vợ nhặt chuẩn thao giảng ppt

PowerPoint Presentation VỢ NHẶT Kim Lân I Đọc hiểu khái quát 1 Tác giả a Cuộc đời Nguyễn Văn Tài (1920 – 2007) Bắc Ninh Sớm tham gia Cách mạng, dùng hoạt động văn học nghệ thuật phục vụ kháng chiến và.

Kim Lân

1 Tác giả

 a Cuộc đời

- Nguyễn Văn Tài (1920 – 2007)

- Bắc Ninh

- Sớm tham gia Cách mạng, dùng hoạt động văn học nghệ thuật phục vụ kháng chiến và cách mạng

b Văn nghiệp

- Cây bút chuyên viết truyện ngắn

- Đề tài quen thuộc là cuộc sống nông thôn và người nông dân

- Lối viết giản dị, tự nhiên; ngôn ngữ nôm na, thực thà đậm chất nông thôn, nông dân.

-Tác phẩm chính: Nên vợ nên chồng (Tập truyện –1955), Con chó xấu xí (Tập truyện – 1962)

2 Tác phẩm

a Xuất xứ và quá trình sáng tác

- Tập truyện Con chó xấu xí (1962)

- Tiền thân là tiểu thuyết Xóm ngụ cư (1945) nhưng còn dang dở và bị mất bản thảo 1954, dựa trên một phần cốt truyện cũ này, ông viết nên tác phẩm

Một buổi chiều, giữa cảnh tối sầm lại vì đói, anh cu Tràng dắt theo một người đàn bà về xóm ngụ cư Trước cảnh đó, mọi người lấy làm lạ, nhìn theo, trêu chọc, cám cảnh Dẫn thị vào cái nhà vắng vẻ, tồi tàn, tự nhiên Tràng thấy sợ Hắn bước ra sân ngóng mẹ và nhớ lại sự việc chỉ tầm phơ tầm phào với thị mà nên vợ nên chồng Lần trước, khi kéo xe bò thóc lên dốc tỉnh, hắn có hò một câu cho đỡ mệt: “Muốn ăn cơm trắng mấy giò, này; Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì”, cô nàng liền chạy lại, đẩy xe cho hắn Lần sau, thị chủ động gặp hắn trong bộ dạng tồi tàn, hắn mời thị ăn, thị không ngần ngại làm một chặp liền bốn bát bánh đúc Sau đó, hắn đùa rủ thị về cùng, không ngờ thị về thật.

Bà cụ Tứ, mẹ Tràng, khi trở về nhà, không tin vào mắt mình khi nhìn thấy một người đàn bà ngồi ở đầu giường con trai mình, lại gọi mình là u Khi hiểu ra sự tình,

bà ưng thuận người vợ của Tràng trong nỗi buồn, tủi phận cho con, thương con dâu và lo lắng cho tương lai của hai con

Sáng hôm sau, khi Tràng trở dậy đã thấy mẹ và vợ đang thu dọn nhà cửa Họ cùng ăn bữa cơm ngày đói ảm đạm cùng món “chè khoán” của bà cụ Tứ Bà cụ Tứ nói đến tương lai Tiếng trống thúc thuế vẫn dồn dập Vợ Tràng ngạc nhiên khi biết ở đây vẫn phải đóng thuế Câu nói của chị khiến Tràng nhớ lại hình ảnh doàn người đói

đi trên đê sộp và lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới

  Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm qua nhan đề: trong cái đói khủng khiếp, giá trị của con người thật vô cùng rẻ rúng.



Phần 1: Đầu Thành vợ thành chồng - Tràng đưa vợ về nhà.

Phần 2: Tiếp đẩy xe bò về - Tràng nhớ lại chuyện gặp gỡ, làm quen đến việc đưa người vợ về nhà.Phần 3: Tiếp chảy xuống dòng dòng - tâm trạng bà cụ Tứ khi gặp nàng dâu mới

Phần 4: Còn lại - cảnh sinh hoạt buổi sáng hôm sau ở gia đình Tràng

 Đánh giá: Tác phẩm là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất trong văn học Việt Nam hiện đại.

e Bố cục

- Mấy hôm sau, thị chủ động gặp hắn ở cổng chợ trong bộ dạng tồi tàn hơn rất nhiều lần trước, thị trách hắn điêu, hắn mời thị ăn, thị không ngần ngại làm một chặp liền bốn bát bánh đúc Sau đó, hắn đùa rủ thị về cùng, không ngờ thị về thật.

1 Tình huống truyện

 - Là gì? Tràng nhặt được vợ trong cái đói quay quắt, khủng khiếp

-Diễn biến?

- Tràng nghèo, xấu trai, hơi dở người, dân xóm ngụ cư… giờ lại càng khốn khổ hơn vì nạn đói

- Một lần, để cho đỡ mệt khi đẩy xe bò thóc lên dốc tỉnh, Tràng đã hò đùa một câu Không ngờ, thị lại chạy đến đẩy giúp thật

- Khi hiểu ra, mẹ Tràng, bà cụ Tứ cũng bằng lòng cuộc hôn nhân

Giữa cái đói khủng khiếp, Tràng không đủ sức mà nuôi thân với mẹ già  lại “rước cái của nợ đời về”.

1 Tình huống truyện

-Tính chất?

+ Độc đáo, bất ngờ

Một việc trọng đại, lễ nghi trang trọng, chuẩn bị đàng hoàng… Tràng lại nhặt được vợ

Một anh chàng xấu, nghèo,… ế vợ  có người theo không về

+ Gợi sự oái oăm,

bi thương của kiếp người trong nạn đói.

Một người xấu trai, có tật hay nói một mình, là dân ngụ cư, nghèo xác xơ, nhờ cái đói mà lấy được vợ.

.Một người đàn bà, vì miếng cơm manh áo, chạy trốn cái đói mà bỏ qua danh dự, theo không về làm vợ người đàn ông

xa lạ

Khung cảnh ngày cưới của họ: buổi chiều xơ xác… tối om… bóng những người đói dật dờ đi lại lặng lẽ như những

bóng ma Tiếng quạ trên mấy cây gạo… cứ gào lên từng hồi thê thiết.

Đêm tân hôn: tiếng khóc hờ; mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết.

Bữa ăn sáng hôm sau: cái mẹt rách, lùm rau chuối thái rối, đĩa muối, nồi cháo lõng bõng và nồi… cháo cám

+ Gợi niềm tin, lạc quan, tình yêu thương của con người.

Trong nạn đói, Tràng vẫn quyết định lấy vợ

Bà cụ Tứ chấp nhận người con dâu theo không về

Mở đầu bằng một chiều chạng vạng, trong cảnh tối sầm vì nạn đói  kết thúc vào buổi bình minh với câu

chuyện của tương lai, những thay đổi trong nét mặt, suy nghĩ, hành động của các nhân vật

- Gợi cho người đọc cả một quá khứ đau thương của dân tộc, cất tiếng nói tố cáo

xã hội thực dân nửa phong kiến cùng phát xít Nhật đã đẩy đồng bào ta vào nạn đói thê thảm.

2 Tình huống truyện

+ Độc đáo, bất ngờ

+Gợi sự oái oăm, bi thương của kiếp

người trong nạn đói.

+Gợi niềm tin, lạc quan, tình yêu

thương của con người

Ý nghĩa?

- Cho thấy khát khao về mái ấm gia đình; tình yêu thương đùm bọc, “một miếng khi đói bằng một gói khi no” của người dân lao động.

2 Nhân vật Tràng

a Gia cảnh

Nghèo Người dân xóm ngụ cư

+ Cái dáng vập vạp Cái lưng to như lưng gấu.

+ Đôi mắt ti hí, gà gà như đắm vào bóng chiều.

+ Cái đầu trọc lốc.

b Ngoại hình, dáng vẻ

- Thô kệch, xấu trai

- Hơi dở người

+ Vừa đi vừa lẩm nhẩm những điều đang nghĩ trong đầu.

+ Lũ trẻ đùa cợt  ngửa mặt lên trời cười hềnh hệch.

- Gánh nặng của nạn đói

+ Chiều chiều hắn bước từng bước mệt mỏi,

+ Cái áo nâu tàng vắt một bên cánh tay,

+ Cái đầu trọc chúi về phía trước

* Hạnh phúc

- Gương mặt phớn phở khác thường, tủm tỉm cười một mình, hai mắt sáng lên lấp lánh

- Trước sự ngạc nhiên, tò mò, phỏng đoán của mọi người:

Hắn lấy vậy làm thích ý lắm.

- Sáng hôm sau hắn thức dậy với cảm giác

cảm thấy xung quanh có gì mới mẻ, khác lạ

 cái nhìn, cái cảm về sự đổi thay mới mẻ, diệu kì

c Tâm trạng, suy nghĩ , hành động từ khi nhặt được vợ

2 Nhân vật Tràng

êm ái, lửng lơ như từ giấc mơ đi ra;

Thân phận

Niềm khát khao hạnh phúc

c Tâm trạng, hành động, suy nghĩ từ khi nhặt được vợ

Đậm nét hơn tình chất éo le của tình huống truyện

Tâm lí chân thực của một người đàn ông khốn khổ đến

mức không dám tin nổi vào hạnh phúc của mình dù đã chạm tay vào hạnh phúc

2 Nhân vật Tràng

* Những biến đổi sâu sắc

- Cách ứng xử với vợ:

+ Trước khi về:

Mua một cái thúng con cho thị đựng những thứ lặt vặt,

Dùng hai hào để mua dầu

Cùng nhau đánh một bữa no nê.

chỉ còn tình nghĩa với người đàn bà đi bên…

.Sợ bọn trẻ con đùa, hắn vội vàng nghiêm nét mặt, lắc đầu ra hiệu không bằng lòng.

Sự quan tâm, tinh tế, sâu sắc của Tràng.

c Tâm trạng, suy nghĩ, hành động từ khi nhặt được vợ

2 Nhân vật Tràng

+Trên đường về:

.Trong hắn

Cảm giác day dứt, có lỗi của một người chồng ý thức được trách nhiệm của mình nhưng lực bất tòng tâm.

- Khi về đến nhà

Chợt hắn thấy sờ sợ Chính hắn cũng không hiểu sao hắn

sợ , hắn lấm lét bước vội mấy bước ra sân gắt lên …

Hắn nghĩ bụng: “ quái sao nó lại buồn thế nhỉ? Ồ sao nó

lại buồn thế nhỉ?”

Lo lắng, sợ hãi trước thái độ của người vợ

Tình thương, nỗi xót xa với vợ

* Những biến đổi sâu sắc

d Tâm trạng, hành động từ khi nhặt vợ

2 Nhân vật Tràng

- Cách Tràng giới thiệu vợ với mẹ:

+ Đầu tiên: bồn chồn lo lắng chờ  vồn vã  mời vào nhà, mời ngồi lên giường lên giếc cho chĩnh chễn cái đã nào

 sự kiện trọng đại, nghiêm túc

+ Câu nói: Nhà tôi nó mới

về làm bạn với tôi đấy u ạ!

Cái nói chỉ vợ/ chồng  công nhận người đàn bà theo không là vợ với tất cả tính chất thiêng

liêng của nó

Cách nói chỉ việc lấy vợ / chồng  Sự biết ơn của Tràng

Thay đổi vai trò của thị: từ hàm

ơn sang ban ơn

* Những biến đổi sâu sắc

thở phào, ngực như nhẹ hẳn đi.

Trưởng thành.

* Những biến đổi sâu sắc

d Tâm trạng, hành động từ khi nhặt vợ

2 Nhân vật Tràng

- Thái độ, tình cảm của hắn với cuộc sống gia đình vào buổi sáng hôm sau:

+ Thức dậy quan sát để nhận ra sự mới mẻ, khác lạ của ngôi nhà, vợ, mẹ

 cảm nhận được sinh khí mới của cuộc đời.

+ Ý thức về bổn phận, trách nhiệm với gia đình, vợ con

+ Thấy yêu ngôi nhà của mình

 Hành động: xăm xăm chạy ra giữa sân, muốn dự phần tu sửa căn nhà

Niềm tin của tác giả: Tràng sẽ đến và trung thành với Cách mạng.

* Những biến đổi sâu sắc

d Tâm trạng, hành động từ khi nhặt vợ

2 Nhân vật Tràng

- Tâm tư, cảm xúc khi nghe vợ kể chuyện Việt Minh ở mạn Thái Nguyên, Bắc Giang:

Ân hận, tiếc rẻ vẩn vơ

Mẹ và vợ Tràng đã buông đũa đứng dậy Trong óc Tràng vẫn thấy đám người đói

và lá cờ đỏ bay phấp phới…

Sự thay đổi cái nhìn về Cách mạng.

- Cái đói không thể tước mất của Tràng tấm lòng nhân hậu, sự sẻ chia với người đồng cảnh; không làm mất đi khát vọng hạnh phúc, tổ ấm gia đình của Tràng Trong cái đói, Tràng vẫn nhìn thấy tương lai tươi sáng của mình và nhận ra trách nhiệm của bản thân với tương lai ấy.

Tiểu kết:

- Giá trị hiện thực: bức tranh nông thôn, đời sống người nông dân Việt Nam năm 1945.

- Giá trị nhân đạo:

+ Đồng cảm, xót thương: tình cảnh của người nông dân

+ Ngợi ca, trân trọng: những phẩm chất tốt đẹp; khát vọng hạnh phúc của con người trong hoàn cảnh éo le

2 Nhân vật Tràng

tà áo rách bợt…

a người đàn bà xuất hiện như một biểu tượng thê thảm của nạn đói

* Hình hài, dáng vẻ

- Cô gái: gầy sọp;

khuôn mặt lưỡi cày xám xịt;

hai con mắt trũng hoáy;

* Nét mặt, cử chỉ, lời nói, hành động … đều liên quan đến cái đói, miếng ăn:

- Cong cớn: phủ nhận có khối cơm trắng mấy giò ấy

+ Gạt phăng lời mời ăn trầu để chộp lấy miếng ăn thực tế hơn ( Ăn gì thì ăn chả ăn giầu).

- Bám víu, hi vọng vào câu nói đùa để mà

bám vào một câu hẹn vu vơ để kiếm miếng ăn

+ Tràng mời ăn  hai mắt sáng lên  thị đon đả, sà xuống, ăn thật, cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì Hà, ngon! Về chị ấy

thấy hụt tiền thì bỏ bố.

- Mấy hôm sau, thị sầm sập chạy đến, sưng sỉa nói

a người đàn bà xuất hiện như một biểu tượng thê thảm của nạn đói

vùng đứng dậy, ton ton… liếc mắt cười tít với Tràng.



- Bám vào câu hò đùa mong

- Bấu víu vào một câu đùa tầm phơ tầm phào theo không một người

đàn ông xa lạ,

hòng thoát đói

Thị đã bỏ qua cả đạo lí, lễ giáo, sự thận trọng, phẩm giá, hạnh phúc vì đói

* Nét mặt, cử chỉ, lời nói, hành động … đều liên quan đến cái đói, miếng ăn:

a người đàn bà xuất hiện như một biểu tượng thê thảm của nạn đói

kiếm miếng ăn thật

Giá trị hiện thực.

* Hình hài, dáng vẻ

* Nét mặt, cử chỉ, lời nói, hành

động…

a người đàn bà xuất hiện như một biểu tượng thê thảm của nạn đói

Giá trị nhân đạo.

Nỗi sợ của một người có nhân cách, có lòng tự trọng Sự khổ sở vô cùng của thị khi phải cố vượt gạt bỏ cái nhân cách, lòng tự trọng đó để có miếng ăn

* Sau khi lăn xả vào người đàn ông, thị vẫn mang nỗi xấu hổ, khổ sở

Này nhà tôi ơi , nói thật hay nói khoác đấy? đùa cợt để chữa ngượng trước sự ám ảnh của miếng ăn ngày đói trong câu hò đùa

- Trên đường về nhà:

+ Ý tứ đi theo chồng ba bốn bước

+ Đầu hơi cúi xuống

+ Cái nón rách tàng nghiêng nghiêng che khuất đi nửa mặt.

+ Vẻ e thẹn, rón rén

+ …càng ngượng nghịu, chân nọ bước díu cả vào chân kia.

Một cô dâu mới về nhà chồng, đầy e thẹn, nữ tính.

- Đến căn nhà tồi tàn, rúm ró của Tràng: Đảo mắt nhìn xung quanh  nhận ra:

cái mình định kiếm (là miếng ăn) thì không có, cái mình định trốn (là cái đói) thì hiện ra

Buồn bã, bần thần (quái sao nó buồn thế nhỉ?)

Thị đã ứng xử thế nào? Tại sao?

Thị vẫn ở lại

Người có tình có nghĩa.

thị khẽ nhúc nhích, vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ, im lặng.

Người có ý tứ.

Cử chỉ khẳng định thông điệp – thị là một thành viên trong gia đình, thị sẽ đồng cam cộng khổ với mọi người để vượt qua nạn đói mà sống mà vui mà

hi vọng

+Cùng mẹ chồng dậy sớm quét dọn nhà cửa đang vun vén cho hạnh phúc của ngôi nhà Tràng hay chính sự vun vén cho hạnh phúc của thị.

thị điềm nhiên và vào miệng  coi như không có chuyện gì bất thường, không từ chối

Thị đã làm vơi đi những khổ tâm, bẽ bàng trong lòng người mẹ chồng;

Người tế nhị, sẵn sàng gánh vác công việc của gia đình.

- Người vợ nhặt có rất nhiều cái không:

+Không tên,

+ Không quê quán, lai lịch, gia đình,

+ Không độc thoại nội tâm

Tô đậm thêm chất nhặt (không có giá trị), thân

phận bất hạnh, khổ đau, rẻ rúng vô cùng của người đàn bà

+ Ánh sáng trên gương mặt của những người dân xóm ngụ cư

+ Tương lai của gia đình

4 Bà cụ Tứ

b Ngoại hình, dáng vẻ:

- Dáng người lọng khọng. Già, lưng còng, gầy guộc.

- Tiếng ho húng hắng. Yếu đuối, bệnh tật.

- Miệng lẩm nhẩm tính toán. Những ám ảnh của gánh nặng, lo toan trong cuộc

* Ban đầu:

+ Bà ngạc nhiên, bất ngờ khi theo con vào nhà bởi có bao giờ Tràng nôn nóng ngóng mẹ như vậy đâu

một việc gì rất quan trọng đối với gia đình bà, bà bước đi “phấp phỏng”

+Bà “đứng sững lại” khi nhìn thấy người đàn bà ngồi ở đầu giường con bà, lại chào bà bằng U

+Bà băn khoăn tự hỏi là ai?

+Rồi như không tin vào mắt mình, bà cho rằng mắt bị nhoèn

c Trạng thái tâm lí, cảm xúc; hành động trước việc con trai nhặt được vợ

cậu con trai lộc ngộc, hơi ngờ nghệch bất ngờ mang về một cô vợ giữa ngày đói quay đói quắt

* Tình huống:

Bà cụ Tứ chưa bao giờ hình dung được việc mình đón con dâu trong tình cảnh trớ trêu, tội nghiệp như thế.



+ Hiểu: việc Tràng có người về làm bạn

mà trước đó người ta không nói

Những uẩn khúc, éo le Tràng đang nghĩ tới mà không nỡ nói ra

Những uẩn khúc, éo le mà bà cụ Tứ đang nghĩ tới mà không nỡ hỏi

Những uẩn khúc, éo le mà người vợ nhặt đang nghĩ tới mà phải cúi đầu câm lặng

vì tủi hổ, lo âu

+ Cúi đầu nín lặng

Biết nói gì đây khi hiểu ra cơ sự vừa ai oán, vừa xót thương kia?

Nín lặng để không phải hỏi những điều tế nhị đớn đau kia

Cúi đầu để giấu đi nỗi xót xa, thương cảm

- Bà tủi thân tủi phận, bà so sánh “người ta” với “mình” để chua chát, tự trách, để càng thương con hơn.

- Bà nghĩ: Nó bây giờ đã là dâu là con trong nhà rồi Yêu thương, vị tha

đó là những giọt nước mắt của sự thương xót, tủi buồn và cả lo lắng …biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không?

- Bà lão khóc

bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra…

Lời hàm ơn, tự nhủ

Sự hi vọng trong lo âu, phấp phỏng

Tuyệt đối không hề có bất kì cảm xúc khinh rẻ, coi thường người đàn bà theo không con trai mình.

Bà đăm đăm… nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót ;

-Bà… nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới”:

Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng

- Bà từ tốn tiếp lời:

Nhà ta thì nghèo con ạ Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thể nào hở con, ai giàu ba

họ, ai khó ba đời? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau.

- Con ngồi xuống đây Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

… Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể có ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này Cốt làm sao chúng

mày hòa thuận là u mừng rồi Năm nay thì đói to đấy Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống dòng dòng.

Tình yêu thương

Sự an ủi

Sự dạy bảo

Là thành viên lớn tuổi, yếu ớt nhất trong nhà: Bà luôn gieo vào lòng người niềm tin, niềm hi vọng vào tương lai

Bà đồng ý với việc làm có vẻ xa xỉ, bốc đồng của con trai

Tấm lòng người mẹ trước hạnh phúc của con trai

Niềm tin, dù mong manh, mơ hồ  cuộc đời biết đâu sẽ sáng sủa như ngọn đèn dầu được thắp lên tối nay

Có dầu đấy à? Ừ, thắp lên một tí cho sáng sủa …

Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thể nào hở con, ai giàu ba họ,

ai khó ba đời? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau.

Bà dựa vào triết lí dân gian

Bà đề cập đến con cái chúng mày…

Hướng đến tương lai tốt đẹp hơn