Slide chương 2

CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINHKhả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn XHVN cuối TK XIX – đầu TK XX Bối cảnh quốc tế Giá trị truyền

I CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Khả năng tư duy và trí tuệ

Hồ Chí Minh

Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn

XHVN cuối TK XIX – đầu TK XX Bối cảnh quốc tế

Giá trị truyền thống dân tộc Tinh hoa văn hóa nhân loạiChủ nghĩa Mác – Lênin

2

bức ảnh minh họa về XH VN hồi cuối thế kỉ XIX

Địa chủ phong kiến

Nông dân

Việt Nam

Trước khi thực dân pháp xâm lược

Xã hội phong kiến

Pháp tấn công Đà Nẵng 31/8/1858

Việt Nam trở thành thuộc địa của Pháp

Năm 1884 triều đình nhà Nguyễn

ký với Pháp hiệp ước Pa-tơ-nốt

 Chính sách cai trị của thực dân pháp về chính trị

v Cai trị trực tiếp

v Chia để trị (4)

Toàn quyền Pháp Anbe Xarô

v Duy trì triều đình và hệ thống chính quyền PK (4)

Cảnh nông dân Việt Nam

Vua Hàm Nghi (1885-1896)

Hoàng Hoa Thám Thủ lĩnh của Khởi nghĩa

Yên Thế

Phong trào theo

khuynh hướng tư sản

Xu hướng bạo động:

của Phan Bội Châu chủ

trương cầu viện Nhật để

đánh đuổi Pháp.

Chân dung nhà yêu nước Phan Bội Châu

(1867 – 1940)

Xu hướng duy tân – Bất bạo động: Chủ trương dựa vào Pháp để canh tân đất nước

Phan Chu Trinh (1872 - 1926)

Pháp trước hết cần thực hiện:

+ Khai dân trí + Chấn dân khí + Hậu dân sinh

Một số đại biểu cho khuynh hướng cứu nước theo hệ tư tưởng phong kiến, tư sản ở Việt Nam cuối thế kỷ 19 đầu TK 20

- Hồ Chí Minh đánh giá về con đường cứu nước của:

+Phan Bội Châu: “Đưa hổ cửa trước, rước beo cửa sau”.

+Phan Chu Trinh: “Chẳng khác gì xin giặc rủ lòng thương”

+Hoàng Hoa Thám: “ Vẫn nặng về cốt cách phong kiến”

Các phong trào yêu nước

Toàn thể dân tộc Việt Nam

Thực dânPhápxâm lược

Nông dânViệt Nam

Địa chủ phong kiến

Khủng hoảng đường lối cứu nước

- Trước khi thực dân Pháp xâm lược, Việt Nam là một quốc gia phong kiến độc lập, nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu

- Sau khi thực dân Pháp xâm lược (1858) với việc ký kết hiệp ước Patơnốp(1884), Việt Nam trở thành một quốc gia thuộc địa nữa phong kiến Trong xã hội đó có hai mâu thuẩn cơ bản:

+ Một là, mâu thuẩn toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược và tay sai

+ Hai là, mâu thuẩn giữa nhân dân Việt Nam, chủ yếu là nông dân với giai cấp địa chủ phong kiến

- Để giải quyết mâu thuẩn khách quan đó, nhiều sĩ phu yêu nước đã đứng lên tập hợp quần chúng chống lại thực dân Pháp xâm lược, nhưng cuối cùng đều thất bại “ tình hình đen tối như không có đường ra”

- Điều đó đã thúc đẩy Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh ra đi tìm con đường cứu nước mới cho dân tộc Việt Nam

1.1.2 Yếu tố thời đại

Cuối TK XIX

CNTB tự do cạnh tranh

CNTB độc quyền

Tăng cường bóc lột NDLĐ

Áp bức ND các dân tộc thuộc địa

Bên ngoài

NDLĐ TG cùng cực

thuộc địa >><< thực dân

Phong trào đấu tranh

giải phóng dân tộc

phát triển mạnh

Tranh đương thời nói về quyền lực của các tổ chức độc quyền ở Mỹ (chữ trên hình mãng

Châu Phi bị xâu xé

bởi các nước thực dân

châu Âu

Peter, một nô lệ từ

Baton Rouge, Louisiana , 1863

Nguyễn Văn Ba rời bến cảng 5 -

6 - 1911 Bến cảng Nhà rồng

Tàu Latútsơ Tơrêvin

NAQ đi khắp thế

nghiên cứu nhiều cuộc cách mạngPháp (1911) Mỹ (1913)

Anh (1913-1917) LX (1922-1924)(1931 – 1938) TQ (1924-1930)(1938 – 1941)

■ 7/1920 Đọc luận cương của Lênin

■ 12/1920 Tham gia Đại hội Tua

■ Khẳng định chủ nghĩa Mác Lênin

■ 6/1911 ra đi tìm đuờng cứu nước

Nguyễn Ái Quốc ở

Đại hội Tua 12-1920

■ 1919 gởi đến Hội nghị Vec –xây bản

“yêu sách 8 điểm”

■ Nghiên cứu về cách mạng tư sản

Chủ nghĩa đế quốc và chiến tranhTG I

Tù binh trong chiến tranh Cảnh chết chóc trong chiến tranh

Hội nghị Véc – xay (Pháp) của các n ước đồng minh thắng trận

1919

Bản yêu sách 8 điểm của Nguyễn ái Quốc

gửi tới Hội nghị Véc – xay

Cách mạng tháng Mười Nga thành công

Quảng trường Pêtrograt trong CM tháng Mười

Hình ảnh CM tháng Mười Nga

Yếu tố thời đại

Tư tưởng Hồ Chí Minh

Vấn đề dân tộc

trở thành vấn

đề quốc tế lớn

CM tháng 10 Nga thắng lợi

Thời đại quá

độ lên CNXH

Cách mạng giải phóng dân tộc

Cách mạng

vô sản thế giới

Chủ nghĩa

đế quốc

Yếu tố thời đại

1.2 Cơ sở lý luận

Nguån gèc

tƯ tƯëng

Hå ChÝ Minh

Tinh hoa văn hãa nh©n lo¹i

Chñ nghÜa M¸c-Lªnin

Tư tưëng

vµ văn hãa truyÒn thèng ViÖt Nam

Nh©n tè chñ quan

Hå ChÝ Minh

Giá trị truyền thống Của lịch sử - văn hóa

Dân tộc

Chủ nghĩa

yêu nước

Tương thân, tương ái, nhân nghĩa, trọng hiền tài

C ần cù, dũng cảm thông minh, sáng tạo, lạc quan, yêu đời 1.2.1 Tư tưởng và văn hóa truyền thống Việt Nam

- Chủ nghĩa yêu nước và ý chí đấu tranh bất khuất để dựng nước và giữ nước

Chiến thắng Bạch Đằng

Tượng Thánh Gióng

Đánh giặc lên ba hiềm còn muộn Cưỡi chín tầng mây giận chưa cao

“Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của ta

từ xưa đến nay Mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ,

to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”

(Hồ Chí Minh toàn tập – Tập 6 tr 171)

- Truyền thống tương thân, tương ái, tinh thần nhân nghĩa trọng hiền tài

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

(Ca dao)

Chồng ta áo rách ta thương Chồng người áo gấm xông hương mặc người

(Ca dao)

Văn miếu- Quốc tử giám

Đền thờ An Dương Vương

Người trồng cây hạnh, người chơi

Ta trồng cây đức để đời về sau!

(Ca dao Việt Nam)

- Dõn tộc Việt Nam cũn cú tinh thần cần cự, dũng cảm, thụng minh, sỏng tạo, lạc quan, yờu đời

đây suối Lênin kia núi Mác “Bàn đá chông chênh dịch sử đảng

Cuộc đời cách mạng thật là sang”

“Xẻ dọc trường sơn đi cứu nước.

Mà lòng phơi phới dậy tương lai!”

Tinh hoa văn hóa Nhân loại

T ư tưởng Văn hóa Phương Đông

Tư tưởng Văn hóa Phương tây

T ư t ưở ng

Nho giáo Ph Tư tưởng ậ t giáo

TT

tự do, bình đẳng, Bác ái

TT quyền sống,

tự do, mưu cầu hạnh phúc

TT của các Nhà khai sáng Pháp

1.2.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại

- Văn hóa phương Đông

Bàn thờ Phật ở Việt Nam

Một ngôi chùa ở Ấn Độ

Ảnh Khổng tử

Miếu thờ Khổng tử

Cảnh chúa Giêsu bị đóng đinh

- Văn hóa phương Tây

Các nhà khai sáng Pháp Bàn về khế ước xã hội

Bìa bản tuyên ngôn độc lập Hoa Kỳ

1.2.3 Chủ nghĩa Mác - Lênin

K.Max F.Engels V.I.Lenin

C¸c nhµ khai s¸ng cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin

Ta vào thăm Bác gặp Lênin Trán rộng yêu thương dõi mắt nhìn

Người đến cùng ta ngồi với Bác Như hình với bóng một anh linh

- Con ®ưêng t«i tíi chñ nghÜa Lªnin, Hå ChÝ Minh toµn tËp,

NXB CTQG, Hµ Néi, 1996, T.10, tr.127

-“Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin”

(Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG 2000, T2, Trg.257)

Chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan và

phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh

Phương pháp biện chứng duy vật

Tư tưởng

Hồ Chí Minh phát triển

về chất

Tư tưởng

Hồ Chí Minh thuộc

hệ tư tưởng Mác - Lênin

Tính khoa học sâu sắc

Tính cách mạng triệt để

Phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh

Phẩm chất

cá nhân của Hồ Chí

Tinh thần kiên cường bất khuất

Tư duy độc lập,

tự chủ sáng tạo

2 Nhân tố chủ quan

Bìa cuốn Ngục trung nhật ký

II Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn t ư tưëng Hå ChÝ Minh.

Các giai đoạn trong quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

1945 - 1969 TiÕp tôc ph¸t triÓn míi

1930 - 1945

Giữ vững quan điểm, kiên trì

con đường đã xác định cho

a Thời kỳ hình thành tư tưởng yêu nước, thương nòi

( Trước năm 1911)

và làng Sen quê cha

QUÊ HƯƠNG NGHĨA TRỌNG TÌNH CAO NĂM MƯƠI NĂM ẤY BIẾT BAO NHIÊU TÌNH

Người về thăm quê

Nhà của Bác tại Nghệ An

Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Một số hình ảnh về người thân

của chủ tịch Hồ Chí Minh

Nguyễn Sinh Sắc (1863 – 1929)

Hoàng Thị Loan (1868 – 1901)

Nguyễn Thị Thanh (1884 – 1954)

Nguyễn Sinh Khiêm (1888 – 1950)

Ông Nguyễn Sinh Sắc(1862-1929)

Nguyễn Sinh Cung lúc còn nhỏ thường được nghe cha và các

bạn của ông bàn về thế sự

Bà Hoàng Thị Loan(1868-1901)

Nguyễn Sinh Cung lúc còn nhỏ

thường được nghe cha và các

bạn của ông bàn về thế sự

Nguyễn Tất Thành khi học tại trường Quốc học Huế

Nguyễn Tất Thành tham gia phong trào chống thuế Trung Kỳ (1908)

Ngày 5/6/1911, tại bến cảng Nhà

Rồng, người thanh niên yêu nước

Nguyễn Tất Thành đã lên chiếc tàu

buôn của Pháp (Latutsơ Tơrêvin)

tỡm đường cứu nước.

“Người đi tỡm hỡnh của nước”, Chế Lan Viờn

-b Thời kỳ tìm tòi con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911-1920)

Pháp

(1911) (1913)Mỹ (1913 - 1917)Anh (1923 - 1924)Liên Xô (1924 - 1930)Trung Quốc

b Thời kỳ tìm tòi con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911-1920)

b Thời kỳ tìm tòi con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911-1920)

b Thời kỳ tỡm tũi con đường cứu nước, giải phúng dõn tộc (1911-1920)

Bản yêu sách 8 điểm của Nguyễn ái Quốc gửi tới Hội nghị Véc – xay

Hội nghị Véc – xay (Pháp) của các nớc

đồng minh thắng trận 1919

b Thời kỳ tỡm tũi con đường cứu nước, giải phúng dõn tộc (1911-1920)

Bản sơ thảo lần thứ nhất

NHỮNG LUẬN CƯƠNG

VỀ CÁC VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ THUỘC ĐỊA

V.I LấNIN

Lênin và tác phẩm thông qua tại đại hội II của Quốc tế cộng sản (1920)

đã tác động mạnh mẽ đến t tởng của Nguyễn Aí Quốc

b Thời kỳ tìm tòi con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911-1920)

Nguyễn ái Quốc tại đại hội Tua

tháng 12 n ăm 1920

b Thời kỳ tìm tòi con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911-1920)

c Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

(1921 -1930)

B¸o “Ngêi cïng khæ” (1922) Bìa cuốn Bản án chế độ thực dân Pháp (1925)

c Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

(1921 -1930)

- Hå ChÝ Minh toµn tËp, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2000, t.1, tr 298 -

c Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

(1921 -1930)

Bìa cuốn Bản án chế độ thực dân Pháp (1925)

c Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

(1921 -1930)

Nguyễn ái Quốc dự đại hội V của Quốc tế

cộng sản (7/1924)

c Thời kỳ hỡnh thành cơ bản tư tưởng về cỏch mạng Việt Nam

(1921 -1930)

Một số nội dung chính của cuốn đờng kách mệnh (1927)

c Thời kỳ hỡnh thành cơ bản tư tưởng về cỏch mạng Việt Nam (1921

-1930)

Thời kỳ hình thành cơ bản t tởng về cách mạng Việt Nam

(1921 - 1930)

Ch©n dung Ph¹m Hång Th¸i

vµ mé t¹i Qu¶ng Ch©u, Trung Quèc

c Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

(1921 -1930)

Tâm tâm xã (1923) Cộng sản đoàn (2/1925)

Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (6/1925)

“Là quả trứng từ

đú nở ra con chim non cộng sản”

Nguyễn ái Quốc thời kỳ hoạt động ở Trung Quốc

c Thời kỳ hỡnh thành cơ bản tư tưởng về cỏch mạng Việt Nam

(1921 -1930)

c Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng ViệtNam (1921 -1930)

CN Mác – Lênin đã thâm nhập vào VN

Đường kách mệnh Bản án chế độ TD Pháp Viết cho báo Sự thật, TC thư tín QT Trưởng tiểu ban NC TĐịa

Báo Người cùng khổ

1920 1921 1922 1923 1925 1927 1929 Thời gian

c Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

(1921 -1930)

c Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

Toàn cảnh Hội nghị thành lập đảng 2/1930 tại Cửu Long

(H-ơng Cảng, Trung Quốc)

c Thời kỳ hỡnh thành cơ bản tư tưởng về cỏch mạng Việt

Nam (1921 -1930)

d Thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm, nêu cao tư tưởng độc

lập, tự do và quyền dân tộc cơ bản (1930 -1945)

Nhµ ngôc Victoria ë Hång K«ng, n¬i Ngêi bÞ giam (1931 – 1933)

vµ NguyÔn ¸i Quèc khi võa ra khái nhµ tï

28.1.1941, Nguyễn ái Quốc đặt chân tới biên giới nớc ta

ở cột mốc 108 tại Hà Quảng, Cao Bằng sau 30 n ă m xa cách

d Thời kỳ thử thỏch, kiờn trỡ giữ vững quan điểm, nờu cao tư tưởng độc

lập, tự do và quyền dõn tộc cơ bản (1930 -1945)

d Thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm, nêu cao tư tưởng

độc lập, tự do và quyền dân tộc cơ bản (1930 - 1945)

đây suối Lênin kia núi Mác “Bàn đá chông chênh dịch sử đảng

Cuộc đời cách mạng thật là sang”

Lán Khuổi Nậm - Nơi Nguyễn ái Quốc triệu tập

và chủ trỡ hội nghị Ban chấp hành trung ơng

đảng lần thứ 8 (5/1941) – Hội nghị đánh dấu sự trở về của t tởng Nguyễn ái Quốc trong

Cơng lĩnh đầu tiên

Hội nghị trung ơng 5/1941

d Thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm, nêu cao t tởng độc lập,

tự do và quyền dân tộc cơ bản (1930 - 1945)

d Thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm, nêu cao

t

tởng độc lập, tự do và quyền dân tộc cơ bản (1930 - 1945)

d Thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm, nêu cao

t

tởng độc lập, tự do và quyền dân tộc cơ bản (1930 - 1945)

Hồ Chớ Minh đọc Tuyờn ngụn độc lập sỏng ngày 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đỡnh, khai sinh ra nước Việt Nam dõn chủ cộng hũa

d Thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm, nêu cao

t

tởng độc lập, tự do và quyền dân tộc cơ bản (1930 - 1945)

Hồ Chớ Minh đọc Tuyờn ngụn độc lập sỏng ngày 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đỡnh, khai sinh ra nước Việt Nam dõn chủ cộng hũa

® Thêi kú tiÕp tôc ph¸t triÓn míi vÒ t tëng kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc

(1945 - 1969)

- T tëng kÕt hîp kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc

( Hå ChÝ Minh toµn tËp, t.4, tr.115)

® Thêi kú tiÕp tôc ph¸t triÓn míi vÒ t tëng kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc

(1945 - 1969)

- T tëng chiÕn tranh nh©n d©n

- Hå ChÝ Minh toµn tËp, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2000, t.4, tr 480 -

® Thêi kú tiÕp tôc ph¸t triÓn míi vÒ t tëng kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc

(1945 - 1969)

- T tëng chiÕn tranh nh©n d©n

® Thêi kú tiÕp tôc ph¸t triÓn míi vÒ t tëng kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc

(1945 - 1969)

- T tëng chiÕn tranh nh©n d©n

Qu©n sù ChÝnh trÞ Kinh tÕ Văn hãa Ngo¹i giao

® Thêi kú tiÕp tôc ph¸t triÓn míi vÒ t tëng kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc

Bộ đội ta cắm cờ trên nóc hầm

Đờ - cát (7/5/1954)

đ Thời kỳ tiếp tục phát triển mới về t tởng kháng chiến và kiến quốc

(1945 - 1969)

- T tởng xây dựng Nhà nớc của dân, do dân, vì dân

đại hội thống nhất Mặt trận Việt Minh và Hội Liên Việt thành

Mặt trận Liên Việt (1946) Hiến pháp 1946 – Hiến pháp

đầu tiên của nớc Việt Nam dân chủ cộng hòa

đ Thời kỳ tiếp tục phát triển mới về t tởng kháng chiến và kiến quốc

Chủ tịch Hồ Chí Minh tại

kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa III, 20-5-1968

Một số hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh

trong lĩnh vực xây dựng Nhà nớc

đ Thời kỳ tiếp tục phát triển mới về t tởng kháng chiến và kiến quốc

(1945 - 1969)

- T tởng xây dựng Đảng Cộng sản với t cách là một Đảng cầm quyền

đại hội đảng lần thứ hai (1951) thúc đẩy kháng chiến đi đến thắng lợi

đại hội đảng lần thứ ba (1960)

đa ra chiến lợc cách mạng hai miền

Phân biệt sự khác nhau giữa chủ nghĩa Mác – Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh?