Trong xa hdi Viet Nam truyen thdng, gia dinh la mdt don vj co sd rat quan trgng trong ddi sdng cua mdi con ngudi tu khi sinh ra, trudng thanh cho den luc qua ddi.. Khac vdi xa hgi phuong
Trang 1'< • !.! U ' : \:,-i ; , ; \h '•! f
GIA DINH VIET NAM TRONG DIEU KIEN PHAT TRIEN
KINH TE THI TRUING
LE THAO
"Gia dinh la te bao cua xa hoi, la cai noi nudi dudng ca ddi ngudi, la
moi trudng quan trong trong giao due nep song va hinh thanh nhan
each" Tie bao doi nay, gia dinh Viet Nam luon Id cho dua vimg chdc, noi
nudi duong, uom mdm vd gdn ket nhihig gid tri vdn hda tinh thdn cua ddn
tgc The nhung, trudc nhihig doi thay nhanh chdng cua thdi dgi, nhihig
y 9
bien chuyen ciia xd hgi trong qud trinh cong nghiep hda, hien dgi hda, gia
dinh Viet Nam cd cdn giir duoc nhimg net dep truyen thong nhu xua?
Gia dinh Viet Nam truyen thong
-noi bao ton nhihig gia tri van hoa cua
dan toe
Tii xua den nay, d khap noi tren the gidi,
quan niem ve gia dinh hau nhu ludn cd diem
tuong ddng Gia dinh dd la noi tap hgp nhiing
ngudi cd cung chung quan he huyet thdng
gan bd vdi nhau Trong xa hdi Viet Nam
truyen thdng, gia dinh la mdt don vj co sd rat
quan trgng trong ddi sdng cua mdi con ngudi
tu khi sinh ra, trudng thanh cho den luc
qua ddi
Khac vdi xa hgi phuong Tay, noi ma gia
dinh kieu mau bao gid cung chi duy nhat tdn
tai mdt the he chung sdng vdi nhau, khi con
cai den tudi trudng thanh thi viec ra d rieng,
tach khdi cha, me da trd thanh truyen thdng,
gia dinh Viet Nam theo "chuan myc" truyin
thdng bao gid cung la gia dinh "tam, tu dgi
dong duong" vdi nhieu the he cung tu hpp
ben nhau Ddi sdng kinh te theo kieu cung lam, cung hudng, cung sirdi sdng dudi mot mai nha
Hinh anh gia dinh tap trung nhieu the h?
nhu the cd the ndi la mdt dau an rieng, tao nen ban sac dac trung cho tinh than cd ket cdng ddng va ldi sdng trgng tinh, trgng nghia cua ngudi Viet, cd ngudn gdc tir truyen thdng ndng nghiep trdng Ida nudc Nghe ndng tiong Ida theo thdi vu rat can cd sy doan ket giup
dd nhau nen con ngudi sdng rat gan bd, gia dinh nao ddng ngudi thi cang tang them siic ^ lao ddng, hd trg lan nhau trong cdng vifC ddng ang de thu hoach nhanh chdng Cd die ndi gia dinh chinh la noi nay sinh mgi gia trj tdt dep coi tigng truyen thdng cua ngudi Vi?t:
tinh than yeu thuong, gan bd, giup dd lln nhau tiong con hoan nan hay nhiing luc kho khan Khdng chi cd sy gan bd mat thiet giSa
Trang 2mgi thanh vien trong nha, gia dinh truyen
thdng cua ngudi Viet cung giu mdt mdi quan
he than thiet vdi hang xdm lang gieng dl
tuong trg lan nhau mdi khi "tit lira toi den"
Thdi^ xua, khi khoa hgc - ky thuat chua
phat trien nen nghe ndng phu thudc nhieu vao
thdi tiet Do dd, kinh nghiem cua nhiing
ngudi ldn tudi rat dugc xem trgng Dieu nay
cung da gdp phan hinh thanh nhiing quan
niem chuan myc tiong xa hgi bay gid - ngudi
gia, nhiing bac cao nien bao gid cung dugc ca
ne, kinh trgng Trong gia dinh, cung tu dd
hinh thanh mdi quan he theo kieu tdn ty, thu
bac - ngudi sinh ra trudc la bac tren, ngudi
sinh ra sau la bac dudi Trong gia dinh ngirdi
dung dau la cac cu cao tudi, cd tieng ndi
quyet diidi mgi viec trong nha va dugc con
chau ne trgng Ngudi ldn tudi quyet dinh mgi
viec do kinh nghiem va ngudi nhd tudi phai
tuan dieo, truyen thdng "cha me dat dau con
ngdi do" cung xuat phat tir nhiing can tinh
gdc re nay trong ddi sdng cua gia dinh
Viet Nam
Cung vdi nhiing mat tich eye the hien cac
gia tri tdt dep nhu tinh than tuong than tuong
ai, nhiing chuin myc dao due thi gia dinh
Vi?t Nam vin tdn tai nhung mat trai cua nd la
thilu tinh thin dan chu Mgi viec trong gia
dinh (dac biet la tiong vin de hdn nhan) hau
nhu dugc quylt dinh bdi nhung ngudi cd vai
vl ldn, nhiing bac tindng thugng vdi dc gia
trudng nhieu khi den muc eye doan
Tuy cd nhung diim ban chi, nhung nhin
chung gia dinh Viet Nam ndng nghiep cd
truyin vin la noi hdi tu nhung gia tii dao due
tdt dep La noi ngudi tie tdn kinh, ne tigng
ngudi gia, cha me thuang yeu con cai, con cai
hiiu thao vdi cha me Do ngudi Viet Nam
truyin thdng It chu trgng den con ngudi ca
nhan ma ludn dl cao cdng ddng tap the, chu
tigng "cai ta" nhilu hon "cai tdi", diam chi
gilu di "cai tdi", sin sang hy sinh "cai tdi" vi
lgi Ich chung, xu hudng giai quylt khi cd
xung dot la "hda cd ldng" nen nhung mau
thuan trong gia dinh Viet Nam truyen thdng hau nhu it khi xay ra va neu cd chi can cac bac be tren len tieng la giai quyet dugc ngay, tinh trang ly hdn hau nhu d con sd thap va nhin chung, mgi thanh vien deu cd y thuc giii gin hanh phuc, bao ve sy yen dn cua gia dinh
Gia dinh va nhimg bien doi cua no trong thoi ky hoi nhap
Xa hdi ndng nghiep truyen thdng dan chuyen sang thdi dai cdng nghiep hda, hien dai hda cung vdi qua trinh dd thi hda ngay mdt nhanh chdng Trong gia dinh thdi hien dai, dac biet d cac thanh phd phat trien khdng cdn ldi sdng nha ndng theo thdi vu niia, trong
CO cau gia dinh cung bat dau cd nhiing bien chuyen manh me
O thdi diem hien tai, kieu gia dinh "tam,
tu dai ddng dudng" hau nhu da trd nen rat hilm hoi Phd bien d cac dd thj bay gid la gia dinh mdt hoac hai the he va hau nhu xu hudng chung cua cac cap vg chdng la sinh rat
It con Do ddi sdng hien tai phat trien nhanh chdng, mgi ngudi deu bj cudn hut theo cdng viec dl kiem them thu nhap nen viec sinh It con cung la dieu de hieu Mdt mat, vira cd thdi gian tap trung cho cdng viec, tim ngudn thu nhap cao; mat khac, lai cd dieu kien kinh
tl dl cham lo cho con cai tdt hon Trong mdt
xa hdi phat trien, ddi sdng cua con ngudi dugc cai thien dang ke, thu nhap tang cao da tao diiu kien nang cao chat lugng sdng con ngudi, moi thanh vien trong gia dinh^ vi the
ma cung cd nhieu co hdi de phat trien loan dien ban dian ' ,
Vin dl binh ding gidi cung dugc chu trgng va dl cao, ngudi dan dng - ngirdi cha trong gia dinh khdng cdn nam ddc quyen kinh te ma ngudi phu nu cdng da bat dau budc ra xa hdi dl khing dinh vi tri cua ndnb trong sy ddng gdp vao ngudn thu nhap cua ca gia dinh Nep sdng tdn ty, gia trudng theo kilu "cha me dat dau con ngdi dd" cua gia
Trang 3dinh truyen thdng dan dan bj xda bd Thay
vao dd la tinh than dan chu trong hau bet cac
linh vuc Dac biet ddi vdi the he tre ngay
cang cd nhieu co hgi, dieu kien de tiep xuc
vdi nhiing tien bd cua thdi dai, khoa hgc - ky
thuat va cdng nghe, tiep nhan nhiing trao luu,
xu hudng van hda mdi cua the gidi Do dd,
trong hg cung bat dau hinh thanh nep suy
nghl ddc lap, dan chu ban, ty do ndi len y
nghl, tinh cam cua minh ve mgi van de ma hg
quan tam Va nhiing bac cha me thdi hien dai
cung da quen thudc vdi dieu dd, chap nhan
cho con cai mdt "khoang trdi rieng"
Tuy nhien, mdi trudng xa hdi mdi cung
bat dau nay sinh nhiing mat trai cua nd Khi
sd vu ly hdn - tai hdn cua gia dinh thdi hien
dai gia tang da gay nhiing tac ddng xau den
sy hinh thanh va phat trien nhan each d
nhung ngirdi tre tudi Chay theo cdng viec,
nhieu bac cha me da "bd quen" con cai cua
minh, chi nghl don gian rang chu cap tien bac
la du trong khi chung dang d do tudi hinh
thanh nhan each, de bj anh hirdng bdi nhiing
tac ddng xau cua mdi trudng xung quanh va
rat can sy dinh hudng cua gia dinh O khIa
canh nay, chuc nang giao due, thda man cac
nhu cau tam - sinh ly, tinh cam cua gia dinh
hien dai hau nhu hoan toan hi lang quen
Theo sd lieu dieu tra cua Uy ban Dan sd,
Gia dinh va Tre em, Bd Van hda The thao va
Du lich, Tdng cue thdng ke phdi hgp vdi Quy
Nhi ddng Lien hiep qudc, sd vu ly hdn ludn
cd chieu hirdng tang nhanh theo cac nam
Nam 2000 gin 52.000 vu, nam 2001 cd
54.000 vu, den nam 2005 tang len 65.929 vu
Cung theo dieu tra nam 2006, ty le ly hdn d
thanh thj ludn cao ban d ndng thdn (3,3% so
vdi 2,4%) Trong dd, hau bet nhung ngudi tra
ldi phdng van deu la ngudi da lap gia dinh va
cd con cai
Trong gia dinh Viet Nam truyen didng,
biia com gia dinh la mdt hinh anh diin hinh
nhat, the hien tinh cdng ddng, su gan ket giiia
cac thanh vien trong gia dinh Tuy nhien,
trong thdi hien dai, khi nhiing phan an fastfood tii phuong Tay da bat dau xuat hien
d Viet Nam thi nhiing biia com gia dinh cung dan thua vang Hinh anh ca gia dinh nhilu ngudi quay quan quanh mam com nhu truyen thdng da trd nen hiem hoi, bdi le cha me thi
lo cdng viec, con cai cung ban hgc hanh (hpc chinh quy rdi lai hgc them) Cho nen biia com gia dinh - vdn rat quan trgng ddi vdi ngudi Viet Nam truyen thdng, cang trd nen chieu le, con ngudi da quyet dinh "hy sinh" nhung nhu cau trao ddi tam tu, tinh cam cda minh qua biia com, chap nhan nhiing bira an qua loa de "dam dau" vao cdng viec - cung ddng nghia vdi viec ngay cang tien gan hon den ldi sdng thirc dung phuang Tay ma xa rdi nhung gia tri van hda cd truyen cua phuang Ddng
Cac the he trudng bdi trong gia dinh hien dai hau nhu cung khdng cdn vi tri "chu dao" nhu ddi vdi gia dinh truyen thdng Da sd cac
cu dng, cu ba deu khdng the sdng tiong mot khdng gian chat hep vdi tdc do phat trien nhanh chdng nhu d cac dd thi ldn Con chau cung It cd thdi gian quan tam den dng ba mdt phan do cdng viec qua ban rdn da tao nen tam ly tdi phan, cd don ddi vdi nhiing ngudi cao tudi Cho nen giai phap pho bien la hau nhu ngudi gia chgn each d lai que, bam giu mardi dat que huong chu khdng the sdng cung con chau noi phd phudng chat hep, thieu su quan tam, cham sdc lan nhau
Mdt dieu quan trgng nua, xa hdi hien dai
da hinh thanh nen mdt khodng ngdn cdch vo
Kinh giiia cac the he dng ba - cha me - con
chau Do mdi ngirdi deu ban rdn viec rieng nen hau nhu sdng chung dudi mdt mai nha
ma It cd thdi gid trd chuyen vdi nhau It cd nhiing biia com gia dinh dam am, mgi ngirdi chia se vdi nhau nghe nhung vui budn trong cudc sdng Cho nen mdi cd tinh trang: Ong khdng the hieu tai sao chau lai cd nhung each
cu xii "ky quae", nhiing ldi an mac "quai dan", nhihig ldi ndi "khd hieu" Chau dii
Trang 4khdng the tin dugc dng sao lai "co Id si" din
the, khdng "thuc thdi" din thi, khdng the
hieu dugc tham chi may tinh la cai gi
Cd the ndi, ldi sdng thyc dung, Ich ky, ddi
hdi ty do ca nhan thai qua trong thdi hien
dai da dan lam niai mdt nhung gia tri dao due
tot dep, vdn la nen tang truyin thdng cua gia
dinh Viet Nam - khiin nd mit di cai ban sic
van hda vdn cd Ma mit di ban sic van hda,
nghia la chung ta da tij danh mit chinh ban
than minh
Tumig lai cua gia dinh Viet Nam
Gia dinh la mdt tl bao cua xa hdi, cho du
phat trien theoxu hudng nao thi diiu cdt ldi
cua gia dinh vin phai duy tri dugc cac chuc
nang co ban cua nd bao gdm chuc nang duy
tri ndi gidng, bao dam kinh tl va to chuc ddi
sdng, giao due va thda man cac nhu ciu tam
-sinh ly, tinh cam Danh gia cao tim quan
trgng cua gia dinh trong sy phat triin cua thdi
dai mdi, Dang va Nha nudc ta da dua ra
nhiing chien luge, djnh hudng co ban dung
dan trong muc tieu xay dyng gia dinh mdi
thdi hien dai:
Mgt la, xay dyng gia dinh mdi d nudc ta
hien nay phai tren co sd ke thua, giii gin va
phat huy cac gia tri tdt dep cua gia dinh
truyen thdng Viet Nam, ddng thdi tiip thu
nhung gia tri tien bd cua thdi dai ve gia dinh
Ngirdi gia hudng ndi, la noi luu giu nhung
gia tri truyen thdng Ngudi tre hudng ngoai,
la noi tiep thu cac gia tri mdi dinh hinh Giua
nhiing the he nay can thudng xuyen cd sy
quan tam, cham sdc, thau hieu lan nhau de
tiao truyen cho nhau nhiing gia tri tdt dep ma
minh dang sd hihi Cd nhu vay mdi thuc hien
dugc muc tieu vira giu gin, phat huy nhung
gia tri truyen didng, vua tiep thu nhung tien
bd cua thdi dai mdi
Hai la, xay dung gia dinh mdi tren co sd
quan he hdn nhan ty nguyen, tien bd, bao
dam quyIn ty do ket hdn va ly hdn
Hdn nhan Ur do, ur nguyen tren co sd tinh yeu chan chinh la diiu cdt ldi dl giu gin hanh phuc gia dinh, gdp phan chong lai nhung mat tieu eye trong ddi sdng hdn nhan nhu nan bao hanh, ngoai tinh Tuy nhien, quan he hdn nhan tu nguyen cung cin cd sy trao ddi, ddng gdp y kien cua cac bac cha me bdi dly la nhung ngudi di trudc, da cd nhilu kinh nghiem Nhung y kiln dd cd the giup ngudi tre tranh roi vao tinh trang quen bill chdng vanh, ket hdn chdng vanh rdi cung chdng vanh ly hdn, de lai nhung do vd mit mat ldn trong ddi sdng tinh thin Quan he hdn nhan
ty do cung bao dam quyIn ty do ly hdn khi trong ddi sdng gia dinh cd nhung mau diuln, xung dot khdng the hda giai
Ba la, gia dinh mdi a Viet Nam dugc xay
dyng tren co sd cac quan he binh ding, thuong yeu, cd trach nhiem ciing chia se, ganh vac cdng viec cua cac thanh vien de thyc hien cac chiic nang co ban cua gia dinh
va nghia vu xa hdi ' Binh dang gidi trong thdi hien dai phai
dugc phat huy, khdng cdn kilu chdng di lam,
vg d nha ndi trg niia ma ngudi phu nu hoan toan cd ty do de deo dudi cdng viec yeu thich cua minh, ngudi chdng cung chia se vdi vg cdng viec "tham lang khdng ten" Sao cho mdi ngudi deu cd trach nhiem vdi gia dinh, yeu thuong lan nhau de cung nhau xay dip mdt gia dinh hanh phuc ben vung
Bon la, xay dyng gia dinh mdi d Viet Nam
hien nay gan lien vdi hinh thanh va xac lap, cung cd tung budc cac quan he gin bd vdi cdng ddng, vdi cac thiet che, td chdc ngoai gia dinh de mgi ngudi trong gia dinh khdng chi cd trach nhiem, yeu thuang diim bgc lan nhau ma cdn phai xay dyng nhiing mdi quan
he tdt dep, se chia vdi nhiing ngudi chung quanh va de ciing nhau xay dyng mdt xa hdi tien bd, cdng bang, dan chu va van ndnh •