogspot.com/
sao cho khi phép tịnh tiến đồ thị
2
11