Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet namBài 14 DÒNG ĐIỆN VÀ MOMENT TỪ... Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet namNhư vậy, vế trái của 14.5 chính là tốc độ biến thiên của mật độ xác suất tìm thấy
Trang 1CƠ HỌC LƯỢNG TỬ
Nguyễn Văn Khiêm
Trang 2307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
Bài 14 DÒNG ĐIỆN VÀ MOMENT
TỪ
Trang 31.Mật độ dòng
Xét phương trình
Schrödinger
(14.1)
Cùng với phương trình liên hợp phức
(14.2)
*
* 2
i
Trang 4
307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
Vế trái của phương trình này chính là
y y
x x
z z
y y
x x
x x
x x
x x
x x
x x
x x
x x
Trang 52 2
Do đó, (14.3) có thể được viết lại như
sau:
(14.5) 2
*
* 2
Trang 6307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
Như vậy, vế trái của (14.5) chính là tốc độ biến thiên của mật độ xác suất tìm thấy hạt
(14.6)
Trang 72 Biểu diễn gradient trong hệ toạ độ địa phương
Để bài toán về dòng trong trường xuyên tâm bớt phức tạp, ta cần biểu diễn gradient của hàm trạng thái trong một hệ toạ độ đặc biệt
Tại mỗi điểm M0 trong không gian với ba toạ độ r0, 0 , 0
ta xét một hệ gồm ba trục toạ độ xác định hư dưới đây
Trước hét xét mặt cầu r r0
Trên hình vẽ, đường viền của mặt cầu này là đường tròn mầu đen
Ta hình dung mặt cầu này là “trong suốt”, nghĩa là các đường bên
trong nó không cần vữ đứt đoạn
Trang 8307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
của r
Giao tuyến của mặt phẳng và mặt cầu là đường tròn
Trục toạ độ thứ
hai biểu diễn
bởi mũi tên màu
Trang 9Quay lại bài toán về chuyển động của điện tích –e trong trường xuyên tâm của điện tích Ze và xét trạng thái dừng với
Chú ý rằng ba trục toạ độ địa phương kể trên chính là các
pháp tuyến của mặt cầu, mặt nón và mặt phẳng tại M0
Trang 10307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
Nếu chiếu vector lên ba trục toạ độ tương ứng là
1
Trang 11Quay lại bài toán về chuyển động của điện tích –e trong trường xuyên tâm của điện tích Ze và xét trạng thái dừng với M z m
Ta viết lại hàm trạng thái trong trường hợp
(14.7)Liên hợp phức của nlm
*
(14.8)
Bây giờ ta tìm các toạ độ của vector j
trong hệ toạ độ địa phương tại M(r,,) Dễ thấy hai toạ độ đầu
trên các trục r, là:
Trang 12307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
0 2
0 2
nlm nlm
nlm nlm
nlm nlm
r
r
i j
r r
i j
nlm nlm
m r
Trang 13Do j r và j bằng 0 nên có thể nói rằng không có dòng điện chạy
xa dây dẫn hoặc lại gần so với gốc toạ độ (tức là điểm đặt điện
tích Ze) cũng không có dòngchạy theo “kinh tuyến”, mà chỉ có
dòng điện chạy vòng trên các mặt phẳng vuông góc với phương
mà trên đó mà hình chiếu của Mˆ có giá trị xác định (ở đây là trục Oz)
Với r và xác định thì mật độ dòng tỷ lệ thuận với mật độ xác suất
tìm thấy hạt
Như vậy, bức tranh về dòng điện phù hợp với cách hình dung cổ điển về chuyển động trong trường xuyên tâm Khác biệt duy nhất ở đây là sự không xác định của vị trí và quỹ đạo
Trang 14307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
5 Moment từ của dòng điện tròn
Ta hãy tính moment từ của dòng điện với mật độ J ej
trong đó j cho bởi ba toạ độ
0
j
j r
và j cho bởi (14.9), theo mẫu của Vật lý cổ điển
Cường độ dòng điện chuyển qua tiết diện vuông góc với phương của dòng điện bằng:
d ej
Trang 15tròn xác định như sau: hình tròn này nằm trên mặt phẳng vuông góc
vớI Oz, tâm hình tròn là giao điểm O’ của mặt phẳng này vớI Oz và biên đi qua một điểm M của tiết diện d (do tiết diện là nhỏ nên M có
j
e c
r
nlm
2 2
r
nlm
sin
2
(14.13)
Trang 16307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
Lấy tích phân theo mọi giá trị r (từ 0 đến +) và theo mọi giá trị của
(từ 0 đến ), ta được moment từ toàn phần của dòng điện:
d dr
r c
Trang 17(14.17)m z = m B m
Trang 18307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
Trang 20307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
Trang 22307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam
Trang 24307 Le Lai Str Thanh Hoa City, Thanh hoa, Viet nam