Thực trạng chấn thương cột sống ngực thắt lưng và một số yếu tố liên quan của người bệnh tại khoa phẫu thuật cột sống bệnh viện việt đức năm 2019

ào Xuân Vinh, TS... CH NGă2:ă IăT NGăVĨăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U .... Tiêu chí đánh giá ...

B GIÁO D CăVĨă ĨOăT O

LU NăV NăTH CăS ăYăT CÔNG C NG

Hà N i ậ 2020

B GIÁO D CăVĨă ĨOăT O

KHOA KHOA H C S C KH E

B MÔN Y T CÔNG C NG -

L I C Mă N

Tôi xin bày t lòng bi t n chân thành t i Ban Giám hi u Tr ng i h c

Th ng Long, phòng Sau đ i h c và qu n lý khoa h c, các phòng ban c a nhà

tr ng đư t o m i đi u ki n thu n l i đ tôi đ c h c t p, nghiên c u và hoàn thành lu n v n

Tôi xin bày t lòng kính tr ng và bi t n sâu s c t i PGS TS ào Xuân Vinh, TS BS Nguy n ình Hòa, ng i th y đư h t lòng dìu d t tôi trong quá trình h c t p, nghiên c u và t n tình h ng d n tôi th c hi n đ tài, giúp tôi gi i quy t nhi u khó kh n trong quá trình th c hi n lu n v n, đóng góp c ng nh t o

m i đi u ki n thu n l i đ giúp tôi hoàn thành lu n v n này

Trân tr ng bi t n sâu s c lưnh đ o B nh vi n H u Ngh Vi t c, Khoa

Ph u thu t c t s ng, cùng các nghiên c u viên, các c ng s c a B nh vi n đư nhi t tình h tr , ph i h p th c hi n nghiên c u và cung c p thông tin, s li u giúp tôi hoàn thành đ tài này

Xin chân thành c m n các anh, ch em đ ng nghi p và b n bè đư quan tâm, đ ng viên, giúp đ tôi trong quá trình h c t p và nghiên c u

đình là ch d a vô cùng to l n c v v t ch t l n tinh th n đ tôi th c hi n và hoàn thành lu n v n

Hà N i, ngày 06 tháng 11 n m 2020

H c viên

Ph m Th Li n

L IăCAMă OAN

Tôi là Ph m Th Li n, h c viên l p cao h c khóa 7.2 n m 2018 tr ng i

h c Th ng Long, chuyên ngành Y t công c ng, xin cam đoan:

1 ây là lu n v n do b n thân tôi tr c ti p th c hi n d i s h ng d n c a

Th y TS.BS Nguy n ình Hòa

2 Công trình này không trùng l p v i b t k nghiên c u nào khác đư đ c công b t i Vi t Nam

3 Các s li u và thông tin trong nghiên c u là hoàn toàn chính xác, trung

th c, khách quan, đư đ c xác nh n và ch p thu n c a c s n i nghiên

i h c

t s ng

Ph c h i ch c n ng Trình đ h c v n Trung h c c s Trung h c ph thông Tai n n giao thông Tai n n lao đ ng Tai n n sinh ho t

M C L C

T V Nă 1

CH NGă1:ăT NG QUAN TÀI LI U 3

1.1 Gi i ph u h c c t s ng 3

1.1.1 c đi m c a c t s ng 3

1.1.2 Ch c n ng c a c t s ng 4

1.1.3 c đi m vùng chuy n ti p 4

1.1.4 T y s ng 4

1.2 M t s ki n th c v ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 5

1.2.1 nh ngh a ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 5

1.2.2 Nguyên nhân, c ch ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 6

1.2.3 Phân lo i ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 7

1.2.4 Tri u ch ng lâm sàng và c n lâm sàng c a ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 8

1.2.5 Các ph ng pháp đi u tr ch n th ng c t s ng 9

1.2.6 Phòng ch ng ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 10

1.3 Th c tr ng ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 12

1.3.1 Th c tr ng ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng trên th gi i 12

1.3.2 Th c tr ng ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng Vi t Nam 16

1.4 M t s y u t liên quan đ n m c đ ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng………18

1.4.1 V phía ng i dân và ng i b nh 18

1.4.2 Tình tr ng CTCS ng c – th t l ng c a ng i b nh 19

1.4.3 Ngành Y t 19

1.4.4 Các c s s n xu t kinh doanh, xây d ng 21

1.5 Khoa ph u thu t c t s ng – B nh vi n Vi t c 21

1.6 Khung lý thuy t nghiên c u 23

CH NGă2:ă IăT NGăVĨăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U 24

2.1 i t ng, đ a đi m và th i gian nghiên c u 24

2.1.1 i t ng nghiên c u 24

2.1.2 a đi m nghiên c u 24

2.1.3 Th i gian ti n hành nghiên c u 24

2.2 Ph ng pháp nghiên c u 24

2.2.1 Thi t k nghiên c u 24

2.2.2 C m u và cách ch n m u nghiên c u 24

2.3 Bi n s , ch s nghiên c u và tiêu chí đánh giá 25

2.3.1 Bi n s và ch s nghiên c u 25

2.3.2 Tiêu chí đánh giá 29

2.4 Ph ng pháp thu th p thông tin 30

2.4.1 Công c thu th p thông tin 30

2.4.2 K thu t thu th p thông tin 30

2.4.3 Qui trình thu th p thông tin và S đ nghiên c u 30

2.5 Phân tích và x lý s li u 31

2.6 Sai s và bi n pháp kh ng ch sai s 31

2.6.1 Sai s 31

2.6.2 Bi n pháp kh ng ch sai s 32

2.7 V n đ đ o đ c trong nghiên c u 32

2.8 H n ch c a đ tài 32

CH NGă3:ăK T QU NGHIÊN C U 33

3.1 Thông tin chung c a đ i t ng nghiên c u 33

3.2 Th c tr ng ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a ng i b nh t i khoa Ph u thu t c t s ng, B nh vi n Vi t c n m 2019 35

3.3 M t s y u t liên quan đ n m c đ ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a ng i b nh t i Khoa Ph u thu t c t s ng, B nh vi n Vi t c 39 CH NGă4:ăBĨNăLU N 50

4.1 V Th c tr ng ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a ng i b nh t i Khoa Ph u thu t c t s ng, B nh vi n Vi t c n m 2019 51

4.2 V m t s y u t liên quan đ n m c đ ch n th ng c t s ng ng c – th t

l ng c a ng i b nh t i Khoa Ph u thu t c t s ng, B nh vi n Vi t c 59

K T LU N 66 KHUY N NGH 68 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C B NG

B ng 1.1 Phân lo i th ng t n ch n th ng c t s ng theo Frankel 9

B ng 2.1 Các bi n s , ch s nghiên c u 25

B ng 3.1 Phân b đ i t ng nghiên c u theo ngh nghi p 34

B ng 3.2 Phân b đ i t ng nghiên c u theo khu v c đ a lý 34

B ng 3.3 T l ch n th ng c t s ng và ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng t i Khoa Ph u thu t c t s ng – B nh vi n Vi t c n m 2019 35

B ng 3.4 Nguyên nhân ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a đ i t ng nghiên c u 35

B ng 3.5 Hình th c s c p c u c a đ i t ng nghiên c u 36

B ng 3.6 C ch ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a đ i t ng nghiên c u 36

B ng 3.7 V trí x y ra ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a đ i t ng nghiên c u 36

B ng 3.8 Th i gian x y ra ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng theo mùa c a đ i t ng nghiên c u 37

B ng 3.9 Th i gian x y ra ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng theo th i gian trong ngày và mùa c a đ i t ng nghiên c u 37

B ng 3.10 Phân lo i th ng t n c a ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a đ i t ng nghiên c u 38

B ng 3.11 Phân lo i th ng t n ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a đ i t ng nghiên c u theo Frankel 38

B ng 3.12 M c đ ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a đ i t ng nghiên c u 39

B ng 3.13 Ph ng pháp đi u tr ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a đ i t ng nghiên c u 39

B ng 3.14 Tình tr ng ph c h i ch c n ng c a đ i t ng nghiên c u 39

B ng 3.15 M i liên quan gi a tu i, gi i c a ng i b nh và m c đ ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 40

B ng 3.16 M i liên quan gi a khu v c đ a lý c a ng i b nh và m c đ ch n

B ng 3.26 M i liên quan gi a th i gian t lúc b ch n th ng đ n khi đ c

đi u tr n i khoa ho c ph u thu t v i m c đ CTCS ng c – th t

DANH M C HÌNH

Hình 1.1 Gi i ph u c t s ng 3

Hình 1.2 C u t o đ a đ m – t y s ng – r th n kinh 5

Hình 1.3 Các tr c c a Denis khi xác đ nh tình tr ng m t v ng 7

Hình 1.4 S đ khung lý thuy t nghiên c u 23

Hình 1.5 S đ quy trình thu th p s li u 32

DANH M C BI Uă Bi u đ 3.1 Phân b đ i t ng nghiên c u theo nhóm tu i 33

Bi u đ 3.2 Phân b đ i t ng nghiên c u theo gi i 34

T V Nă

Tai n n th ng tích là m t v n đ s c kh e c ng đ ng trên toàn th gi i

v i t l t vong và th ng tích cao h n so v i các b nh lây nhi m và không lây c tính m i n m trên th gi i có kho ng 830.000 tr d i 18 tu i t vong

do tai n n th ng tích, t ng đ ng v i kho ng 2.000 tr t vong m t ngày [44] Vi t Nam, theo th ng kê c a B Y t n m 2017, có h n 88.000 ca tai

giao thông [1] Tai n n th ng tích không ch là m t trong nh ng nguyên nhân hàng đ u d n đ n t vong và di ch ng tàn t t su t đ i cho ng i b nh, mà còn là gánh n ng tài chính l n đ i v i n n kinh t [44]

M t trong nh ng v n đ s c kh e ít đ c đ c p c th và nghiên c u trong các ch ng trình phòng ch ng tai n n th ng tích là ch n th ng c t s ng Ch n

th ng c t s ng là m t ch n th ng n ng, th ng g p trong tai n n lao đ ng, giao thông và sinh ho t Trong đó, ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng là lo i

Theo th ng kê t i M , hàng n m có kho ng 20 – 64 tr ng h p ch n

th ng c t s ng trên 100.000 dân, kho ng 40 ca ch n th ng t y s ng m i trong

m t tri u dân ho c t ng s có kho ng 12.000 ca ch n th ng t y s ng, ch y u nam gi i v i t l 77%, tu i trung bình c a ng i b nh trong ba th p k g n đây kho ng t 28,7 đ n 39,5 tu i, chi phí đi u tr t n kém hàng t USD [54], [63] Theo Tobias Ludwig do Nascimento và c ng s n m 2016 nghiên c u trên

32 ng i b nh ch n th ng c t s ng cho th y ch n th ng c t s ng ng c – th t

l ng là th ng g p nh t chi m 40,62%, v trí đ t s ng L1 hay g p nh t (23,8%),

s ng là 40,62% Chi phí trung bình n m vi n là 2.874.80 USD, t i thi u là 1.212.74 USD và t i đa là 4681.17 USD [64]

Trên th gi i, t l ch n th ng c t s ng có kèm t n th ng th n kinh là 15 – 20% Vi t Nam, t l này chi m t i trên 70% do kh n ng qu n lý, hi u bi t

v b nh kém, v n đ x trí và s c u ban đ u ch a đúng [37]

B nh vi n Vi t c là b nh vi n chuyên khoa h ng đ c bi t, là m t trong

nh ng trung tâm ph u thu t l n nh t Vi t Nam, tuy n cao nh t c a ngành Ngo i khoa mi n B c Vì v y, đa s b nh nhân ch n th ng c t s ng đ u đ c chuy n lên B nh vi n Vi t c khám và đi u tr Theo báo cáo t ng k t c a B nh vi n

Vi t c, khoa Ph u thu t c t s ng n m 2019 đư khám và đi u tr n i trú 6350

ng i b nh, trong báo cáo c ng ch a có thông tin c th v s l ng và t l

ch n th ng c t s ng, ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng [3]

Có th có nhi u đ tài nghiên c u v lâm sàng, ch n đoán, đánh giá k t qu

đi u tr ph u thu t ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng nh đ tài c a các tác

gi Hoàng Ti n B o, Nguy n V n Th ch, ào V , Hà Kim Trung, Nguy n

Lê B o Ti n, Nguy n ình Hòa, ng Thanh Tu n,…nh ng có r t ít đ tài nghiên c u v th c tr ng, đ c đi m d ch t h c ch n th ng c t s ng ng c – th t

l ng, các y u t liên quan và gi i pháp can thi p phòng ch ng ch n th ng c t

s ng ng c – th t l ng

tìm hi u th c tr ng ch n th ng c t s ng ng c –th t l ng hi n nay và

nh ng y u t liên quan đ n ch n th ng c t s ng ng c-th t l ng, chúng tôi ti n hành nghiên c u đ tài: ắTh c tr ng ch năth ngăc t s ng ng c ậ th tăl ngă

và m t s y u t liên quan c aăng i b nh t i khoa Ph u thu t c t s ng

B nh vi n Vi tă căn mă2019” v i hai m c tiêu sau:

1 Mô t th c tr ng ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng c a ng i

b nh t i khoa Ph u thu t c t s ng B nh vi n Vi t c n m 2019

2 Phân tích m t s y u t liên quan đ n m c đ ch n th ng c t s ng

ng c – th t l ng c a đ i t ng nghiên c u

đ nh x ng c t C t s ng g m 33 – 35 đ t s ng ch ng lên nhau, m i đo n có

m t chi u cong và các đ c đi m riêng thích ng v i ch c n ng c a đo n đó

C t s ng g m: Các đ t s ng, các đ a đ m và h th ng các dây ch ng [4], [17], [19], [38]

Hình 1.1 Gi i ph u c t s ng

Ngu n: Theo Atlas Gi i ph u ng i (2016) [23]

-C t tr sau g m cung sau, kh p, dây ch ng liên gai D i tác đ ng c a

l c theo tr c d c c th , c t tr sau s ch u l c kho ng 20% [4]

1.1.3. c đi m vùng chuy n ti p

C t s ng ng c - th t l ng (CSNTL) có đ c đi m gi i ph u h c đ c bi t khi n cho vùng này b t n th ng nhi u h n so v i vùng ng c và vùng th t l ng

c ng l i [20], [34]

CSNTL là vùng chuy n ti p gi a c t s ng ng c t ng đ i có biên đ c

đ ng r t ít vì có x ng s n c a l ng ng c gi i h n và c t s ng th t l ng m m

m i h n, có biên đ v n đ ng l n h n Chính s khác bi t v đ m m này làm cho c t s ng d b ch n th ng đây [20], [34]

CSNTL còn là vùng chuy n ti p t c t s ng ng c cong thành c t s ng th t

l ng n nên vùng này t ng đ i th ng Vì CSNTL th ng không nhún đ c nên các l c nén d c đ c truy n th ng vào thân đ t khi n cho thân đ t hay b gãy bung thành nhi u m nh khi ng i b nh b ngã t trên cao H ng c a các m t

kh p sau c ng thay đ i t t trong vùng chuy n ti p [20], [34]

1.1.4 T y s ng

T y s ng là m t c quan quan tr ng trong c th , là ph n th n kinh trung

ng n m trong ng s ng ch y d c bên trong x ng s ng, ch a các dây th n kinh đ c c u t o t h nưo đ n toàn b c th

T y s ng tham gia và th c hi n 3 ch c n ng ch y u là ch c n ng ph n x ,

ch c n ng d n truy n và ch c n ng dinh d ng [21], [41]

Vì v y, khi b ch n th ng c t s ng – t y s ng th ng có h u qu n ng n ,

t l t vong cao (nh t là t n th ng t y c ), tàn ph nhi u, ch n đoán và đi u

tr còn g p nhi u khó kh n

Hình 1.2 C u t o đ a đ m – t y s ng – r th n kinh

Ngu n: ng Thanh C n, Nguy n H u Thanh (2018) [5]

1.2 M t s ki n th c v ch năth ngăc t s ng ng c ậ th tăl ng

1.2.1. nh ngh a ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng

Ch n th ng c t s ng là tình tr ng c t s ng hay t y s ng b th ng t n do

dây ch ng, đ a đi m c t s ng gây nên tình tr ng t n th ng th n kinh t m th i

đ c bi t là v n đ tâm lý c a ng i b nh [34], [39]

1.2.2. Nguyên nhân, c ch ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng

1.2.2.1 Nguyên nhân

Ch n th ng c t s ng ngày càng gia t ng ch y u do các tai n n lao đ ng (xây d ng, h m m , đào đ t, thiên tai,…), tai n n giao thông (TNGT), tai n n sinh ho t (TNSH), v t th ng do chi n tranh [25], [33]

Theo nghiên c u c a Nguy n V n Th ch n m 2010 trên 38 b nh nhân b CTCS ng c – th t l ng có li t đi u tr t i khoa Ph u thu t c t s ng, B nh vi n

Vi t c, nguyên nhân ch n th ng ch y u là ngã cao (63,2%), TNGT (34,2%), khác (1,6%) [26]

Nghiên c u c a Nguy n Tri t Hi n t i B nh vi n a khoa trung tâm An Giang n m 2017 trên 25 b nh nhân b CTCS ng c – th t l ng thì nguyên nhân

-D n ép theo tr c c t s ng t trên xu ng: tr ng h p s t l đ t, s p lò than

xu ng vai trong khi đào gi ng, đào công s , đào than ho c ngã l n đ u xu ng

tr c, v t r i t trên cao đè xu ng b vai, ngã ng i

-D n ép theo tr c c t s ng t d i lên: tr ng h p ngã cao đ p mông hay

n n 2 gót xu ng tr c nh ngư cây, ngư giáo xây d ng, ngã l u

-Xoay, xo n v n, g p hay n c t s ng quá m c

Thông th ng hay g p t n th ng m t đ t s ng nh ng c ng có khi g p t n

th ng 2 – 3 đ t s ng li n nhau ho c không li n nhau T l v trí c t s ng b

c t s ng th t l ng, 15% ch n th ng c t s ng x ng cùng [25]

1.2.3 Phân lo i ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng

Hi n nay, có 3 h th ng phân lo i ch y u là phân lo i theo Denis, phân

lo i theo Magerl [53] và phân lo i theo McAfee Trong đó, phân lo i theo Denis

hay đ c s d ng nh t [11], [25], [33]

Thuy t 3 tr c c a Denis (1983) [33], [45], [46]

Tr c tr c: 2/3 tr c c a thân đ t s ng và đ a đ m

Tr c gi a: 1/3 sau thân đ t s ng, đ a đ m và các thành ph n bao quanh ng

t y (dây ch ng, chân cu ng, cung sau, )

Tr c sau: gai sau, dây ch ng

-Nhóm th ng t n l n (n ng): v i 4 hình thái chính là gãy lún, v thân đ t

s ng, gãy ki u đai b o hi m và gãy tr t c t s ng, d a trên s phân tích th ng

t n 3 c t tr

1.2.4 Tri u ch ng lâm sàng và c n lâm sàng c a ch n th ng c t s ng ng c

– th t l ng

1.2.4.1 Tri u ch ng lâm sàng

Th i gian, tình hu ng và nguyên nhân tai n n là nh ng y u t quan tr ng

đ xác đ nh c ch ch n th ng Cách s c u và v n chuy n ng i b nh là m t trong nh ng y u t nh h ng đ n tiên l ng b nh v sau, v i cùng m t m c đ

có th t ng m t cách đáng k t l b nh nhân b ch n th ng t y không hoàn toàn đ n đ c b nh vi n [34] Tri u ch ng lâm sàng đ c chia ra làm các giai

đo n sau [11], [34]:

S c t y là tình tr ng ng ng t t c các ch c n ng c a t y s ng ngay sau khi

x y ra tai n n, bao g m tình tr ng li t và bàng quang m m hoàn toàn, m t c m giác, m t ph n x hoàn toàn ch kéo dài 48 gi trong đa s tr ng h p Ph n x hành hang là ph n x t y s ng đánh d u s ch m d t c a giai đo n này

H i ch ng t n th ng t y không hoàn toàn:

-H i ch ng t y trung tâm: là d ng t n th ng hay g p nh t Bi u hi n lâm sàng: li t không hoàn toàn hai chi d i hay t chi

-H i ch ng t y tr c: li t t chi hoàn toàn kèm theo r i lo n c m giác nông, c m giác sâu v n còn

-H i ch ng t y sau: hi m g p, bao g m m t c m giác sâu, c m giác b n

th , còn các ch c n ng khác c a t y bình th ng

-H i ch ng t y bên (H i ch ng Brown – Sequart): là lo i t n th ng t y

s ng có kh n ng ph c h i t t nh t v th n kinh

H i ch ng t n th ng t y hoàn toàn:

-Li t hoàn toàn: c v n đ ng, c m giác d i m c t n th ng t y

-Ph n x hành hang: m t trong s c t y và ph c h i trong vòng 48 gi

N u sau giai đo n s c t y, ch c n ng m t hoàn toàn mà ph n x hành hang còn thì t n th ng t y hoàn toàn

-C ng c ng d ng v t là bi u hi n c a t n th ng t y hoàn toàn

Trong th c hành ngo i khoa, đ thu n l i cho vi c đánh giá th ng t n

th n kinh, ng i ta th ng s d ng b ng phân lo i c a Frankel

B ng 1.1: Phân lo i th ng t n ch n th ng c t s ng theo Frankel (1969)

Ch p Xquang quy c: cho th y toàn c nh c t s ng, s th ng hàng c a các đ t

s ng, mô t đ c s bi n d ng c a thân đ t s ng, tr t kh p và các lo i gãy c t

khoa và t th n m ng a trên gi ng c ng T ng c ng áo n p ho c b t khi đi

l i n u không li t t y [6], [24], [58]

i u tr b o t n đ c th c hi n ch y u b ng 2 cách [6], [24]:

Ph ng pháp ph u thu t: tùy vào th ng t n mà ph u thu t viên ch n

ph ng pháp ph u thu t nh c đ nh CS đ n thu n, c đ nh CS b ng n p vít qua chân cu ng (CSTL), đ ng tr c bên (CSC) và m cung sau gi i ép th n kinh Bác s tích c c đi u tr phòng th ng t n th phát, tái t o th n kinh, ki m soát huy t đ ng, ch ng loét và v n đ ng s m, ch m sóc bàng quang và h tr công tác xã h i cho ng i b nh [20], [33], [37]

1.2.6 Phòng ch ng ch năth ngăc t s ng ng c ậ th tăl ng

1.2.6.1 C p c u ng i b nh ch n th ng c t s ng

Cùng v i s phát tri n c a xã h i, CTCS xu t hi n ngày càng nhi u CTCS

là m t ch n th ng n ng, đ c bi t là CTCS c có kh n ng đe d a tr c ti p đ n tính m ng c a ng i b nh Do đó vi c ch m sóc s c u đúng cách ngay t khi

x y ra tai n n cho đ n khi b nh nhân đ c chuy n v b nh vi n chuyên khoa s tránh đ c t n th ng th phát, góp ph n t ng t l ph c h i th n kinh và gi m

t l t vong trong CTCS [8]

Khi s c u m t ng i b nh CTCS c n m t đ i c p c u g m 4 – 5 ng i và tuân th các b c sau [8]:

N u n n nhân b ng t ho c mê, ho c n u t nh mà không c đ ng chân, tay, không có c m giác ho c tê chân và tay c n ph i ngh đ n m t t n th ng t y

s ng M t t m ván c ng, dài b ng chi u dài c th c a n n nhân Nâng n n nhân: m t ng i nâng đ u, m t ng i nâng vai và l ng, m t ng i nâng th t

l ng, mông và m t ng i nâng đùi và chân

-B c 1: C 4 ng i s đ ng th i nâng n n nhân đ t lên cáng c ng sao cho

c t s ng không b xo n v n, g p góc

-B c 2: Ng i h tr phía ngoài s đ y cáng c ng vào phía d i l ng c a

n n nhân đ đ t t t n n nhân xu ng

-B c 3: C đ nh đ u và thân ng i n n nhân vào cáng c ng

v n chuy n chú ý không cho n n nhân nghiêng ng i, d ch chuy n

Nh ng đi u không nên làm v i ng i b CTCS là không x c, vác, cõng n n nhân; không ch n n nhân b ng xe đ p, xe g n máy, xích lô, taxi; không khiêng,

di chuy n n n nhân b ng gh t a th p, võng ho c kê g i d i đ u khi n c g p Trong tr ng h p không bi t cách s c u và v n chuy n n n nhân thì g i c p

đ ng, tai n n giao thông ây là trách nhi m c a toàn xã h i

-Tuyên truy n, giáo d c c ng đ ng v lu t giao thông, tai n n th ng tích nói chung và CTCS nói riêng

- a vào ch ng trình gi ng d y c p c s lu t giao thông, tai n n th ng tích nói chung và CTCS nói riêng

-Th c hi n t t lu t an toàn lao đ ng t i các c s s n xu t và xây d ng

i v i ngành y t , trách nhi m chính là gi m thi u các h u qu c a ch n

th ng c t s ng gây ra Qu n lý các lo i ch n th ng c n đ ng b , bao g m x

trí ban đ u, ch n đoán, đi u tr và ph c h i ch c n ng T ch c t t vi c tuyên truy n, giáo d c c ng đ ng v CTCS, các ki n th c c n bi t trong vi c s c u ban đ u c ng nh ch m sóc v sau

i v i tuy n y t c s : C n t ch c t t vi c x trí ban đ u b nh nhân CTCS,

nâng cao và c p nh t ki n th c chuyên môn,…

i v i tuy n chuyên khoa: C n phát tri n thêm các c s h i s c ch n th ng

t y có đ kh n ng v trang thi t b và ki n th c chuyên môn Cung c p thêm các trang thi t b m c t s ng cho phù h p v i s phát tri n k thu t

Phát tri n các Trung tâm, c s ph c h i ch c n ng cho ch n th ng t y

Thành l p H i CTCS đ có s th ng nh t trong ch n đoán và đi u tr CTCS, liên

k t đ c các b nh nhân CTCS đ t đó là c s cho vi c tuyên truy n, giáo d c

Bohler (1885-1973) đư nh n m nh vi c ph c h i ch c n ng s m sau khi kéo n n bó b t cho nh ng tr ng h p gãy c t s ng không có t n th ng th n kinh [10], [39]

Theo th ng kê t i M , hàng n m có kho ng 20 – 64 tr ng h p CTCS trên 100.000 dân, chi phí đi u tr t n kém hàng t USD Trong s đó 20% là CTCS

c , 30% t n th ng t ng ng c, 50% ch n th ng t i v trí th t l ng cùng

Trong các nguyên nhân gây ch n th ng, TNGT th ng g p nh t chi m 36,7%, sau đó là ch n th ng do té ngư chi m 34,4% [50], [54]

Hàng n m t i M có kho ng 40 ca ch n th ng t y s ng m i trên m t tri u dân ho c t ng s có kho ng 12.000 ca ch n th ng t y s ng, ch y u nam gi i

v i t l 77%, tu i trung bình c a b nh nhân trong ba th p k g n đây kho ng t 28,7 đ n 39,5 tu i, chi phí đi u tr t n kém hàng t USD Vi t Nam, CTCS

g p ch y u do TNL và TNGT v i đ tu i trung bình kho ng 35 – 40 tu i có

th chi m đ n 80%, đây là l c l ng lao đ ng chính c a xã h i [54], [63]

T i B c M , n m 2008 có 300.000 tr ng h p CTCS c và t l ch n

th ng m i m i n m là 20.000 tr ng h p S ti n mà n c M ph i chi cho

ng i b nh CTCS c kho ng 9.7 t USD hàng n m Hàng n m Châu Âu c ng

có kho ng trên 40.000 ca t vong do CTCS c liên quan đ n TNGT [7]

Trên th gi i, t l CTCS có kèm t n th ng th n kinh là 15 – 20% Tuy nhiên Vi t Nam, t l này chi m t i trên 70% do kh n ng qu n lý, hi u bi t

v b nh kém, v n đ x trí và s c u ban đ u ch a đúng [37]

Nghiên c u c a Rahimi – Movaghar và c ng s (2009), t l CTCS Tehran, Iran dao đ ng 1,2 – 11,4 trên 10.000 ng i Chi phí đi u tr lên t i 95.203 USD, d ch v y t và thi t b 7.866 USD, ch m sóc h tr t i nhà chi phí 6.269 USD m i n m Vì v y, s hi u bi t v d ch t h c CTCS là đi u c n thi t cho vi c l p k ho ch ch m sóc hi u qu , xây d ng mô hình chi n l c phòng

ng a [59]

Theo Van den Berg và c ng s (2010), t l CTCS trên toàn th gi i là 12,2 – 57,8 tr ng h p trên 1 tri u dân Chi phí đi u tr cho ng i b nh, gia đình

và ch m sóc s c kh e toàn di n r t t n kém Theo th ng kê t i M , chi phí này

đ t g n 200.000 USD trong 2 n m đ u tiên sau ch n th ng [51], [65]

Trên t t c các qu c gia, t l CTCS cao nh t nh ng ng i trong đ tu i

20 – 50 tu i [57] tu i trung bình B c M [43] là 32 – 55,4 tu i; Châu

Âu là 37 – 47,9 tu i; Châu Á là 26,8 – 56,6 tu i [47] TNGT là nguyên nhân

ph bi n nh t Châu Âu, B c M , Châu Phi c n Sahara mi n tây Na Uy, ngã

là nguyên nhân ph bi n nh t Theo nghiên c u Ning và c ng s (2010) cho

th y ngã là nguyên nhân chính Châu Á [56]

là t mái nhà, hay x y ra vùng ngo i thành c a các trung tâm đô th l n Theo Belo Horizonte và Aracaju, nguyên nhân chính c a CTCS là tai n n xe h i (39,8% và 40,8% t ng ng) Trong m t nghiên c u qu c gia, nguyên nhân chính là tai n n xe c gi i (41,7%) [60]

Ba bài báo và d án BH cho th y t l t vong c a ng i b nh CTCS trong

b nh vi n c a h là nghiên c u c a Barros, et al (21%), Santos và et al (15,2%)

và Pereira, et al (10%) Nghiên c u BH báo cáo t l t vong là 13,8% T l t vong trung bình gi a 4 nghiên c u là 11,58% Vì lý do này, CTCS đư tr thành

m t v n đ s c kh e c ng đ ng Brazil [60]

Kaveh Haddadi, Farzaneh Yosefzadeh (2015) đư nghiên c u 906 ng i

b nh CTCS t n m 2012 – 2014 cho th y t l ch n th ng x y ra ch y u nam gi i (57,8%), đ tu i t 25 – 44 tu i; 36,2% gưy x ng c t s ng do TNGT; 27,9% trong s đó tai n n x y ra là do ngã T l x y ra CTCS ch y u ng i

tr tu i – l c l ng lao đ ng chính c a xã h i, t đó nh h ng đ n ch t l ng

cu c s ng c a ng i b nh, nh h ng đ n gia đình, kinh t , s phát tri n đ t

n c và làm t ng gánh n ng b nh t t này [51]

M c dù h n 80% dân s trên th gi i s ng các n c đang phát tri n

nh ng h ít bi t đ n nh ng thông tin liên quan đ n d ch t h c CTCS [51]

Theo Tobias Ludwig do Nascimento, Luiz Pedro Willimann Rogério và

c ng s n m 2016 nghiên c u trên 32 ng i b nh CTCS, tu i trung bình c a

ng i b nh CTCS là 38,68 tu i; t l nam/ n là 4/1, nguyên nhân th ng g p

nh t là ngã t trên cao (46,87%) và tai n n giao thông (46,87%) CTCS ng c –

th t l ng là th ng g p nh t chi m 40,62%; v trí đ t s ng L1 hay g p nh t chi m 23,8%; ti p theo là đ t s ng ng c T12 (14,3%); t l ng i b nh b ch n

th ng t y s ng là 40,62% Th i gian n m vi n là 14 ngày, th i gian n m vi n

trung bình n m vi n là 2.874.80 USD, t i thi u là 1.212.74 USD và t i đa là 4681.17 USD [64]

Theo nghiên c u c a Rivo Andriandanja Rafidimalala và c ng s (2019) cho th y t l CTCS c là 42,86%; c - ng c là 7,14 %; ng c là 21,43%; ng c –

th t l ng là 21,43%; th t l ng là 7,14% ánh giá đi m d a theo Frankel trong CTCS, ng i b nh t n th ng đ A là 0%, đ B là 7,14%; đ C là 28,57%; đ

D là 21,43%; đ E là 42,86% Nghiên c u m i ch cho th y đ c t l các v trí CTCS, ch a nghiên c u v nguyên nhân và các y u t liên quan đ n CTCS đ

có th đ a ra đ c các gi i pháp ho c ch ng trình phòng ch ng [61]

CTCS bi u hi n t ch n đ ng (thay đ i tâm th n hay tri giác ch p nhoáng)

đ n nghiêm tr ng (m t tri giác kéo dài hay m t trí nh sau t n th ng) H u qu

có th t m th i hay dai d ng H i ph c sau CTCS m t r t nhi u th i gian và công s c Nhi u ng i b nh sau CTCS có nh ng khuy t t t gây nh h ng đ n gia đình, c ng đ ng, kinh t gia đình và kinh t xã h i

CTCS có th nh h ng đ n ch t l ng cu c s ng c a ng i b nh do nh

h ng đ n nh n th c, hành vi, c m xúc và sinh lý trong cu c s ng, trong duy trì các m i quan h c ng nh quay l i làm vi c, h c t p và sinh ho t

Có nhi u nghiên c u trên th gi i v CTCS nh ng các nghiên c u v n ch a tìm hi u sâu v th c tr ng, đ c đi m d ch t h c, các y u t liên quan đ n CTCS,

mô hình gi i pháp và ch ng trình phòng ch ng CTCS

1.3.2 Th c tr ng ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng Vi t Nam

Gánh n ng CTCS Vi t Nam r t nghiêm tr ng và đi kèm v i nhi u y u t

s c kho và xã h i nh h ng c a CTCS ph n nào ph thu c vào b n ch t và

ng i b nh, th tr ng tr c ch n th ng, trình đ h c v n c ng nh đi u ki n sinh ho t và kinh t c a h CTCS là nguyên nhân hàng đ u d n đ n khuy t t t lâu dài tr em và ng i tr tu i

Vi t Nam, vi c ch n đoán và đi u tr các b nh lý c t s ng c ng nh ch n

th ng c t s ng – t y s ng còn khá m i m Có r t ít Y v n Vi t Nam vi t v

ch n th ng c t s ng, tu s ng; có m t s nghiên c u đ c trình bày trong K

y u h i ngh khoa h c c p b nh vi n [18]

Vi t Nam, CTCS g p ch y u do TNL và TNGT v i đ tu i trung bình kho ng 35 – 40 có th chi m đ n 80%, đây là l c l ng lao đ ng chính c a xã

h i [54], [63] Trên th gi i, t l CTCS có kèm t n th ng th n kinh là 15 – 20% Tuy nhiên Vi t Nam, t l này chi m t i trên 70% do kh n ng qu n lý,

hi u bi t v b nh kém, v n đ x trí và s c u ban đ u ch a đúng [37]

T i B nh vi n Vi t c t tháng 1 - 1996 đ n tháng 9 - 1997 th ng kê

đ c 63 tr ng h p CTCS nh ng trong 1 n m (2002 - 2003) ch riêng s tr ng

h p CTCS ng c – th t l ng đư lên đ n 106 tr ng h p T tháng 6/2011 đ n 6/2012, t i B nh vi n Vi t c th ng kê có 54 ng i b nh ch n th ng l ng

th p và th t l ng có t n th ng th n kinh Theo m t nghiên c u c a B nh vi n

hi n c đ nh bên trong phía Nam có Hoàng Ti n B o (1975), m c đ nh gãy CSNTL có li t t y b ng n p và vít AO qua đ ng m phía tr c [36]

Nguy n Lê B o Ti n (2004) nghiên c u 92 ng i b nh gãy CSNTL li t t y hoàn toàn và không hoàn toàn b ng h th ng vít qua cu ng c a Moss Miami cho

k t qu b c đ u t t [36] Nghiên c u c a Nguy n V n Th ch (2010) v đánh giá k t qu ph u thu t ch n th ng c t s ng b n l ng c – th t l ng t i khoa

Ph u thu t c t s ng, B nh vi n Vi t c cho th y nguyên nhân chính gây ch n

th ng là ngư cao (63,2%), TNGT (34,2%); v trí t n th ng hay g p nh t là L1, L2 (57,9%); th i gian t khi b ch n th ng đ n khi đ c ph u thu t nhanh nh t

là 10 gi , lâu nh t là 162 gi ; th i gian ph u thu t ng n nh t là 55 phút, lâu nh t

240 phút [26]

Nghiên c u c a Nguy n Tr ng Tín (2010) cho th y ch n th ng th ng

x y ra nhóm công nhân (40%), nhóm nông dân (25%); t l nam/n là 2/1 Nguyên nhân ch y u ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng do TNL (50%), TNSH (31,6%), TNGT (15,8%); v trí đ t s ng gãy hay g p nh t là L1 (63,2%), L2 (18,4%), T12 (15,8%) Nghiên c u c ng ch ra r ng lo i t n th ng hay g p

nh t là Frankel D (55,2%), Frankel C (21,1%) và th i gian m trung bình là 142,5 phút [31]

T ng t nh k t qu nghiên c u c a Nguy n Tr ng Tín (2010) [31] và nghiên c u c a ào V n Nhân (2012) c ng cho th y TNL (56,3%) là nguyên nhân chính gây CTCS ng c – th t l ng, ch y u g p nam gi i chi m 75% và nhóm tu i 40 – 59 tu i (65,6%), v trí đ t s ng t n th ng hay g p nh t L1 (28,1%) [22]

Nghiên c u c a Nguy n ình Hòa (2015) v đánh giá ch c n ng bàng quang trong đi u tr CTCS li t t y c p tính có ng d ng ghép t bào g c trung

mô ngu n g c mô m t thân và nghiên c u v ng d ng ghép t bào g c mô

m t thân đi u tr CTCS ng c – th t l ng li t t y hoàn toàn Tác gi đư ti n hành nghiên c u trên 54 ng i b nh CTCS ng c – th t l ng có li t t y hoàn

toàn và cho th y nguyên nhân ch n th ng ch y u là TNL (51,9%), TNSH (29,6%), TNGT (18,5%) [13], [14]

Ngoài ra còn các nghiên c u c a Nguy n Quang Huy (2010) [18], ng Thanh Tu n (2013) [35], Tr n V n Thi t và Lê Minh Bi n (2014) [28], Nguy n Hoàng Minh Thi và Nguy n Thanh Th o (2015) [27], Lê H u Trí (2019) [32]

a s các nghiên c u trên th gi i và Vi t Nam đ u nghiên c u v lâm sàng, ch n đoán hình nh và đánh giá đi u tr ph u thu t CTCS ng c – th t l ng

Có r t ít nghiên c u v th c tr ng, đ c đi m d ch t h c CTCS ng c – th t l ng,

y u t liên quan đ n CTCS, y u t liên quan đ n k t qu ph u thu t, cách s c u

c p c u ng i b nh CTCS và gi i pháp can thi p phòng ch ng CTCS T l CTCS ng c – th t l ng trong c ng đ ng c ng ch đ c đ c p đ n trong m t s báo cáo, bài báo, mà ít các nghiên c u v CTCS ch ra đ c t l này

1.4 M t s y u t liên quan đ n m c đ ch n th ng c t s ng ng c – th t l ng 1.4.1 V phía ng i dân và ng i b nh

Tr c khi đ n c s y t : có m t s y u t liên quan c a ng i b nh đ n m c đ

CTCS ng c – th t l ng là:

-Ki n th c v lu t giao thông, lu t an toàn lao đ ng, tai n n th ng tích nói chung và CTCS nói riêng còn kém S hi u bi t, các ki n th c c n bi t v tác h i, bi n ch ng c a CTCS và cách s c u, c p c u, ch m sóc v sau còn

h n ch

-Gi i tính, tu i c ng có m i liên quan đ n CTCS ng c – th t l ng

-Trình đ hi u bi t, trình đ h c v n và ngh nghi p c a ng i dân

-Môi tr ng sinh s ng và làm vi c c a ng i dân có m i liên quan tr c

ti p đ n CTCS nói chung, CTCS ng c – th t l ng nói riêng, s khác nhau gi a nông thôn và thành th

-Th i gian, cách s c p c u, v n chuy n, nguyên nhân và c ch ch n

th ng

Nghiên c u c a Nguy n ình Hòa (2015) cho th y trong s 54 ng i b nh nghiên c u thì CTCS ch y u nam gi i v i t l nam/n = 6,75, t l nhóm

tu i 31 – 40 là cao nh t (chi m 37%), nh ng ng i b nh có ngh nghi p nguy

c cao (công nhân, xây d ng…) d d n đ n tai n n CTCS chi m t l cao 92,6%, có 77,8% ng i b nh thu c vùng nông thôn, 22,2% ng i b nh thu c thành th [14]

Trong khi đi u tr t i b nh vi n: các y u t liên quan nh cách ch m sóc, v n

ng i b nh, ng i nhà ng i b nh, ng i dân nói chung theo ch đ nh và h ng

d n đi u tr c a bác s và nhân viên y t

Sau khi ra vi n: cách t p luy n, ph c h i ch c n ng sau ch n th ng, cách phòng tránh CTCS tái phát ho c CTCS m i và s tuân th đi u tr và tái khám theo ch đ nh c a Bác s là nh ng y u t có th liên quan đ n m c đ CTCS

-Tri u ch ng lâm sàng, c n lâm sàng c a ng i b nh nh tình tr ng t n

th ng x ng, dây ch ng, có t n th ng t y hay không, có li t t y hoàn toàn hay không hoàn toàn,… T đó tiên l ng đ c tình tr ng CTCS nh hay n ng

và đ a ra các ph ng pháp đi u tr h p lý và t i u nh t

1.4.3 Ngành Y t

-Trình đ chuyên môn c a bác s và nhân viên y t

-C s v t ch t c a B nh vi n, Trung tâm Y t có đ đáp ng, đi u tr cho

ng i b nh CTCS nói chung, CTCS ng c – th t l ng nói riêng

-Ngu n l c y t có đ đáp ng v i t l CTCS ngày càng gia t ng, s

l ng Bác s đi u tr và ph u thu t c t s ng có đ đáp ng v i nhu c u không? Theo th ng kê, B nh vi n Vi t c có …Bác s đi u tr và ph u thu t c t s ng,

li u r ng v i s l ng bác s nh v y có đ đáp ng cho tình tr ng CTCS Vi t Nam nh hi n nay H u h t các bác s t i tuy n t nh và tuy n c s đ u không

ph u thu t đ c c t s ng Nh v y, chúng ta c n đ t ra câu h i nhân l c y t trong chuyên ngành c t s ng ít thì có đ m b o đ c ch t l ng đi u tr và ph u thu t cho nh ng ng i b nh CTCS không? B nh vi n đư có nh ng gi i pháp gì

đ h n ch CTCS nói chung, CTCS ng c – th t l ng nói riêng, gi m thi u h u

qu CTCS đ i v i ng i b nh và đư xây d ng đ c mô hình gi i pháp can thi p

ch a? B nh vi n Vi t c, Khoa Ph u thu t c t s ng đư làm gì đ h n ch h u

qu CTCS, gi m thi u đ c tình tr ng CTCS ngày càng gia t ng?

Tr c khi đ n vi n: m t s y u t liên quan đ n m c đ CTCS ng c – th t

l ng nh có đ c s h tr c a nhân viên y t , s h tr c a tuy n chuyên khoa

đ u ngành v cách s c p c u, v n chuy n và đi u tr cho ng i b nh không?

Ng i dân đư t ng đ c nghe bài thuy t trình tuyên truy n v CTCS ch a, bi t

đ c nguyên nhân, c ch và cách phòng tránh CTCS không?

Trong khi ng i b nh n m đi u tr t i vi n: Bác s ch n đoán b nh và đi u

tr đư chính xác ch a, nhân viên y t ch m sóc và v n chuy n có đúng quy trình không Ng i b nh có đ c s h ng d n t n tình c a nhân viên y t , có đ c

h ng các ch đ b o hi m, d ch v đi u tr nh th nào, có đ c h ng d n và

t p ph c h i ch c n ng không? Ng i b nh có nh n đ c s h tr t các ho t

đ ng công tác xã h i c a b nh vi n và ngành y t không? T t c các câu h i trên

đ u ch a đ c nghiên c u, vì v y chúng tôi mong mu n có nhi u nghiên c u c

th và sâu r ng v nh ng y u t liên quan này

Nghiên c u c a D ng Th Thùy (2019) v ho t đ ng công tác xã h i trong h tr ng i ch n th ng c t s ng li t t y t i B nh vi n H u ngh Vi t

c cho th y c n xây d ng mô hình m ng l i công tác xã h i trong h tr nhóm các đ i t ng y u th t i c ng đ ng, trong đó có ng i b nh CTCS Nghiên c u đư đánh giá các ho t đ ng công tác xã h i đ i v i ng i b nh CTCS

li t t y t i B nh vi n Vi t c hi n nay đ đ a ra các đ xu t ho t đ ng công tác xã h i chuyên nghi p h n, nâng cao vai trò c a nhân viên công tác xã h i trong vi c h tr ng i b nh [29]

Sau khi ra vi n: Nhân viên y t có h ng d n và d n dò c n th n ng i

b nh v cách đi l i, phòng tránh, l ch tái khám và t p ph c h i ch c n ng sau

nhà ng i b nh là m t gi i pháp có hi u qu và r t c n thi t

T t c các y u t liên quan trên quy t đ nh đ n m c đ t n th ng c t s ng

c a ng i b nh tr c khi vào vi n, đi u tr t i vi n và sau khi ra vi n, th m chí

là su t c cu c đ i c a ng i b nh T đó nh h ng đ n ch t l ng cu c s ng, tâm sinh lý c a ng i b nh, gia đình ng i b nh và là gánh n ng cho gia đình và

xã h i

1.4.4. Các c s s n xu t kinh doanh, xây d ng

V n đ tuân th lu t an toàn lao đ ng trong s n xu t kinh doanh có đ c c

s s n xu t, công ty và các doanh nghi p ch p hành đúng Các c s s n xu t có phòng Y t đ m b o s c p c u công nhân khi h b ch n th ng hay không? Trình đ và s hi u bi t c a Ban giám đ c các c s s n xu t, công ty và các doanh nghi p nh th nào? Sau khi x y ra ch n th ng, n n nhân có đ c c s

s n xu t đ a đi c p c u và ng i lao đ ng có đ c h ng ch đ b o hi m, ch

đ h tr c a c s n i h làm vi c không?

Sau khi ra vi n, ng i lao đ ng có đ c tr l i làm vi c, u tiên s p x p vào v trí làm vi c nh và an toàn h n không? ó c ng là m t thách th c l n đ i

v i c s s n xu t kinh doanh, xây d ng và các công ty

1.5 Khoa ph u thu t c t s ng ậ B nh vi n Vi tă c

B nh vi n Vi t c là b nh vi n chuyên khoa h ng đ c bi t, là m t trong

nh ng trung tâm ph u thu t l n nh t Vi t Nam, tuy n cao nh t c a ngành Ngo i khoa mi n B c Vì v y, đa s ng i b nh CTCS đ u đ c chuy n lên B nh vi n

Vi t c khám và đi u tr vì tuy n d i ch a đ kh n ng đ đi u tr và ph u

lâm sàng có Vi n Ch n th ng ch nh hình, 6 Trung tâm, 21 khoa lâm sàng Kh i

c n lâm sàng g m 8 khoa, 1 Trung tâm truy n máu và 1 nhà thu c [2]

Do xu th gia t ng các b nh lý v c t s ng, n m 2007 b nh vi n đư quy t

đ nh thành l p Khoa Ph u thu t c t s ng v i nhi m v :

-Khám và đi u tr , ph u thu t chuyên sâu cho ng i b nh b b nh lý c t

s ng, CTCS, ch n th ng ch nh hình

-Nghiên c u khoa h c các đ tài b nh lý c t s ng

- ào t o lý thuy t, th c hành c b n c ng nh chuyên sâu v Ph u thu t

c t s ng

- ào t o, chuy n giao công ngh cho b nh vi n các t nh trong c n c v

Ph u thu t c t s ng

-H p tác v i các B nh vi n qu c t , tr ng i h c Y, H i ph u thu t c t

s ng trên th gi i trong nghiên c u khoa h c, đào t o ph u thu t c t s ng

Theo báo cáo t ng k t n m 2018 c a B nh vi n Vi t c, b nh vi n đư ti p

nh n khám và đi u tr cho 58.650 l t ng i b nh đi u tr ngo i trú, 64.664 l t

ng i b nh đi u tr n i trú, t ng s ph u thu t th c hi n trong n m 2018 là 67.187 ca Khoa Ph u thu t c t s ng n m 2019 đư khám và đi u tr n i trú 6350

ng i b nh, nh ng trong báo cáo c ng ch a có thông tin c th v s l ng và

t l CTCS, CTCS ng c – th t l ng [3]

1.6 Khung lý thuy t nghiên c u

Hình 1.4 S đ khung lý thuy t nghiên c u

- Ngành Y t

- Các c s s n xu t kinh doanh, xây d ng

CH NGă2 IăT NGăVĨăPH NGăPHÁPăNGHIÊN C U

2.1 iăt ng,ăđ aăđi m và th i gian nghiên c u

đi u tr CTCS ng c – th t l ng (T10 – L2), không có b nh lý toàn thân liên quan

tr c khi b ch n th ng Ng i b nh b ch n th ng l n đ u tiên, không phân

bi t tu i, gi i trong th i gian n m 2019

-H s b nh án đ y đ thông tin

Tiêu chu n lo i tr :

-Ng i b nh có b nh lý toàn thân liên quan tr c khi b ch n th ng

-H s b nh án không đ y đ thông tin

Áp d ng ph ng pháp nghiên c u c a D ch t h c v i thi t k nghiên c u

mô t c t ngang h i c u có phân tích

2.2.2 C m u và cách ch n m u nghiên c u

C m u

C m u đ c tính theo công th c c l ng m t t l trong nghiên c u mô t :

n = Trong đó:

n là c m u nghiên c u

là h s tin c y, v i đ tin c y 95% ( = 0,05), = 1,96

p là t l ng i b nh CTCS ng c – th t l ng đ c v n chuy n b ng cáng

c ng đúng cách theo tác gi Nguy n ình Hoà (2015), p = 0,907 [14]

d là sai s tuy t đ i cho phép, ch n d = 0,04

Thay vào công th c tính đ c c m u n = 203 ng i

Trên th c t khi ti n hành nghiên c u, chúng tôi đư l y đ c 269 ng i b nh đáp ng đ c tiêu chu n ch n tham gia vào nghiên c u

s b nh án

20 – 40 41- 60

STT Bi n s Phân

lo i nhăngh aăbi n Ch s

Ph ngă pháp thu

th p

3 Ngh nghi p

Bi n danh

m c

Nông dân

T l (%) các nhóm ngh nghi p H i c u h

s b nh án

Công nhân (xây

d ng, h m m ,…) Cán b viên ch c Khác

4 Khu v c đ a

lý

Bi n danh

m c

Nông thôn T l (%):

Nông thôn Thành th Thành th

B M c tiêu 1: Mô t th c tr ng CTCS ng c ậ th tăl ngăc aăng i b nh

t i khoa Ph u thu t c t s ng, B nh vi n Vi tă căn mă2019

c t s ng

Bi n danh

m c

CTCS

T l (%) CTCS và CTCS ng c –

m c

Phân b theo tu i,

gi i, ngh nghi p, khu v c đ a lý,

CTCSNTL

T l (%) CTCSNTL theo tu i, gi i, ngh nghi p, khu v c đ a

lý, m c đ

c t s ng ng c – th t l ng

H i c u h

s b nh án

STT Bi n s Phân

lo i nhăngh aăbi n Ch s

Ph ngă pháp thu

m c

TNGT T l (%) c a

các nhóm:

TNL , TNGT, TNSH H i c u h

s b nh án

TNL TNSH

Không cáng c ng T l (%) s

c p c u có / không cáng

m c

Mùa xuân

T l (%) theo các nhóm

Mùa hè Mùa thu Mùa đông Ban ngày Ban đêm

STT Bi n s Phân

lo i nhăngh aăbi n Ch s

Ph ngă pháp thu

Ph u thu t

10 Ph c h i

ch c n ng

Bi n nh phân

Không t p PHCN

Có t p PHCN

C M c tiêu 2: Phân tích m t s y u t liênăquanăđ n m căđ CTCS ng c

ậ th tăl ngăc aăđ iăt ng nghiên c u

STT Bi n s Phân

lo i nhăngh aăbi n Ch s

Ph ngă pháp thu

Tr c gi a: 1/3 sau thân đ t s ng, đ a đ m và các thành ph n bao quanh ng

t y (dây ch ng, chân cu ng, cung sau, )

Tr c sau: gai sau, dây ch ng

Denis chia thành 2 nhóm th ng t n chính là:

- Nhóm các th ng t n nh (nh ): ch y u là các gưy đ n đ c nh gưy

m m ngang, m m kh p, m m gai, kh i kh p Nh ng th ng t n này không làm

m t v ng c t s ng

- Nhóm th ng t n l n (n ng): V i 4 hình thái chính là gãy lún, v thân

đ t s ng, gãy ki u đai b o hi m và gãy tr t c t s ng, d a trên s phân tích

th ng t n 3 c t tr