Nhóm tậptrung nghiên cứu về trang thương mại điện tử Tiki, một trang mua sắm trực tuyến giúpngười mua có thể xem được các thông tin về sản phẩm, đánh giá độ hài lòng của ngườimua trước v
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN
ĐỀ TÀI
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TIKI
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LỚP: L06 - NHÓM: L064.3 - HK212
GVHD: THS VŨ QUỐC PHONG SINH VIÊN THỰC HIỆN
Trang 2BÁO CÁO KẾT QUẢ LÀM VIỆC NHÓM
STT Mã số SV Họ Tên Nhiệm vụ được phân công Ký tên
Trang 3MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 1
Chương 1: TƯ BẢN THƯƠNG NGHIỆP 4
1.1 Khái niệm tư bản thương nghiệp 4
1.1.1 Tư bản thương nghiệp trước chủ nghĩa tư bản 4
1.1.2 Tư bản thương nghiệp trong chủ nghĩa tư bản 4
1.2.Đặc điểm của tư bản thương nghiệp 5
1.3.Vai trò của tư bản thương nghiệp 5
1.4.Sự hình thành lợi nhuận thương nghiệp 6
Chương 2: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TIKI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 7
2.1 Khái quát về thương mại điện tử Tiki ở Việt Nam 7
2.1.1 Khái niệm về thương mại điện tử 7
2.1.2 Giới thiệu về Tiki 8
2.2 Tình hình phát triển của Tiki ở Việt Nam hiện nay 8
2.3 Các đóng góp thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử Tiki ở Việt Nam 14
KẾT LUẬN 16
TÀI LIỆU THAM KHẢO 17
Trang 4PHẦN MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trong thời đại cách mạng 4.0, Việt Nam là một trong những nước hưởng ứng tốtquá trình hội nhập văn hóa của bạn bè quốc tế Thương mại điện tử là một cách thứctiện lợi cho cuộc sống hiện đại ngày nay
Sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử thói quen của người tiêu dùng
đã và đang thay đổi, phương thức giao dịch mua bán chuyển từ mua bán truyền thốngsang mua hàng trực tuyến Đồng thời do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, cùngnhững yêu cầu về giãn cách khiến việc mua sắm các nhu yếu phẩm trở nên khó khăn,thì việc ứng dụng ngành thương mại điện tử trong lĩnh vực mua sắm trực tuyến điểnhình như trang thương mại điện tử Tiki trở thành xu hướng giúp giải quyết những khókhăn mà đại dịch gây ra
Bên cạnh đó, việc mua hàng trực tuyến vẫn còn nhiều nhược điểm: đăng bánnhững sản phẩm không đúng chất lượng, việc vận chuyển lâu hoặc bị giao sai sảnphẩm mong muốn gây ra những trải nghiệm không tốt với bộ phận khách hàng Đứngtrên thực tế đó, nhóm nghiên cứu lựa chọn vấn đề “Sự phát triển của trang thương mạiđiện tử Tiki ở Việt Nam ngày nay” làm đề tài nghiên cứu cho bài tập lớn môn Kinh tếchính trị Mác-Lênin
2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Để đạt mục đích nghiên cứu, tiểu luận khảo sát một ứng dụng kinh doanh củathương mại điện tử, đó là dịch vụ mua sắm trực tuyến và theo dõi đặt hàng Nhóm tậptrung nghiên cứu về trang thương mại điện tử Tiki, một trang mua sắm trực tuyến giúpngười mua có thể xem được các thông tin về sản phẩm, đánh giá độ hài lòng của ngườimua trước và thanh toán bằng hình thức trực tuyến Việc mua sắm trực tuyến giúp
Trang 5người tiêu dùng không cần phải ra các cửa hàng, showroom mà vẫn có được sản phẩmưng ý khi chọn lựa tại nhà thông qua các thiết bị có truy cập internet.
3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Không gian: Việt Nam
Thời gian: 2015-2021
4 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Thứ nhất, phân tích khái niệm, đặc điểm, vai trò của tư bản thương nghiệp và sự
hình thành lợi nhuận thương nghiệp
Thứ hai, giới thiệu khái quát về thương mại điện tử và trang thương mại điện tử
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đề tài sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và các phương pháp nghiêncứu như trừu tượng hóa khoa học, phân tích tổng hợp, thống kê mô tả
6 KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
Ngoài mục lục, phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 02chương:
- Chương 1: TƯ BẢN THƯƠNG NGHIỆP
- Chương 2: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TIKI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Trang 6Chương 1: TƯ BẢN THƯƠNG NGHIỆP
1.1 Khái niệm tư bản thương nghiệp
Trong lịch sử kinh tế của thế giới, tư bản thương nghiệp là hoạt động xuất hiện rất sớm Nó tồn tại trong lĩnh vực lưu thông hàng hóa và tiền tệ, đảm nhận chức năng thực hiện giá trị hàng hóa với mục đích thu lợi Với việc hình thành sớm, tư bản
thương nghiệp thường được xét theo giai đoạn trước chủ nghĩa tư bản và trong tư bản chủ nghĩa
1.1.1 Tư bản thương nghiệp trước chủ nghĩa tư bản
Là loại tư bản ra đời sớm nhất, tạo tiền đề cho sự ra đời này là lưu thông hàng hóa và lưu thông tiền tệ Chính vì thế bản chất của tư bản thương nghiệp trước chủ nghĩa tư bản khác với tư bản thương nghiệp trong chủ nghĩa tư bản “Đối với tư bản thương nghiệp ra đời trước chủ nghĩa tư bản, lợi nhuận do tư bản thương nghiệp mang lại chủ yếu là do mua rẻ, bán đắt Trước chủ nghĩa tư bản, tư bản thương nghiệp có vaitrò to lớn trong việc làm tan rã chế độ phong kiến, đẩy nhanh quá trình tích lũy nguyênthủy tư bản, thúc đẩy sự ra đời của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa”1
1.1.2 Tư bản thương nghiệp trong chủ nghĩa tư bản
“Trong chủ nghĩa tư bản, tư bản thương nghiệp là một bộ phận tư bản công nghiệp tách ra chuyên đảm nhận khâu lưu thông hàng hóa Như vậy, hoạt động của tư
bản thương nghiệp chỉ là những hoạt động phục vụ cho quá trình thực hiện giá trị hànghóa của tư bản công nghiệp Công thức vận động của nó là:
T–H–T’.” 2
Trong giai đoạn đầu của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, khi quy mô sản xuất còn nhỏ, các nhà tư bản thường đảm nhiệm cả chức năng sản xuất và lưu thông hàng hóa, khi đó, hàng hóa thường đi thẳng từ tay người sản xuất tới tay người tiêu dùng sau 1 hành vi lưu thông (H-T)
1 123doc, BAI GIANG Tu ban thuong nghiep, Truy cập từ
https://123docz.net//document/171340-bai-giang-tu-ban-thuong-nghiep.htm
2 Bộ Giáo dục & Đào tạo, (2006), Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
Trang 7Khi nền sản xuất tư bản phát triển đến một trình độ nhất định, quy mô sản xuất
đủ lớn, phân công lao động xã hội phát triển đã dẫn tới kết quả là chức năng lưu thông hàng hóa được tách rời ra khỏi lĩnh vực sản xuất, xuất hiện một nhà tư bản chuyên đảm nhiệm công việc này, gọi là nhà tư bản thương nghiệp Khi đó hàng hóa từ tay người sản xuất phải chuyển qua tay thương nhân trước khi tới tay người tiêu dùng sau hai hay nhiều hành vi lưu thông Điều này thể hiện rõ ở công thức: T-H-T’
1.2 Đặc điểm của tư bản thương nghiệp
Đặc điểm nổi bật của tư bản thương nghiệp trong chủ nghĩa tư bản là vừa độc lậpvừa phụ thuộc vào tư bản công nghiệp Sự phụ thuộc thể hiện ở chỗ tư bản thương nghiệp được tách ra từ tư bản công nghiệp Về tính độc lập, hàng hóa sau khi được sảnxuất bởi tư bản công nghiệp sẽ được chuyển sang cho những nhà tư bản thương
nghiệp Những nhà tư bản thương nghiệp phụ trách đưa các hàng hóa này đến tay người tiêu dùng, điều này chuyển hóa cuối cùng của hàng hóa trở thành tiền
Những đặc điểm rõ nét của sự phụ thuộc cũng như độc lập của tư bản thương nghiệp:
- Sự phụ thuộc: Nhiệm vụ của tư bản thương nghiệp là lưu thông hàng hóa, do đómuốn lưu thông phải do sản xuất của tư bản công nghiệp quyết định vì sản xuất là cơ
sở của lưu thông Thêm vào đó, tư bản thương nghiệp không quyết định được chất lượng và giá cả của sản phẩm
- Sự độc lập của tư bản thương nghiệp đối với tư bản công nghiệp được thể hiện
ở chỗ: chức năng chuyển hóa tư bản hàng hóa thành tư bản tiền tệ đã trở thành chức năng riêng biệt của tư bản thương nghiệp, không liên quan tới nhà tư bản sản xuất Saukhi nhà tư bản công nghiệp bán hàng cho nhà tư bản thương nghiệp, coi như họ đã hoàn tất việc thực hiện giá trị hàng hóa và có thể tiếp tục quay trở lại quá trình sản xuất Công việc đưa hàng hóa đến tay người tiêu dùng bây giờ hoàn toàn do các
thương nhân đảm nhiệm, để thực hiện công việc này, thương nhân cũng phải tự ứng tư bản nhằm thu lợi nhuận và tư bản của họ (tư bản thương nghiệp) chỉ hoạt động trong lĩnh vực lưu thông, không bao giờ mang hình thái tư bản sản xuất
1.3 Vai trò của tư bản thương nghiệp
Khi tư bản thương nghiệp xuất hiện, nó đóng vai trò và lợi ích to lớn với xã hội bởi vì:
Trang 8- Nhờ có thương nhân chuyên trách việc mua – bán hàng hóa nên lượng tư bản vàchi phí ứng vào lưu thông nhỏ hơn khi những người sản xuất trực tiếp đảm nhiệm chứcnăng này Do đó lượng tư bản và chi phí của nhà tư bản công nghiệp cũng như của toàn xã hội bỏ vào sản xuất sẽ tăng lên.
- Sản xuất càng phát triển, quy mô sản xuất càng mở rộng, các nhà máy xí nghiệpcàng lớn lên, làm cho các việc quản lý, quản trị ngày càng phức tạp Việc có thương nhân chuyên trách việc mua – bán hàng hóa, người sản xuất có thể tập trung thời gian chăm lo việc sản xuất, giảm dự trữ sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng giá trị thặng dư
- Khi chủ nghĩa tư bản càng phát triển thì vấn đề nảy sinh giữa sản xuất và tiêu thụ ngày càng nghiêm trọng, do đó cần phải có các nhà tư bản am hiểu tâm lý, nhu cầuthị trường và tính toán tối ưu chi phí…chỉ có nhà tư bản thương nghiệp đáp ứng được điều đó Có các thương nhân chuyên trách việc mua – bán hàng hóa, sẻ rút ngắn thời gian lưu thông, tăng nhanh chu chuyển tư bản, từ đó tăng tỷ suất và khối lượng giá trị thặng dư hàng năm
1.4 Sự hình thành lợi nhuận thương nghiệp
Tư bản thương nghiệp là bộ phận được tách ra từ tư bản công nghiệp Chuyên trách việc mua – bán hàng hóa đúng là không tạo ra được giá trị và giá trị thặng dư Nhưng nó lại có vị trí, vai trò quan trọng của lưu thông đối với sự phát triển của sản xuất và tái sản xuất nên tư bản thương nghiệp vẫn được hưởng một phần giá trị thặng
dư do tư bản công nghiệp “nhường” lại chính là lợi nhuận thương nghiệp
“Lợi nhuận thương nghiệp là một phần giá trị thặng dư được tạo ra trong quá trình sản xuất mà tư bản công nghiệp nhường cho tư bản thương nghiệp, để tư bản thương nghiệp bán hàng hóa cho mình Lợi nhuận thương nghiệp là hình thức biến
tướng của giá trị thặng dư Nguồn gốc của nó cũng là một bộ phận lao động không được trả công của công nhân”3
Trên thực tế, tư bản thương nghiệp thu lợi nhuận thương nghiệp từ sự chênh lệch giữa giá mua và giá bán của hàng hóa Sự chênh lệch này được tạo ra do tư bản công nghiệp bán hàng hóa thấp hơn giá trị thực tế của nó, để rồi tư bản thương nghiệp bán đúng giá trị thực tế của nó Việc tư bản công nghiệp chấp nhận bán sản phẩm với giá
3 Bộ Giáo dục & Đào tạo, (2006), Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
Trang 9thấp hơn giá trị thực tế có nghĩa là tư bản công nghiệp chấp nhận “nhượng” một phần giá trị thặng dư cho tư bản thương nghiệp.
Chương 2: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TIKI Ở VIỆT
NAM HIỆN NAY
2.1 Khái quát về thương mại điện tử Tiki ở Việt Nam
2.1.1 Khái niệm về thương mại điện tử
Nền kinh tế ngày nay không ngừng chuyển biến và phát triển, nhờ có sức mạnh của công nghệ thông tin và truyền thông đã tạo ra lĩnh vực mới là thương mại điện tử, sức mạnh của thông tin số hóa giúp mọi hoạt động thương mại truyền thống đã được tiến hành trực tuyến tạo điều kiện cho các bên tham gia tiết kiệm chi phí, thời gian và năng suất
“Thương mại điện tử, hay còn gọi là e-commerce, e-comm hay EC, là sự mua bán sản phẩm hay dịch vụ trên các hệ thống điện tử như Internet và các mạng máy tính”4 Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), “Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet” Có thể nói đây là xu
hướng sẽ kéo dài trong tương lai bởi cuộc cách mạng 4.0 tạo điều kiện cho thương mạiđiện tử của thế giới cũng như Việt Nam ngày càng phát triển, đặc biệt là hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, thu hút sự tham gia của nhiều thành phần trong xãhội Trong những năm gần đây, thị trường thương mại điện tử ở Việt Nam đang được
mở rộng và được nhiều doanh nghiệp hướng đến Trong năm 2020, trong bối cảnh dịch COVID-19, thương mại điện tử Việt Nam tăng tốc mạnh mẽ, trở thành một trong những thị trường TMĐT tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực Đông Nam Á Thói quen mua hàng của người tiêu dùng Việt Nam tại thị trường nội địa cũng dần dịch chuyển từ mua hàng truyền thống sang hình thức mua hàng online thông qua phương tiện điện tử
2.1.2 Giới thiệu về Tiki
4 Magenest, (7/12/2021), THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ LÀ GÌ? TỔNG QUAN VỀ TMĐT Ở VIỆT NAM, Truy cập từ
https://magenest.com/vi/thuong-mai-dien-tu-la-gi/
Trang 10Tiki.vn có thể nói là trang thương mại điện tử không quá xa lạ với người dân ViệtNam Một thương hiệu của người Việt và cũng có uy tín trong thị trường thương mại điện tử Việt Nam Tiki là viết tắt của “Tìm kiếm & Tiết kiệm” với mục tiêu ban đầu được đặt ra là giúp khách hàng tìm kiếm được sản phẩm tốt hơn và dễ dàng hơn với mức giá tiết kiệm hơn.
Để có được chỗ đứng cũng như khẳng định được tên tuổi của mình trên thị trường thương mại điện tử, đó là sự cố gắng cũng như khởi nghiệp bằng đam mê bán sách ngoại ngữ của ông Trần Ngọc Thái Sơn vào tháng 03/2010 Khởi nguồn chỉ là một trang bán sách tiếng anh với vốn hơn 100 triệu VNĐ, đến nay Tiki đã trở thành nền tảng thương mại điện tử với vài triệu sản phẩm phục vụ hàng chục triệu khách hàng Với mục tiêu trở thành nền tảng thương mại điện tử được sự tin tưởng của mọi người với đa dạng sản phẩm, không chỉ hàng vật lý mà tất cả các dịch vụ từ bảo hiểm cho tới du lịch đều có thể mang lại cho khách hàng, Tiki hiện nay đã vươn lên là trang thương mại điện tử lọt top 2 tại Việt Nam và top 6 tại khu vực Đông Nam Á
Hình 2.1: Ông Trần Ngọc Thái Sơn
Nguồn: Báo lao động
2.2 Tình hình phát triển của Tiki ở Việt Nam hiện nay
Để có thể phát triển thành công vượt bậc từ một trang bán sách trực tuyến, Tiki
đã trải qua từng cột mốc đáng chú ý:
Hình 2.2: Một số dấu mốc quan trọng của Tiki
Trang 11Nguồn: Tổng hợp nghiên cứu của OCD
Giai đoạn năm 2010-2015: Ban đầu chỉ là một webside bán sách tiếng anh trực tuyến được khởi nghiệp với vốn 5000USD của ông Sơn Với bước tiến đầu tiên năm 2011-2012, Tiki trở thành đơn vị kinh doanh sách thuộc top đầu Việt Nam, vượt qua
cả Vinbook Tuy nhiên tháng 3/2012, ông Soichi Tajima chủ tịch kiêm CEO của Quỹ đầu tư CyberAgent Ventures Inc nhận thấy tiềm năng phát triển của Tiki ông đã quyết định đầu tư Việc góp vốn này khiến 20% cổ phần công ty được nắm giữ bởi
CyberAgent Ventures Inc Với việc được đầu tư, ông Sơn dùng số tiền để tạo thêm mối quan hệ khách hàng và các nhà cung cấp hàng hóa, thêm vào đó tái cơ cấu lại kho bãi và chú trọng đến công tác đào tạo, tuyển dụng nhân viên cho công ty Năm 2013-
2014 Tiki chính thức mở rộng kinh doanh thêm nhiều ngành hàng khác, với hơn 51.000 đầu sách thì còn có thêm những mặt hàng văn phòng, nhu yếu phẩm và các thiết bị điện tử phù hợp hơn cho nhu cầu người sử dụng Đây chính là những bước đầu vững chắc giúp Tiki dần chiếm lĩnh thị trường thương mại điện tử Việt Nam Năm
2015, Tiki khẳng định được tên tuổi cũng như sức ảnh hưởng đối với người tiêu dùng khi vào top 5 trang thương mại điện tử nổi bật ở Việt Nam
Năm 2016: “Tiki.vn được đầu tư số tiền 384 tỷ đồng bởi Công ty Cổ phần VNG
Số tiền này tương ứng với 38% cổ phần Khoản tiền đầu tư này được dùng để nâng cấp
Trang 12kho bãi, phần mềm và hệ thống thanh toán trực tuyến”5 Khi đó, VNG định giá Tiki khoảng 1000 tỷ đồng đã đưa doanh nghiệp này trở thành một trong những startup đánggiá Doanh thu năm 2016 gần 62,4 tỷ, gấp 6 lần 2015, nhưng vẫn phải chịu lỗ 179 tỷ
do chi phí bán hàng quá lớn Cuối năm 2016, lỗ lũy kế của Tiki đạt gần 308 tỷ đồng tuy nhiên vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp vẫn dương nhờ khoản thặng dư phát hành
cổ phần cho VNG Lúc này Tiki đã vươn lên thành công ty thương mại điện tử thứ 2 Việt Nam và trải dài khắp cả nước
Năm 2017: Tiki đã được xem là một trong những tên tuổi lớn trên thị trường thương mại điện tử Việt Nam Tuy vậy, năm 2017 công ty vẫn chịu lỗ 282 tỷ đồng, gần bằng khoãn lỗ lũy kế 6 năm trước cộng lại Sau 7 năm hoạt động thì Tiki phải chịu
để định giá Trong thị trường thương mại điện tử thì doanh số bán hàng, giá trị mua của khách hàng cũng như sự quay lại của họ mới là điều đáng quan tâm Cùng với sự
5 BGG, Công ty Tiki là gì? Địa chỉ ở đâu? Có cửa hàng không?, Truy cập từ
https://bloggiamgia.vn/gioi-thieu-ve-tiki