Thdnh tuu trong cong tdc gia dinh Ddng va Nhd nudc ta ludn khdng djnh ring, d Vipt Nam su dn djnh cua gia dinh chinh la mgt trong nhGng nhdn tl quyet djnh su thdnh cdng cua sg nghifp cdn
Trang 1Gia dinh Viet Nam sau 30 nam doi moi
Nguyen Hihi Minh
Tdm tdt: Sau gin 30 nam dii mdi, ciing vdi nhGng bien chuyen tich cyc vl kinh te
- xa hpi, ddi song gia dinh Vift Nam cung cd nhilu thay ddi, dgt ra nhihig vdn de mdi can quan tdm Bai viet tap trung phan tich nhOng thanh tyu ve cdng tac gia dinh, nhGng hgn che chii ylu vl nhan thuc cung nhu nhung bit cap trong ddi sdng gia dinh hifn nay, cac nguyen nhan cua tinh hinh do Tren co sd cac phan tich cy thi bdi viet da trinh bdy mpt sd van de chu ylu cin quan tdm ve mgt chinh sdch nhim xdy dyng gia dinh Vift Nam no am, tiln bp vd hgnh phuc
Tk khda: Gia dinh; ddi sdng gia dinh; chinh sdch; Vift Nam
1 M d d a u
Vift Nam hidn da chinh thGc Gd thdnh
nudc cd thu nhdp trung binh vdi thu nhgp
binh quan diu ngudi la 1.020 dd la My vao
ndm 2009 vd khoang 2.200 dd la My ndm
2015 Tuy nhien Gong nhGng nam vGa qua,
Vift Nam ciing da trai qua nhihig khd khdn
ve kinh tl Tang trudng Tdng sdn phim
qudc npi (GDP) cua Vift Nam dd chgm lgi
ba ndm lien tiep, nam 2011 la 6,24%, ndm
2012 chi dgt 5,25%, nam 2013 dgt 5,42%
Ndm 2011 vd 2012 cd gin 110.000 doanh
nghifp gidi thd, ngung hogt dpng, bdng mpt
nGa ting sd doanh nghifp dd ngung hogt
dfng ke tG khi ddi mdi Nhiing didu dd anh
hudng nghiem Ggng den tinh hinh gidi
quylt vifc Idm Nam 2012, Vift Nam cd
tong cgng 925,6 nghin ngudi thit nghifp va
gin 1,34 trifu ngudi thilu vifc ldm Trong
9 thang diu ndm 2013 ty If thit nghifp cd
xu hudng tdng len Nhung thdnh tyu vd khd
khdn neu Gen vl kinh tl - xa hpi cd tdc
dgng mgnh me din ddi sdng gia dinh Vift
Nam Gong giai dogn hifn nay
2 Thdnh tuu trong cong tdc gia dinh
Ddng va Nhd nudc ta ludn khdng djnh
ring, d Vipt Nam su dn djnh cua gia dinh
chinh la mgt trong nhGng nhdn tl quyet djnh
su thdnh cdng cua sg nghifp cdng nghipp hda, hifn dgi hda (CNH, HDH) dit nudc vd xay dyng chu nghia xa hpi Gia dinh cd vai
Gd quan trpng khdng chi ddi vdi su phdt trien cua mdi ca nhdn md ca Gong vifc thuc hifn cdc chGc nang xa hdi, giG gin vd chuyen giao cdc gid trj vdn hda dan tpe tu the hf ndy sang the hf khac Dau tu cho gia dinh cung
Id ddu tu cho phdt tridn ben vihig Chinh vi v|iy, Nghj quyet cua cdc ky Dgi hpi Dang deu nhdn mgnh sy quan tam din gia dinh vdi tu each la "te bao cua xd hgi, Id cdi ndi than ydu nudi dudng ca ddi ngudi, Id mdi trudng quan Ggng giao due nep song vd hinh thdnh nhan each" (Dgi hpi Ddng VII) Cuang ITnh xay dung dat nudc Gong thdi ky qua dp len chu nghia xa hgi (bd sung, phdt tridn ndm 2011) da nhin manh: "Xay dyng gia dinh no dm, tidn bf, hanh phuc, thgt su
Id te bao ldnh mgnh cua xa hpi, la mdi trudng quan Ggng, true tilp giao dye nip song va hinh thdnh nhdn cdch"
Cung vdi cac Nghj quylt vd Cuong linh ciia Dang, Trung uong Ddng va Chinh phu
' ' Ph6 giSo SIT, tien sT, Vifn NghiSn cuu Gia dinh v& Gidi, Vifn H4n ISm Khoa hpc xS hpi Vift Nam DT: 0903267764 Email: minhngaanh@yahoo.com
Trang 2Cling da ban lianh nhdng chi thi cu thS ve
van de nay Ngay 04 tiiang 5 nam 2001, Thu
tudng Chinh phii da ban hanh Quyet dinh so
72/2001/QD/TTg liy ngay 28 thang 6 hang
nam la Ngay Gia dinh Viet Nam Muc dich
ctia ngay gia dmh Viet Nam la: "D^ cao
tiach nliigm l§nh dao cac nganh, cac cap, cac
doan the va td chuc xa hoi ciing toan thS cac
gia dinh thudng xuyen quan tam xay dung
gia dinh no am, binh ding, tiSn bp va iianh
phuc, day manh cong tac bao v^, cham sdc
va giao due tie em, gdp pliln vao su ngiiiep
xSy dung va bdo ve T6 qudc"
Ngay 21 thang 2 nam 2005 Ban Bi thu
Trung uong Dang (khoa IX) da ban hinh
Chi thi so 49-CTmV vj xSy dung gia dinh
Viet Nam thdi ley CNH, HDH ddt nudc
Ngay 29 thang 5 nam 2012, Thu hidng
Chinh phCi ra quyet dinh sd 629/QD-TTg vS
vi^c pha duy^t ChiSn luijic Phat triln gia
dinh Vijt Nam din nam 2020, tiim nhin
2030, trong dd nhan manh xay dung gia
dinh Vi$t Nam no im, tiln bp vi hanh phuc
la myc tieu quan trgng ciia Chiln luge phat
hien kinh tl - xa hgi giai doan 2011 - 2020
va la tiach nhi$m ciia mgi gia dinh trong
thdi ky diy manh CNH, HDH dit nudc
The chi hda cac chd ttuong, chinh sach
ciia Dang, ttong miy thap nien qua, nhilu
bg luat cung da ra ddi nhim xay dyng va
phat triln gia dinh Vijt Nam, nhu LuSt Hdn
nhan va Gia dmh 2000; Phap l$nh Dan sd
2003 (sda ddi, bd sung nam 2008); Lujt
Binh ding gidi 2006; Luat Phdng chong
bao Ivc gia dinh 2007; Luat Bao vS, cham
sdc va giao dye tte em siia dSi 2004; Luat
Ngudi cao tudi 2009; v.v
Quin ttift nhihig quan dilm chi dao neu
tren, van d6 xay dyng gia dinh dap img
dugc nhCtag ySu ciu cua su nghi?p CNH,
HDH da dugc quan tam ttong nhihig nanj
gan day Nam 2003, Vy Gia dinh, co quan
chju ttach nhi$m quan ly nha nudc vl cdng
tac gia dinh dugrc thanh lap, true thugc Oy ban Dan sd, Gia dinh va Tre em (nay thuoc
Bd Van hda, Thi thao va Du lich) Sau khi
CO quan quan ly nha nudc ve vin dl gia dinh dugc ki jn toan, da cd nliilu hoat d^m dugc triln khai nhim muc tieu xay d(rag gia dinh Viet Nam, ttong dd cd vi?c thyc
hien cac md hinh gia dinh "no im, tiln \xi
va hanh phuc"
Phong ttao xay dyng "Gia dinh van hda" vdi cac tieu chi nhu: gia dinh im no, hoa thuan, tiln b0, khde manh va hanh phic, thyc hi|n t6t nghia vy cdng dan dugc tj chiic rgng khip d cac dja phuong da co ddng gdp khdng nhd vao vigc ciing c6 gia dinh va phat huy vai ttd cua gia dhih doi vdi sy phat ttiln xS hdi Ngoai ra, nhilu chuong trinh, chinh sach vl xay dung gia dinh cdng dugc thyc hi|n Ching han nhu, Chinh sach dan sd - kl hoach hda gia dinh; Chinh sach xda ddi giam ngheo; v.v Nhieu phong trao va hanh dgng xa hpi
cy thi da dugc tiln hanh nhim timg budc dua lujt phap, chinh sach ciia Dang va Nha nudc di vao cugc sdng Ching han, thong tin tuyen ttuyin tten cac phuang ti?n thong tin dai chiing tu trung uong din cac dja phuong vl hdn nhan va gia dinh, binh ding gidi, vl chmh sach dan sd - kl hoach hiia gia dinh, xay dung gia dinh van hda, lang van hda; xay dung cae cau lac bg gia dinh hanh phuc, cau lac bg ngudi Idn miu myc, tre em cham ngoan, cau lac bg phat ttiln kinh te gia dinh, cau lac bg phu nO khdng sinh con thd ba, cau lac bg phdng chdng I? nan xa hgi xam nhap vao gia dmh; v.v Gic
td chuc doan thi sang tao nhilu hinh thirc van dgng, fijyen truyin phong phu, thiet thyc nhu phat ddng cie phong ttao "dng ba, cha mg mau muc, con chdu thao hiln",
"thap sang tmh yeu thuong ttong moi gia dinh", "vi mgt mai am gia dmh khdng ci bao luc" v.v
Trang 3NhGng no Iyc neu Gdn cua cip Gy, chinh
quyen, cdc dodn thi va todn xa hfi da gdp
phan hipu qud vdo vifc xdy dyng va phdt
trien gia dinh Viet Nam theo dinh hudng no
am, tien bd, hgnh phuc Muc sdng cac gia
dinh tang len, phuc lgi gia dinh dugc bao
ddm hon cho cdc ting ldp xd hfi Quyin
quydt djnh hdn nhan cd nhilu thay ddi theo
hudng tang vai Go chu dgng cua thanh nien
Vifc nang cao vai trd cGa phy nG, tdng
cudng binh ddng gidi da lam tang hgnh
phuc gia dinh Gong dd ngudi vg vd ngudi
chong chia se cdng vifc vdi nhau, cdm
thdng vd quan tam din nhau Ngudi phy nG
ngdy cang cd vj thi dfc lgp trong gia dinh
Chung thGy van la mdt chuin myc Gong
quan hf vg chdng Kinh Gen nhudng dudi
tiep tyc Id chuan myc Gng xG trong gia
dinh, tuy nhien moi quan he cha mp - con
cai ngay cdng dan chu hon Vai Gd vd vj thd
cua con cai Gong gia dinh da din tang len
Trd em dugc quan tam phat triln toan difn
hon Xa hgi tgo dieu kifn nhieu hon cham
sdc cdc cy cao tudi
3 Han chi trong cdng tac gia dinh
Mdc du Ddng va Nha nude thGa nhdn
tam quan Ggng cua gia dinh ddi vdi sy phdt
trien xd hgi, tuy nhien, Gong thyc te xay
dyng chinh sdch chiing ta chua nhdn thGc
diy du vai trd cGa gia dinh vdi tu each Id
mft thidt che xa hgi d|c thu cd mdi quan hf
ch§t che vdi cdc thiet che khac Gong hf
thong xd hgi tdng the, su viitig manh hay
bit cap cGa gia dinh se cd tdc dfng Idn ddi
vdi vifc quan ly xa hfi ndi chung Gia dinh
chi dugc coi nhu la mft tap hgp mdy mdc
ciia nhGng thdnh vien chu khdng dugc nhin
nhgn nhu mpt thiet che dgc lgp, cd su vgn
dfng vd phdt trien rieng Id doi tugng cua
cdc chinh sdch dgc lgp Chinh vi vdy, thilt
che gia dinh chua cd vai Go thuc sy trong
vifc xay dyng nguin nhan luc cd chit
lugng cao tham gia vdo su nghifp CNH,
HDH dat nudc cung nhu ciing cl su on dinh va phdt triln xd hdi ndi chung
Trudc het Id ve mat lugt phap, chinh sach Mgc du Dang va Nha nudc da quan tam den viec xay dumg hanh lang phap ly tgo tidn de cho cdc hogt dgng xay dgng va cung cd gia dinh, tuy nhien, hogt ddng trien khai vd thuc thi chinh sdch gia dinh vin cdn nhieu hgn chi Nhidu van bdn ludt chua dugc can bd nhdn thGc diy du Cdc dieu luat thudng mang tinh khung, chung chung
vd dl thyc thi lai cin phdi nhd tdi nhGng van bdn hudng dan thuc thi dudi ludt, tuy nhien nhGng van bdn hudng dan nay thudng dugc ban hdnh qud chdm Vi du nhu Ludt Phdng, chdng bgo hrc gia dinh dd dugc thdng qua tG thang 11 ndm 2007 nhung cho den thdng 12 ndm 2009 mdi ed 2 vdn ban hudng dan thi hdnh (Nghj djnh sd 08/2009/ND-CP ngdy 04 thdng 02 ndm
2009 quy dinh chi tiet vd hudng dan thi hdnh mft sd dieu cua lugt phdng, chong bgo Iyc gia dinh vd Nghi dinh 110/2009/ND-CP ngdy 10 thang 12 nam 2009 quy dinh vl cdc mdc xG phgt hdnh chinh)
Cdng tdc qudn ly nha nudc ve gia cUnh mdi dugc thyc hidn chinh thGc Gong thgp nien vua qua vd cdn g^p nhidu khd khan Ddi ngu cdn bp cd ky nang va kinh nghipm chuyen trach ve edng tdc gia dinh d cap co
sd cdn thieu Co chd phdi hgp trien khai thuc hifn chinh sdch gia dinh chua ddng bd Cac ngudn dG lifu vd gia dinh den nay mdi bat dau tap hgp vd xdy dyng Tuy nhidn, vifc thu thdp thdng tin d cip co sd g|ip rdt nhieu khd khdn
Mgt Gd nggi Idn nGa trong vifc thuc hien cdng tdc gia dinh cua cdc ca quan chGc ndng (kd cd 3 cap tinh, huypn, xa) Id thilu kinh phi cho vifc triln khai thuc hien Nhilu chinh sdch (nhu chinh sdch ciing cd
sy ben viing cua gia dinh, chinh sdch xdy dyng mdi quan hp vg chdng binh ddng, tiln
Trang 4bg, hgnh phuc.) dugc quy djnh trong cdc
bp lugt, phap lenh, chiln luge nhung khdng
ed mye kinh phi danh ridng cho viec trien
khai thyc hien nhung vin de nay Kit qua la
vide triln khai thuc hien cdc chinh sach
phap lugt vl gia dmh chi dugc ldng ghep
trong cdc kl hogch khdc cua dia phuang
Chiing ta chua cd nhihig sd lieu day du d
quy md quic gia vl su van dpng vd phat
triln cua gia dinh d Vift Nam, dan din cac
chinh sach thilu khd thi Vifc hogch djnh
cdc chinh sdch xa hpi ddi vdi gia dinh hay
quan tdm din nhiing khia cgnh vl gia dinh
Gong cdc chinh sdch kinh te - xd hdi khde
cung chua thuc sy dya tren cdc bang chGng
vd ludn cG khoa hgc Nhieu chinh sdch cd
lien quan den gia dinh Viet Nam khdng
hoan toan la ket qud ciia vifc phan tich mpt
cdch cd khoa hpc su vgn dpng vd phat trien
ciia gia dinh Viet Nam O day lien quan den
mpt vdn dl rit Idn cua vifc xdy dyng chinh
sdch do Id thieu quan tam den chieu cgnh xa
hpi cua qud trinh ndy, khdng tinh din
nhGng ngudi thyc hifn chinh sdch vd ddi
tugng cua chmh sdch
Tac dpng cua nhGng ban che neu Gen Id
khdng phdi tit cd cdc gia dinh da thuc sy
trd thdnh "td am" cho moi con ngudi, mdi
quan he cd nhdn vd gia dinh edn long leo,
bat binh ddng gidi vd bgo lye trong gia dinh
van tdn tgi Cd the neu mft sd bit cgp Gong
ddd sdng cdc gia dinh nhu sau:
- Mdi quan hf gidi Gong gia dinh chua
thyc su binh ddng Trong quan hf giua vg
vd chong, vide phdn cdng lao dfng tren co
sd gidi van cdn duy tri, mdc du da cd sy
chia se can bdng hon giGa hai gidi trong
cdng vifc sdn xudt kinh doanh hogc mdt sl
logi vifc khac Nhin chung, sy tham gia
cua nam gidi vdo cdng vifc ndi Gg khdng
tdng ddng kl vd chua tuong xGng vdi sy
gia tdng cua phu nG trdn thj trudng lao
dpng Lao dpng npi trg khdng duge nhgn
thGc thda dang cd tG phia nam gidi vd phy
nG vd cd thd din den hau qua tieu cue cho quan he vg - chdng vd cac thdnh vien khac Ganh ndng lao ddng "kep", vdi quy thdi gian hgn hpp, sue khde kem di, dang gdy
Gd nggi cho phy nG phat triln ndng lye, kl
cd vl the chat lan ddi sdng vdn hda tinh thin, do dd cung ldm gidm chat lugng mil quan he vg - chdng
Truyin thdng ngudi chdng dGng tSn quyen sd huu cdc tdi san Idn ciia gia dinh van cdn tdn tgi kha phd bien, dac bift d cdc vung ndng thdn Quan nifm ve ngudi chu gia dinh cd su thay ddi chgm, phin Idn ngudi dan van coi nam gidi Id chu gia duih Vdi nhGng "vifc Idn" cua gia dinh, vai tro
ra quyet dinh ciia ngudi dan dng, ngudi chii gia dinh van la mgt thG chuan myc it thay ddi Rd rang, su phan bift gidi cdn kha pho bien, mdi quan hf vg - chdng Gong nhieu trudng hgp dudng nhu dang lap lgi hinh anh
"chdng chiia vg tdi" tG xa xua va cin phai
cd nhung no lye tridn khai manh md Ludt Binh ddng gidi nhdm cd dugc sy binh ddng thyc chat giGa phy nG vd nam gidi
- Bgo luc gia dinh cdn nghiem trpng, Gong dd ndi bat nhdt Id bgo lye cua ngudi chdng ddi vdi ngudi vg, dang la van de dugc su quan tdm cua xa hdi Sd lifu dieu
Ga qudc gia ve bgo Iyc gia dinh doi vdi phg
nO Vift Nam nam 2010 cho thiy, cd 58,3% phy nG tham gia khdo sat da trdi qua it nhat mpt hinh thGc bgo hdnh vl thi chit, tinh thin ho§c tinh due Gong dd 27% dd trai qua it nhat mdt hinh thGc bgo lye Gong vdng 12 thdng trudc cudc dilu Ga Cd 32% phy nG cd chdng cho bidt, hg tGng Gdi qua bgo lye ve the chit; 6% Gong sd dd trdi qua bgo lye trong vdng 12 thdng Gd Igi Bao lye gia dinh, dgc bipt la bao luc cua chdng ddi vdi vg dd gay ra nhieu hgu qua ddng tide nghidm Ggng cho phy nG va Ge
em Xet vl mdt xd hgi, tdn thit kinh tl lien
Trang 5quan den cdc hanh vi bao luc cua chdng ddi
vdi vg cd thi chiim ddn 1,78% GDP hang
nam Trong khi do, hiu hit cdc vu bgo luc
gia dinh van dien ra am thim ddng sau canh
cGa gia dinh, su can thidp cGa Nhd nudc va
cac^ to chuc xd hfi cdn hgn che Cung cdn
thilu sy thiu hiiu, thdng cdm, ldng nghe vd
nhudng nhjn nhau cua nhGng ngudi Gong
cudc Cung gay dnh hudng tdng hgp duy tri
cac hdnh vi bgo luc gia dinh, cdn cd: thdi
quen sG dyng rugu vd chit gdy nghien;
ngogi tinh; thdi dp nin nhin vi giG thi dien
gia dinh vd xiu hd; su dung thG cua cfng
ddng doi vdi cdc hanh vi bao lye; sy gia
trudng; sy bit binh ddng vl kinh tl; nhdn
thiic, Gdch nhidm vd ky ndng xu I;? cac tinh
hudng cua cac cdn bg cd lidn quan cdn han
che, V.V
Nhu vgy, Luat Phdng ching bao lye gia
dinh, m|c dG da dugc ban hanh vd cd hifu
luc tG ndm 2008, din nay van chua thyc su
la sy dam bdo phap 1^ cd dnh hudng sau
rgng dii vdi mpi ting ldp nhdn dan
Gdn vdi cac mau thudn, xung dgt vd bgo
luc gia dinh la van dd ly hdn Sd lifu thing
ke cho thiy sd lugng cdc cupc ly hdn tdng
dan qua cdc ndm vd ty If nO diing don ly
hdn ngdy cdng nhieu han nam gidi Vifc
diing don ly hdn cua ngudi phy nG phan
ndo cho thiy dja vi cua ngudi phy nG da
thay dii, nhdn thGc vd quyin cua hp da
dugc nang Idn, ngudi phy nu dang ngdy
cdng ty chu han Gong ddi sdng hdn nhan
cua minh Tuy nhidn, ddng sau cdc Id don ly
hdn, kd ca khi phu nG diing ten, cung phan
dnh mgt sy that Id ngdy nay, tdc dfng ciia
nin kinh tl thj trudng da len ldi vdo ddi
sdng gia dinh, nhieu khi chi phii cd mii
quan hf giGa chdng yd vg vd dan din nhiing
cugc ly hdn ddng tile Hdu qud Idn cua cdc
cugc ly hdn chinh la su phdt triln thilu todn
difn ciia con cdi cung nhu sy thilu tdn
Ggng cua con cdi ddi vdi cha mp sau nay
- Mgt trong nhimg van de can dugc quan tam hifn nay la sy bao luu xu hudng ua thich con trai Van edn mdt ty If dang ke ngudi dan Gng hd quan nipm nhat thiet phai
cd con Gai Trong do, ddng eo cd con Gai de
cd ngudi nii ddi tdng dudng Id l;^ do quan trgng Dang luu y la theo ket qua Dilu Ga thanh nien vd vj thdnh nidn Viet Nam 2009, van cdn 12,6% thanh nidn IGa tudi 14-25 cho rang can phdi cd con trai Vide phan bift ddi xG giGa con trai va eon gai dan den tinh trang chpn Ipc gidi tinh thai nhi Ty sd gidi tinh khi sinh d Vift Nam dang cd xu hudng tang, tG 110,5 be trai/100 bd gai vdo ndm
2009 din 111,2 ndm 2010; 111,9 ndm 2011
vd 112,3 ndm 2012 Vdi xu hudng ndy, nlu khdng cd sy can thifp, thi ty sd gidi tinh khi sinh d Vift Nam sd sdm din mGc 115 be trai /100 bd gdi vdo ndm 2015 vd chdc chdn chua dGng lai d dd
Theo xu hudng nay, chi vdi th^p nidn sau tinh trgng khdng cd du phy nG cho ddn dng liy lam vg s6 xdy ra d nudc ta (gidng nhu tinh Ggng dang xdy ra d cdc nudc vd mgt sd viing lanh thd cua Ddng A nhu Trung Qudc, Hdn Qudc, Dai Loan hipn nay) Nhung khi tinh trang khung hoang
"thira nam thieu nG" xdy ra thi su nguy hgi khdng chi den vdi nam gidi, ma edn ddnh sdn de chd ngudi phu nG: hp sS Gd thdnh ddi tugng bj Ganh cudp, thdnh van ngn mgi dam vd budn bdn phu nG, vd nhat la ngudn lao ddng cua ddt nudc sd bj thilu hyt d mot
sd ITnh vyc can den bdn tay khdo ldo vd dc tham my tinh te cua phu nG Day la mdt hifn tugng rat bat binh thudng trong Ijch sG phdt tridn ddn sd gia dinh d Vift Nam vd cin dugc cdc nha hoach djnh chinh sdch phat triln xd hgi, cac bgc cha mp, nhit la nhiing ngudi dang Gong dg tuoi sinh dd quan tam
- Trong bdi cdnh ciia nen kinh tl thi trudng va hgi nhdp qudc te hifn nay, chung
Trang 6ta dang chiing kiln mdt hifn tugng Icha bat
dn d khdng it gja dinh, dd Id vifc thilu vdng
su cham sdc, gido dye ciia eac bdc cha mp
ddi vdi con cdi, du hg vdn sdng cung nha
vdi cae con (kl cd d nhiing gia dinh "an
nen lam ra", cung nhu d cac gia dinh neo
don, dang gap khd khan ve kinh te) Theo
kit qua Dieu Ga Gia dmh Viet Nam 2006,
van cdn mpt ty If khdng nhd ngudi cha va
ngudi me khdng danh chut thdi gian nao de
chdm sdc con cdi dudi 15 tudi: 6,8% ngudi
me vd 21,5% ngudi cha Sy thieu quan tam
eua cha mp ddi vdi con cai cd the ddn den
nhieu hgu qua tieu cue cd ve mdi lien he
tinh cdm cha me - con cdi hoac tdng them
nguy CO ddi vdi cdc hdnh vi lfch chudn
Gong cupc sdng Khdng it Gd em Gong cdc
gia dinh khdng duge cha me quan tdm da
bd hpc, di lang thang bui ddi, d l cudi cung
roi vdo vdng xoay cua cdc tp ngn xa hdi nhu
ed bgc, nghif n hut, cudp gidt, mgi dam va
vd sd ede hiem hpa khac
Cd mpt ty If khdng nhd cac bgc cha me
gido dye con cdi khdng diing cdch, ldm ngo
cho loi lam cua con tre, ddnh ddn con bit k l
ly do gi, hay cd thdi dp bat lye ddi vdi cdc
hdnh vi mdc loi cua con cai Sd lifu dilu Ga
Thanh nien vd vj thdnh nien Vift Nam lin 2
(SAVY 2009) cho thiy, ed din 4 , 1 % tre vi
thdnh nien tuii 14 - 17 cho bilt dd bj ngudi
Gong gia dinh danh thuong tich, cd thi hiiu
chu yeu la cha mp danh S l lieu Dilu Ga
Gia dinh Vift Nam 2006 cho bilt, cd 1,4%
ngudi lam cha mp da ddnh Ge khi con cdi
mdc l5i Gong 12 thdng Gudc khdo sat Vide
gido dye Ge khdng dung each dan din
nhGng hau qua tieu cyc Nhilu em da cd
cdc hdnh vi nhu budn ba, gay gd danh nhau,
udng rugu, sG dyng chit gay nghifn, v.v
Tinh trang nay rit la nghiem trpng ddi vdi
sy phat Giln nhdn cdch cua Ge vd ddi hdi su
quan tam nhilu hon tG phia gia dinh va xk
hdi Gong vifc bao vf sue khde thilu nien
Sy thidu hut kidn thuc ciia cdc bdc cha
me v l dgc diem phat trien nhan thuc, sir thay ddi tam sinh ly cua con cai Gong gi^ dogn vj thanh nien vd khdng nam dugc cac phuang phap gido due con mdt each hifu qud la nguyen nhan quan Gong lam tang nguy c a xung dot giGa cha me va con cai Khd khan ndy ddi hdi phai thay ddi nhan thGc va tang cudng kidn thGc cua cd cha m?
va vj thdnh nidn Gong su quan tam din Ge
vj thdnh nien - mgt giai doan bet sGc quan Gpng trong vifc djnh hinh va phdt trien nhan each con cai
- Xu hudng gid hda dan cu dang dien ra khd nhanh d Vift Nam: nam 1979 ty If ngudi cao tudi trong tdng sd dan cu l^ 7,1%; d i n nam 2009 Id 10% Chi s l gid hda (ty sd giGa dan sd tG 60 tudi Gd len so vdi dan sd dudi 15 tudi tinh theo phan tram) da tang t u 18,2% nam 1989 len 42,7% nam 2012
Hidn nay cd khoang Gen 30% s l gia dinh Vidt Nam cd ngudi cao tudi Trong sl nhGng ngudi cao tudi cd 70% dang ty lam vifc nudi s i n g minh ho^c nhd vdo phin Go cip vd nudi dudng cua con chdu; 30% dang sdng Gong dilu kifn nghdo; 9 5 % dang mdc
it nhat 1 logi bdnh So vdi nhilu nudc khac Gen t h i gidi thi ngudi gia d Vift Nam 6 Gong tinh canh khd dgc thG Do phdi Gai qua mdt thdi gian chidn tranh kha ddi, nen phan ddng cdc cu khdng cd sd huu, khdng
cd sd tiet kif m cung nhu cdc ngudn tich luy khdc Cd the ndi nhdm ngudi cao tuii nay dang gdp khd khdn, khdng chi Gong vifc chi Gd cho cdc djch vu kham chua bfnh va cham sdc sue khde, ma cdn khd cd thi tu nudi sdng ban th&i Nhihig khd khdn nay dang gdp phan day ngudi cao tudi vdo tinh trgng phy thupc vdo gia dinh va con chau
md khdng cd mot su lua chpn ndo khdc khi cac djch vy xa hgi chdm sdc ngudi cao tudi cdn non ydu nhu hifn nay
Trang 7Trong khi dd, gia dinh van dang ddng
vai trd chu ydu phung dudi^, chdm sdc
ngudi cao tudi Tuy nhidn, ngudi eao tuoi
song dya vdo con chdu dang gap khdng it
khd khan vi ban thdn cugc sdng cua eon
chdu cung cdn nhieu vdt va Theo so lifu
Dilu Ga Gia dinh Vift Nam 2006, cd
khodng 1/3 sl hd cd ngudi cao tudi Id hf
ngheo, vi vgy vifc chdm sdc, phung dudng
cha me gid Gong hp Id thyc sy khd khan
Gong dilu kifn cdc chinh sdch ho Gg cua
nha nudc cdn ft Ddi vdi nhieu hd gia dinh,
chi phi chGa bfnh cho ngudi cao tuii Id mpt
gdnh ngng kinh tl, vi vifc chi trd cho cdc
djch vy y tl (kham chGa bfnh, thulc men,
cham sdc.) thudng cao hon rit nhieu so
vdi thu nhdp ciia hp Ngoai ra, cdn nhihig
khd khan khac nhu: con cdi bj tdn tdt, dau
ylu, cdng vifc cua con edi khdng In djnh,
nhd neo ngudi Trong didu kifn dd, su Gg
giup cua Nhd nudc thdng qua nhGng* hinh
thuc khdc nhau (bao hilm, Gg cip tuii gid,
v.v.) nhdm giam bdt su phy thupc vl mdt
vgt chat cua ngudi cao tudi ddi vdi con
chdu cd y nghia rat quan Gpng
Dai bp phgn con cdi ed su thdm nom,
cham sdc thudng xuydn ve mat tinh thin
dii vdi ngudi cao tudi Trong cudc song,
nhChig luc budn, vui, ngudi cao tudi chu
yeu chia sd vdi ngudi than ciia minh Gong
gia dinh Tuy nhien, cung cd mft bf phan
con chau mdi chi quan tdm den ddi sing vat
chit cua cac cy, cdn cugc sdng tinh thdn thi
bd be Ly do chinh la con chdu thilu thdi
gian, khdng sdn sdng ldng nghe vd giGa hai
ben thilu sy quan tam chung
Trong bdi cdnh cua tiln trinh CNH,
HDH vd nhit la dudi sy tac dgng cua todn
ciu hda, hf gid trj gia dinh d Vift Nam
dang cd sy bien ddi rat Idn Ben cgnh
nhiing gid trj cd truyin nhu "kinh tren,
nhudng dudi", "Ggng xi" (tdn Ggng ngudi
cao tudi), thi nhiing gia trj mdi nhu coi
trgng "quyen ty do cd nhan", "binh dang gidi", "quydn trd em" ciing ngay cang dugc khdng djnh Sg bien ddi nay, Gong mdt chung muc nhat djnh, da lam cho mdi quan
he dng ba - cha mp - con chdu khdng thugn chidu nhu trudc day va lam tang nhiing mdu thuin vd xung dot the hf Didu tra Gia dinh Viet Nam 2006 cho bilt, cd khodng l/IO sd
y kien tG cdc hg gia dinh cd 3 the he chung sdng thGa nhdn cd su khdng thdng nhdt vd cdc van de ve le Idi sinh hogt, each qudn ly tiln vd tidu tiln, cdch thGc ldm dn vd phdt trien kinh te gia dinh, ciing nhu ve phuang phdp giao dye eon chdu
D ^ bift can quan tdm Id mgt bd phdn ngudi cao tudi dang phdi trdi qua cdc hdnh
vi bao lye ve the chat, tinh than va kinh te
do con chau gay ra NhGng nguyen nhan chu ylu gdp phan dung duang eac hanh vi bgo lye ddi vdi ngudi cao tudi la sy tdn thd gia trj ddng tien d mdt sd ngudi, su khac bift ve loi sdng vd sy thieu quan tam cda cdc cap chinh quydn dodn thd ddi vdi mdi quan hf giira cac the hf Gong gia dinh Hifn tugng bgo lye ddi vdi ngudi cao tudi gdy ra nhieu hgu qud nghidm Ggng dii vdi ngudi cao tudi va gia dinh, xd hdi
Trudc day ngudi cao tudi thudng sing chung vdi con chdu Gong gia dinh md rdng
va dieu nay dd trd thanh thG bdn sdc rieng d cdc gia dinh Vift Nam Vifc chdm sdc ciia con cdi ddc bift cd y nghia ve mgt tinh thin ddi vdi ngudi cao tudi Tuy nhien, hf thdng
Gg giGp cua gia dinh cho ngudi cao tuii Gong tuong lai gan se g^p nhiing Gd ngai
do nhung bien dpng cua quy md dan so va
xu the hgt nhan hda gia dinh Vifc gidm sd con Gong gia dinh se ldm gidm ngudn ho
Gg cho cha mp khi tudi gia Sy tham gia cua phy nG vao Iyc lugng lao dgng xa hfi, nhieu thanh nien di cu tim kilm vifc ldm khidn cho ngudi cao tudi cang cd don vd diieu noi nuong tya Nhieu ngudi cao tuoi
Trang 8se phai s6ng mgt minh va ty cham sdc cho
ban than, pliai ddi mat vdi rat nhieu khd
khan ve tai chinh va benh tat De dap ung
nhu can ngay cang da dang cua cac cu, ben
canh cac iiinh thiic da quen thugc nhu cham
sdc, nudi dudng tai nha, dich vy cham sdc
theo yeu can va dich vu nudi dudng tap
ttung, hien nay d nhieu dia phuong da xuit
hifn nhieu loai hinh djch vu mdi, nhu djch
vy nudi dudng ngudi cao tudi dudi hinh
thiic dSu tu tu nhan, cd phin Tuy nhien,
chua cd sy tdng ket, nit kinh nglliem cac
hinh thdc dich vy nay
4 M$t so van de chinh sach can quan tSm
Cho den nay va ca trong thap ky tdi, gia
dinh rd rang van la thilt chi khdng thi thay
the ddi vdi vi?c dam bao phiic igi ca nhan
Tuy nhien, vin dl la d cho thi chi gia dinh
cd thi hi khai thac qua tai ma khdng cd
dugc ho ttg can thilt DJc dilm nay cin
dugc tinh den mgt each diy du khi nghien
cilu ciing nhu khi dl xuit c4c chinh sach
phuc lgi ndi chimg va chinh sach cham sdc
ndi rieng, bao gdm cham sdc tte em, ngudi
dm, ngudi cao tudi, v.v
Ngoai ra, lien quan din nhihig biln ddi
ciia gia dinh Vigt Nam tu cac mjt chiic
nang, ciu tnic, quan h§ gia dinh, cd mgt sd
vin dl djt ra cin quan tam nhu sau:
IMha nudc cin tao nhiing dilu kien cin
thilt va thuan lgi dl gia dinh cd co hot tilp
can thi ttudng ttong nudc va qudc tl Sy
mat can bing gidi tinh khi sinh dang
nghiem ttgng hi?n nay ddi hdi phai tang
cirtmg giio due, lam thay ddi tam ly truyin
thing ve vai trd cua con ttai, tao dyng quan
ni?m binh ding giiia con trai va con gai
ttong ttach nhigm nudi dudng cham sdc cha
mg gia va thd phung td tien Ben canh dd,
nha nudc can cd cac chinh sach vi chilii
liigc lau dai bao dam xa hgi cho ngudi gia
de giam bdt sy phy thudc cua ngudi gia v4o
con cai
Cimg vdi tiln ttinh cdng nghiep hda, mgi lugng Idn ngudi lao dgng di cu trong va ngoai nudc de bao dam cugc sdng gia dinh
Sy "phan ly" trong thdi bmh nay djt ta nhilu vin dl cin quan tam dl cung c6 vi xay dung gia dinh
Bao luc gia dinh dang dien ra khi nghiem ttgng tai cac dia phuong, anh hudng tieu cyc din chit lugng cac mii quan he gia dinh, de dga sy ben vimg ciia gia dinh Cin thiet phai cd nhiing giai phap triet dl hon nhim thay ddi nhjin thuc xa hpi
ve bao Iyc gia dinh, tang cudng cdng tic bao ve va giiip dd nan nhan, v.v
Sy biSn ddi chuan muc vai trd ciia nam
va nil ttong gia dinh cimg dat ra nhthig vin
de mdi vl mdi quan he giiia binh ding gioi
va cung cd quan he gia dinh ttong bli canh hien nay Vi vay, cin quan tam ciing cl chiic nang giao dye cua gia dinh, xSy dpg mdi quan h^ mdi gida cha mg va con cai ttSn CO sd tilp thu nhiing gia tti nhin vSn mdi va ke thira nhung gia tri tdt dep cua gia dinh Viet Nam truyen thing
Ddi vdi vigc phat huy vai ttd va cham sdc ngudi cao tudi, yeu ciu djt ra ttong thoi gian tdi la cin xu ly mgt each thich hgp mii tucmg quan giua cie chd thi thyc hi?n vi?c niy Trong thap ky tdi, gia anh cd thi van
la noi dS ngudi cao tudi phat huy vai ttd cua minh, ben canh cgng ddng va xa hgi Ding thdi, gia dinh se la noi cham sdc chinh dii vdi ngudi cao hidi, cdn cac hinh thilc khac
sS mang tinh ho tnjr Do dd, can lam mgi vigc dl h§ ttg gia dmh thyc hign tit chiic nang phat huy va cham sdc ngudi cao tuoi Ben c?uih do, c^n thiy ring, cdng vdi qua trinh cdng nghiep hda va dd thj hda, xu th6 giam chiic nang cham sdc ngudi cao tuoi cua gia dinh la khdng thi dao ngugc, do do,
xa hgi cin chuin bj tdt cho hS thong an sinh
xa hgi cong dl phyc vu nhu ciu cfla nguoi cao tudi, ddng thdi tao dieu kign cho cac djch vy tu nhan tham gia vao viec ho trg
Trang 9ngudi cao tudi do nhilu ngudi Gong sd hp
cd kha ndng chi Gd dich vy
Lien quan den viec bdo vf, cham sdc vd
gido dye trd em, cd t h i neu hai yeu ciu
chinh.- mpt la vai Gd cua Nha nudc, t h i hifn
d sy dau tu ngudn luc cho vide bdo vf,
chdm sdc vd gido due trd em; hai Id vifc
dieu phoi mdi quan hf giGa Nhd nudc, gia
dinh vd cac chG t h i khdc trong cdng tde bdo
vf, cham sdc va giao due Ge em
Tai lifu tham khao
1 Ban chi d^o Tong dieu tra dan so va nha d
Trung uang (2010), Tdng diiu tra ddn sd vd
nhd d Vi?l Nam ndm 2009: Cdc kit qud chu
yiu Ha Nfi
2 Bp Vdn hda The thao va Du ljch - Tong
cyc Thong ke, Vifn Gia dinh va Gidi, UNICEF
(2008), Ket qud diiu tra gia dinh Vi^t Nam ndm
200(S,HaNpi
3 Chinh phii Vift Nam (2012), Phdt biiu
cda Thu ludng Chink phu Nguyen Tan DUng tgi
Hpi nghf Nhdm tu vdn cdc nhd tdi trp cho Vi^t
Nam(CG),HkNQi
4 Chinh phii Viet Nam (2013), Bdo cdo
cua Ckink phu vi tinh hinh kinh te - xa hpi nam
2013, ket qud 3 ndm thiec hi?n ki hogch 5 ndm
(2011 - 2015) vd nhipm vu 2014 - 2015 (do Thu
tudng Chinh phu Nguyen Tdn Ddng trink bdy
lgi pkien kkai mgc ky hpp thit 6 Qudc kpi kkda
XIII ngdy 21 thdng 10 nam 2013), Hd Nfi
5 Qudc hpi nudc Cfng hda xa hpi chu nghTa
Vift Nam (2006), Lugt Binh ddng gidi, Hd Npi
6 Ddng Cpng san Vift Nam (2001), Vdn
ki?n Dgi hpi dgi bieu todn qudc Idn thd- IX, Nxb
Chinh Gj quic gia Ha Npi
7 Ddng Cfng sdn Vift Nam (2006), Vdn
ki^n Dgi hpi dgi bieu loan quoc Idn ihuX, Nxb
Chinh trj quoc gia, Ha Npi
8 Ddng Cpng san Vift Nam (2011), Vdn
ki^n Dgi hpi dgi bieu todn quoc Idn thu XI, Nxb
Chtnh Gi quoc gia Ha Npi
9 Nata Duwuiy, Nguyen Huu Minh, PaGicia
Carney (2012), Bdo cdo hodn lki?n vi udc tink
thi^l kgi kinh le do bpo lire gia dmh ddi vdi phy
nU tgi Viet Nam, Ha Ndi Do UNWomen tgi
Viet Nam xudt ban Ha Npi
10 Nguyen HGu Minh va Trin Thj Hing (2011), "Thai dp cua thanh thilu nien Viet Nam
vl hdn nhan va gia dinh" Tap chi Nghien cdu Gia dinh vd Gidi
11 Nguyin Tin Dung (2015), Dien vdn cda Thd tudng Nguyen Tdn DOng lgi le ky niem 40 ndm Ngdy gidi phdng hodn loan mien Nam thdng nhdt ddt nudc, 30 thang 4 nam 2015,
Tp Hd Chi Minh
12 Qudc hdi nudc Cpng hda xd hpi chu nghia
Vift Nam (2009), Lugt ngudi cao tudi Ha Nfi
13 Qudc hpi Nudc Cpng hoa xa hpi chu
nghTa Vift Nam (2000), Lugt Hdn nhdn vd Gia dinh, Ha Nfi
14 Quoc hpi Nudc Cpng hoa xa hpi chii
nghTa Vift Nam (2007), Lugt Phdng chdng bgo luc gia dinh Ha Npi
15 Tdng cyc Dan sd - Ke hogch boa gia dinh, Tong cyc Thong ke, Ngan hang phat trien
Chau A (2010), Dieu tra qudc gia ve vi thdnh nien vd thanh nien Vipt Nam Idn thu 2, Ha Npi
16 Tdng cue Thong ke (2010), Im lgng la ckel: Ket qud nghien cihi qudc gia ve bgo lyv gia dmh ddi vdi phy nit tgi Vi$tNam, Ha Npi
17 Tong cue Thong ke (2012), Dieu tra Bien dpng ddn so vd ke hogch hda gia dinh thai diem 1 thdng 4 ndm 2012, Cdc ket qud chu yeu,
Nxb Thing ke, Ha Nfi
18 Tdng cyc Thong ke (2013), Bdo cdo Dieu tra Lao dpng vi^c ldm ndm 2012, Nxb
Thdng ke Ha Npi
19 Vifn Nghien cGu Gia dinh va Gidi
(2010), Bdo cdo tdng quan chuang trinh "Nhitng vdn di ca bdn vi gia dinh vd gidi d Vi^t Nam trong giai dogn 2011 - 2020", Hd Npi
20 Vy Nghien cdu Gia dinh vd Vifn Nghien
cuu Gia dinh vd Gidi (2012), Bdo cdo diiu tra th{tc trgng bgo luc gia dinh, di xudt gidi phdp
cd tinh dot phd nhdm gidm thieu bgo luc gia dinh trong ndm 2012 vd giai dogn 2012 - 2016
Ha Npi