Chấn thương cột sống

TỔNG QUAN CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG CTCS và tủy sống có thể là nhiều tổn thương khác nhau từ nhẹ đến nặng Đoạn cột sống bị tổn thương 55% cột sống cổ Cột sống ngực, vùng bản lề lưng thắt lưng (T11 – L2), c[.]

TỔNG QUAN CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

CTCS và tủy sống có thể là nhiều tổn thương khác

nhau từ nhẹ đến nặng

Đoạn cột sống bị tổn thương

- 55% cột sống cổ

- Cột sống ngực, vùng bản lề lưng - thắt lưng (T11 – L2), cột sống thắt lưng và cột sống cùng: 15% xuất hiện ở

mỗi vùng

- Tổn thương tủy hoàn toàn gặp nhiều nhất ở đoạn cột

sống ngực

Nguyên nhân

Tai nạn giao thông (44%)

ẩu đả (24%)

Té cao (22%)

Tai nạn thể thao (8%)

các nguyên

nhân khác

(2%)

SINH LÝ BỆNH

Các chấn thương cơ học gây ra những tổn thương trực tiếp đến các mô thần kinh,

nó trở nên rõ ràng hơn khi một chuỗi các phản ứng theo sau và cả 2 quá trình xãy

ra đồng thời là ngăn chặn sự phục hồi và tổn thương thần kinh:

− Giảm tưới máu

− Tổn thương oxy hóa

− Nhiễm độc

− Đáp ứng miễn dịch

Phân loại

- Tổn thương đốt sống C0 – C2.

- Có thể tử vong do biến chứng hô hấp.

- Chiếm 65% trong tổng số các trường hợp

CTCS cổ.

- Hơn một nửa CTCS ngực – thắt lưng xuất

hiện từ D11 – L1 và 30% từ L2 – L5.

Chấn

thương

cột sống

cổ cao

Gãy cột

sống cổ

thấp

Chấn

thương cột

sống ngực –

thắt lưng

LÂM SÀNG

• Một chấn thương đột ngột có thể gây chèn ép tủy cấp

• Tổn thương tủy hoàn toàn tương ứng với tình trạng cắt ngang, tổn thương tủy không hoàn toàn do tổn thương một phần nào

đó trên thiết diện ngang của tủy

LÂM SÀNG

✔ Triệu chứng toàn thân

- Tri giác: do thường đi kèm với CTSN

- Hô hấp: rối loạn hô hấp khi tổn thương tủy cổ trên C4

hoặc do tổn thương trung khu hô hấp ở hành tủy Bệnh nhân khó thở, nhịp thở chậm 15 – 20 lần/phút, có thể tử vong

- Tim mạch: mạch chậm 50 – 60 lần/phút, HA tụt

90/60mmHg

- Nhiệt độ: giảm có khi chỉ 36 – 350C, do rối loạn trung tâm điều hoà thân nhiệt Có thể gặp trong CTCS cổ C1 – C5

LÂM SÀNG

✔Khám vận động

− Đánh giá sức cơ: 0/5 (hoàn toàn không có co cơ), 1/5 (co

cơ những không phát sinh động tác), 2/5 (có cử động khớp nhưng không thắng được trong lực), 3/5 (thắng được trọng

lực nhưng không thắng được sức cản của tay người khám),

4/5 (có thể chống lại sức cản tay người khám nhưng không

hoán toàn), 5/5 (bình thường).

− Khám xác định các mốc vận động

LÂM SÀNG

✔ Khám cảm giác

− Khám các cảm giác: cảm giác nông, cảm giác sâu và cảm giác đau nhiệt

− Khám cảm giác để định vị tổn thương, ví dụ: ngang mức núm vú 2 bên (khoanh tủy T4), ngang mũi kiếm xương ức (khoanh tủy T6), ngang rốn (khoanh tủy

T10), ngang điểm nối trung điểm 2 dây chằng bẹn

(khoanh tủy T12),

LÂM SÀNG

✔ Khám phản xạ

− Khám phản xạ hành hang để loại trừ sốc tủy và tổn thương tủy hoàn toàn

− Khám phản xạ cũng có thể định vị tổn thương (vì một tổn thương cấp thường sẽ gây mất hoặc giảm

phản xạ dưới mức tổn thương)

Các tổn thương tủy

Tổn

thương

tủy

hoàn

toàn

Hội chứng Brown – séquard

Hội chứng tủy trước

Hội chứng tủy sau

Hội chứng tủy trung tâm

Hội chứng chùm đuôi ngựa

Cận lâm sàng

X quang

thường qui CT scan MRI

ĐIỀU TRỊ

Xử trí cấp cứu:

• Cố định

• Hô hấp

• Tuần hoàn

• Corticosteroids

Phẫu thuật:

• Giải áp

• Ngăn chặn tổn

thương tiến triển

• Làm vững,

chống gù vẹo

• Giảm thời

gian nằm viện

Điều trị bảo tồn:

• Điều trị bảo tồn chỉ

được áp dụng cho những trường hợp gãy vững không liệt tủy

Biến chứng

Biến

chứng

hô hấp

Rối loạn tâm thần

Da

Tiết niệu Tiêu

hóa