Hoạt động 1 : Tìm hiểu về khí hậu môi trường nhiệt đới - Mục tiêu: Phát biểu được được đặc điểm của môi trường nhiệt đới nóng quanh năm và có thời kì khô hạn và của khí hậu nhiệt đới nón[r]
Trang 1Phần hai : CÁC MÔI TRƯỜNG ĐỊA LÍ
Ngày soạn: 07 / 09 / 2018
Chương I : MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG.
HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở ĐỚI NÓNG
Tiết 5 Bài 5 : ĐỚI NÓNG MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO ẨM
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Xác định được vị trí đới nóng trên thế giới và các kiểu môi trường trong đới nóng
- Trình bày được đặc điểm của môi trường xích đạo ẩm (nhiệt độ và lượng mưa cao quanh năm, có rừng rậm thường xanh quanh năm)
2 Kĩ năng
- Đọc được biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường xích đạo ẩm và sơ đồ lát cắt rừng rậm xích đạo xanh quanh năm
- Nhận biết được môi trường xích đạo ẩm qua một đoạn văn mô tả và qua ảnh chụp
Kĩ năng sống
- Tìm kiếm, xử lí thông tin
- Phản hồi, lắng nghe tích cực
- Tự tin khi trình bày kết quả thảo luận nhóm
3 Thái độ
Học sinh tích cực học tập
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, tính toán, hợp tác, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: sử dụng bản đồ, sử dụng tranh ảnh
III CHUẨN BỊ
- Giáo viên: - Bản đồ các môi trường thiên nhiên, khí hậu thế giới
- Biểu đồ nhiệt độ, lượng mưa ở xích đạo
- Tranh ảnh rừng rậm xanh quanh năm, rừng ngập mặn
- Học sinh: Đọc trước bài và trả lời các câu hỏi in nghiêng trong bài mới
III PHƯƠNG PHẤP KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Tư duy,trực quan, đàm thoại, giải quyết vấn đề, động não
IV HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
Trang 23 Bài mới
Giới thiệu : trên Trái Đất người ta chia thành: đới nóng, đới ôn hoà và đới lạnh Môi trường xích đạo ẩm là môi trường thuộc đới nóng, có khí hậu nóng quanh năm và lượng mưa dồi dào Thiên nhiên ở đây tạo điều kiện thuận lợi cho
sự sống phát triển phong phú và đa dạng Đây là nơi có diện tích rừng rậm xanh quanh năm rộng nhất thế giới Bài học hôm nay giúp các em hiểu được điều đó
Hoạt động 1 : Tìm hiểu chung về đới nóng
Mục tiêu: Xác định được vị trí đới nóng trên thế
giới và các kiểu môi trường trong đới nóng
Thời gian: 7 phút
Phương pháp dạy học: Trực quan, đàm thoại
Kĩ thuật dạy học: động não, hỏi và trả lời
? GV cho HS quan sát lược đồ 5.1 để xác định vị
trí đới nóng.
- Dựa vào hai đường vĩ tuyến 30oB và 30oN (đới
nóng nằm giữa hai chí tuyến nên gọi là đới nóng
nội chí tuyến)
? Hãy so sánh tỉ lệ diện tích đới nóng với diện tích
đất nổi trên Trái Đất ?
? Nhận xét về khí hậu đới nóng? Động vật và thực
vật có đặc điểm gì?
? Hãy kể tên 4 đới môi trường đới nóng?
- GV nói thêm môi trường hoang mạc có cả ở đới
ôn hoà
………
………
Hoạt động 2: Tìm hiểu môi trường xích đạo ẩm
Mục tiêu: Trình bày được đặc điểm của môi
trường xích đạo ẩm (nhiệt độ và lượng mưa cao
quanh năm, có rừng rậm thường xanh quanh năm)
Thời gian: 20 phút
Phương pháp dạy học: Trực quan, động não, đàm
thoại, nhóm
Kĩ thuật dạy học: Động não, chia nhóm
Hoạt động nhóm : mỗi nhóm 4 HS
* Bước 1: GV chỉ vị trí Xingapo, phân tích hình
5.2 để tìm ra những điểm đặc trưng của khí hậu
I Đới nóng
- Đới nóng trải dài giữa hai chí tuyến thành một vành đai liên tục bao quanh Trái Đất
- Nóng quanh năm, có gió tín phong hoạt động
- Động vật, thực vật phong phú đa dạng
- Tập trung đông dân cư, chủ yếu là các nước đang phát triển
- Gồm có bốn kiểu môi trường: môi trường xích đạo ẩm, môi trương nhiệt đới, môi trường nhiệt đới gió mùa, và môi trường hoang mạc
II Môi trường xích đạo
ẩm
Trang 3Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
xích đạo ẩm qua nhiệt độ và lượng mưa
- Tập cho HS đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa
? Đường biểu diễn nhiệt độ trung bình các tháng
trong năm cho thấy nhiệt độ Xingapo có đặc điểm
gì?
(Đường nhiệt độ ít dao động và ở mức cao trên
25 o C nóng quanh năm, nhiệt độ trung bình
năm từ 25 o C - 28 o C, biên độ nhiệt mùa hạ và
mùa đông thấp khoảng 3 o C)
? Lượng mưa cả năm khoảng bao nhiêu ? Sự phân
bố lượng mưa trong năm ra sao ? Sự chênh lệch
giữa tháng thấp nhất và cao nhất là bao nhiêu
milimét?
(trung bình từ 1.500mm - 2.500mm/năm, mưa
nhiều quanh năm, tháng thấp nhất và cao nhất
hơn nhau 80mm)
* Bước 2 : GV nói thêm nhiệt độ ngày đêm chênh
nhau hơn 10o , mưa vào chiều tối kèm theo sấm
chớp, độ ẩm không khí trên 80%
- Môi trường xích đạo ẩm nóng ẩm quanh năm
- GV cho HS quan sát hình 5.3 và 5.4 , nhận xét :
? Rừng có mấy tầng ?
(tầng cây vượt tán, tầng cây gỗ cao, tầng cây gỗ
cao TB, tầng cây bụi, tầng dây leo, phong lan,
tầm gửi, tầng cỏ quyết ).
? Tại sao ở đây rừng có nhiều tầng ?
(rừng xanh quanh năm).
………
………
1 Khí hậu
- Môi trường xích đạo ẩm nằm trong khoảng từ 5o B đến 5oN
Nắng nóng và mưa nhiều quanh năm(trung bình từ 1.500 mm đến 2.500 mm)
2 Rừng rậm xanh quanh năm :
- Độ ẩm và nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho rừng rậm xanh quanh năm phát triển
- Trong rừng có nhiều loài cây, mọc thành nhiều tầng rậm rạp và có nhiều loài chim thú sinh sống
4 Củng cố (3’)
Câu hỏi 1 : Môi trường đới nóng phân bố chủ yếu trong giới hạn của các vĩ tuyến nào ? Nêu tên các kiểu môi trường của đới nóng ?
Câu hỏi 2 : Môi trường xích đạo ẩm có những đặc điểm gì ?
5 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Về nhà học bài, làm bài tập 4 trang 19 và chuẩn bị bài 6
Quan sát hình 6.1 và 6.2 nhận xét
?Sự phân bố nhiệt độ và lượng mưa trong năm của khí hậu nhiệt đới như thế nào ?
?Hãy cho biết những đặc điểm khác nhau giữa khí hậu nhiệt đới với khí hậu xích đạo ẩm ?
?Em hãy nhận xét có gì khác nhau giữa xavan Kênia và xavan ở Trung Phi
?Tại sao diện tích xavan đang ngày càng mở rộng ?
Trang 4Tiết 6 Bài 6 : MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Phát biểu được được đặc điểm của môi trường nhiệt đới (nóng quanh năm và có thời kì khô hạn) và của khí hậu nhiệt đới (nóng quanh năm và lượng mưa thay đổi: càng về gần chí tuyến càng giảm dần và thời kì khô hạn càng kéo dài)
- Phân biệt được cảnh quan đặc trưng của môi trường nhiệt đới là xavan hay đồng
cỏ cao nhiệt đới
2 Kĩ năng
- Củng cố và rèn luyện kĩ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa cho HS
- Củng cố kĩ năng nhận biết môi trường địa lí cho HS qua ảnh chụp
3 Thái độ
- Hs có ý thức học tập hơn
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, tính toán, hợp tác, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: Sử dụng bản đồ, sử dụng tranh ảnh
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
Giáo viên
- Bản đồ các môi trường, khí hậu thế giới, tranh ảnh về Xavan
- Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường nhiệt đới
Học sinh
Học thuộc bài cũ Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi trong bài mới
III PHƯƠNG PHẤP KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Trực quan, tư duy, giải quyết vấn đề, động não, đàm thoại
IV HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
Câu hỏi 1 : Môi trường đới nóng phân bố chủ yếu trong giới hạn của các vĩ tuyến nào? Nêu tên các kiểu môi trường của đới nóng ?
Câu hỏi 2 : Môi trường xích đạo ẩm có những đặc điểm gì ?
3 Bài mới
- Giới thiệu: môi trường nhiệt đới có khí hậu nóng, lượng mưa càng về gần các chí tuyến càng giảm dần Khu vực nhiệt đới là một trong những nơi đông dân nhất trên thế giới
Trang 5Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
1 Hoạt động 1 : Tìm hiểu về khí hậu môi trường
nhiệt đới
- Mục tiêu: Phát biểu được được đặc điểm của
môi trường nhiệt đới (nóng quanh năm và có thời
kì khô hạn) và của khí hậu nhiệt đới (nóng quanh
năm và lượng mưa thay đổi: càng về gần chí
tuyến càng giảm dần và thời kì khô hạn càng kéo
dài)
Thời gian: 20 phút
Phương pháp dạy học: Trực quan, đàm thoại, động
não, nhóm
Kĩ thuật dạy học: Động não, chia nhóm
4 nhóm
* Bước 1 : GV giới thiệu và chỉ trên bản đồ Ma-la-can
và Gia-mê-na, quan sát hình 6.1 và 6.2 nhận xét :
? Sự phân bố nhiệt độ và lượng mưa trong năm của
khí hậu nhiệt đới như thế nào ?
( nhiệt độ dao động mạnh từ 22 o C - 34 o C và có
hai lần tăng cao trong năm vào khoảng tháng 3
đến tháng 4 và khoảng tháng 9 đến tháng 10)
( các cột mưa chênh lệch nhau từ 0mm đến
250 mm giữa các tháng có mưa và các tháng khô
hạn, lượng mưa giảm dần về 2 chí tuyến và số
tháng khô hạn cũng tăng lên từ 3 đến 9 tháng)
GV chốt kiến thức
- Khí hậu nhiệt đới có đặc điểm là nóng và lượng
mưa tập trung vào một mùa (từ 500 mm đến
1500mm)
- Càng về gần hai chí tuyến, thời kì khô hạn càng
kéo dài và biên độ nhiệt trong năm càng lớn
* Bước 2 :
? Hãy cho biết những đặc điểm khác nhau giữa khí
hậu nhiệt đới với khí hậu xích đạo ẩm ?
- Về nhiệt độ :
+ Nhiệt độ TB các tháng đều trên 22 o C.
+ Biên độ nhiệt năm càng gần về chí tuyến càng
cao hơn 10 o C
+ Có 2 lần nhiệt độ tăng cao (mặt trời lên thiên
đỉnh).
- Về lượng mưa :
+ Lượng mưa TB năm giảm dần về 2 chí tuyến từ
841 mm ở (Ma-la-can) xuống còn 647 mm ở
(Gia-1 Khí hậu
- Khí hậu nhiệt đới có đặc điểm là nóng và lượng mưa
tập trung vào một mùa (từ
500 mm đến 1500mm)
- Càng về gần hai chí tuyến, thời kì khô hạn càng kéo dài
và biên độ nhiệt trong năm càng lớn
Trang 6+ Có 2 mùa rõ rệt : một mùa mưa và một mùa khô
hạn, càng về chí tuyến khô hạn càng kéo dài từ 3
đến 8 hoặc 9 tháng.
………
………
2 Hoạt động 2: Tìm hiểu các đặc điểm khác của
môi trường
Mục tiêu: Phân biệt được cảnh quan đặc trưng của
môi trường nhiệt đới là xavan hay đồng cỏ cao nhiệt
đới
Thời gian: 12 phút
Phương pháp dạy học: Trực quan, đàm thoại, tư
duy
Kĩ thuật dạy học: Đặt câu hỏi
* Bước 1 :GV cho HS quan sát hình 6.3 và 6.4
? Em hãy nhận xét có gì khác nhau giữa xavan
Kênia và xavan ở Trung Phi ?
(xavan Kênia ít mưa hơn và khô hạn hơn
xavan Trung Phi => cây cối ít hơn, cỏ cũng không
xanh tốt bằng ).lượng mưa rất ảnh hưởng tới môi
trường nhiệt đới, xavan hay đồng cỏ cao là thảm
thực vật tiêu biểu của môi trường nhiệt đới
* Bước 2 :
? Cây cỏ biến đổi như thế nào trong năm ?
(xanh tốt vào mùa mưa, khô cằn vào mùa khô
hạn)
? Đất đai như thế nào khi mưa tập trung nhiều vào
1 mùa ? (đất có màu đỏ vàng)
? Cây cối thay đổi như thế nào từ xích đạo về 2 chí
tuyến ? ( càng về 2 chí tuyến cây cối càng nghèo
nàn và khô cằn hơn)
* Bước 3 :
? Tại sao diện tích xavan đang ngày càng mở rộng
( lượng mưa ít và xavan, cây bụi bị phá để làm
nưong rẫy, lấy củi )
? Tại sao ở nhiệt đới là những nơi đông dân trên
thế giới?
( khí hậu thích hợp, thuận lợi làm nông nghiệp,
…)
………
………
2 Các đặc điểm khác của môi trường
- Quang cảnh cũng thay đổi
từ rừng thưa sang đồng cỏ
cao (xavan) và cuối cùng là
nửa hoang mạc
- Đất feralít đỏ vàng của miền nhiệt đới rất dễ bị xói mòn, rửa trôi nếu không được cây cối che phủ và canh tác hợp lí
- Sông ngòi nhiệt đới có hai mùa nước : mùa lũ và mùa cạn
- Ở vùng nhiệt đới có thể trồng được nhiều cây lương thực và cây công nghiệp Đây là một trong những khu vực đông dân của thế giới
4 Củng cố (4’)
Trang 7- Giải thích tại sao đất vùng nhiệt đới có màu đỏ vàng ?
- Tại sao diện tích xavan và nửa hoang mạc ở nhiệt đới đang ngày càng mở rộng
5 Hướng dẫn về nhà (3’)
- Về học bài, làm bài tập 4 , tr.22 và chuẩn bị bài 7
? Em có nhận xét gì về hướng gió thổi vào mùa hạ và mùa đông ở Nam Á và Đông Nam Á ?
? Giải thích tại sao lượng mưa ở 2 khu vực này chênh lệch nhau rất lớn giữa mùa hạ và mùa đông ?
? Các em xem hai biểu đồ khí hậu ở Hà Nội và ở Mum Bai có điểm nào khác nhau ?
? Về không gian cảnh sắc thiên nhiên thay đổi từ nơi này đến nơi khác như thế nào ?
