tinh due: lien quan den cam xuc tinh due va hanh vi tinh due; sexual orientation - dinh hUdng tinh due: viee ehpn Ida ngUdi ban tinb, ed the la ciing gidi ddng tinh hay khac gidi.. dinh
Trang 1Social Sci 2015 Vol 60, No 5, pp 107-113
This paper is available online at http://stdb,hnue.edu.vn
CO sd TAM LI HOC CUA sir PHAT TRIEN G I 6 I
T r i n T h i M y L U d n g
Khoa Tdm li- Gido due TrUdng Dgi hgc Suphgm Hd Ndi
Tom tat Su phat trien gidi la van de phflc tap, nhay cam va con it dUdc nghien cilu cf Viet ldn Xuat phac cfl chUc trang urao lUu xa hdi ve nhu cau dUdc binh ding, ton trpng ctia ngUdi dong tinh, song tinh; tfl nhflng kien nghi cua mpi so cd quan to chflc Nha nUdc vdi Quoc nen viec nghien cflu nhin nhan khoa hpc ve st/ phat tnen gidi trong xa hdi hien nay l i bflc thilt, trong do co cd sd tam li hpc ma noi dung bai bio d l cap Ve cd ban sU phat irie'n gidi bao gdm cic giai doan: dinh dang gidi tinh, nhan dang vai trd gidi va dinh hudng linh diic,
Su phat ttien nay chiu chi phoi bdi hai nhom yeu to chinh: smh hgc va lim ly xa hdi
Tfi" khda: Phit ttien gidi dinh dang gidi tinh vai tro gidi, nhan dang vai ttd gidi dinh
hudng tmh due,
1 Met dau
v i n de gidi l i rapt v i n de thu hut dUde sU quan tam cua nhifiu n h i nghifin cflu tten the gidi
v i Viet Nam bdi sflc anh hfldng cila nd d i n ddi sdng cua con ngfldi la rit Idn Da ed nhilu nha nghifin cflu trfin the gidi [2-7] d l cap den vin d l n i y nhfl: A Bandura va W Mischel, D, Brown,
J Stoekart S Thompson M Jonson, L Langlois, A Downs, V E Kagan L V Berno-Belenkur Tuy nhien, d Viet Nara, sU phat trien gidi la radt v i n de phflc tap nhay cam va edn it dddc ngbifin
cflu Cac nghien cflu dk c i p ldi van d l n i y cdn rdi rac chua lUdng xflng vdi t i m quan trpng cfla
vin de va chda cd rad hinh ngbifin cflu ti luan sau v l t i m li hoc
Ban v l sfl p h i t trien gidi tdn tai nhieu cac cich nhln nhan va quan diem khac nhau Chang han, theo T S Nguyfin Vin Dong [1], sU phil ttifi'n gidi trai qua cac giai doan: sd phat trien eua mau gidi va n h i p vai gidi (cu the: n h i n dang gidi phan bifit gidi, flng xfl gidi) Tuy nhifin, trong nghien cflu nay, chung tdi chia su p h i l trie'n gidi thanh c i c giai doan sau dinh dang gidi linh, n h i n dang vai trd gidi va dinh hudng linh due
2 Noi dung nghien cuTu
De'tim hie'u sU phit ttien gidi, trUdc tifin chung ta c i n ehu y rapt sd thuit ngfl sau' Tinh due (sex) va gidi tinh (gender) deu dfldc sfl dung de ndi v l nam hay nfl theo sinb bpc; gender mdentity
dinh dang gidi tinh: sU y tbfle cua tre v l gidi tinh eua minh; gender role vai trd gidi; sexuality -Ngay nhan bai: 15/1/2015 -Ngay nhan dang: 01/5/2015
Lien he Tran Thi My LUdng, e-mail" tranmyluonghnue@gmaiI com
Trang 2tinh due: lien quan den cam xuc tinh due va hanh vi tinh due; sexual orientation - dinh hUdng tinh due: viee ehpn Ida ngUdi ban tinb, ed the la ciing gidi (ddng tinh) hay khac gidi
2.1 Dinh dang gidi tinh (Gender Identity)
2.1.1 Hieu ve dinh dang gidi tinh
vin dfi gidi la radt vin dl thu hut dddc sfl quan tira cua nhilu nha ngbifin cflu trfin the gidi
va Viet Nara bdi sflc inh hfldng cua nd den ddi sdng eua con ngUdl la rit Idn
Khi ndi vl gidi can cd sU phan biet rit rd rang gifla gidi va gidi tinh Gidi tinh do sU khac bifit ve rait sinh hpe tao nfin Gidi do xi hpi tao nfin, do xi hdi quyet dinh chfl khdng phai do sU khac biet ve raat sinh hpe gifla nara va nfl VI the ndi dung ciia khai nifira gidi cd thfi' thay ddi theo tflng thdi dai, tflng nln van hda Ve cd ban cd the hifi'u gidi la rapt phara Iru cbi vai trd, ttich nhiem, hinh vi each sdng mdi quan he cua nara va nfl trong xa hdi
6 mflc do nhan thflc ban dau dinh dang gidi tinh dUdc hilu nbu la nhflng ghi nhan eua tre ring tre thupe thinh vien ciia mdt gidi, Sloller (1964) da dung thuit ngfl "dinb dang gidi tinh cdl Idl" (Core gender identity) nhim ndi dfin sU phit trien mpt cam nhin cd ban ve vific thudc ve rapt gidi tflc la y thflc mi tre do la mdt ngUdi nam hay nfl 0 mflc do flnh cam, cam nhan thudc vl rapt gidi bdc Id gii tti vl eim xuc, vi tte ttai nghifira rapt cara nhan thoai raai hay an loan lfl viec minb litrai hay gii,
S Thompson (1975) chia sfl dinh hinh gidi eua tre thinh 3 giai doan: tre bilt ring ed ton tai bai gidi (nam va nfl) - nhin dang gidi; tii xic dinh ralnh thudc vl rapt ttong hai gidi nay - ddng nhat gidi vi dUa vao sfl xic dinh dd tre thUc hien nhflng hanh vi tUdng xflng
Mpt sd nha nghifin cflu khae thi lai chia ra bon giai doan dinh dang gidi tinh: tre xic dinh ralnh thude vl rapt gidi nara hay nfl; tre hieu rang gidi linh la vinh vifin va khdng the' thay ddi; tre raudn trd ihanh be trai hoae be gai tdt nhit, tte bat diu kifi'm soil hinh vi cua minh dfi' thich hdp vdi gldi ma tte xac dinh
Dfin khoang 2 - 3 tudi phin ldn nhflng be ttai thfl di giiy nfl chdi vdi dd rai pham vd tinh
cd dUdc, sdn mdng tay, mdng chin NhUng khi da ket thuc giai doan nhan dang gidi u'nh, tre hieu dddc ring nhflng hanh vi dd chi danh cho con gai Giai doan trfldc tudi hpc d ire hinh thanh nhflng hifi'u biet vl sU khac bifit gidi d dd chdi, quan ao, hinb ddng (L Serbin et at., 1993) Theo tdng ket y kien cua rat nhilu nha nghifin cflu (Connor, Serbin, 1977, Liss, 1981; M.O'Brien, 1992; S Berenbaun, M.Hines, 1992): cic be trai chon do chdi ciia minh la d td, dd chdi vu khi, dung cu lao dpng; cdn cic be gai thl chon bup be quin ao cho bup bfi, nhflng dd chdi lifin quan din dung cu ndi ttd [2]
Nhung cimg vdi sU trUdng thinh, sU nhin dang gidi tinh dau tien eua tre ed the' thay ddi
Vific tu dinh hinh mang tinh lira U ve gidi bat diu tfl nara hai tudi va dUdc khang dinh d ludi thfl
ba 0 gldi han tudi nay 75% tte biet minh la ttai hay gai Tre cd the' phin bifit cac be ttai hoae be gii khac nhdng d ba tudi tre chi phin bifit dfldc nhflng diu hifiu be ngoai nhu quin ao, kifi'u tdc Tre cho rang gidi tinh cd the' thay ddi [3]
Cac nghifin cflu da chflng minh rang: d cac be trai hinb thinh y thflc vl vai ttd gidi sdm hdn
d cic be gai Theo kit qua nghifin cflu eua D Brown (1975), ttong giai doan tfl 5 den 11 tudi quan niem ve vai trd gidi ciia cie be ttai ludn rd ring, dflt khoii hdn so vdi cac be gai
Nhu vay, hie'u bill gidi tinh diy du dUde phat trie'n din trong 3 bUdc sau: Gpi ten gidi tinh: khi 2 hoac 3 tudi tre con hifi'u minh la con trai hay con gii vi tfl gpi tfin phu hdp Su on dinh gidi
Trang 3tinh: trong nhflng nam trddc tudi din ttUdng, tre bat diu hie'u ring gidi tinh mang tinh dn dinh: eon ttai ttd thinh din dng va con gai ttd thanh dan bi Tinb khdng ddi gidi tinh: lfl 4 din 7 ludi hiu hel
tic hieu ring nam rinh va nfl tinh khdng tbay ddi trong cie tinh hudng hoac theo y mudn ei nhin
2.1.2 Roi loan dinh dang gidi tinh (Gender Identity Disorder)
Thdng thudng, chin doin rdi loan dinh dang gidi dUdc thuc hifin khi ddi lddng cara nhin tbay ehinh minh bi mic ket trong hinh the' gidi tinh hifin cd va trai nghifira nhflng cam nhan khd chiu Rdi loan nay khdng chi lien quan dfin sU khdng thoii raii vdi vai trd xi bdi cua gidi tinh rainh raa hdn nfla rfliflng ngfldi nay luon khd chiu vdi gidi u'nh sinh hoe cila minh vi thudng xuyen mudn thay ddi nd
V.E Kagan (2000, Russia) khing dinh: can cfl vao nhflng diu hieu sau diy ed the nhin bilt
vg sfl lech chuan trong dinh dang gidi tinh cua tiiilu nifin: lUa chpn dd ehdi dam nhifim nhflng vai ctia gidi khac ttong cic trd chdi; raong raudn sau nay ldn len ed the ttd thinh din dng (ddi vdi cie
be gai) va trd thanh dan ba (vdi cie be ttai); bit chudc nhflng hanh vi cila ngUdi khac gidi; raong mudn ddi gidi tinh vi tfin gpi; trong giac md tre thiy minh d vai ttd gidi khie thieh in mic va cd xfl nhfl rapt ngfldi khac gidi [2]
Rdi loan djnh dang gidi cd bieu bifin rd ngay ca d tte nbd Rdi loan dinh dang gidi u'nh bat diu bieu hien d khoang lfl 2 - 4 tudi Tre nam thfldng vdi bifi'u bifin rdi loan dinb dang gidi u'nh cd
so lUdng VUdt trdi hdn tte nfl Phan ldn tte cd roi loan dinh dang gidi linb khdng bieu bifin trieu chflng nfla khi d tuoi vi thanh nien NgUdi ta khdng rd cd phai do cam nhin cua tte giara di hay
do tte hpe dfldc cich de dinh hfldng tai hoac phdt Id nhflng cam nhin nay bdi do nhflng biu qua
xi hdi ddi vdi tte Vao giai doan sau cua tudi vi thanh nifin, theo thdng kfi ciia eae nhi nghifin cflu 75% tre nam cd rdi loan dinb dang gidi sfi phit ttien dinh hudng ddng tfnh luyfin ai hay lddng tinh Trong mpt nghien cflu cua minh vio nam 1998 LV Berno-Belenkur (Russia) va mdt sd nha nghifin cflu khic di chflng minh ring: sU lech chuan ttong dinh hddng gidi tinh cd thfi' bat ngudn tfl nhflng nguyfin nhan sau: Sfl dung chit kich thich nhu rfldu, ma tuy ; mac cam vl ban than (hinh the, sflc khoe ); hoin eanh gia dinh (bi anb hudng lifiu cue lfl quan he cha-rae, anh era ); sU that bai trong ddi sdng rieng tU (tinh yeu, quan he gidi tinh diu tifin ); bi Idi dung tinh due khi cdn nhd; khdng thich flng dUdc vdi xa hdi; bi anh hfldng cfla mdi trfldng hoat ddng [2]
2.1.3 Cd chl cua rdi loan dinb dang gidi tinh (Etiology & Pathogenesis)
Cd nhieu gia thuyet dfldc dil ra khi nghifin cflu vl rdi loan dinh dang gidi tinh, nhflng khdng
cd gia thuyet nio cd thfi' giai thich dupe tit ca Dfldi diy ehung toi se dl cap din cd che sinh hpe
va cd chl tam li xa bdi ttong vific giai thich nhflng rdi loan dinb dang gidi linb [9]
Tbeo cac cd cbl sinh hpc: Tre cd rdi loan dinh dang gidi khdng bifi'u hifin nhflng diu hieu Ichie biet rd ring vl rait cd the, dieu niy cd the' loai ufl cie bit thddng vl ndi till td trudc srah Vi thfi, cac nghifin cflu vl nhflng inh hudng cua sinh hpc den sfl phit ttifi'n rdi loan dinh dang gidi tap ttung vao cic yeu to nhd: mflc dd boat dpng, can nang luc srah thuan tay, ti lfi gidi linh d anh chi
em va thfl tu tre dUde sinh ra, bifi'u hifin hinh thfi'
Theo cac cd chfi tam li xa hdi: Cd chl lira ti xa hdi chii yiu tim hieu sfl anh hfldng ciia sfl quy dinh gidi tinh Ifle sinh, sU Ua thieh radt gidi tinh trfldc ktii sinh tfl cha me, radi quan he gifla tte va den sU xuat bifin binh vi gidi tinh cheo (cross-gender) ttong nhflng nim diu ddi ciia tre [8]
Sd da ttiich radt gidi tuih trddc kbi sinb tfl cha me, Cha me IhUdng bay ed bifi'u hifin Ua thicb mdt gidi tinh nao do trudc khi sinh em be Theo nghifin cflu tren the gidi, ngUdi ta thiy ring 6
Trang 4nhflng tre nam cd rdi loan dinh dang gidi cha me fldc md cd con gii thudng di kem vdi gia dinh
cd ddng con trai, cang nhflng tan mang thai ve sau thl cac ba me lai cang mong cd con gai, ti lfi nay cao hdn so vdi cac gia dinh cd ei con trai lin con gai (Zucker vi cdng su 1994)
Ciing ed xa hdi vl hanh vi gidi tinh cheo (Cross-gender behavior): Cac ba me eua Ire bi roi loan dinh dang gidi thfldng dl chip nhan hay khuyin khich cic hanh vi nfl tinh vi it khuyen khich hanh vi nam tinh hdn so vdi nhflng bi me cd tre trai binh thfldng Mong raudn ed con gai qui mflc
mi khdng dUiJc cd thl dan din nhflng diu hifiu nhU' cd y mac dd nfl va de' tdc dii cho eic be trai, ttam cara
Mdi quan he gifla tre vi cha: Tre nam bi rdi loan dinh dang gidi thudng cd sfl lfi thudc ve tinh cam vdi me qua raflc vai ird ciia ngfldi cha khdng hien dien
Nhflng bie'u hifin lira bfinb U chung cua ngfldi me: Me ciia nhflng tte cd rdi loan dinh dang gidi hay cd vin de ve tam benh li hdn nhfl: trim cam, rdi loan im anh cUdng chl T^m benb Ii lira cho ngudi me khdng cd kha nang the' hifin cam xuc ddi vdi tre, dieu niy din din sU lo ling va rait an toin d tre va c6 thl gdp phan lira khdi phat rdi loan dinh dang gidi,
Ngoii ra edn cd nbilu yiu td gdp phan vao viee hinh thinh rdi loan ttong dinh dang gidi tinh eiia tte nhU: nhflng dac diera tinh each, khi chat cua ire, mdi quan he vdi me, vi tri cua ngUdi cha trong hfi thdng gia dinh
2.2 Hieu ve vai tro gidi va nhan dang vai tro gidi
Trong linh vfle khoa hoc xa hdi va nhan van, vai ttd gidi dUde hifi'u la rapt loat cac hinh vi cua nam gidi vi nfl gidi trong mdt hfi thdng hay rapt nhdra xa hdi nhit dinh Gidi tinh la mdt yfiu
to trong he thong gldi, dfldc coi la sd sap xIp ma nhd dd xa hdi chuyfi'n tfl ban nang gidi linh sinh hpe thanh san phara cila hoat ddng con ngUdi
Trong xi hfii hoc, ngfldi la sfl dung nhflng khac biet gidi tinh dfi' giai thich vi hdp phap hda
sU phin edng lao ddng trong gia dinh vi xi hpi (vai ttd gidi)
Nhflng thip ki cudi cua thl ki XX, vai ttd gidi dfldc bifi'u la kieu hanh vi, boat ddng mi xa hdi mong ddi phu nfl vi nam gidi phai thflc hien
Tdm lai, ed the hie'u vai trd gidi la nhflng edng vific va hanh vi eu the ma xa hdi irdng chd d radt ngudi phu nfl hay mdt ngfldi nam gidi
Khi xem xet ve vai ttd gidi ngfldi ta xem xet tren ba phfldng difin: Vai ttd gidi ttong san xuit, trong viec sinh san, nudi dudng vi vai trd edng ddng
Vai trd gidi la do nhflng yeu to xa hdi quy dinh va vai trd nay eung anh hfldng siu sac ngUdc trd lai ldi cae khia eanh, linh vUe khac nhau eua ddi sdng xa hdi Vi viy ein nhan thflc ve vai ttd gidi mdt cich dung din sao cho mdi ea nhan khi xic dinh cbo ralnh mdt vai trd mi d vai ttd do hp dddc sdng mdt each thoai mii, dfldc the hien het kha nang, ning tUc eua ralnh, cdng hien cho sU phat ttien cua xa hdi, cua ban than va gia dinh
Kien thflc ddng vai trd quan ttpng ttong viec hinh thinh vai ttd gidi Tre con nhin bifit vai trd vl gidi nhu the nao? Hpc lap chinh la phUdng tifin chu yiu, Cic nghifin cflu da chi ra rang: cha rae (va nhflng ngUdi tdn khic) mieu ta va cU xfl vdi be trai vi be gai boin loan khac nhau It nbit,
hp cung cu xfl ed phin khic biet bdi vl chinh ban thin hp eiing la nhflng ngfldi tilp nhin vai ttd gidi vi do dd ho nhan thflc tre con ti khac nhau Ve raat ttuyln thong ngUdi cha ehi cho con ttai each xay dung, sfla chfla dd vit, trong khi cac ba me day con gii ttdng nha, thdi edm, khiu vi Dieu nay di sudt thdi thd be va nien thieu cfla tre nho Theo each niy tte con nhan dUdc sd tin
Trang 5ddng cila cha me bang cich luan theo nhflng ki vpng ve gidi vi chip nhan nhflng vai ttd theo tip quan va van hda - tat ca nhflng dilu niy tilp luc cung ed bdi tie nhan xi hdi, chang han nhfl truyin hinh Vific hpc vai trd ve gidi ihudng xuit hien trong bdi canh van hda, xa hdi, cac gii tri tfl cha rae va xa hdi dflpc ttuyln Iai cho tte nhd d nhflng the he tilp tiieo
Theo li thuylt "tap quen xi hdi" ciia A Bandura va W Mischel tre tap quen vdi vai trd gidi u'nh giong hfit nhfl tip quen vdi hanh vi xa hdi khac bing cung ed vi quan- sat Cha rae va nhflng ngfldi khic dinh hinh vai trd gidi thich hdp d tre con vi tre tap quen nhflng gl mi nen vin hda do cho la hanh vi tiiich hdp (doi vdi nam vi nfl) bing vific quan sat ngfldi ldn va nhflng ban ddng tudi hinh ddng
Tbeo Williams va cac cdng sU (1975) d Mi, cha me dinh hudng gidi linh cho con rainh pbu thupc vio gidi linb cua tre (ve mat sinh hpc) vi du: trd thinh ngUdi dan dng dich thflc phii y chi
tu tin, eflng rin, thdc tfi, binh tinh vi ding lin ciy; cdn trd thanh ngUdi phu nfl thtic sfl thi phai diu dang, phu thupc nhay cam, nilm nd va md mdng.,,
J Stoekart M Jonson (1989) va L Langlois A Downs (1980) da dfla ra kit luin rang: cba
me khdng y thflc ve vific dinh bfldng hinh vi chuan eho gidi tinh cua tre vi tiiUdng khdng thifin cam vdi nhflng hinb vi khdng tfldng xflng vdi gidi tinh
Vai ttd ve gidi chap nhin tfl thdi thd be thudng diiOz mang tbeo eho den khi da Idn (3 nha
con ngudi cd nhflng gia dinh nhit dinh lifin quan din vific dda ra quylt dinh, den trich nhifim cdng vific tai chfnh vi cich nudi day con cai Ci ndi lira viec, con ngUdi cd nhflng gia dinh lifin quan den viec phin cong Iao ddng, quyfin ban va cd ciu td chflc Dilu nay khdng nham dfi' ndi rang vai ttd gidi la tdt hay xau Ddn thuan nd tdn tai va la thflc te ttong cupc sdng cua hiu bit mpi ngfldi vin de dat ra li gia tri cua nd pbu thudc vio cae ca nhan va cac nhdra lifin quan Ddi vdi rapt s6 ngudi, nhflng vai trd gidi ttuyen thong raang lai sU an loan - mdt ldi nhac nhd bat bien ve viee mpi thfl da, dang vi se nhd the Doi vdi nhflng ngUdi khic, nd la ngudn gdc gay ra nhflng ban chfi va that vpng - mdt Idi nhac nhd bit biln vl vific mpi thfl da, dang va se khdng can nhfl thfi
Ngiy nay, nhan dang ve vai trd gidi trong cudc sdng cua ca hai gidi cd nhflng thay ddi dang ke' Vai ttd va ttach nhifim cua nfl gidi vi nara gidi trong nhflng vific thara gia edng vific gia dinh; tham gia cdng vific san xuit, thara gia cdng viee cdng ddng do cd sd thay ddi trong ndi ham cic nhin id xi hdi chi phdi din sfl hinh thinh nhan dang vai trd gidi cua mdi ca nhin
Trong mdt nghien cflu raa chung tdi tiln banh dieu tra tten 215 hpe sinh rapt trfldng THPT ngoai thanh Hi Ndi Kit qua nhan dUdc nhfl sau:
Quan niera ve vai trdcuangUdi Iru cdl vekinh tl trong gia dinh 73.1% hpe sinh dUdedieu tta eho rang dd la vai ttd ciia ngfldi dan dng, ebi cd 26,9% khdng ddng y Chinh bdi viy nfin phin tdn cac hpc sinh THPT (khoang gin 70%) cho rang vific chara sdc, nudi day con cai, giai quylt quyet nhflng cdng viec nha Ii trach nhifim cila ngfldi phfl nfl vi trach nhiem chinh cua phii nfl la liy chdng va sinh con
Xung quanh vin dl phat trifi'n sfl nghiep ban thin, cd 95,9% hpe sinh eho rang dan dng phai dit sU ngbifip Ifin hing dau vi 55,9% hoc sinh cho rang ngUdi phu nfl phai dat trach nhifim chira sdc gia dinh ten ttfin vific phat trien sd ngliiep ban thin, Cd te vl viy ma ngay ttong tinh vUc nghfi dfldc coi la phu hdp hdn vdi phu nfl - nghi giao vien - thl d cac trfldng THCS 89,8% hpc sinh cho rang nam gidi ludn gifl vi tri linb dao eao nhit Do vly, 35,9% y kiln ddng y, ngay tfl nhd, con trai phai dfldc flu tifin hpc hanh hdn con gii
Trong mdi quan he gifla hai gidi cd 55,9% hpe sinh cho ring con trai ddc lap con gai phu
Trang 6thudc 26.7% hoc hoc sinh ddng y la con gii yiu dudi va lfi thudc Nfin nhflng edng vific khd khan, ning nhpc thfldng do ngfldi dan dng dam nhifim (86,9%)
Viec the hifin ban thin, dac bifit la the hifin tinh cam 66.9% hpc sinb cho ring con trai khdng bao gid dfldc thfi' hien su nfl tinh trong bit ki trfldng hdp nao; ludn ludn manh rae va khdng bao gid dfldc khde (64.1%); 64.9% hoc sinh cho rang con trai ngd ngddc vi hilu chiln cdn con gii cin than va chu dao
Cung gidng nhfl quan nifim truyen thdng con trai cd theluc i6t nfin 67,8% hoc sinh THPT ddng y ring con trai thUdng lira nhflng cdng viee ve ky thual, ddi hdi sflc raanh the lUc vi tri tufi cdn phu nfl thudng dara nhiera nhflng cdng vific nhe nhang; va trong vific ehpn nghe 64.9% hpc sinh ddng y rang 6 cac trUdng trung cip day nghe vl ky thuit ti le bpc sinh nam cao hdn hpe sinh nfl Vdi nhflng nghe mang ding dap edng vific ciia mdt ngddi me (ed giao mim non) thl 100% hoc sinh cho rang phu hdp vdi nfl gidi
Tuy nhifin trong nhin dang vai ttd gidi eua cic ban hoc sinh eung di cd nhflng thay ddi dang ke so vdi quan niem truyen thdng:
Trich nhiem kiem tien nudi gia dinh la cila nam gidi nhdng nfl gidi cung da nd Iflc cd gang de' khdng phu thudc vio nam gidi vl kinh ll, 46,1 % hoc sinh khdng ddng y ring phu nfl kiem dUdc
it tien hdn dan dng: 44.1% y kien ddng y ngfldi phu nfl cd quyfin dit vific phat trien sU nghifip ban than Ifin tren viec cham sdc gia dinh Khi phu nfl cd the' kilm tien khdng kem dan dng va xac dinh cho minh nhflng vi tri nbit dinb trong sU nghiep thi con gai khdng yeu dudi vi lfi thudc vao con ttai dd ti y kiln cua 73.3% hpe smb Chiim ti lfi 64,1% hpc srah THPT nhin thflc rang cd hpi dUde hpe lip dUdc phit trien ban thin eua ca hai gidi la nhfl nhau, khdng Uu lifin, thien vi cd hpi niy theo gidi eua ei nhin
2.3 Hieu ve dinh hudng tinh due
Mdt phin trong phit ttifi'n hanh vi gidi cua ca nhln lifin quan din dinh hfldng tinh due cua ban than - tflc li thich ban tinb cua minh la ngUdi cung hay khae gidi, Dinh hUdng flnh due ton tai tfl xa xUa vi khdng phii nfin vin hda nao cung phan loai dmh bUdng rinh due nhU hien nay Nen vin hda lay Au chia eic ca nhin thinh ba loai: di tinb luyin ai ddng tinb luyin ii va lUdng rinh luyen ai Phan Idn thanh nien "the hien di tinh luyfin ai mi kbdng cin phii rim hifi'u nhieu vl ban thin Nhflng thanh nifin hi cudn hut bdi ngfldi eung gidi phai trai qua mdt qui trinh chip nhin xu hfldng dong tinh luyin ai cua ban than mdt each gian khd, vi xa bdi cd thfi' cd thai dp phan doi doi vdi dinh hfldng tinh dtic nay Dfi' nhan dang dinh hudng tinh due cua ban thin la ddng tinh luyen
ai phai ed thdi gian va trai qua nhilu giai doan, Giai doan thfl nhit bat diu ngay tfl cudi ludi thilu nifin, diu tuoi thanh nifin Nhflng thanh thilu nifin ddng tinh luyin ai da nhin thiy sU Ichic thfldng cua minh Hp eung hen hd vdi ban khac gidi d dp tudi 14 - 19, nhflng hp ed nhflng rinh eim nfldc ddi ddi ddi vdi ban thl, Hp cam thay khd goi tfin nhflng tinh cam cua rainh ddi vdi ngUdi cung gidi Phan flng cua mdt sd ngUdi la sd hai, xiu hd vi tbira chi phu nhan nhflng tinh cam niy Trong giai doan thfl 2 nhflng thanh nifin niy di bat diu ed the goi ten nhflng rinh cira ddi vdi ngfldi eung gidi
la bi tdi cudn, yfiu hoae ham mudn tinh due Giai doan ba la giai doan c i nhan nhan dang rainh li ddng tinh luyin ai, Cd the do ka hdi khd chip nhan ddng tinh luyen ai nfin nhflng thanh nifin nay phin nhieu khdng mudn cdng khai dmh hUdng tinh due cua minh [1]
Trang 73 Ketluan
Xuat phat tfl thflc ttang ttao lUu xa hdi vl nhu ciu dfldc binh dang, ton trpng cua ngddi ddng tinh, song tinh; tfl nhflng kien nghi ciia mdi sd cd quan, id chflc Nha nddc vdi Qudc hpi vl dieu chinh lual cho ngudi ddng tinh (nhU: luit kit hdn, phiu thuit chuyen gidi); tfl nhflng thii do cich nhin nhin khac bifit gifla cie nen van bda v.v Nfin vific nghien cflu quy md, nhin nhin khoa bpc
ve phat ttifi'n gidi ndi chung vi thuc ttang hanh vi gidi ttong xa hdi hifin nay la bflc tiiilt Nhu vay y ngbia cua nghifin cflu rit ro net khdng chi d phUdng dien khoa hoe mi edn d phfldng difin xa hdi, nhin vin, khdng ehi cd y nghia vdi cae nha nghifin cflu (tam li hpe xi hdi hoc, dao dflc hpc v.v) ma edn cd y nghia to ldn vdi cic nhi giao due cae bac pbu huynh eic nbi quan Ii xa hdi
(*) Nghiin ciiu ndy dudc tdi trd bdi Quy phdt trien khoa hoc vd cdng nghi qudc gia
(NAFOSTED) trong de ldi md so VLI-20I3.2fi
TAI LIEU THAM KHAO
[I] Nguyfin \ ^ Ddng, 2012 Tdm li hoc phdt trien Nxb Chinh tti Qudc gia Ha Ndi, [2] T.V Bendac 2005 Tdm li hgc ve gidi Nxb Richer Sanh-Peterburg
[3] Robert V Kail John C Cavanaugh 2006 Nghiin edu vi sii phut irien con ngudi (bin dich)
Nxb Vin hda thdng tin Hi Ndi
[4] E-P Ilm, 2003 Tdm sinh lihgc ddn dng vd phu nd Nxb Picber Sanh-Peterburg [5] Abnormal psychology, 2003 Michael L Raulin
[6] Child and adole.scent psychiatry, 2002 Melvin Lewis
[7] Developmental psychopathology from infancy through adolescent 2003 Charles Wenar Patticia Kerig
[8J www sites.google.com/site/tamlyhocthankinh/tara-benh-ly/cac-roi-loan
ABSTRACT Psychological basis of gender development
The gender devetopraeni is a coraplex question, sensitive, and there are not many studies
in Vietnam However, its impact on the lives of individuals exttemely large Starting from the reahty of social raoveraents demand equality, respect for gay bisexual; the recommendations of government agencies, social organizations with Congress on legislation adjusted for homosexual person (such as the law of marriage, gender reassignment surgery, etc.) It v-as pointed out that the study and evaluation of the development of science in society today is urgent, including psychological basis that content articles mentioned
Keyword: Gender development, gender indentily gender role, sexual orientation