PHỤ NỮ TRONG PHÁT TRIỂN GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN

Quan tâm đến sự kết nối giữa phát triển và đóng góp của phụ nữ Phụ nữ có nhiều đóng góp quan trọng trong kinh tế, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp 5 vấn đề quan tâm: phúc lợi, bình

PHỤ NỮ TRONG PHÁT TRIỂN

GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN

(Women in Development) (Gender and Development)

1 Bối cảnh xã hội hình thành hai khái niệm: WID, GAD

2 Sự khác biệt giữa hai khái niệm phụ nữ trong phát

triển và giới và phát triển

3 Những đặc điểm về mặt lịch sử của khái niệm

4 Liên hệ thực tế với xã hội Việt Nam

Bối cảnh xã hội

1 Phụ nữ là lực lượng lao động quan trọng trong quá

trình hiện đại hóa

2 Tuy vậy, địa vị của họ trong xã hội vẫn chưa bình

đẳng so với nam giới

3 Bất bình đẳng giới diễn ra trên khắp thế giới.

WID=Women in Development

Được sử dụng rộng rãi từ thập niên

1970

Ra đời cùng thập kỷ (1976-1985)

LHQ quan tâm nhiều đến phụ nữ

Gia tăng sự quan tâm của thế giới

đến phụ nữ về: học vấn và việc làm,

bình đẳng trong chính trị và tham

gia xã hội, an sinh, dịch vụ xh,…

Quan tâm đến sự kết nối giữa

phát triển và đóng góp của phụ nữ

Phụ nữ có nhiều đóng góp quan

trọng trong kinh tế, đặc biệt là

sản xuất nông nghiệp

5 vấn đề quan tâm: phúc lợi, bình

đẳng, chống nghèo đói, hiệu năng

và tăng năng lực (Moser’s, 1993)

Phụ nữ trong phát triển (WID) là gì?

Phụ nữ trong phát triển : là sự

hòa nhập người phụ nữ vào

quá trình phát triển kinh tế, xã

hội, chính trị

Được Ủy ban phụ nữ Washington D.C (Mỹ) đề xuất

Được sử dụng nhằm để kêu gọi sự chú ý của các nhà làm chính sách Mỹ đối với các vấn đề của phụ nữ

Gắn với sự hình thành của những luồng quan điểm về hiện đại hóa-công nghiệp hóa

Vấn đề phụ nữ trong phát triển được quan tâm ở cả hai

lãnh địa: nông thôn và đô thị

Lịch sử của thuật ngữ

Tư tưởng chủ đạo: lấy kinh tế là thước đo cho sự phát triển

=> kinh tế sẽ khỏa lấp và làm cho đời sống của con người tốt hơn

HĐH, CNH sẽ cải thiện điều kiện sống của người dân trong đó

có phụ nữ

Quan điểm cho rằng yếu tố giáo dục và sự phát triển kinh tế

sẽ tạo điều kiện cải thiện điều kiện sống của PN

Gắn với quá trình hiện đại hóa

 Sự cải thiện của phụ nữ có diễn ra? Có thực sự hiệu quả?

Những phê phán:

 Nửa sau 1970, quan điểm về hiện đại hóa nêu trên bị nhiều

nhà nghiên cứu phê phán

 Địa vị của người phụ nữ được cải thiện rất ít, thậm chí có nơi

hoàn cảnh người phụ nữ có phần xấu đi

 Các thống kê bắt đầu cho thấy : phụ nữ ít được hưởng những

thành quả của sự tiến bộ mà nhiều nước đã cố gắng thực hiện từ thập niên 196 0

Phụ nữ trong phát triển là gì?

Những phê phán (tt)

 Cách tiếp cận WID có xu hướng chỉ đặt trọng tâm vào các

khía cạnh sản xuất

 Không chú ý, hoặc rất ít, đến khía cạnh tái sản xuất : nấu ăn,

giặt giũ, chăm sóc con, việc nhà…

 WID thường nhắm đến các hoạt động tăng thu nhập

 xuất hiện nhu cầu cần có một chiến lược mới

Phụ nữ và phát triển

• Phụ nữ trong phát triển=WAD (women and development)

• Ra đời vào giữa thập niên 1970

• WAD hay là cách tiếp cận tân mác-xít về nữ quyền

• Cách nhìn này này nhấn mạnh đến việc phụ nữ luôn luôn là

một phần của các quá trình phát triển

Các giải pháp được đưa ra là:

 chuyển giao kỹ thuật

 cung ứng các dịch vụ kỹ thuật, vốn

 phát triển các kỹ thuật thích nghi nhằm làm giảm bớt gánh

nặng công việc của phụ nữ

Mục tiêu của hoạt động

1 Đòi hỏi sự công bằng và công lý đối với phụ nữ

2 Có cơ hội việc làm

3 Được học hành

4 Bình đẳng tham gia vào các hoạt động chính trị - xã hội

5 Được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và đời sống

1 Achola Okello : “hòa nhập phụ nữ vào trong phát triển”

gắn rất mật thiết với việc duy trì sự lệ thuộc về kinh tế của các nước đang phát triển đối với các nước phát triển

2 WAD đặt trọng tâm vào các mối quan hệ giữa phụ nữ và

các quá trình phát triển hơn là các chiến lược hòa nhập phụ nữ vào phát triển

Phụ nữ và phát triển

 WAD có tính chất phê phán hơn WID về địa vị của người

phụ nữ

 Quan tâm đến mối quan hệ giữa chế độ gia trưởng, các

phương thức sản xuất và sự lệ thuộc, áp bức phụ nữ

 WAD xem xét hoàn cảnh người phụ nữ trong bối cảnh

bất bình đẳng giai cấp trên bình diện quốc tế

Tóm lại:

1 WID và WAD đều có nhược điểm là chỉ

chú trọng đến khía cạnh sản xuất

2 Họ xem các hoạt động của phụ nữ

trong gia đình (chăm sóc con cái…) là

không có giá trị kinh tế

3 Thường chỉ chú trọng đến các hoạt

động phát sinh nâng cao lợi tức

Giới và Phát triển là gì? (GAD)

Giới và phát triển (Gender and Development: (GAD) (1980) thay thế cho những trọng tâm nghiên cứu của WID

Nguồn gốc lý thuyết của nó được tìm thấy trong thuyết

nữ quyền theo khuynh hướng xã hội

Cấu trúc xã hội về sản xuất và tái sản xuất là cơ sở của

sự áp bức phụ nữ

Đặt trọng tâm phân tích các mối quan hệ xã hội về giới

Tìm hiểu tại sao phụ nữ lại luôn luôn có vai trò thứ yếu?

Chú ý nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ gia trưởng đối với vấn đề này

1 GAD khởi đi từ một quan điểm toàn diện, xem xét toàn

bộ tổ chức xã hội, đời sống kinh tế -chính trị

2 GAD quan tâm đến cấu trúc xã hội về giới và các vai

trò, trách nhiệm, mong ước của nam giới và phụ nữ

3 GAD tìm hiểu xa hơn các vai trò của phụ nữ và nam giới

trong xã hội

4 GAD nghiên cứu các mối quan hệ giữa nam và nữ, tác

động của các mối quan hệ này đối với sự phát triển

(Kate Young)

cũng như những sự phân biệt giai cấp

GAD nhấn mạnh rằng ý thức hệ gia trưởng tác động cả trong nội bộ giai cấp và xuyên qua tất cả các giai cấp để

áp bức phụ nữ

GiỚI VÀ PHÁT TRIỂN

 GAD nhắm tới việc tăng cường các quyền hợp pháp của

phụ nữ, kể cả những quyền thừa kế và đất đai

Việc thay đổi này dễ hay khó???

 Cách tiếp cận GAD đi xa hơn WID

 Đòi hỏi phải có sự thay đổi cơ cấu xã hội và thuyên

chuyển quyền lực  đây là một điều khó thực hiện ở mức độ quốc gia và quốc tế

 Giữa WID và GAD có mối quan hệ liên thông, nhưng

cũng có những khác biệt

 Phụ nữ bị loại trừ ra khỏi quá trình

phát triển  Những mối quan hệ bất bình đẳng về quyền lực (giàu và nghèo, phụ

nữ và nam giới) ngăn cản một sự

gia đầy đủ của phụ nữ

 4 Mục tiêu

đó phụ nữ và nam giới đều là những

người quyết định

SO SÁNH GIỮA GAD VÀ WID

trình phát triển hiện hữu

thiệt thòi và cho phụ nữ

phụ nữ

nam và nữ xác định) để cải thiện

hoàn cảnh của họ

lợi ích lâu dài của phụ nữ

thông qua sự phát triển cho dân

1 Tại sao quan niệm WID lại bị phê phán?

2 Tại sao phát triển kinh tế chưa thể giải quyết những

vấn đề của phụ nữ?

3 5 điều sẽ được rút ra từ khái niệm Giới và Phát triển?

TÀI LiỆU THAM KHẢO

1 Luật bình đẳng giới (2006)

2 Simone de Beauvoir (1996), Giới nữ, NXB Phụ nữ (bản

dịch của Nguyễn Trọng Định và Đoàn Ngọc Thanh)

3 Thái Thị Ngọc Dư (2010), Giới và Phát triển, Trường

đại học Mở Tp HCM

4 Tony Bilton (1993), Xã hội học, NXB Khoa học xã hội

27