THUC HllH NGH! QUYft BAI HOI Xll CUA DANG DAO TAO VA SUf DUNG DOI N G O TRfTHUfCTINH HOA VIET NAM 30 NAMDOI MOI THANH Tiru VA NHUfNG VAN DE DAT RA GS, TS NGUYEN VAN K H A N H TS NGUYEN CAM NGQC Dgi hg[.]
Trang 1DAO TAO VA SUf DUNG DOI NGO
TRfTHUfCTINH HOA VIET NAM 30 NAMDOI MOI THANH Tiru VA NHUfNG VAN DE DAT RA
GS, TS NGUYEN VAN K H A N H
TS NGUYEN CAM NGQC
Dgi hgc Qudc gia Hd Ngi
Cong cuoc doi mdi do Sing Cong sin Viet Nam khdi xudng va lanh dao tirnam 1986 den nay fi li dang tao nen vdc dang ding td hao cua nddc Viet Nam vdl nen kinh te ngay cang tang trUdng, xi hti ngiy cing din chii, tdt dep, ddi song tinh than ngiy cing phong phu Lam nen dien mao mdi nayli cong sde cua toin Oing, toin din, trong dd co vai tro die bl€t quan trpng ciJa nhiJing nhi tri thdc duU duoc xem l i tlnh hoa cua doi ngd tri thdc din toe
1 Thanh tuu dio tao v i sA dung tri thufc tinh
hoa Viet Nam thdi ky doi mdi ( t i n 986 den nay)
Ve ddo tgo, tri tfiiic tinh hoa co thi dao t?o
bang ca con du6ng tv hoc lan dao tao a cac
nha trucmg Ben canh tai nang \ a s\r ren luy^n
nghiem tuc cua ban than, nen giao dyc khoa hoc,
chuan nurc, hi?n d^i va tien bp chinh la diju ki?n
tien quyet dam bao cho sf phat trien vuqt trpi len
cua mpt so it nguoi, dua hp tro thanh nhihig tri
tfiiic tinh hoa tfiyc sy Gioi tti fliiic tinh hoa nudc
ta nhin chung deu la nhiing nguoi dupc hpc hanh
bai ban trong moi truong dao tao uy tin ca trong
vi ngoai nudc, hAu het co trinh dp dai hpc va tten
d ^ h p c
Trong tfioi ky doi moi, chmh sach cua Dang
\a Nha nudc ta ttong vi?c xac dinh giao dyc va
dao lao la "quoc sach hang diu" la di Ju kifn "tien
quyet" cho sy phat trien cua tjng ldp tti tfiirc tinh
hoa \ e u nhu vao tfioi phong Viin ni tfiiic Vi^
Nam chli yeu boat dpng ttong Bah vuc khpa hpc
xS hpi-nhan van thi tu thai thupc dia den nay, tik
la trong nhiing th^p ky gan day, tang ldp tti thitc
da dupc bd sung them mpt bp ph^n dong Ha
tir lmh vyc khpa hpc tu nhien, ky thugt va c ^
nghf Tren nha tang chung dd, mpt ldp tti thiic
tinh hoa moi da dupc hinh tfianh va khdng ngiiiig ldn manh Tren thyc te, vi?c dao tao tti thdc lini hoa ttong 30 nam doi mdi vira qua dS dupc tfa||C hi?n CO hf tfiong, bai ban ttai qua cac b?c hgc Iir pho thong den dai hpc va sau dgi hpc, voi nhOng phucmg each khac nhau, cy tfie nhu sau:
Mgt Id, phdt hifn, tuyin chgn, bdiduangh/c sinh ndng khieu a bdc hgc phd thong
B6i du&ng hpc smh nSng khi6u l i budc dii tien ttong qua ttinh dao tao dpi ngO tti tfiiic tinli hoa, doi hoi phai dupc tfiyc hifn tir l i t sdm, nli
la ttong mpt so Bnh vyc dac thi, cin cd td chk
nang khieu bam sinh vupt ttpi dupc M hifn
ngay tir khi con nhd nhu todn hpc, vjt ly, hS hpa, tfie thao, am nhac Y tfiiic dupc diSu nij;
Trang 2ngay tu giua thap nien 60 cua the ky XX, cac
nha khoa hpc diing diu nganh giao di^c nufic ta
da cho mfi cac tiufing chuyen cap II, 111 de kip
thfii phat h i ^ dao t ^ , bfii duong hpc sinh nang
khieu trong cac nganh khoa hpc va nghe thuat
Bufic vao thai ky doi mfii, Viet Nam da xay
dvng tiianh cong mang lufii dfing dao cac truong
pho thfing chuyen tai khip cac tinh thanh, do
cac nha giao cfi chuyen mon cao true tiep tham
gia giang day Co the diem qua ten tuoi ciia eac
ngoi tiufing giau tiianh tich trong dao tao hpc
sinh nSng khieu tren ca nufic nhu Khfii Trung
hpc phfi thfing (THPT) chuyen Trufing Dai hpc
Tfing hpp (nay la Trufirng THPT chuyen Khoa
hpc Ti; nhien, D ^ hpc Khoa hpc Tu nhien, Dai
hpc Qufic gia Ha Npi); Tnrong THPT Chuyen,
D^i hpc Su pham Ha Npi; Trufing THPT Chu
van An, Ha Npi; Trufing THPT chuyen Ha
Npi-Amsterdam, Ha Npi; Trufifng Phfi thong NSng
khieu, Dai hpc Qufic gja Thanh pho Ho Chi Minh;
Trufing THPT chuyen Le Hfing Phong, Thanh
phfi Ho Chi Minh; Trufing THPT chuyen Lam
Son, Thanh Hfia; Truong THPT chuyen Le Quy
Don, Da Ning Trong dfi khfii THPT chuyen
Toan-Tin (thufing gpi tai la Khfii AO) nay thupc
Tmfing D^i hpc Khoa hpc Tu nhien, Dai hpc
C^oc gia Ha Npi la ngfii tnrfing giau thanh tich
nhit, d^t den ding cap qufic t^, nhan dupc nhieu
danh hi?u eao quy va trfi thanh mpt dien hinh
xuSt sic Clia h^ thong giao dyc phfi thfing a Viet
Nam Duoi su huong din ciia cac nha su pham
toan hpc hang dau ciia nufic ta, nhieu the h^ hpc
tifi chuyen toan d3 dat dupc cac giai thufing cao
t ^ cac ky thi fi trong va ngoai nufic, d ^ bi^t la
cac giai tiiuong t ^ ky thi Olympic Toan Qubc tc
(International Matiiematieal 01ympiad-IM0)-ky
thi danh gia nhit danh cho hpc sinh toan toan the
gioi Toi nay hon 400 hpc sinh cii cua Khoi da
trfi tWinh tien si va tien si khoa hpc Nhieu ngufii
da trfi thanh giao su, nha khoa hpc noi tieng qufic
t i nhu Ngfi Bao Chau, Dkm Thanh Son' Cfi
tii^ nfii, cac tnrfing THPT chuyen chinh la noi uom trfing nuoi dirong va bufic diu dao tao eac tai nang tre ciing nhu nguon nhan luc chat lupng eao cho cfing cupc dfii mfii eiia Viet Nam
Hai Id, ddo tgo tdi ndng n-e vd ngudn nhdn li/c chat luang cao a bgc dgi hoc vd sau dgi hoc
Trong bit k\ mpt nen \ an hoa nao, cac truong dai hoc deu dupe xem la chiec nfii sinh ra nhung nha knoa hoc hang diu trong lire lupng nghien cuu cting nhu trong viec tao ra nguon nhan Iuc chit lupng eao Ve nguyen tic de tao nen nhimg tai nang khoa hpc tie xuat sic, nhung ngufii se lam chli nen khoa hpc va cong ngh^ ciia dat nufic trong tuong lai, viec dao tao phai dupc tiiuc h i ^
fi cac trung tam nghien cuu, dao tao lfin, noi t ^ tiung dong dao cac nha khoa hpc co n ^ g t\re nhat Clia chuyen nganh vfii cac dieu k i ^ lam vi§c tuong duong chuan muc quoc te, cfi quan h? hpp tac rpng r5i voi cac co quan n ^ i e n cuu, cac dfing nghi?p trong va ngoai nufic Tuy nhien,
a Viet Nam mfii chi cfi mpt so it cac tiirfing dai
hpc, v i ^ nghien cuu lon va mpt sfi mo hinh dao tao dac b i ^ d^q? ung dupc cac tieu chuan khit khe nay va trfi tiianh nhung hat nhan fi tuyen diu trong su nghiep dao tao nguon nhan luc chit lupng cao thupc mpt so chuyen nganh khoa hpc quan trpng nhu y hpc, toan hpc, vat ly, v.v Tai day cac tri thiic khoa hpc lam cong tac giao due
a trinh dp chuyen gia da hit long tmyen dat tri
thiic ky nSng kinh nghidm \ a long say me nghe nghiep sa\' me kham pha khoa hpc cho cac hpc trfi va dfing nghiep Ue ciia mmh Hp cfi vai uo
dkc biet quan upng trong viec bfii d i p nen tii^ h? nhung nha khoa hpc ke can tiong hfc lupng
nghien cuu cfing nhu tao ra dpi ngu tri thuc tinh hoa moi vfi cung can thiit cbo dit nufic Co thi diem la ba trung tam dao tao tieu bieu nhu sau:
33
Trang 3Trong Iinh vyc y hpc, Tnrting Dai hpc Y Ha
Npi dupc xem la co sd dao tao uy tin nhat mrdc
ta \ e y hpc voi bd day ljch sir hon mpt the ky
Ngay hi ttudc Caeh mang Thang Tam nam 1945,
trudng da dao tao dupc nhieu tiiay thuoc uu tu
d?t ttinh dp qudc td nhu cac giao su Hd Die Di,
Ton Thit Tung, Do Xuan Hop Dang Van Ngil,
Ph$m Ngpc Thach, Trin Hiru Tudc Thong qua
dao t ^ d ttuong Dji hpc Y va boat dpng tfiyc
hanh t ^ cac bfnh vifn, dupc sy diu dit cua cac
giao su hing diu, ttong may tfiap ky qua mpt dpi
ngii tfiiy thupc gidi va nha y bpc uu hi da dupc
t ^ dyng cbo ngartfi y td Vift Nam
Trong Imh vyc khoa bpc xa hpi, Truong Dji
hpc Tong hpp Ha Npi (nay Id Trudng Dai hpc
Khpa hpc X3 hpi v i Nlian van, Dji hpc C^ioc gia
Ha Npi) cdng dupc xem la mpt trung tam dao tjo
tti tfiiic hang diu cua Iinh vyc nay KJii dit nudc
chuyen sang thoi ky mdi, nha trudng da co nhihig
budc chuyen minh ntianh chdng va sau rpng de
ddng vai ttd hen phpng ttong sy nghifp dpi mdi
giao dyc dji hpc tten cac linh vyc miii nhpn nhu:
lich su, van hpc, diet hpc, ngon ngir hpc, quan
hf qudc te, bio chi - truyen thdng Tji day, cac
giao su diu nganh nhu Dmh Xuan Lam, Phan
Huy Le, Ha Van Tan, Tran Qudc Vupng, Phan
Cy Df Nguyen Tai Cin, Ha Minh Diic, Phan
Hdu Djt da het lpng ttuydn tfiy tti tfiirc va vun
trdng nhan each cho nhieu the hf hpc trd, cd cdng
lao to ldn ttong vifc dio tao nen ngudn nhan lye
chat lupng cao v i khoa hpc xa hpi va nhan van
ca d bje dji hpc va sau dai hpc^ Hp da cong hidn
khpng nhd vao v iec tjo nen mpt Idp di tfiiic mdi
vira "hdng" vira "chuyen" cho dit nudc, ttong
do, n h i k ngudi da ttd tfianh nhiing nha lanh djo,
quan ly xuit sic, nhihig nha khoa hpc va chuyen
gia gioi dupc xa hpi kinh ttpng va inn vmh
Trong mpt Iinh vyc quan ttpng khac cua khoa
hpc la loan hpc, Vifn Toan hpc dupc xera li co
sd dao tjo lai ndng toan hpc tieu bieu d b|c » dji hpc cua nirdc ta Day l i mpt vipn hang diu cua Vifn Han lam khoa hpc va Cdng nghf Viji Nam, dupc Vifn Han lam khoa hpc The gidi Ihg
ba cong nhjn la mpt Oong 10 ttung tim xuit sk thupc cac nudc dang phit trien Hiem cd co so nghien ciiu khoa hpc nao d nudc ta cd mpt dpi ngu himg hau cac nha khoa hpc ttinh dp cao obg Vifn Toan hpc vdi nhieu nha fciin hpc ndi ti&j ttong do cd nhirng ngudi da dupc bau li Vifn j Vifn Han lim Khoa hpc The gidi tfiii ba Hojl dpng dap tap sau dai hpc cua Vifn Toan hpc di dirpc bat diu hi rat sdm vdi chucmg trmh dao tao tien sT tii nam 1980 va thjc sT tir nam 1996 Khong chi la mpt co so nghien cuu hing dau, Vifn Toan hpc con la co scr dao tjo chit lupng cao ve toan, noi san smh ra nhieu tfie hf nhin t i eho nen khoa hpc Vift Nam, dua Vift Nam sdm hpi nhjp qudc te ve tpin hpc
Ben cjnh dd, nhieu tri thiic nudc ta di dugc giri di dao tjo tji c i c qudc gia phit trien hen thd gidi nhu Anh, Phap, Dirc, My, Nh|t Bp phjn nay, tuy s6 lupng khdng thjt ddng dao nhung Iji djc bift co chit lupng va hi$n difn tren nhieu ITnh vyc cua lao dpng, sing tjo, c6 cdng hien ldn lao cho xa hpi tt-png su6t nhihig
th j p ky vira qua
Nhu vay, sii mfnh dao tjo nhan tii vi nguii nhan lyc chat lupng cao cua ndn giao dyc ViJ Nam tfioi ky ddi mdi da git hai dupc nhidu tfiinh tyu nhd sy quan tam cua Dang, Nha nudc vi sv ddng gdp cua nhirng hi tiiirc hing diu cd tam vdi sy nghifp ttdng nguoi Bing nhidu hojt ddog
da dang ttong dao tao, giio dyc Vift Nam tf*
ky nay da gdp phan khong nhd vio vifC khuyil khich sy hpc<hia khda oia phat ttidn vi hung tfiinh qudc gia; ddng tfioi, tap dyng nen mdt tbi hfnhirngtainangmdisansing cdng hidn cho sv nghifp xay dyng va phat ttien dit nudc
34
Trang 4Ve sir dung, dan tpc Viet Nam la mot dan
tpc CO truyen thfing ton trpng tri thik quy trpng
hien tai Qua cac tbfii ky lich sii, tri tiiuc tinh boa
tiiuong dupc Nha nuoe va c^ig i^ng tin ca\ tiao
cho nhfing vi the xa hpi e ^ tuong ung voi tai
nftng, Di tue va nhan each oia hp; dfing thai, tao
mpi dieu kien d i tri thiic tinh hoa phat huy tfit
nSng luc, dua hp trfi tiianh luc lupng dfflig vai tro
quan tipng thiic d i y su phat tiien ciia dit nufic
Din Ihfii ky hi?n dai, khi nufic Viet Nam Dan
chu Cpng hoa ra doi, Chu tich Hfi Chi Minh (E
k i thira va phat huy mpt each xuat sac truyen
tiifing quy trpng Qi thiic, hien tai ciia fing cha, \ a
trfi tiianh nha ISnh dao di diu trong v i ^ tim kiem
va tin dung tri thuc tinh hoa ciia dan tpc, bit ke
hp xuat than tir thanh phin giai cap nao
Bufic sang thoi ky doi mfii, tri thiic tinh hoa
cang dupc Dang, Nha nufic \ a xa hpi tin tufing
va trpng dyng Nghi quyet ciia Dang qua cac
ky D^i hpi deu nhit quan the h i ^ tu tufing
trpng dyng \ a dai ngp doi vfii luc lupng nay
Nghj quyit D ^ hpi \1 (1986) ciia Dang khing
djnh: "Dfii voi tri thiic, dieu quan trpng nhit la
dam bao quydn tu do sang t^o Danh gia dung
nftng lyc va tao dieu k i ^ cho nftng lyc dupc sii
dyng dung va phat trien"\ Nghi quyet E)ai hpi
VIII (1996) Clia Dang xac dinh: "iTu dfti nhan
tai cfi efing hien quan trpng" \ a '^hat hi?n, bfii
dufing, dfti ngp va six dyng xung dang cac tai
nftng"^ Nghi quyet Dai hpi XI (2011) cua Dkng
tiep ti^e nhin manh: "Trpng dyng tri thiic tren
CO sfi danh gia dimg phim chat, nftng luc va ket
qua cfing hien Co chinh s ^ h dftc biet doi \ fii
nhan tai cua dit nufic Coi trpng vai trfi m \ an,
phan bien, giam dinh xS hpi ciia cac co quan
nghien ciiu khoa hpc trong v i ^ hoach dinh
dufing loi, chinh sach ciia Dang, N'ha nufic \ a
c ^ dy ^ phat trien kinh te vftn hfia, xa hpi"'
E>^ hpi XII (2016) cua Dang khftng dinh: "Xa)
dung c a chi, cbinh s ^ h dai ngp thu hiit, trpng dung nhan tai"*
Day la mfit chii tnrong dung d i n bfii vi dfii mfii vfii c ^ muc tieu phat trien toan dien va sau
rwig ve kinh ti vftn hoa, kboa bpc va giao due
nhftm dua Met Nam trfi tiianh mpt nufic cong
n g h i ^ hien dai va giau manh dan chu \ a thinh vuong la mpt su n ^ e p lfin lao chua timg co tien
le a Viet Nam, mfi ra nhieu trien vpng nhung
ciing chiia dung kbdng it nii ro, thach tfaiic Su
n ^ e p ay dfii bfii co sy tham gia manh me cua gioi tri thiic tinh boa, tiiiic da> gifii tii thiic tinfa hoa thyc hien vai tro chuyen mfin \ a tracb nhi?m
xa bpi cua minh Dang va N'ha nufic dft tiao cho
ui thuc tinh hoa nhieu trpng traeh \'a nhfing dieu
k i ^ thuan lpi di kem de bp co thi cong hien toi
da tai nang, siic lyc cbo dit nufic Qua khao sat
cho thiy, [rfiin lfin tri thiic tinh boa la ngufii nftm
cac cuong vi quan ly, Iftnh dao fi nhieu cap dp
nhu bp tiufing, tfaii tiufing, ngufii diing d i u cac
CO quan, don vi khoa hpc, vftn hfia hay phy tracb cac Iinh vyc b ^ ciia chuyen nganfa Tren thuc ti, nfaung thanh tuu trong v i ^ s i dung tri thuc tinh hoa thoi ky dfii mfii biiu fai^ t ^ trung tren cac lmfa vuc chu yeu sau day:
TTuun gia hogch dinh l u ^inh gid chinh sdch:
Tn»ig giai doan diu dfii mfii, cac tri tfaiic tinfa hoa
b ^ gom nhung c h u y ^ gia gifii a nfaieu Iinh \irc
khac nhau tap hpp trong cac tiiink tank (nhfim tu van chinh sach cap cao) cfainh la luc lupng quan trpng mo duong cho dfii mfii tu duy dftc biet la
tu duy kinh t i a Vi^ Nam Cfi nhimg tiiink tank
chinh thiic do lanh dao E)ang va N'ha nufic true tiep chi dao dieu hanh nhung eung cfi nhimg think tank khong cfainh thiic do cac dia phuong cac ca nhan ty tfi cfaiic de tbam muu cbo Dang
va N'ha mroc Mgt sfi ifaink tank dang chii y la: Tieu ban xa> dung Cuong Enh va Ticu ban xay dyng chien lupc; Ban Nghien ciiu ciia Thii tuong
35
Trang 5Chmh phu; Nhdm cua Tidn si Nguyin Xuan
Oanh v i Nhdm "Thu Sau" d Thanh phd Ho Clii
Minh, v.v Cic tfiink tank nay da boat dpng rat
sdi ndi ttong Hnh vyc tfiam vin va dupc gidi
nghien ciiu tfiira nhan l i mpt nhan id cd vai ttd
tich cyc giup cac nha linh djo hoach dinh dudng
loi chinh sich cho đi mdi, dua Viet Nam tfioat
khdi khung khoang kmh td-xa hpi ttong nhiing
nam 1980 va timg budc
hpi nhjp vao nen kinh te
qudc tệ
Ben cjrtfi đ cac tri
tfiirc nnh hoa lim vifc
ttong cac CO quan E)ang,
Nhi nudc, trong cic td
chirc doan tfie eua hf tfidng
chinh tti tir Tning uong
đn dia phuong, nhit l i
nhihig ngudi ttyc tiep gitt
cic ttijng ttach chu chdt
trong linh djo, quan ly d
cac bp, ban, nganh cdn li
lyc lupng tham gia cd hieu
qud vdo chu trinh chinh
.idch vd hogt dgng phdn
bign xd hgị Hp khdng
chi cung cap cic luan cii khpa hpc va de xuat y
tirdng cho vifc hojch dinh dudng Idi, chmh sich
cua Bing vi Nha nudc ma cdn l i ngudi tfiyc thi
chuih sach; đng thdi, tham gia phin bifn de hinh
thanh nen nhihig chinh sach tdi uu, gdp phin diy
mjnh cdng cupc đi mdi ngay cang phat tiidn va
djl dupc nhiing thanh tyu to Idn
Thdc đy suphat trien eita khoa figc vd gido
due: Trong linh vyc khoa hpc, tri thiic tinh hoa
Vlft Nam ca ttong v i ngoai nudc da cd nhung
budc tien rat dai trong vifc dam duong vai ttd
khoa hpc-cdng nghf cua nunh Hp da cd nhung
phat ttidn cac nginh khoa hpc ca ttong va ngoai nudc, dac bift la tijan hpc vdi thinh tyu xuit sic cua nha toan hpc Ngd Bao Chaụ E)6ng tfidị thn hifn nhidu nd lyc doi mdi sang tjo dpc dao bn quan đn khoa hpc va cong nghf Hp da djt du(t nhung tfianh tyu hdt siic ndi bjt ttong vifc phat minh, sang tjo, lim chu va trien khai ting dvng nhidu tfianh tyu cdng nghf mdi vio phyc vv
phat ttien kinh te-xi hgi
ma cac cdng trinh nhtr tfioat lu ra bidn Tay ciia giio su Nguyen Sinh Huỵ khai thae diu khi trong
da mdng cua Tjp dok Diu khi Vi|t Nam, ghep tjng cua giio su l i Tb£ Trung li nhihig dien hinh Nhung tfiinh tyu ai tinh chit dpi phi ca ttong nghien ciiu co bin vi img
dyng cua tri tfiiic tinh hoa
Vlft Nam tfidi ky niy ffl gdp phin quan trpng vao vifc khim phi cic tri thic mdi cung nhu nang cao tiem ning ting tnrdng dai hjn cua nen kinh te va giai quyet cic vin de ml thyc tien sin xuat va đi sdng dit rạ Trong ITnh vyc giao dye, tri thiic tinh hoa ttong vai ttd kep l i nhiing nha khoa hpc va nhimg ngudi thay chinh l i hjt nhan ttvc hep trien khai hojt dpng boi dudng nhan taị Tren binh difn quoc gia, vifc thyc hipn thinh cdng nhifm vy nay cd y nghia quyet djnh ttong vỉc cung cap mpt ngudn nhan lyc đi d i o vdi chai lupng cap, dac bift l i nhung tai ning sing t|0 tte cho x i hpi; đng thdi, tjo ra nhieu ca h$i vifc lam va giim bat tmh trjng cb j m phit trien
Tri thiilc tinh hoa l i bo phin cdt loi cua tang Idp tri thiilc, bao gdm nhiing tri thiilc cd til ning nhat, xiimg ding duoc coi l i ngifdi dai dien chin chinh cho tri tue, pham each vi lirong tri cua din toẹ Su nghiep doi mdi la lim xuat
hien i Viet Nam mot tang Idp tri thdc
tlnh hoa c6 khi ning lim chi cic tri thiilc hien dai vi l i e biet l i cd y thiilc tu tdn din to< siu sic Trong ba thip ky ldi mdi viia qua, nhCIng nhi tri thdc niy l a đng vai tri trung tim trong viec thuc
l i y qui trinh ldi mdi A Viet Nam
cdng hien quan mjng đi vdi vifc xay dyng v i đi ngheo cho dit nudc
36
Trang 6Sdng tgo va truyen bd vdn hoa vd nghe thudt:
Cac til thuc vftn n ^ sT tai danh thai ky dfii mfii,
dftc b i ^ la cac nha boat dpng am nhac va cac
nha vftn hfia lfin nhu Tran Vftn Khe, Nguyin
Vuifa Bao, Nguyen Khftc Vien, Huu Ngpc la
nhijiig nguoi dfing vai tro quan trpng bac nbat
trong vi?c bao tfin va phat buy cac di san vftn
hfia tmyen thfing ciia dan tfic; dong thoi, lan tfia
nhCmg gia tii vftn hfia cua Viet Nam den vfii ban
be qufic te Tren dia hat sang tao vftn hpc nghe
tiiuat, cac til thiic lfin nhu Luu ()uang Vii, Tran
Vftn Thuy, Nguyin Minfa Chau, Bao Ninh, Dftng
Nhat Minh dft rat thanh cong trong v i ^ sang
tao nen nhung tac phim co gia tii tu tufing \ a
ngh? tfauat cao, dua den sy hinh thanh tu duy
moi, hien dai trong linh vuc nay Bftng tai nftng,
tam huyit va ky cong sang tao ciia minh, hp dft
tao nen nhiing tac phim cfi npi dung vft phong
cftch tiie faien khac voi thfii ky trufic, gfip phan
tao nen mpt giai doan moi vfii su bien dfii ve chat
trong vftn hpc va nghe thuat Tir do, dfing gfip
tiing nfii cfi gia tri vao qua trinh dan chii boa xft
hpi va hi?n thyc hoa myc tieu xay dung thanh
cong nen vftn hfia mfii tien tien, dam da ban sftc
dan tpc fi nufic ta
Nfaung kfaai qu^t ban diu \ e thanh t ^ ciia
vi§c sir dyng tri thiic tinh hoa trong thoi ky dfii
mfii nhu tren eho phep chiing ta mpt lan nua
khing dinh ring, mftc du chi chiim mpt so lupng
nhfi trong toan bp dpi ngu tii tiiue dfing dao a
nufic ta nhung tri tiiiic tinh hoa cfi mfit vai tro dftc
bi?t quan trpng Su hi?n dien va dfing gfip ciia
hp tren cac Iinh vyc ciia dfii sfing xft hfii, nhat la
tiiong hoat dpng tu van chinh sach, phat trien gjao
dyc-dao t ^ khoa hpc-cong nghe van fafia-nghe
tiiuat la diiu kien tien quyet va cin thiit de
thiic diy su phat trien ciia cac Enh \ v c dfii sfing,
tri tu?, tinh thin, qua do thiic diy sy pfaat trien
cua toan xa hpi
2 Nhiimg van dedatra
Mac du da dat dupc nhiing tiianh tyu dang
k i song viec dao tao va sii dyng tii tiiiic tinfa hoa
\^et Nam trong thfii ky doi moi vua qua van cfin tfin tai nhieu van de nan giai can thao gfi de dpi ngii nay cfi dieu kien tiep tyc pfaat trien va cong hiin nhiiu hon nOa, dupc tiie hien tren may diem cfainh nhu sau:
\^t Id suthieu hut dgi ngQ tri thdc ddu ngdnh
T r thiic tinh faoa la ngufin lyc then chfit quyit dinfa thanh cfing ciia cac boat dpng Uen quan toi giao due, khoa bpc va nghe thuat Tuy nhien, hi?n nay Viet Nam dang diing trufirc tiiyc trang rit dang quan ngai la su thieu hut ca ve sfi lupng
\ a chit lupng cua dpi ngy cac nha tii thiic nay, nhit la bp pfaan m' tiiiic khoa hpc va cong nghe Diing nhu NQTU 7 khfia X (2(X)8) nhan dinh:
*Tri thiic tinh hoa va hien tai con it, chuyen gia diu nganh con thieu nghiem trpng, dpi ngu ke can hang hyt; chua cfi nhieu tap the khoa hpc manh, co uy tin fi kfau vyc va quoc te"" Den nay,
su tfaieu hyt nay van la mpt tiong nhung trfi lyc
lam eham tien trinh phat tiien cua Vi^t Nam Qua that, sfi lupng cac tri thuc tinh hoa cfi
trinh dp cao tai Viet Nam la qua it de co dupc nhiing dfing gfip dang ke hon cho dat nufic Theo danh gia cua nhieu chuyen gja, tinh trang thieu hut cac nha khoa hpc, cac tfing cfing trinh su cfi trinh dp cao va nftng lyc chii tri cac nhi?m
vy nghien ciiu quan trpng fi quy mo quoc gia
va qufic t i ciia Viet Nam la nghiem trong Tinh trang hyt hang \'e the he dpi ngu giang vien va nha khoa fapc trinh dp cao trong cac trufifng dai hpc, cac vien nghien ciiu tiep tuc gia tftng; sfi can bp khoa hpc-cong nghe dii nftng luc ehii tii nhihig cfing trinh Ifin ngay cang giam siit; cac trufing dai hpc trong nhimg nftm gan day khfing tuyen dupc hpc sinfa gifii vao fapc cac nganh khoa fapc CO ban tirong finh vyc khoa hpc ti; nhien va
37
Trang 7khoa hpc x i hpi-nJian van Cimg vtii tinh trjng
chay mau chit xim Met Nam ciing chua su
dyng v i phat huy dupc tii tue cua lyc lupng tri
Uiuc, chuy en gia Vift kieu d nudc ngpai Mpt bp
phan khdng nhd cae nhi khoa hpc trinh dp cao
khdng tivc tiep lam nghien cuu ma dam duong
cac vi tri quan ly Nhieu can bp khoa hpc cdng
nghf khdng cap nhat dupc cac thanh tyu mdi
cua the gidi va mpt sd khic thieu tam huyet
xay dyng nen khoa hpc Vift Nam Tmh than
hpp tac v i ky nang lam vifc nhdm trong cac
nhi khoa hpc cdn chua cao nen khd liinh thanh
dupc cac nhdm nghien ciiu manh lien nganh;
thieu sy hpp tic giiia cac nha khoa hpc diing
dau cic nhdm nghien ciiu va cac vien, t^u^ng^
Chua ke, da sd eac nha khoa hpc nay khdng
nhjn dupc ho til? can tiuet ve diSu kifn lam
vifc ciing tihu cac khoin ttp cap tuong xiing
vdi tii nang v i cdng hien chuyen mdn cua hp
Vdi mpt lyc lupng khpa hpc cdn dang rit
mdng va cd khoang each khi Idn \d nang luc so
vdi cac nudc giau, neu khdng cd cac giai phdp
kjp tiidi de tai tjo lai dpi ngil niy, Vift Nam se
phai ddi mat vdi nguy eo khung hoing nhin tai
nghiem ttpng ttong nrong lai
Hai td, Slf bdt cgp trong ddu nt, phdn bd kinh
phi cho phdt trien khoa hgc vd gido due
Bat cap nay da dupc Dang va Nha nudc xic
nhjn ttong cac vin ban chinh thirc dupc ban hinh
NQTU 6 khoa XI (2012) \ i phat ttidn khoa hpc
cdng nghe khing dinh: "Diu nr ngudn lyc cbn
khoa hpc vi cdng nghf chua nrong xiing"";
NQTU'8 khoa XI (2013) va ddi mdi can bin, loan
difn giao dyc vi dao tjo cung danh g i i "Diu nr
cho giio due va dao Uo chua hifu qua": "Ngudn
lyc qudc gia \ a kha nang ciia phin ddng gia dmh
dau tir cho giao dyc cdn tiiip so vdi yeu ciu""
Thdng ke \ e chi ngan sach cho nghien cim
khoa hpc cho thiy Viet Nam rd rang cdn kem xa
38
so vdi mpt sd nudc ttong khu vyc Diu hr cho khoa hpc cdng nghf d Vift Nam ttong nim 2006
Ii 428 ttifu USD, chiem 0,17% GDP; nim 2012 tang len 653 tiieu USD (13.000 ty VND), chiin khoang 0,27% GDP Ty Id n i y cua Thii Lan li 1,79 ty USD, chidm 0,3% GDP; Malaysia la 1,54
ty USD chidm 0,5% G D P Didu ding quan tam
la Bp Khoa hpc va Cdng nghf khdng nim dupc tinh hmh phan bd cung nhu hif u qui su dyng oil khoan kinh phi dd Cic bp, nginh, dja phuong nhjn tivc tidp kinh phi tir Bp Ke hojch va Diu tir v i gin nhu khong bao cao gi vdi Bp Khoa hgc
v i Cdng nghf'I
Ddi vdi ngan sich cbo giao dyc, linh vyc ck
uu tien diu hr la giio dyc dji hpc tiiidu kinh phi mpt cdch n i m tipng Theo sd lifu cua Ngin hang Thd gidi nim 2010, d i u hr cho giio dyc dji hpc cua Vift Nam chidm 14% d i u tu cua ngan sach nha nudc cho gido dyc So vdi GDP till ty If diiii tir cdng cho giao dyc dji hpc l i 0,9% Trong khi
do miic tnmg bmh dau tu cdng cho giio dyc d^i hpc cua cic nudc cd ndn gido dyc tiSn tiSn thuOc
Td ehiic Hpp tie v i Phat ttidn Kmh td (OECD)
li 1% GDP (cpng vdi 0,5% tir khu vyc til nhin); chau Au la 1,1% GDP (cpng vdi 0,2% tir khu vyc tir nhan); My l i 2% GDP (I % ni Nhi nudc) Tmh tiiep sd hiypt ddi (khoing 5-6 tiifu d&i^ smh vien/nam tai phin ldn cic chuong trinh dao tjo), diu hr cho giao dyc dji hpc d Vift Nam thip hon rit nhiSu vi GDP Vift Nam cdn tiiip" Cin cu vio so lifu ttdn, miic diu tir vi khi ning phan bd kinh phi cua N h i nudc cho sy phit ttien cua ca khoa hpc va giio dyc d Vift Nam
ro ring khdng tfid tao ra dupc nhihig tfiinh tim
v i ket qua nhu mong dpi, Uiam chi cdn giy n nhiing he qua tieu eye Tren tfiyc td, diu ttr thip khien cac tti tfiiic khdng cd dupc ddng Iuong ximg ding va ap lyc kidm tfiem tfiu nhjp ngoii luong dd ttang ttai cupc sdng lim hp khdng lb!
Trang 8toan tam, toan y vao cor^ tac chuyen mfin; phan
bo kinh ^ dan trii tbeo cfaii n^ua binfa quan
k h i ^ gjao dyc dai hpc va c ^ nganh kboa bpc
trpng diem khfing dat dupc quy mo tdi uu, do
do, kbfii^ CO dugc su {rfiat trien tirong duong
ky vpng Trtmg mpt efaiing myc nao dfi, co tii^
nhan dinb rftng tnmg tiifii gian qua, \ ^ ^ Nam da
thit bai trong v i ^ dftu tu du cac ngufin luc dai
ban cbo viec nang cao tiem lyc kboa hpc va giao
dyc Clia quoc gia Do vay, khfing cfi ^ dang ngac
nhien khi nftng suat kboa fapc cfing n ^ va cfait
lupi^ n g u ^ nhan hic ciia Met Nam lufin dupc
xep vao hang kem nhit uong khu vuc Dong Nam
A S£ la khong c^ig bftng neu doi bfii cac nha tri
thiic tinh hoa {rfiai tao ra nfaung thanh ti;u n ^ e n
Cliu ifin hon va cfing hien nhieu hon trong khi xa
bpi kbdng dap iing dii cac dieu kien can tfai^ cfao
cupc sfii^ va cfing viec ciia bp
Ba Id sir chdm tre trong quyet sdch \d hdnh
dgng ciiQ cdc CO quan qudn Hvd sir dung tri thuc
Truoc bpn b^ c ^ van de nay sinfa can dupc
quan tam giai qu> et trong dfii mfii, Chinh pAm
\ a xft bpi nfii chung dft khfing nb^n thuc thiu
dao ve sy can tfai^ pfaai xay dyng va sii dyng
dpi ngu tri tfaiic tinfa faoa cung nhu vai tro ciia
cac Dnh v\fc giao duc kboa hpc va vftn hoa dfii
\fii sy phai trien b ^ vung \"a dai ban ciia dan
tpc Bfii \'9y, hp van efin liing ning va dufing
nhu kbdng tbyc sy nfi lyc de xay dung dpi ngii
ui tiiuc \ a phat triai cac lmh vyc nay Ke tu
nftm 1957 sau vftn k i ^ 'Thinfa sach ciia Dang
Lao dpng Met Nam dfii vfii tri tfaiic" den trufic
nftm 2008, nic la tiudc HNTLT 7 khfia X (2008)
khong cfi chinh sach nao ve tri thiic'^ Trufic dfi,
Nghi quyet ve vftn hfia (1998) dft dftt ra nhi?m
vy \ a \ dyng nen \'ftn hfia mfii \ fii nhieu tinh
chat^-; D?i hpi X (2006) ciia Dang ciing dft xac
dinh "giao due \ a dao t^o cimg vfii kboa bpc
\'a cong ngh^ la qufic sacfa hang diu'^'^ E)ai bpi
x n cua Dang neu ro: "Giao due la qufic sach bang diu Phat trien giao due \ a dao tao nhftm nang cao dan bl, dao tao nfaan lyc, boi dirong nhan t a i G i u y ^ manfa qua trinh giao dyc chii y^u tii trang bi kien thiic sang pfaat trien toan
d i ^ nang lyc va pfaim cfait ngufii hpc, hpc di dfii voi hanh, ly luan gftn vfii thuc tidn"'^ Tuy nhien, cftn cii vao tfayc trang yeu kem nfii chung cua cac Gnh \"yc tren trong giai d o ^ hi?n nay,
CO the thiy cac ca quan quan ly va Iftnh dao cfi tiiim quyen dft khfing quan tam diing miic va trien khai mpt each hieu qua cac chu trucmg, cbinh sach nay gay nen nhimg biic xiie khfing nho trong gifii tri thiic \ a xft hpi
Giao su Chu Hao cbo ring chinh "sy tiiieu quydt tam chinh tri cua Iftnh dao, tii cap cao nhat cbo den co sfi trcmg viec thuc thi chii truong do chinb minh de ra" da kbioi khoa hpc va giao dyc bj xem thufing mpt each bit can nhu upng tfacri kA vira qua'^ Con giao su Hoang Tyy tfai cho ring trong nhieu nguyen nhan dan den giao diu: sa siit, kfaung hoang uien mien, '"phai thira nb^a nguyen nhan chit yeu, nguyen nfaan eiia mpi nguyen nhan, do la Iftnh dao, quan ly "'^ Bao cao mfii nhil ciia Ngan bang The gioi va Tfi chirc Hpp tac \ a Hiat t r i ^ Kmh ta (OECD) (11-2014) cung chi ra ring, mfit trong cac nguyen
nhan khien kfaoa fapc cong ngfae Viet Nam yeu va
kem chinh la do "tiiieu cac cam kdt, sy phfii hpp
va thuc fai^ cbinh sach cua Chinh phii mpt each hieu qua"^ Nliu \ a\, \ e co ban, Chinh phii phai quyet Uet bon tnmg viec giai quyet cac van de ton tai uong boat dfing quan ly, dieu hanh nhftm tfaao go cac r ^ can ve co che, chinh sach dang bftng each nay hay each khac ban chd nftng luc doi mfii \ a sang tao ciia nguon nhan lyc, nhit la cua lyc lupng m tiiirc diu nganh
Ngoai cac han chi, yeu kem co ban k i tren, viec dao tao \'a su dyng tri tfaiic tinh hoa thfii ky
39
Trang 9ddi mdi cdn ddi mat vdi nhiing thach thiic khong
kem phin nghiem trpng khac li: mat can ddi giiia
quy md va chit lupng cua he thdng giao due v i
dap tap; tich biet giira nghien cihi vi giing day;
xa rdi cae chuan muc qudc te trong nghien ciiu
khoa hpc; tfiieu siic hut trong mdi ttudng lim
viec; yeu kem trong sii dung nhan tai v i tfueu
dan chu trong niueu khau, boat dpng
3 Mpt vai khuyen nghj nhim tiep tuc xay
dimg va phat huy vai tro cua doi ngu tri thufc
tinh hoa
VifC xic dinh cac van de yeu kem edn ton
tji nhu tten li co sd de cd tfie dua ra cdc khuydn
nghj ve giii phap nhim xay dyng va phat huy vai
ttti cua til tfiirc tinh hoa tiong giai dojn tiSp flieo
cua tfidi ky ddi mdi d Vift Nam Theo do, hf giai
phap ma chiing tdi khuyen nghi bao gdm:
Mgt td, thong nhdt vd tgo chuyen bien nhgn
thuc cua todn xd hgi ve phdl huy vui tro ciia tri
thirc tinh hoa
Nhjn thiic dung la co sd dd ed hinh dpng
dung nham djt dupc myc tieu mong dpi Bdi
vjy, tfldng nhil va ddi mdi \ a nhjn thuc dupc
cni li giai phap tien phong ttong he giii phap
nham phit huy vai ttd cua tti tfiuc rinh hoa d
Vift Nam Cin tfidng nhit \ a lam chuydn bidn
nhjn tfiirc cua loan xa hpi tir cip lanh djo cao
nhat cho ddn mpi ngudi dan vd vin ii nay
Trong dd nhan tfiiic dung din cua lanh djo
Dang \ a Nha nudc ciing nhu can bp quin ly cac
bp ban nginh la nhan td cd y nghia quan ttpng
hing diu Chung tdi eho ring gidi tti tfiuc tinh
hoa Vift Nam cd ttd tfianh mdt lyc lupng Idn
manh cd dupc sir dyng hifu qua va phat huy
dupc vai ttd cua minh hay khdng phu tfiupc iit
ldn vio nhjn tfiiie cua nhimg ngudi quydt dinh
\ a tfiyc tfli chinh sach tten ba phuong dien chu
yeu sau day:
Thir nhdt, nhjn thtic day du ve vj tri, vai trt
"dJu tau" cua tti tfiiic tinh hoa v i sy cin tbici phii cd cac giai phip de xay dyng dpi ngu niy Idn mjnh ca ve sd lirpng v i chat lupng; ding tfidi, phit huy tdt vai trd cua hp Mjc du ttom sudt tfidi ky ddi mdi Ding v i N h i nudc (fi ci nhimg quan diem dung d i n va nhit quin ve vj tri, vai tio cua ting ldp tii thuc ndi chung song cho den nay, Vift Nam vin "chua cd chidn lupc tflng ttie ve dpi ngu tii ttuic"-' ndi chung v i ddi vdi tti tiiirc tinh hoa ndi rieng ma mdi chi dimg l|i
d cac van bin nghj quydt cua Ding Didu n ^ ly giii tji sao cho ddn nay, tti ttnlc tinh hoa vi hiln tai van chi la mpt tiiieu sd, chua tiijt sy ttd ttianh lyc lupng diu tau dua giip dyc, khoa hpc, vSi hda cua nudc ta tien len ngang tim khu vyc va tfie gidi Do do, rit cin cd mpt chidn lupc cy tbi
de tiiyc hifn myc tieu xay dyng tiianh cdng dgi ngu tii tinic tinh hoa vdri hr each la hjt nhan thiic diy sy phit tiidn cua ting ldp hi tiiirc ndi chunj lim cho dOi ngu niy cd kha nang ddng mpt vai ttd "tfiink tank", "diu tiu" tiijt sy ddi vdi suphal
tiien kinh ti vi xd hpi cua dit nudc Thit hai, con dudng dd dat ddn myc tieu dd B
khdng bang phing v i d l ding Dd cd ttiS tao dpg nen mpt dpi ngu tti tfiuc tinh hoa Idn mjnh trin nen tang tiiyc td cdn nhiiu ydu kdm vi bit c|p nhu hifn nay, Vift Nam sd phii tiai qua mpt chjng dudng dai vdi nhidu khd khan, phuc tjp cin thi)
go tten timg ching nhd dd di tdi dich Nhjn Ihui; niy cho phep cic nha linh dao v i quin ly tranh dupc tam ly chu quan, ndng vpi v i c6 dupc sir chuan bj tdt nhit cho vifc ban hinh nhihig chii tiuong, chinh sich phii hpp vdi tinh Mnh
Thit ba, cjn nhjn tinic dupc tim quan ttgng
Clia hinh dpng vi cac budc di cy tfid ttong vi«c
de xuat v i ttiyc ttii chinh sach Ndi cich khdc phii nhanh chdng bidn ldi ndi tiiinh hinh dgng can nhanh chdng bit tay ngay vio xay dyng vi
Trang 10tfayc tfai cac ke hoach hanh dfing bftng cac chuang
tiinh ke hoach cy the Ro rang, khfing phai ban
than chinh saeh ma chinh la hanh dfing mfii la
khau mau chfit de dat dupc myc tieu phat trien
gifii tii thuc tinh hoa lfin manh Chimg nao cac
nha Iftnh dao va quan ly van chua san sang hien
thyc boa cac myc tieu tiianh cac ke hoach cy the
thi chinh sach sd chi nftm ti^ gjay ciing voi cac
y tufing xa vfii Cbi thfing qua hanh dpng, cac bit
cap, ban chd cung nhu uu diem cua chinh sach
moi bpc lp ra; tren co sfi dfi, mfii co tiie kip tiifii
dieu chinh, bo sung, sua dfii nhftm tiep tyc nang
cao hi?u qua ciia chinh sach de cfi tiie phat huy
den mirc cao nhit siic manh va vai trfi ciia dpi
ngu til thirc tinh faoa ti^ong su n g h i ^ doi mfii va
phat tridn dit nufic
Hai Id, tgp trung xdy dung trudng dgi hgc
nghien ciru ddng cdp qudc te
Vi?t Nam dang phat tiien trong nen kinh td
til tiiiic-ndn kinh td ma tri thiic trfi tiianh dfing
lyc chli yeu ciia tftng trufirng kinh te va tao ra su
thjnh vupng ciia qufic gia Trong nen kinh te nay,
tiufing dai hpc vfii chirc nftng co ban la noi sang
tao tri thiic va dao tao nhan tai cfi vai tix) quan
upng ban bao gifi hit Cac qufic gia cfi tfic dp
phat tiien nhanh nfait fi kfau vyc chau A nhu Nhat
Bftn, Han Qufic, Trung Quoc Singapore ddu
n h ^ thiic rat rd vai trfi trung tam ciia h^ tiifing
d^i hpc dfii voi sy phat trien ciia mmh va lan lupt
sfi hiiu cac tiufing d^i hpc nghien ciiu cfi chat
lupng cao, tuong duong vfii mftt bftng chung ciia
cac nen gifto dyc hang diu the gifii hidn nay
Trong khi dfi, Vi?t Nam dufing nhu rat eham
tie trong v i ^ thyc hi?n van dd nay vfii mpt tiiyc
tnuig cfin nfaieu bat c£^} H$ thong giao dyc dai
hpc dft phat tridn tii lau song den thfii diem nay,
nufic ta van chua cfi mfit tnrfing dai hpc nghien
Cliu (research oriented uruversity) ngang tim khu
vyc va qufic Id cfi kha nftng dam duong vai trfi la
"may cai" san sinh ra nhimg nha tri thiic tinh hoa, nha lanh dao, quan ly tai ba va cac doanfa nfaan xuit sic cho dit nufic Nhu nhan dinh ciia giao
su Dkm Thanh Son ihi "tidn lanh thfi Viet Nam
hien chua cfi mpt trufing dai bpc dii trinh dp de tiang bi cho sinh vien ciia minh nhimg Iden thiic
va ky nftng thiit yeu, va du uy tin dd gioi tiiieu
hp theo hpc tren dai hpc fi cac truotig tfit nhat trdn tiid gifii"- Tinh trang nay keo dai dft khidn cfao Viet Nam chua tiid co dupc nen khoa hpc va gjao dyc tuong xiing voi tidm nang va dftc bidt la cfaua cfi dupc ngufin nhan luc tii tfiiic that sy d ^
ling dupc yeu cau ciia ndn kfaoa hpc cfing n^k
va kinh td moi
Do dfi, cimg vfii vi?c cai each toan di?n ndn giao dyc Met Nam can xac dinh lai vai tro cua trufing dai hpc mpt each hdt siic co ban va tap trung nfi lyc xay dyng it nhit tir mpt den hai trufing dai hpc nghien cim cfi kha nftng canh tianh vd thir hang vfii cac tiufing dai hpc hang diu trong khu vuc va trdn the gioi Trufing dai hpc nay VOT ur each la trung tam nghidn ciiu va
dao tao hang diu sd tia thanfa vuon uom san sinh
nhan tai va nufii dufing nfaimg tiie h^ tri thiic tinh hoa moi cfi sii mdnh dam bao sy phat ttien bdn vimg cho dit nufic
Ba Id cd chinh sdch ddi ngo thoa ^ng ddi vdi cdc tri thia: tinh hoa
Dai ngp thfia dang theo tai nftng va cfing hidn
la dieu kidn can dd nufii dufing va phat huy tai nang cua cac nha tri thiic tinh hoa Dang tide la cho den nay, nhimg bit cap tipng chinh sach dai ngp dl thiic nhan tai (bao gom luong va cac dieu kidn lam viec ) vftn dang tfin tai va trfi thanh mpt lyc can dfii voi su phat tridn cua ting Ifip tri tiiiic nfii chung, bp phan tii thirc tinh hoa uu tii ciia dan tpc Trong dfi, che dp tiin luong chinh
la van dd co ban nhit, nan giai nhit Noi ve cac rao can, trong mfit chuong trinh doi thoai vd gjao
41