TIẾT 1+2 tôi đi học

2- Hồi tưởng về ngày đầu đến trườnga- Cảm nhận của nhân vật “Tôi” trên đường tới trường cùng mẹ.. b- Cảm nhận của nhân vật Tôi khi đứng giữa sân trường.* Cảnh sân trường.. -> Hình ảnh so

BÀI GIẢNG MÔN NGỮ VĂN 8

TÔI ĐI HỌC

( Thanh Tịnh)

TIẾT 1- VĂN BẢN

I- Đọc và tìm hiểu chung.

  1- Tác giả: Thanh Tịnh( 1911- 1988)

- Quê ở Huế

- Ông sáng tác nhiều thể loại: viết văn, làm thơ, thành công hơn cả là truyện ngắn…

- Nét đặc sắc trong sáng tác: Đậm chất trữ tình, toát lên vẻ đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

- P1- Từ đầu-> " tưng bừng rộn rã": Khơi nguồn cho dòng hồi tưởng.

- P2- Còn lại: Hồi tưởng về ngày đầu tiên đi học

* Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt:

- Tự sự

- Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm

II- Phân tích.

1- Khơi dòng cho hồi tưởng.

- Thời gian: "Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc".

- Hình ảnh: Mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu đến trường".

- Cảm xúc nhân vật Tôi khi nhớ lại : vẫn thấy:

"nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã…".

cảm giác " như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng".

+ Dùng những từ láy diễn tả những rung động tha thiết và niềm vui háo hức trong tâm hồn nhân vật bất chấp bao năm tháng đã đi qua.

+ Điệp ngữ " hằng năm…lòng tôi lại", " mỗi lần thấy …lòng tôi lại" diễn tả sức sống lâu bền của kỉ niệm.

+ Biện pháp so sánh thể hiện cảm xúc trẻ trung trong sáng, tạo nên chất thơ man mác khi sống lại kỉ niệm

=> Tất cả như dẫn người đọc vào một thế giới đầy ắp những sự việc, những con người, những tâm tư, tình cảm đẹp đẽ, trong sáng rất đáng nhớ.

2- Hồi tưởng về ngày đầu đến trường

a- Cảm nhận của nhân vật “Tôi” trên đường tới trường cùng mẹ.

- Cảm nhận về cảnh vật: “ Con đường mọi hôm quen, hôm nay tự nhiên thấy lạ”

Cảnh vật xung quanh đều thay đổi vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học

- Cảm nhận về bản thân:

+ Sẽ không lội sông, thả diều

+ Không ra đồng nô đùa nữa

+ Thấy mình trang trọng và đứng đắn

-> Đây chính là sự thay đổi trong nhận thức Bản thân cậu bé tự thấy mình lớn lên và bắt đầu có những suy nghĩ nghiêm túc về việc học hành

+ Hành động "ghì thật chặt hai quyển sách", muốn thử sức( xin mẹ cho cầm bút thước)-> Cậu bé có ý chí tự lực trong học tập ngay từ buổi đầu Cậu muốn được chững chạc như

bạn không thua kém bạn

+ Ý nghĩ non nớt, ngây thơ nhưng lại bộc lộ nhận thức của cậu bé về một nhiệm vụ mới

Hình ảnh so sánh như muốn biểu hiện nét dịu dàng trong sáng và khát vọng vươn tới của một tâm hồn trẻ thơ

-> Yêu việc học tập, yêu quý bạn bè mái trường và quê hương

b- Cảm nhận của nhân vật Tôi khi đứng giữa sân trường.

* Cảnh sân trường.

- Sân trường dày đặc cả người

- Người nào cũng quần áo sạch sẽ, gọn gàng, mặt cũng vui tươi sáng sủa.

-> + Cảnh tượng phản ánh không khí của ngày khai trường diễn ra ở nước ta.

+ Thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân ta.

+ Bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả với mái trường tuổi thơ.

* Cảm nhận về mái trường.

- Trước đó : Thấy xa lạ, cao ráo, sạch sẽ hơn các nhà khác trong làng.

- Bây giờ : Thấy vừa xinh xắn, oai nghiêm như cái đình làng Hoà Ấp.

-> Hình ảnh so sánh diễn tả cảm xúc thiêng liêng về mái trường; đề cao tri thức của con người trong trường học; thể hiện tâm trạng hồi hộp rất thực, rất điển hình đối với tuổi thơ trong buổi tựu trường đầu tiên

b- Cảm nhận của nhân vật Tôi khi đứng giữa sân trường.

* Cảnh sân trường

* Cảm nhận về mái trường

* Tâm trạng:

- Khi nhìn ngôi trường: Lo sợ, vẩn vơ.

- Khi hồi trống thúc vang dội:

+ Cậu cảm thấy mình chơ vơ; cảm thấy tim ngừng đập khi nghe ông đốc gọi đến tên, giật mình lúng túng; thấy nặng nề khi rời tay mẹ; khóc nức nở.

+ Các bạn cũng vụng về, lúng túng như mình, sức mạnh dìu các cậu tới trước, hai chân cứ dềnh dàng mãi, toàn thân run run theo nhịp bước; khóc thút thít

->+ Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em nhỏ lần đầu tới trường học

+ Đề cao sức hấp dẫn của trường học

+ Thể hiện khát vọng bay bổng của tác giả với trường học

=> Tâm lí cậu bé có sự chuyển biến phức tạp( từ lo sợ vẩn vơ đến bỡ ngỡ, ngập ngừng rồi vụng về lúng túng cao hơn hết là khóc nức nở) nhưng rất phù hợp với tâm lí trẻ thơ khi lần đầu

tiên đến với ngôi trường mới

b- Cảm nhận của nhân vật Tôi khi đứng giữa sân trường.

- Tươi cười nhẫn nại.

=> Hình ảnh người thầy rất từ tốn, bao dung, yêu mến trẻ

Tình cảm của nhân vật “Tôi” với ông đốc là sự quý trọng, tin tưởng, biết ơn

+ Cảm nhận về người lớn:

Với bàn tay âu yếm yêu thương, sự săn sóc vỗ về an ủi luôn sát cánh bên con, động viên an ủi

=> Tất cả là thái độ, trách nhiệm tấm lòng của gia đình, nhà trường đối với thế hệ tương lai Đó là một môi trường giáo dục lí tưởng, ấm áp, nguồn nuôi dưỡng các em khôn lớn, trưởng thành

c- Cảm nhận của nhân vật “Tôi” trong lớp học.

- Cảm thấy : lạ (vì bước vào lớp là bước vào thế giới mới khác những lần chơi ở đồng làng)

- Khám phá được :

+ Bằng khứu giác: Mùi hương lạ

+ Bằng thị giác : Nhìn thấy hình vẽ treo trên tường cũng thấy lạ, thấy hay, nhìn bàn ghế, nhìn thấy các bạn, nhìn thấy con chim…

+ Bằng thính giác : Nghe tiếng chim hót, tiếng phấn viết trên bảng

=> Dùng nhiều giác quan để khám phá thế giới mới lạ là lớp học

- Thay đổi về cảm giác

+ Trước đó: Xa lạ, bỡ ngỡ, rụt rè, lúng túng

+ Bây giờ: Gần gũi bắt đầu mạnh dạn, tự tin quan sát xung quanh( lạm nhận chỗ ngồi là của riêng mình, không cảm thấy xa lạ với bạn bên cạnh), chủ động vòng tay, nghe thầy,

nhìn thầy và bắt đầu lẩm nhẩm đánh vần-> nảy sinh những cảm giác quyến luyến với thầy, với bạn

=> Nhân vật “Tôi” đã có sự thay đổi lớn về cảm xúc, đã bắt đầu cảm thấy ngôi trường trở nên thân quen, gần gũi với mình

- Hình ảnh: Một con chim non liệng đến bên …bay cao:

+ Là hình ảnh thực của con chim hót bên cửa sổ lớp học.

+ Là hình ảnh gợi nhớ quá khứ: gợi nhớ, gợi tiếc những ngày trẻ thơ chơi bời tự do đi bẫy chim

- Tiếng phấn và dòng chữ của thầy giáo như lời nhắc nhở, níu giữ, đưa cậu về với thực tại

III- Tổng kết:

1- Nghệ thuật:

- Nghệ thuật miêu tả tinh tế diễn biến tâm trạng thông qua miêu tả, tự sự và biểu cảm.

- Truyện được bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật Tôi về thời gian của buổi tựu trường.

- Giọng điệu trữ tình trong sáng (giàu chất thơ).

2- Nội dung:

- Cảm giác mới lạ, trong sáng của nhân vật Tôi trong ngày đầu tiên đến trường.

- Tình cảm trìu mến của người lớn với trẻ nhỏ.

Hướng dẫn về nhà:

- Học, nắm chắc những kí ức của Thanh Tịnh về buổi tựu trường đầu tiên: Trên đường tới trường, giữa sân trường và trong lớp học.

- Chuẩn bị tìm hiểu những câu hỏi đọc hiểu văn bản Trong lòng mẹ.