Đề cương ôn tập tư tưởng hồ chí minh

KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Namnêu khái niệm: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn hóa dân tộc; tinh hoa v

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬ P MÔN TƯ TƯỞNG HCM 2020

PHẦN I:

1 KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Namnêu

khái niệm: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn

hóa dân tộc; tinh hoa văn hóa nhân loại

+ Ý nghĩa của tư tưởng Hồ Chí Minh: tài sản tinh thần to lớn của

kim chỉ nam hành động của Đảng và dân tộc Việt Nam

2 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CN MÁC-LEENIN ĐỐI VỚI SỰ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HCM

- CN Mác-Lenin đem lại cho Người phương pháp đúng đắn để tiếp cận văn hóa dân tộc, truyền thống cha ông cũng như tinh hoa, trí tuệ nhân loại Nhờ có Thế giới quan và phương pháp luận của CN Mác-Lenin, Nguyễn Ái Quốc mới có thể tiếp cận, chuyển hóa được những nhân tố tích cực, tiến bộ của truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại để tạo nên hệ tư tưởng của mình

- Nhận thấy được quy luật tất yếu của nhân loại dù sớm hay muộn các dân tộc trên thế giới sẽ đi đến chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩ cộng sản.

- Chính nhờ ánh sáng của CN mÁC Leenin, HCM đã tổng kết kinh nghiệm cách mạng thế giới và thực tiễn đấu tranh giải phóng dân tộc để tìm ra con đường cứunước đúng đắn, chấm dứt cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước của cm VN

- Từ thế giới quan và phương pháp luận mascxits, HCM đã nhìn thấy con đường dân tộc VN phải đi và đích phải đến Đó là con đường cách mạng vô sản và đích của nó là chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩ cộng sản , là cuộc sống ấm no, hạnh phúccủa nhân dân

- Khi tiếp thu và vận dụng CN Mác-leenin, Người đã không rơi vào sao chép, giáo điều, rập khuôn mà biết tiếp thu có chọn lọc và vận dụng sáng tạp những nguyên lý đó phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của cách mạng VN

- HCM đã nắm vững cái cốt lõi của CN M-Lenin, đó là phương pháp biện chứng duy vật cốt để tìm kim chỉ nam cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và để giải quyết các vấn đề thực tiễn cách mạng VN

- Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thu lý luận Mác-leenin theo phương pháp nhận thức mác-xít, đồng thời theo lối “đắc ý vong ngôn” của phương Đông, nhằm nắm lấy cái tinh thần, bản chất chứ k bị trói buộc vào ngôn từ, tự tìm ra những chủ trương, giải pháp, đối sác phù hợp với những hoàn cảnh cụ thể của cách mạng VN chứ không

đi tìm những kết luận có sẵn trong kinh điển

3 TƯ TƯỞNG HCM VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

a Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo

toàn dân, lấy liên minh công - nông làm nền tảng

d Cách mạng giải phóng dân tộc cần chủ động, sáng tạo, có khả năng

giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

e Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành bằng phương

nó đầu tư, tiêu thụ hàng, mộ nhân công rẻ mạt cho đạo quân lao động của nó, và nhất là tuyển những binh lính bản xứ cho các đạo quân phản cách mạng của nó” “nọc độc và sức sống của con rắn độc,

tư bản chủ nghĩa đang tập trung ở các thuộc địa”.

 Trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân, cách mạng thuộc địa có tầm quan trọng đặc biệt Nhân dân các dân tộc thuộc địa có khả năng cách mạng to lớn, đó là tinh thần

cách mạng hết sức quyết liệt, một lực lượng vô cùng to lớn khi được

tập hợp, giác ngộ Theo Hồ Chí Minh, phải “làm cho các dân tộc thuộc địa, từ trước đến nay vẫn cách biệt nhau, hiểu biết nhau hơn và đoàn kết lại để đặt cơ sở cho một Liên minh phương Đông tương lai, khối liên minh này sẽ là một trong những cái cánh của cách mạng vô sản”.

 Tại phiên họp thứ 22 Đại hội V Quốc tế Cộng sản

(1/7/1924), Hồ Chí Minh phê phán các đảng cộng sản ở Anh, Pháp, Hà Lan, Bỉ và các đảng cộng sản ở các nước có thuộc địa chưa thi hành chính sách tích cực trong vấn đề thuộc địa Trong khi yêu cầu Quốc tế Cộng sản và các đảng cộng sản quan tâm đến cách mạng thuộc địa,

Hồ Chí Minh khẳng định công cuộc giải phóng nhân dân thuộc địa chỉ

có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực tự giải phóng Vận dụng công

thức của C Mác, Hồ Chí Minh rút ra luận điểm: “Công cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện bằng sự nỗ lực của bản thân anh em”4 Tháng 8/1945, khi thời cơ cách mạng xuất hiện, Người kêu gọi: “Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”1

Kháng chiến trường kỳ gian khổ phải trông vào sức mình, không được

trông chờ người khác; đồng thời, phải tự lực cánh sinh vì “một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ ngồi chờ dân tộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập”

4 TƯ TƯỞNG HCM VỀ CNXH Ở VN:

 Về chính trị: Chủ nghĩa xã hội là một xã hội có chế độ dân chủ

Chủ nghĩa xã hội có chế độ chính trị dân chủ, nhân dân lao động là

nhân dân,dựa vào sức mạnh của toàn dân để đưa lại quyền lợi cho nhân dân.

- Về kinh tế: Chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội có nền kinh

xe lửa… là của chung; là tư liệu sản xuất thuộc về nhân dân”2.

- Về văn hóa, đạo đức và các quan hệ xã hội: Chủ nghĩa xã hội

hiểu rằng chủ nghĩa xã hội như là một chế độ hoàn chỉnh, đạt đến độ

không còn bóc lột, áp bức bất công, thực hiện chế độ sở hữu xã hội về

xuất và thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động Đó là một xã

dựng trên nguyên tắc công bằng, hợp lý

Sự phát triển cao về văn hóa, đạo đức còn thể hiện ở chỗ chủ nghĩa

diện, có sựhài hòa trong sự phát triển của xã hội và tự nhiên Hồ Chí Minh chó

chủ nghĩa xã hội thì “mỗi người mới có điều kiện cải thiện đời sống

huy được cái riêng và sở trường riêng của mình”.

Chủ nghĩa xã hội theo Hồ Chí Minh là cơ sở, là tiền đề đi tới chế độ xãhội

hòa bình, đoàn kết, ấm no, tự do, hạnh phúc, bình đẳng, bác ái, việc

người và vì mọi người, không còn gì có thể ngăn cản những người lao

nhau và yêu thương nhau

- Về chủ thể xây dựng chủ nghĩa xã hội: Chủ nghĩa xã hội là

tập thể của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trong chủ

nghĩa xã hội - chế độ của nhân dân, do nhân dân làm chủ, lợi ích cánhân gắn liền với lợi ích tập thể, lợi ích của chế độ xã hội nên chínhnhân dân là chủ thể, là lực lượng quyết định tốc độ xây dựng và sựvững mạnh của chủ nghĩa xã hội Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa

xã hội, Hồ Chí Minh khẳng định “cần có sự lãnh đạo của một đảng cách mạng chân chính của giai cấp công nhân, toàn tâm toàn ý phục

vụ nhân dân Chỉ có sự lãnh đạo của một đảng biết vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta thì mới thể đưa cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng xã hội chủ nghĩa

tới lý tưởng cao nhất của chủ nghĩa xã hội, đó là “liên hợp tự do của những người lao động” Ở đó, cá tính của con người được phát triển

đầy đủ, năng lực con người được phát huy cao nhất, giá trị con ngườiđược thực hiện toàn diện Nhưng theo Hồ Chí Minh, đó là một quátrình phấn đấu khó khăn, gian khổ, lâu dài, dần dần và không thể nônnóng

 Trong tư tưởng HCM, đại đoàn kết dân tộc không phải là sách lược hay thủ đoạn chính trị mà là một chiến lược cơ bản, nhất quán, lâu dài và xuyên suốt tiến trình cách mạng.

 Để quy tụ được mọi lực lượng vào khối đại đoàn kết toàn dân, cần phải có chính sách và phương pháp phù hợp với từng đối tượng, từng hoàn cảnh

 Từ thực tiễn cách mạng, HCM đã khái quát thành nhiều luận điểm có tính chân lý về vai trò của khối đại đoàn kết: “Đoàn kết

là một lực lượng vô địch của chúng ta để khắc phục khó khăn, giành lấy thắng lợi”; “Đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết là thắng lợi”; “Đoàn kết,đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công”.b/ Đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, là nhu cầu khách quan của nhân dân

 Theo HCM, yêu nước-nhân nghĩa-đoàn kết là sức mạnh, là mạch nguồn của mọi thắng lợi Do đó, đại đoàn kết dân tộc phải được xác định là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, phải được quán triệt trong tất cả mọi lĩnh vực HCM khẳng định: “ Đoàn kết toàn dân, phụng sự

Tổ Quốc”

 Cách mạng muốn thành công Đảng phải cụ thể hóa đường lối, chủ trương thành những mục tiêu, nhiệm vụ và phương pháp cách mạng phù hợp với từng giai đoạn lịch sử để lôi kéo, tập hợp quần chung, tạo thực lực cho cách mạng Thực lực đó chính là khối đại đoànkết dân tộc

 Đại đoàn kết dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu Bởi vì cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, phải có quần chúng, vì quần chúng Đảng Cộng sản phải có sứ mệnh thức tỉnh, tập hợp quần chúng, chuyển những nhu cầu, đòi hỏi khách quan, tự quát của quần chúng thành những đòi hỏi tự giác, thành hiện thực có tổ chức trong khối đại đoàn kết dân tộc, tạo thành sức mạnh tổng hợp trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, tự do cho nhân dân và hạnh phúc cho con người

2 TƯ TƯỞNG HCM VỀ CÁC NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN DÂN TỘC THỐNG NHẤT

 Thứ nhất, Mặt trận dân tộc thống nhất phải được xây dựng trên nền tảng liên minh công-nông-trí thức, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng.

 Trong quá trình tập hợp, phát triển lực lượng cách mạng, HCM luôn cho rằng, Đoàn kết không phải là một tập hợp ngẫu nhiên, tự phát, nhất thời mà phải là một tập hợp bền vững các lực lượng xã hội có tổ chức, có lãnh đạo Đây là nguyên tắc cốtlõi trong chiến lược đại đoàn kết của HCM

 HCM chỉ rõ “lực lượng chủ yếu trong khối đại đoàn kết dân tộc là công nông, cho nên liên minh công nông là nền tảng”, vìcông nông là “người trực tiếp sản xuất tất cả mọi phú tài làm cho xã hội sống Vì họ đông đảo hơn hết, mà cũng bị áp bức bóc lột nặng nề hơn hết Vì chí khí cách mạng của họ chắc chắn, bền bỉ hơn của mọi tầng lớp khác.”

 Ngoài ra, phải mở rộng đoàn kết với các tầng lớp khác, nhất là tầng lớp trí thức trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc Người nói : “trong sự nghiệp cách mạng, trong sự nghiệp xây dựng CNXH, lao động trí óc có một vai trò quan trọng và vẻ vang; và công nông, trí cần đoàn kết chặt chẽ thành một khối”

 Theo HCM, đoàn kết là công việc của toàn dân tộc, song nóchỉ có thể được củng cố và phát triển vững chắc khi đặt dưới

sự lãnh đạo của Đảng Vì chỉ có Đảng của giai cấp công nhân được vũ trang bởi CN Mác-leenin mới đánh giá đúng vai trò, sức mạnh của quần chúng nhân dân trong lịch sử, mới vạch rađược đường lối chiến lược và sách lược đúng đắn để lôi kéo, tập hợp quần chúng vào khối đại đoàn kết toàn dân

 Thứ hai, Mặt trận dân tộc thống nhất phải được xuất phát

tù mục tiêu vì nước, vì dân, đảm bảo lợi ích tối cao của dân tộc, quyền lợi cơ bản của nhân dân và các quyền con người

 HCM cho rằng để tập hợp lực lượng vào khối đại đoàn kết phải xác định rõ lợi ích chung và quyền lợi riêng của mỗi thànhphần, giai tầng, mỗi người Trong đó, lợi ích tối cao là độc lập,

tự do Đó là ngọn cờ đoàn kết, là mẫu số chung để quy tụ các tầng lớp, giai cấp, đảng phái, tôn giáo vào Mặt trận

 Trên cơ sở xác định lợi ích tối cao của dân tộc, những quyền lợi căn bản của các tầng lớp nhân dân cũng được HCM kết tinh vào tiêu chí của nước VN dân chủ cộng hòa là độc lập,

tự do, hạnh phúc Các tiêu chí này được cụ thể hóa trong từng lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội phù hợp với mọi tầng lớp, đối tượng trong mỗi thời kỳ cách mạng

 Thứ ba, Mặt trận dân tộc thống nhất phải hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ.

 Mặt trận dân tộc thống nhất là một tổ chức chính trị-xã hội rộng lớn của dân tộc, bao gồm nhiều giai cấp, tầng lớp, đảng phái, dân tộc, tôn giáo khác nhau, với nhiều lợi ích khác nhau

Do vậy, hoạt động của Mặt trận thống nhất phải theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ

 Nguyên tắc hiệp thương dân chủ đòi hỏi tất cả vấn đề của Mặt trận đều được đưa ra để tất cả các thành viên của Mặt trận bàn bạc công khai, đi đến thống nhất, loại trừ mọi sự áp đặt hoặc dân chủ hình thức Để thực hiện nguyên tắc này, Mặttrận phải đứng trên lập trường giai cấp công nhân, giải quyết hài hòa mqh giữa lợi ích giai cấp với lợi ích dân tộc, lợi ích chung và lợi ích riêng, lợi ích lâu dài và lợi ích trước mắt,…

 Thứ tư, Mặt trận dân tộc thống nhất phải đoàn kết chặt chẽ, thật sự, chân thành, thân ái giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.

 HCM cho rằng giữa các thành viên của khối đại đoàn kết dân tộc, bên cạnh những điểm tương đồng vẫn có những điểmkhác nhau cần phải bàn bạc để đi đến nhất trí; bên cạnh những nhân tố tích cực vẫn có nhuững nhân tố tiêu cực cần phải khắc phục

 Đoàn kết thật sự nghĩa là mục đích phải nhất trí và lập trường cũng phải nhất trí Đoàn kết thật sự nghĩa là vừa đoàn kết, vừa đấu tranh, học những cái tốt của nhau, phê bình những cái sai của nhau và phê bình trên lập trường thân ái, vì nước, vì dân

3 QUAN ĐIỂM HCM VỀ NHỮNG VẤN ĐỀ NGUYÊN TẮC TRONG HOẠTĐỘNG CỦA ĐCSVN

- Một là, Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư

nam cho hành động Hồ Chí Minh khẳng định “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải

có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam”.

Chủ nghĩa ấy là chủ nghĩa Mác - Lênin, là nền tảng tư tưởng và kim chỉ

mọi hành động của Đảng Cộng sản Việt Nam.Trong việc tiếp nhận và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minhlưu

ý việc học tập, nghiên cứu, tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin phải

hợp với từng đối tượng Vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin phải luôn phù

Đây là nguyên tắc cơ bản trong xây dựng Đảng Giữa “tập

Vì vậy, cầnphải có nhiều người Nhiều người thì nhiều kinh nghiệm, xem xét rõ

chú ý khắc phục tệ độc đoán chuyên quyền, đồng thời phải chống lại

trạng dựa dẫm tập thể, không dám quyết đoán, không dám chịu tráchnhiệm

- Ba là, tự phê bình và phê bình

Mục đích của tự phê bình và phê bình là để làm cho phần tốt

người nảy nở như hoa mùa xuân, làm cho mỗi tổ chức tốt lên, phần

phải có

- Bốn là, kỷ luật nghiêm minh, tự giác

Sức mạnh của một tổ chức cộng sản và của mỗi đảng viên bắt nguồn

tưởng cộng sản chủ nghĩa, cho nên tự giác là một yêu cầu bắt buộc

tổ chức Đảng và đảng viên Tính nghiêm minh, tự giác đòi hỏi ở đảng

- Năm là, đoàn kết thống nhất trong Đảng

Sự đoàn kết thống nhất của Đảng phải dựa trên cơ sở lý luận của chủnghĩa

Mác - Lênin; cương lĩnh, điều lệ Đảng; đường lối, quan điểm của Đảng;nghị

quyết của tổ chức đảng các cấp Đồng thời, muốn đoàn kết thống

- Sáu là, thường xuyên tự chỉnh đốn

Quyền lực của Đảng do giai cấp công nhân, nhân dân lao động và

toàn dântộc giao phó Trong điều kiện Đảng cầm quyền, quyền lực có sức

mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với nhân dân

Để xây dựng mối liên hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân, Hồ ChíMinh

nhắc nhở đội ngũ cán bộ, đảng viên không được “vác mặt quan cáchmạng”,

không được ăn cỗ đi trước, lội nước theo sau; không phải cứ dán lên

“cộng sản” là dân tin, dân yêu, dân kính, dân phục, mà phải trong

ngày cố gắng học dân, làm cho dân tin, tức là cọi trọng chữ tín.

Việt Nam là một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới” của Hồ

Chí Minh Do đó, Người mong Đảng “ra sức hoạt động, góp phần đắc lực vào việc khôi phục lại khối đoàn kết giữa các đảng anh em trên nền tảng chủ nghĩa Mác -Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý có tình”

4 QUAN ĐIỂM HCM VỀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC DÂN CHỦ

+ Nhà nước của dân là nhà nước trong đó dân là chủ, dân làm

thời có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân

những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với tín nhiệm của nhân dân

+ Dân là chủ thể của quyền lực thì người cầm quyền, cán bộ

+ Nhà nước do dân còn bao hàm nội dung quan trọng là nhân

dân Điều này được Người giải thích rõ trên các phương diện:

+ Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo một mục tiêu cao

hướng dẫn dân tự chăm lo đời sống của mình

- Nhà nước biết kết hợp, điều chỉnh các loại lợi ích khác nhau

nhà nước là người đại diện cho lợi ích chân chính của họ

- Nhà nước phải thực sự liêm khiết, trong sạch, tránh quan