Kiến thức: - Phân tích được mối quan hệ giữa dân số với tài nguyên, môi trường ở đới nóng.. Kĩ năng : - Luyện tập cách đọc, phân tích biểu đồ dân số, về các mối quan hệ giữa dân số với
Trang 1Ngày soạn: 19/ 9 / 2018
Ngày dạy: / 9 / 2018
Tiết 9- Bài 10: DÂN SỐ VÀ SỨC ÉP DÂN SỐ TỚI TÀI NGUYÊN,
MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI NÓNG.
I Mục tiêu: Sau bài học, HS đạt được:
1 Kiến thức:
- Phân tích được mối quan hệ giữa dân số với tài nguyên, môi trường ở đới nóng Biết được các biện pháp mà các nước đang phát triển áp dụng để giảm sức ép dân
số Bảo vệ tài nguyên và môi trường
2 Kĩ năng :
- Luyện tập cách đọc, phân tích biểu đồ dân số, về các mối quan hệ giữa dân số với tài nguyên môi trường ở đới nóng
- Bước đầu luyện tập cách phân tích các số liệu thống kê
3 Thái độ:
- Học tập nghiêm túc
- Có hành động tích cực góp phần giải quyết các vấn đề dân số, môi trường ở địa phương nơi sinh sống
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, thảo luận, giao tiếp, hợp tác
- Năng lực riêng: Năng lực sử dụng bản đồ, tranh ảnh địa lí
II Chuẩn bị:
- GV: Bản đồ phân bố dân cư và đô thị thé giới
- HS: sgk, tìm hiểu bài
III Hoạt động dạy học :
1.Tổ chức: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
- Môi trường xích đạo ẩm có những thuận lợi và khó khăn gì đối với sản xuất nông nghiệp? Biện pháp khắc phục ?
3 Bài mới :
Hoạt động của Thầy và trò Nội dung chính
Hoạt động 1: 15’ Tìm hiểu các đặc điểm
dân số đới nóng.
- Phương pháp dạy học: vấn đáp; đàm
thoại- gợi mở; giải quyết vấn đề.
- Hình thức tổ chức hoạt động: Cả
lớp; nhóm tổ.
- Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn
GV treo bản đồ phân bố dân cư thế giới
GV hướng dẫn HS quan sát bản đồ phân bố
dân cư thế giới- H2.1
? Cho biết dân cư ở đới nóng tập trung chủ
1 Dân số.
- Gần 50% dân số thế giới tập trung ở đới nóng
+ Dân cư chủ yếu tập trung ở Đông Nam Á, Nam Á, Tây Phi và Đông Nam Bra-xin
Trang 2yếu ở những khu vực nào? Xác định trên bản
đồ ?
? Nhận xét mật độ dân số ở đới nóng so với
các đới khí hậu khác ?
? Rút ra đặc điểm dân số ở đới nóng
HS : Dân số đông nhưng chỉ tập trung ở một
vài khu vực
? Dân cư tập trung đông ở những khu vực
trên sẽ có tác động như thế nào đến tài
nguyên và môi trường ở đây?
HS: trả lời
+ Tài nguyên thiên nhiên nhanh chóng cạn
kiệt
+ Môi trường, rừng biển bị xuống cấp, tác
động xấu đến nhiều mặt
GV yêu cầu HS quan sát H.1.4/ Tr.5 SGK
? Cho biết tình hình gia tăng dân số hiện
nay ở đới nóng ?
HS:
+ Tăng tự nhiên quá nhanh, bùng nổ dân số
? Trong khi tài nguyên, môi trường đang bị
xuống cấp thì bùng nổ dân số ở đới nóng có
tác động như thế nào?
? Biện pháp để giải quyết vấn đề dân số ở đới
nóng?
- Thảo luận nhóm : kĩ thuật khăn phủ bàn
+ Giáo viên chia lớp thành 4 tổ phát cho mỗi
tổ phiểu bài tập; hướng dẫn học sinh thảo
luận theo kĩ thuật khăn phủ bàn ( mỗi thành
viên ghi các ý kiến cá nhân vào ô đã đánh số,
sau đó tiến hành thảo luận cả nhóm ghi kết
quả là các ý kiến chung nhất vào phần ô
chính giữa của nhóm.)
+ Thời gian thảo luận 5 phút
+ Nội dung: Các biện pháp để giải quyết vấn
đề dân số ở đới nóng
- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo
luận
- HS nhận xét bổ sung
- GV chuẩn xác và kết luận
GV: Do đó, hiện nay việc kiểm soát tỉ lệ gia
tăng dân số đang là một trong những mối
quan tâm hàng đầu của các quốc gia ở đới
nóng
+ Do nhiều năm dài bị thực dân xâm chiếm nên châu Phi là châu lục nghèo đói nhất trên thế giới
- Từ những năm 60 của thế kỉ XX nhiều nước ở đới nóng dành được độc lập Dân số tăng quá nhanh dẫn đến bùng nổ dân số Tác động tiêu cực tới tài nguyên, môi trường và việc phát triển kinh tế
- Biện pháp:
+ Thực hiện chính sách dân số và
kế hoạch hóa gia đình để giảm tỉ lệ gia tăng dân số
+ Phát triển kinh tế-xã hội
+ Từng bước nâng cao đời sống người dân
Trang 3- GV: Biểu đồ về mối quan hệ giữa dân số và lương thực ở châu Phi từ năm 1975 đến 1990 Các ảnh về tài nguyên và bị huỷ hoại môi trường do khai thác bừa bãi
- HS: sgk, tìm hiểu bài
Hoạt động của Thầy và trò
Hoạt động 2: 17’ Tìm hiểu dân số đới
nóng gây ra những sức ép gì tới nguồn tài
nguyên và môi trường.
- Phương pháp dạy học: vấn đáp thảo
luận; giải quyết vấn đề
- Hình thức tổ chức hoạt động: nhóm
GV hướng dẫn HS cả lớp đọc biểu đồ hình
10.1 và bảng số liệu trang 34 sgk / Tr.34
GV chia lớp làm 4 nhóm, thảo luận theo
phiếu học tập trong 4 phút
* Nhóm 1:
Nêu sức ép dân số tới các loại tài nguyên ở
đới nóng ?
* Nhóm 2:
Phân tích hình 10.1/ Tr.34 để thấy mối quan
hệ giữa sự gia tăng dân số tự nhiên quá nhanh
với tình trạng thiếu lương thực ở châu Phi?
Giải thích nguyên nhân và nêu biện pháp
khắc phục?
* Nhóm 3:
- Nêu sức ép dân số tới môi trường ở đới
nóng?
- Nhận xét mối tương quan giữa dân số và
diện tích rừng ở khu vực Đông Nam Á? Giải
thích nguyên nhân?
- Nêu một vài dẫn chứng để thấy rõ sự khai
thác rừng quá mức sẽ có tác động xấu tới môi
trường ? Liên hệ Việt Nam ?
* Nhóm 4:
- Nêu sức ép dân số tới nền kinh tế - xã hội
Đại diện các nhóm lần lượt báo cáo kết quả,
bổ sung
GV nhận xét, chốt nội dung chính
? Từ những phân tích trên, em hãy nêu những
tác động của sức ép dân số tới tài nguyên,
môi trường và chất lượng cuộc sống của
người dân? Lấy ví dụ?
? Để giảm sức ép trên, các nước ở đới nóng
có những giải pháp tích cực nào?
2 Sức ép của dân số tới tài nguyên, môi trường.
- Dân số tăng quá nhanh
- Tài nguyên bị khai thác kiệt quệ + Diện tích rừng thu hẹp
+ Đất trồng ngày càng bị bạc màu + Khoáng sản nhanh chóng bị cạn kiệt
- Môi trường bị huỷ hoại
+ Hơn 700 triệu người dân ở đới nóng không được dùng nước sạch + khoảng 80% số người mắc bệnh
do thiếu nước sạch
+ Ô nhiễm không khí , nước, đất nhiêù nơi ở mức báo động
- Chất lượng cuộc sống của người dân thấp
* Biện pháp:
- Giảm tỉ lệ gia tăng dân số
- Phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân ở đới nóng
=> sẽ có tác động tích cực tới tài nguyên và môi trường
Trang 4HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý.
4 Củng cố 5’
- Chọn những ý đúng trong những câu sau
a Dân số thế giới tập trung đông đúc ở đới nóng là các khu vực:
A Đông Nam Á
B Nam Á
C Tây Phi và Đông Nam Braxin
D Đông bắc Hoa kì
b Để giảm bớt sức ép của dân số, cần phải:
A Giảm tỉ lệ gia tăng dân số
B Phát triển kinh tế
C Cải thiện đời sống nhân dân
D Tăng cường khai thác tài nguyên
- GV chuẩn xác kiến thức bài học
5 Hướng dẫn về nhà 2’
- HS học bài cũ, làm bài tập 1 /tr.35 vào vở
- Sưu tầm: + tranh ảnh về các thành phố sạnh đẹp và các khu nhà ổ chuột
+ Thông tin, số liệu về sức ép của dân số đối với tài nguyên, môi trường, phát triển kinh tế-xã hội
- Hướng dẫn HS làm bài tập 2 / tr.35
- Chuẩn bị bài 11 “ Di dân và sự bùng nổ đô thị ở đới nóng”
V RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………
………
Trang 5Ngày soạn: 19/ 9 / 2018
Ngày dạy: / 9 / 2018
Tiết 10 -Bài 11: DI DÂN VÀ SỰ BÙNG NỔ ĐÔ THỊ Ở ĐỚI NÓNG.
I Mục tiêu: Sau bài học, HS đạt được :
1 Kiến thức:
-Trình bày được vấn đề di dân,sự bùng nổ đô thị ở đới nóng;nguyên nhân và hậu quả
- Hiểu được hậu quả của sự di dân tự do và đô thị hóa tự phát đối với môi trường ở đới nóng
2 Kĩ năng:
-Bước đầu luyện tập cách phân tích các sự vật, hiện tượng địa lí (các nguyên nhân
di dân.Phân tích ảnh địa lý về vấn đề MT đô thị ở đới nóng
3.Thái độ :
- Học tập nghiêm túc
- Ủng hộ các chính sách dân số,các vấn dề di dân có tổ chức ở đới nóng
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, thảo luận, giao tiếp, hợp tác
- Năng lực riêng: Năng lực sử dụng bản đồ, tranh ảnh địa lí
II Chuẩn bị:
- GV:Bản đồ phân bố dân cư và đô thị thế giới
- HS: sgk,vở ghi, tìm hiểu bài
III Hoạt động dạy học.
1.Tổ chức: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
- Hậu quả của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng? Biện pháp khắc phục
- Vẽ sơ đồ thể hiện tác động tiêu cực của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng đối với tài nguyên, môi trường?
3 Bài mới:
Hoạt động của Thầy và trò Nội dung chính
Hoạt động 1: 10’ Tìm hiểu sự di dân ở đới
nóng
- Phương pháp dạy học: vấn đáp; thảo
luận; giải quyết vấn đề
- Hình thức tổ chức dạy học: cả lớp
-nhóm
Gọi HS đọc thuật ngữ “Di dân” trang 186
SGK GV nhắc lại tình hình gia tăng dân số
quá nhanh dẫn tới việc cần phải di chuyển để
tìm việc làm, tìm đất canh tác
GV yêu cầu HS đọc “Di dân… Tây Nam Á
? Nêu nguyên nhân của di dân trong đới
nóng? Tình trạng di dân đó thể hiện như thế
1 Sự di dân
- Đới nóng là nơi có làn sóng di dân lớn
- Nguyên nhân rất đa dạng và phức tạp, có tác động tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội
+ Di dân tự do: do thiên tai, chiến tranh, kinh tế chậm phát triển, nghèo đói, thiếu việc làm
Trang 6? Em có nhận xét như thế nào về tình trạng di
dân trong đới nóng?
? Tại sao di dân ở đới nóng diễn ra rất đa dạng
và phức tạp
HS: Đa dạng: Nhiều hình thức, nhiều nguyên
nhân di dân
GV chia lớp làm 2 nhóm (3 phút)
Nhóm 1: Tìm hiểu những nguyên nhân có tác
động tích cực đến kinh tế - xã hội?
Nhóm 2: Tìm hiểu những nguyên nhân có tác
động tiêu cực đến kinh tế - xã hội?
?Hậu quả của sự di dân tự do đối với MT ở đới
nóng
Đại diện nhóm 1 báo cáo kết quả, bổ sung
GV nhận xét, lấy dẫn chứng để giúp HS nhận
rõ vấn đề đó vẫn xảy ra trên thế giới
Hình 29.2/ SGK/ Tr92 di dân tự do
Đại diện nhóm 2 trình bày kết quả thảo luận
CH : Ví dụ về hình thức di dân tích cực ở Việt Nam?
? Biện pháp di dân tích cực có tác động đến kinh
tế - xã hội như thế nào? (Giải quyết vấn đề gì?)
Hoạt động 2: 20’ Tìm hiểu quá trình đô thị
hóa ở đới nóng
- Phương pháp dạy học: đàm thoại- gợi
mở; vấn đáp; giải quyết vấn đề
- Hình thức tổ chức dạy học: Cả lớp;
cá nhân
GV cho HS đọc thuật ngữ “Đô thị hoá” trang
187 HS nghiên cứu SGK
? Tình hình đô thị hoá ở đới nóng diễn ra như
thế nào?
Yêu cầu HS xác định các siêu đô thị ở đới
nóng
? Châu lục nào có nhiều siêu đô thị nhất?
GV hướng dẫn HS làm bài tập 3/38
? Từ số liệu ở bài tập 3/ Tr.38, rút ra nhận xét
về vấn đề đô thị hoá ở đới nóng?
? Tốc độ đó được biểu thị như thế nào?
Hướng dẫn HS quan sát hình 11.1 và 11.2/
Tr.37: Miêu tả nội dung 2 bức ảnh?
? ảnh nào là đô thị hoá có kế hoạch ? ảnh nào
là đô thị hoá không có kế hoạch?
? So sánh và nêu những biểu hiện tích cực, tiêu
cực đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của việc
+ Di dân có kế hoạch: nhằm phát triển kinh tế- xã hội ở vùng miền núi và ven biển
- Cần sử dụng biện pháp di dân có
tổ chức, có kế hoạch mới giải quyết được sức ép về dân số, nâng cao đời sống nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội
2 Đô thị hoá
-Đới nóng có tốc độ đô thị hoá cao
Tỉ lệ dân thành thị tăng nhanh và
số siêu đô thị ngày càng nhiều
(: Đô thị hoá có kế hoạch: cuộc sống người dân ổn định, thu nhập cao, đủ tiện nghi, môi trường đô thị xanh sạch; Đô thị hoá không
có kế hoạch: khu nhà ổ chuột …)
- Đô thị hoá tự phát để lại những hậu quả xấu cho môi trường và đời sống xã hội
- Ngày nay, nhiều nước ở đới nóng đã tiến hành đô thị hóa gắn liền nới phát triển kinh tế và phân
Trang 7ĐTH có kế hoạch và ĐTH không có kế hoạch
? Đô thị hoá tự phát ở đới nóng nói chung và
ở ấn Độ nói riêng dẫn đến hậu quả gì?
HS: Ô nhiễm môi trường, huỷ hoại cảnh quan,
ùn tắt giao thông, tệ nạn xã hội, thất nghiệp…
? Giải pháp gì đối với việc đô thị hoá ở đới
nóng và ở Việt Nam?
? Bản thân của mỗi HS cần có nhiệm vụ gì để xây
dựng cảnh quan đô thị và cảnh quan trường văn hoá?
bố dân cư hợp lí
4 Củng cố 6’
- GV chuẩn xác kiến thức bài học
- Chọn đáp án em cho là đúng nhất: Đô thị hóa là :
a Quá trình nâng cấp cấu trúc hạ tầng của thành phố
b Quá trình biến đổi nông thôn thành thành thị
c Quá trình mở rộng thành phố về cả diện tích và dân số
d Quá trình biến đổi về phân bố các lực lượng sản xuất, bố trí dân cư, những vùng không phải đô thị thành đô thị
5 Hướng dẫn về nhà 3’
- Làm BT 2 và 3 sgk / tr.38 - Học bài cũ, chuẩn bị bài mới “ Thực hành: Nhận biết đặc điểm môi trường đới nóng” - Ôn lại đặc điểm của 3 kiểu khí hậu trong môi trường đới nóng V RÚT KINH NGHIỆM: ………
………
………
………