Các trò chơi dân gian 38 phút a Mục tiêu: Kể tên và mô tả được cách thức tổ chức trò chơi của một số trò chơi dân gian của các dân tộc ở Sơn La.. b Tổ chức thực hiện: GV Chia lớp thành
Trang 1Ngày soạn: 08/01/2022 Ngày dạy: 13/01/2022 Lớp 6B
Tiết 4, Bài 3 CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN CỦA CÁC DÂN TỘC Ở SƠN LA
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Kể tên được một số trò chơi dân gian của các dân tộc ở Sơn La
- Mô tả được cách thức tổ chức các trò chơi
- Trình bày được vai trò, ý nghĩa của các trò chơi
- Đề xuất được giải pháp để bảo tồn, lan tỏa các trò chơi dân gian tại địa phương
2 Về năng lực
a Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa hỏi người thân
để tìm hiểu về những trò chơi dân gian ở Sơn La
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để thực hiện phiếu học tập, hợp tác giải quyết vấn đề về trò chơi dân gian ở Sơn La
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Năng lực trình bày đề xuất được giải pháp
để bảo tồn, lan tỏa các trò chơi dân gian tại địa phương trước lớp
b Năng lực đặc thù:
- Biết giữ gìn, phát huy truyền văn hóa bằng những việc làm cụ thể phù hợp
- Thực hiện tốt bổn phận của bản thân để bảo tồn, lan tỏa văn hóa lễ hội tại địa phương
3 Về phẩm chất
- Yêu nước: Có ý thức tìm hiểu truyền thống văn hóa quê hương
- Trách nhiệm: Quan tâm đến công việc bảo tồn, lan tỏa trò chơi dân gian tại địa phương
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Với giáo viên
- Tranh về các trò chơi dân gian ở Sơn La: Trò chơ tung còn, chơi Tu lu, ném pao…
- Phiếu học tập, slied, máy tính
2 Với học sinh
Sưu tầm các trò chơi dân gian và tìm hiểu hiểu cách thức tổ chức các trò chơi dân gian ở Sơn La và địa phương mình
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Trang 2Tiết 01
1 Hoạt động 1: Hoạt động khởi động/Mở đầu (05 phút)
a ) Mục tiêu
Tạo hứng thú, định hướng HS vào nội dung bài học
b) Tổ chức thực hiện
GV: Chiếu hình ảnh các trò chơi dân gian, yêu cầu học sinh quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi
Em đã từng tham gia trò chơi dân gian nào của các dân tộc ở Sơn La? Kể về trò chơi
em ấn tượng nhất?
- Học sinh thực hiện nhiệm vụ bằng hoạt động các nhân để trả lời câu hỏi
- Một vài học sinh kể tên các trò chơi dân gian đồng thời chỉ ra trò chơi mình ấn tượng nhất GV mời học sinh khác nhận xét, bổ sung
H1: Tung còn H2 Tò má lẹ
- GV nhận xét, kết hợp đặt vấn đề: Mỗi dịp Tết đến, xuân về hay trong các ngày lễ hội, chợ phiên và ngay cả trong cuộc sống thường nhật, ta thường gặp các trò chơi truyền thống như: Tung còn, Ném pao, Tu lu, Tó má lẹ của đồng bào các dân tộc ở Sơn La Những trò chơi vừa là hoạt động thể thao, giải trí vừa là nét đẹp văn hoá mang ý nghĩa nhân văn của đồng bào các dân tộc nơi đây
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1 Mục 1 1 Các trò chơi dân gian (38 phút)
a) Mục tiêu: Kể tên và mô tả được cách thức tổ chức trò chơi của một số trò chơi dân
gian của các dân tộc ở Sơn La
b) Tổ chức thực hiện:
GV Chia lớp thành 6 nhóm và chiếu hình ảnh trò chơi Tu lu của dân tộc Mông, trò chơi Tung còn của người Thái yêu cầu học sinh kết hợp thông tin trong SGK để hoàn thành phiếu học tập sau:
Nhóm 1,3,5: Hoàn thành phiếu bài tập số 1
Trò chơi Tu lu của dân tộc Mông
Thời gian tổ Phương tiện Số lượng người Cách chơi Ý nghĩa
Trang 3chức chơi
Nhóm 2,4,6: Hoàn thành phiếu bài tập số 2
Trò chơi Tung còn của người Thái
Thời gian tổ chức Phương tiện Số lượng người
chơi
Cách chơi Ý nghĩa
- Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm để hoàn thành nội dung trong phiếu học tập GV quan sát hướng dẫn các nhóm hoàn thành nội dung học tập
- Đại diện các nhóm báo cáo bằng cách trình bày lần lượt theo các nội dung trong phiếu học tập mà các em đã sắp xếp, trên cơ sở đó các nhóm khác và giáo viên nhận xét, bổ sung
Dự kiến sản phẩm
Trò chơi Tu lu của dân tộc Mông
Thời gian
tổ chức
Phương tiện Số lượng
người chơi
Dịp Tết
đến, xuân
về
- Tu lu làm bằng gỗ, hình dạng có 2 đầu, đầu nhọn đóng một chiếc đinh cứng làm điểm quay
- Dây quay tu
lu được se bằng sợi lanh, dài hơn 1 mét, nối với một đoạn gậy làm bằng cành cây cứng
Thường chọn ra 2 đội chơi, mỗi đội 3
-5 người
Thành phần tham gia:
già trẻ, lớn
bé đều có thể tham gia chơi
- 2 đội chơi, mỗi đội 3
- 5 người, lần lượt từng người tham gia cuộc thi biểu diễn quay Tu
lu xuống sân chơi, Tu
lu đội nào quay được nhiều thời gian nhất sẽ
là đội thắng cuộc
- Có 2 cách chơi:
+ Thi chọi Tu lu tĩnh + Thi chọi Tu lu động
Thể hiện tình
thương yêu nhau giữa các thành viên trong cộng đồng thôn bản, cùng phát huy sức mạnh của mỗi cá nhân và tập thể trong việc xây dựng, phát triển
KT-XH của địa phương
Nhóm 2,4,6: Hoàn thành phiếu bài tập số 2
Trò chơi Tung còn của người Thái
Thời gian
tổ chức
Phương tiện Số lượng
người chơi
Dịp lễ Tết Quả còn: làm
bằng vải
Nhiều người, mọi
Có nhiều cách chơi Cách phổ biến nhất là người
Quả còn tung lên mang ý
Trang 4nhiều màu sắc, khâu ghép lại thành hình hộp vuông, bên trong nhồi hạt bông hay hạt thóc
Cây nêu: cây tre cao từ 15 -20m, trên đỉnh có một vòng tròn đường kính
từ 45 - 50cm, dán giấy màu
đối tượng, mọi lứa tuổi tham gia
chơi đứng ở hai bên cây tre cách tầm từ 15 - 20m, thay nhau ném quả còn đi qua vòng tròn trên đỉnh cây tre, người đối diện sẽ bắt lấy quả còn và ném lại Cứ như vậy, trò chơi
sẽ kết thúc khi có người chiến thắng, ném qua vòng tròn
nghĩa tượng trưng cho mọi việc buồn, ốm đau, mọi việc xấu sẽ được rũ sạch, thay vào
đó là sự ấm no, hạnh phúc Nếu ném trúng vòng tròn và xuyên thủng làm rơi giấy là
âm, dương giao hoà, cuộc sống
sẽ sinh sôi, mùa màng sẽ bội thu
Từ hai phiếu học tập trên, giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện hoạt động cá nhân lựa chọn những thông tin đúng trong các câu sau:
a Trò chơi Tu lu của người Mông cần sự dẻo dai, khéo léo của người chơi
b Trò chơi Tu lu thường được tổ chức vào mỗi dịp Tết đến, xuân về
c Trò chơi Tung còn dành cho những đôi trai gái có tình ý với nhau
d Tung còn là trò chơi mang ý nghĩa nhân văn, bộc lộ khát vọng về cuộc sống no đủ
và tăng cường tình đoàn kết
e Các trò chơi dân gian của các dân tộc ở Sơn La thể hiện nét văn hoá đặc sắc, cần phát huy, gìn giữ
HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ lựa chọn được những thông tin đúng về trò chơi Một vài học sinh trình bày, GV gọi 2->3 HS nhận xét, bổ sung
GV nhận xét, nhận định
Dự kiến kết quả
Đáp án: a,b,d,e
GV yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân, vận dụng kinh nghiệm, quan sát thực tế kể tên một số trò chơi dân gian truyền thống của các dân tộc ở Sơn La
HS thực hiện nhiệm vụ học tập, và báo cáo kết quả, một vào học sinh bổ sung
GV nhận xét, nhận định
Dự kiến kết quả
Trò chơi đi cà kheo, Trò chơi rồng ấp trứng,…
* Hướng dẫn học bài ở nhà (02 phút)
Trang 5- Thực hiện làm thẻ trò chơi theo yêu cầu của giáo viên.
- Chuẩn bị: tiếp tục tìm hiểu Bài 3 các trò chơi dân gian của các dân tộc ở Sơn La + Sưu tầm các trò chơi dân gian của địa phương mình: tìm hiểu cách chơi
+ Chuẩn bị giấy màu, bút màu để làm thẻ trò chơi
+ Vở lon nước ngọt, hoặc vỏ chai, vòng tròn có đường kính 20cm; đá để chơi trò chơi
ô ăn quan
Rút kinh nghiệm: ………
Ngày soạn: 08/01/2022 Ngày dạy: 13/01/2022 Lớp 6B
Tiết 5, Bài 3:
CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN CỦA CÁC DÂN TỘC Ở SƠN LA (Tiếp)
*Hoạt động khởi động (05 phút)
GV chiếu một số hình ảnh về trò chơi dân gian của địa phương, yêu cầu học sinh giọi tên của các trò chơi đó
HS quan sát tranh kết hợp sự hiểu biết từ kinh nghiệm bản thân để có câu trả lời
HS trả lời GV gọi một số HS khác nhận xét
Dự kiến câu trả lời
H1: Trò chơi đẩy gậy H2: Trò chơi đi cầu kiều
Những trò chơi dân gian đem lại niềm vui cho mọi người trong những ngày xuân mà còn chứa đựng nét văn hóa đặc trưng của mỗi vùng miền và giá trị truyền thống dân tộc Đồng bào các dân tộc Sơn La
2 Các yếu tố cơ bản của một trò chơi (17 phút)
GV yêu cầu học sinh nghiên cứu ngữ liệu SGK, kết hợp nhớ lại phần phân tích ngữ liệu thực hiện cặp đôi và hoàn thành sơ đồ sau:
Luật chơi
Trang 6Những yếu tố
HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ học tập, điền những thông tin cơ bản vào sơ đồ
GV theo dõi các nhóm thực hiện, hỗ trợ nếu cần
Một đến 2 nhóm lên dán dán sơ đồ lên bảng, các nhóm khác quan sát, nhận xét, bổ sung
GV nhận xét, nhận định
Dự kiến sản phẩm
Số người
tham gia
Luật chơi
Thời gian
Phương tiện
Thành phần
Những yếu tố
Ý nghĩa
Địa điểm
GV cho học sinh quan sát sơ đồ thực hiện hoạt động cá nhân, nhận xét về các yếu tố trong các trò chơi dân gian.
Trang 7HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ nhận xét về các yếu tố trong các trò chơi dân gian, một vài học sinh nhận xét, bổ sung
GV nhận xét nhận định
Là một hoạt động tự do
- Trò chơi được giới hạn bởi không gian và thời gian,
- Trò chơi là hoạt động giả định nhưng phản ánh đời sống tự nhiên, xã hội
- Trò chơi là hoạt động có quy tắc - Trò chơi là một hoạt động bất định
- Tên trò chơi hấp dẫn, vai chơi tự nguyện, hành động chơi thoả mãn nhu cầu về thể lực, trí tuệ của trẻ, kết quả chơi có yếu tố bất ngờ và luật chơi khá đơn giản giúp trẻ
dễ nhớ, dễ thuộc
- Không đòi hỏi đầu tư kinh phí nhiều, có thể tận dụng những đồ dùng, vật dụng sẵn có quanh ta và một đồ chơi có thể sử dụng trong nhiều trò chơi
=> Là một "sân chơi " tốt, lành mạnh và bổ ích, không chỉ có sự hiểu biết về trò chơi, được thoả mãn nhu cầu chơi mà còn tiếp nhận được kinh nghiệm xã hội lịch
sử, nét đẹp, nét văn hoá của dân tộc ẩn chứa trong trò chơi dân gian.
3 Hoạt động 3 Luyện tập (17 phút)
a) Mục tiêu
Trình bày được vai trò, ý nghĩa của các trò chơi; tìm hiểu và tổ chức một trò chơi dân gian truyền thống
b) Tổ chức thực hiện
GV yêu cầu học sinh quan sát phần phân tích ngữ liệu thực hiện cặp đôi và trả lời câu hỏi:
1) Ý nghĩa của trò chơi dân gian truyền thống trong đời sống của các dân tộc ở Sơn La.
2) Tìm hiểu và tổ chức một trò chơi dân gian truyền thống mà em yêu thích.
HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ trả lời câu hỏi, GV theo dõi, đôn đốc hướng dẫn các nhóm hoàn thiện sản phẩm
HS trình bày, một vài học sinh nhận xét, bổ sung
GV nhận xét nhận định
Dự kiến sản phẩm
1)Với ý nghĩa nhân sinh cao đẹp, trò chơi dân gian của đồng bào dân tộc thiểu số đã
và đang góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần trong đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời tạo nên bản sắc riêng của từng dân tộc
2) Tổ chức một số trò chơi dân gian truyền thống
Ví dụ:
Ô ăn quan, chơi chuyền, đánh đáo, nhảy dây, ném lon, cướp cờ,…
4 Hoạt động 4 Vận dụng (03 phút)
Trang 8a) Mục tiêu: Sưu tầm và thiết kế được thẻ trò chơi dân gian; giới thiệu được một trò
chơi mà mình yêu thích
b) Tổ chức thực hiện
GV yêu cầu học sinh về nhà sưu tầm các trò chơi dân gian và thiết kế thành các thẻ trò chơi:
HS tiếp nhận nhiệm vụ và về nhà thực hiện, tiết sau giới thiệu với cả lớp
5 Hướng dẫn học bài ở nhà (03 Phút)
- Học những nội dung đã ghi trong vở ghi
Chuẩn bị: Tự kiểm tra đánh giá
+ Tóm tắt kiến thức của chủ đề Văn Hóa: Lễ hội, truyện cổ tích, trò chơi dân gian + Giới thiệu một số lễ hội ở Sơn La
+ Đề xuất 3 việc làm để góp phần bảo tồn và phát triển VH lễ hội ở Sơn La
+ Tìm hiểu một truyện cổ tích của dân tộc trên địa bàn tỉnh Sơn La theo gợi ý
STT Tên lễ hội Thời gian Địa điểm Hoạt động Ý nghĩa của
chính lễ hội
+ Viết đoạn văn ngắn (từ 5-7 câu) giới thiệu về một truyện cổ tích của các dân tộc SL
em ấn tượng nhất
Rút kinh nghiệm: Chưa hướng dẫn cụ thể cho học sinh làm thẻ trò chơi dân gian, nên một số học sinh làm thẻ chưa đạt yêu cầu