Tịnh-Truyện Tôi đi học được kể bằng dòng hồi tưởng nhân vật "Tôi" về những cảm xúc khó quên của ngày đầu tiên đến trường.. Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trườ
Trang 1TÔI ĐI HỌC
ÔN TẬP
- Thanh
Trang 2Tịnh-Truyện Tôi đi học được kể bằng dòng hồi tưởng nhân vật "Tôi" về những cảm xúc khó quên của ngày đầu tiên đến
trường Thời điểm đó là buổi sáng mùa thu, trời đã se lạnh Tôi được mẹ đưa đến trường để bắt đầu khai giảng năm học mới, lần khai giảng đầu tiên Con đường tôi vẫn đi nhưng sao hôm nay trở nên thật khác lạ, khoảnh khắc đó khiến tôi trở nên hồi hộp hơn, nhiều suy nghĩ của một đứa trẻ xuất hiện nhưng nhanh chóng biến mất Trong bộ đồng phục của trường tôi cảm giác như mình trang trọng hơn Đến trường thật lạ, ngôi trường to và khang trang Tôi khẽ nép sau mẹ như sợ điều gì đó Tiếng trống trường vang lên và ông đốc kêu gọi chúng tôi vào lớp thôi nào Tôi òa khóc như không muốn xa mẹ, ông đốc lại an ủi, động viên Vào lớp tôi gặp cô giáo trẻ chào đón, nhìn xung quanh như bàn ghế, bức tranh bản đồ treo trên tường và người bạn nhỏ tôi cảm thấy thật gần gũi dù là lần đầu tiên gặp họ Cả lớp đánh vần theo dòng chữ cô giáo viết: "Tôi đi học".
Trang 4TRÒ CHƠI ÔN TẬP
Trang 5Quê hương của Thanh Tịnh là ở đâu?
A Ven sông Hương, thành phố Huế B Ven sông Hồng, thành phố Hà Nội
C Ven sông Đuống, Gia Lâm (Hà Nội) D Một tỉnh thuộc đồng bằng Bắc Bộ
Trang 6“Tôi đi học” của Thanh Tịnh được viết theo thể loại nào?
Trang 7Nhân vật chính trong văn bản" Tôi đi học” là ai?
Trang 8Nhân vật chính trong văn bản" Tôi đi học" được miêu tả chủ yếu ở phương
diện nào?
Trang 9Câu văn nào không sử dụng biện pháp so sánh để nói lên tâm trạng của nhân vật “tôi”?
A “Họ như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời
rộng muốn bay nhưng còn ngập ngừng e sợ”.
B “Trong lúc ông ta đọc tên từng người, tôi cảm thấy như quả tim tôi ngừng đập”.
C “Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn
mây lướt ngang trên ngọn núi”.
D “Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng”.
Trang 10Câu văn "Tôi bặm tay ghi thật chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi
xuống đất" trong văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh cho ta hiểu điều gì?
A Cậu bé chưa quen với việc cầm vở B Cậu bé chưa quen với việc cầm vở
C Cậu bé thấy không đủ sức giữ vở.
D Cậu bé quá hồi hộp.
Trang 11Hình ảnh "bàn tay" trong hai câu văn: "Tôi cảm thấy sau lưng tôi có một bàn tay dịu dàng
đẩy tôi tới trước Một bàn tay quan nhẹ vuốt mái tóc tôi" nhằm diễn tả ý gì?
C Tình thương con bao la của mẹ hiền D Tấm lòng mẹ hiền bao la săn sóc, âu yếm, chở che,
nâng đỡ và thương yêu đối với con thơ.
Trang 12Chất thơ trong sáng, nhẹ nhàng và rung động và thấm thía của truyện "Tôi đi học" được thể hiện qua
phương thức biểu đạt nào?
Trang 13BỘ ĐỀ ĐỌC HIỂU
Trang 14ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 1
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Trong cuộc đời mỗi người, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên, thường được ghi nhớ mãi mãi Để diễn tả dòng cảm nghĩ này, một nhà văn viết: “Hằng năm cứ vào cuối thu, là ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng … Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đấy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học…”
(Trích Ngữ văn 8, tập một— NXB Giáo dục, 2016)
Trang 15ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 1
1 Những câu văn trên được rút ra từ văn bản nào? Tác giả là ai?
2 Câu: “Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.” sử dụng biện pháp tu từ nào? Nếu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ đó trong việc biểu đạt nội dung.
3 Phần trích trên sử dụng nhiều trường từ vựng, hãy tìm các từ thuộc một trường từ vựng và đặt tên cho trường
từ vựng ấy.
4 Trong chương trình Ngữ văn lớp 7, em đã học một văn bản có cùng chủ để với truyện ngắn trên Hãy ghi rõ tên văn bản và tác giả của văn bản ấy.
Trang 161 Những câu văn trên được rút ra từ văn bản nào? Tác giả là ai?
请 Tôi đi học- Thanh Tịnh
2 Câu: “Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.”
sử dụng biện pháp tu từ nào? Nếu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ đó trong việc biểu đạt nội dung.
请 – Phép so sánh: Hình ảnh cành hoa tươi biểu trưng cho cái đẹp, cái tinh hoa tinh tuý, cái đáng yêu, đáng nâng niu của tạo hoá ban cho con người Dùng hình ảnh cành hoa tươi tác giải nhằm diễn tả những cảm giác, những rung động trong buổi đầu tiên thật đẹp đẽ, đáng yêu, đáng nâng niu vô cùng
– Phép nhân hoá: Hoa mỉm cười diễn tả niềm vui, niềm hạnh phúc tràn ngập rạo rực và cả một tương lai đẹp đẽ đang chờ phía trước Rõ ràng những cảm giác, cảm nhận đầu tiên ấy sống mãi trong lòng ”tôi” với bao tràn ngập hy vọng về tương lai
ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 1- Hướng dẫn trả lời
Trang 173 Phần trích trên sử dụng nhiều trường từ vựng, hãy tìm các từ thuộc một trường từ vựng và đặt tên cho trường từ vựng ấy.
请 VD: trường từ vựng “thiên nhiên” lá, mây, hoa tươi, bầu trời…; trường từ vựng “cảm xúc” náo nức, mơn man, rụt rè, tưng bừng, rộn rã…
4 Trong chương trình Ngữ văn lớp 7, em đã học một văn bản có cùng chủ để với truyện ngắn trên Hãy ghi rõ tên văn bản và tác giả của văn bản ấy.
请 Cổng trường mở ra- Lý Lan
ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 1- Hướng dẫn trả lời
Trang 18ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 2
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Một mùi hương lạ xông lên trong lớp Trông hình gì treo trên tường tôi cũng thấy lạ và hay hay Tôi nhìn bàn ghế chỗ tôi ngồi rất cẩn thận rồi tự nhiên nhận là vật riêng của mình Tôi nhìn người bạn tí hon ngồi bên tôi, một người bạn tôi chưa hề biết, nhưng lòng tôi vẫn không cảm thấy sự xa lạ chút nào
Sự quyến luyến ấy tự nhiên và bất ngờ quá đến tôi cũng không dám tin là có thật Một con chim con liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao.
Tôi đưa mắt thèm thuồng nhìn theo cánh chim Một kỷ niệm cũ đi bẫy chim giữa cánh đồng lúa bay trên bờ sông Viêm sống lại đầy dẫy trong trí tôi.
Nhưng những tiếng phấn của thầy tôi gạch mạnh trên bảng đen đã đưa tôi về cảnh thật.
Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm bẩm đọc:
Bài tập viết : Tôi đi học !
Trang 19ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 2
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Câu 2: Hãy chỉ ra trường từ vựng chính được sử dụng trong đoạn trích trên
Trang 20ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 2- Hướng dẫn trả lời
Câu 1 : Tìm những tính từ miêu tả cảnh vật và con người có trong đoạn trích trên.
请 Những tính từ miêu tả cảnh vật và con người có trong đoạn trích trên: lạ, hay, xa lạ, quyến luyến, bất ngờ, rụt rè, thèm thuồng.
Câu 2: Hãy chỉ ra trường từ vựng chính được sử dụng trong đoạn trích trên
请 Trường từ vựng: “Trường học”
Câu 3: Giải nghĩa cụm từ “kỷ niệm cũ”, “cảnh thật” ở đoạn trích trên.
请 “Ki niệm cũ” được nhắc đến là kỉ niệm về những buổi rong chơi thời còn chưa đi học “Cảnh thật” là việc tác giả tái hiện lại ở trên lớp học, nơi có thầy giáo và các bạn mới quen.
Trang 21BỘ ĐỀ TẬP LÀM VĂN
Trang 22NHỮNG ĐỀ THƯỜNG GẶP
1 Phân tích truyện ngắn “Tôi đi học” của tác giả Thanh
Tịnh
2 Cảm nhận về hình ảnh người mẹ trong truyện ngắn
"Tôi đi học" của nhà văn Thanh Tịnh
3 Chứng minh rằng: “Tôi đi học là một truyện
ngắn giàu chất thơ” (HS khá-giỏi)
Trang 24- Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
+ Thanh Tịnh là một nhà văn tài năng với những sáng tác làm toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm
êm dịu, trong trẻo + “Tôi đi học” sáng tác năm 1941, in trong tập “ Quê mẹ”, là truyện ngắn nổi tiếng của nhà văn
Thanh Tịnh.
- Dẫn dắt vào bài: Tác phẩm là dòng hồi tưởng về những kỉ niệm trong sáng của ngày đầu tiên đi
học.
Trang 26- Hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường,…
⇒ gợi nhớ, cơ sở liên tưởng tương đồng tự nhiên
Trang 272 Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
* Tâm trạng nhân vật tôi trên con đường tới trường
- Thiên nhiên: Những kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời được nhân vật “tôi” nhớ lại là
thời điểm cuối thu, cây cối đang mùa thay lá Những chiếc lá khô xào xạc trên đường tưởng như vô tri vô giác ấy đã trở thành những màu sắc thông điệp, thanh âm riêng hối gọi lòng người nhớ về ngày khai trường đầu tiên.
Trang 282 Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
* Tâm trạng nhân vật tôi trên con đường tới trường
- Con người: Hình ảnh trực tiếp tác động đến tác giả để tác giả nhớ tới buổi khai trường của chính
mình đó là hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè trong lần đầu tiên tới trường
- Tâm trạng nhân vật:
+ Nhớ về những kỉ niệm mơn man thuở bé của mình + Vui sướng, háo hức như buổi khai giảng của chính mình
Trang 292 Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
* Tâm trạng nhân vật tôi trên con đường tới trường
- Những kỉ niệm của nhân vật tôi:
+ Tác giả nhớ rất rõ từng chi tiết trong khung cảnh trên con đường đến trường, sương thu và gió lạnh với con đường dài và hẹp dường như trở nên khác lạ trong đôi mắt trẻ thơ bởi một điều vô cùng đơn giản: “Hôm nay tôi đi học”.
+ Những suy nghĩ, hành động, từng cảm nhận về chính bản thân mình, từ bộ quần áo đến những hành trang mang theo đều cho thấy sự thay đổi, khôn lớn trong cậu bé nhưng đâu đó vẫn còn nét hồn nhiên, ngây thơ của một đứa trẻ lên 5.
Trang 302 Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
* Tâm trạng nhân vật “tôi” khi tập trung ở sân trường
- Cảm nhận của cậu học trò về ngôi trường đã có sự thay đổi rõ rệt, cậu vừa ngỡ ngàng, vừa cảm thấy nhỏ bé, lo sợ trước một ngôi trường đầy uy nghi, trang trọng trước mắt.
- Cả cậu bé và những người bạn xung quanh đều “như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ”
Trang 312 Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
* Tâm trạng nhân vật “tôi” khi tập trung ở sân trường
- Hình ảnh so sánh thể hiện sự hồn nhiên, ngây thơ trong tâm hồn cậu bé và tâm trạng lo sợ, hoang mang trong bước đi đầu tiên của cuộc đời.
- Những suy nghĩ, cảm nhận của cậu bé trước tất cả sự thay đổi, trước bạn bè, trước thầy cô vừa thể hiện
sự hồn nhiên, ngây thơ, vừa bộc lộ tâm trạng bối rối, cảm xúc vừa háo hức vừa có chút bơ vơ, lạc lõng bởi đây là lần đầu tiên cậu xa mẹ.
Trang 322 Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
* Tâm trạng nhân vật khi vào lớp và học bài học đầu tiên
- Lớp học là một thế giới khác biệt, cách biệt với thế giới ở bên ngoài khung cửa Ngồi trong lớp, cậu bé thấy xốn xang những cảm giác lạ và quen đan xen, trái ngược nhau bởi đó là giây phút sang trang của một tâm hồn trẻ dại, tạm biệt thế giới ấu thơ chỉ biết nô đùa, nghịch ngợm để bước vào thế giới tuổi học trò nghiêm chỉnh đầy khó khăn mà biết bao hấp dẫn.
Trang 332 Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
⇒ Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” để lại nhiều cảm xúc trong lòng người đọc, không chỉ bởi sự hồn nhiên, ngây thơ mà còn bởi nó khiến mỗi chúng ta nhớ về tuổi thơ của chính bản thân mình.
Trang 35⇒ Đại diện cho những phẩm chất tốt đẹp của người mẹ
⇒ Sự kết nối của học sinh, gia đình, nhà trường
Trang 36- Nghệ thuật khắc họa tâm ký nhân vật vô cùng tinh tế
- Sự kết hợp giữa phương thức tả và kể giúp cho cảm xúc, tâm trạng
nhân vật được thể hiện một cách tự nhiên hợp lí.
Trang 37- Khẳng định lại giá trị tác phẩm: “Tôi đi học” không chỉ hấp dẫn người đọc ở
nghệ thuật kể chuyện, xây dựng hình ảnh, mà còn khơi gợi trong mỗi chúng ta những kỉ niệm riêng, đẹp đẽ, trong sáng của ngày tựu trường
- Liên hệ, đánh giá: Truyện ngắn “Tôi đi học” làm nên thành công cho nhà văn
Thanh Tịnh Đoạn trích ngắn gọn nhưng để lại trong lòng người bao niềm bồi hồi, xúc động khi nhớ về ngày đầu tiên đi học của mình
Trang 40- Giới thiệu đôi nét về tác giả Thanh Tịnh: Nhà văn với những sáng tác toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo.
- Vài nét về văn bản “Tôi đi học”: in trong tập “Quê mẹ”, xuất bản 1941, kể lại những kỉ niệm và cảm xúc của nhân vật “tôi”
trong buổi tựu trường đầu tiên.
- Truyện thể hiện chất thơ sâu đậm: với giọng điệu nhẹ nhàng, tình cảm thiết tha và cảnh sắc tươi đẹp.
MỞ BÀI
Trang 41Thanh Tịnh- nhà văn với những sáng tác toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo Văn bản “Tôi đi học” in trong tập “Quê mẹ”, xuất bản 1941 của ông đã rất thành công trong việc sử dụng các nghệ thuật tinh tế, nhẹ nhàng, mà vô cùng sâu sắc kết hợp với các ngôn ngữ giàu hình ảnh giàu gợi hình, gợi cảm với giọng điệu nhẹ nhàng êm dịu đã góp phần tạo nên chất thơ, chất trữ tình trong truyện.
MỞ BÀI MẪU
Trang 421 Giải thích
– Chất trữ tình thường xuất hiện trong các văn bản trữ tình: thơ, tùy bút, bút kí, đó là thế giới của cảm xúc
– Thanh Tịnh đã rất đặc biệt khi để cho tác phẩm văn xuôi đẫm chất trữ tình Mang đến một phong cách riêng hết sức độc đáo Ông kéo gần khoảng cách giữa thơ và văn xuôi
– Chất trữ tình được thể hiện ở nhiều phương diện
+ Cảm xúc của nhân vật ( của tác giả)
+ Chất trữ tình còn ở những hình ảnh đẹp, ở việc lựa chọn sử dụng biện pháp tu từ
+ Chất trữ tình, chất thơ còn xuất hiện ở đề tài, ở giọng điệu
=>Nhà văn đã bộc lộ phong cách rõ nét qua văn bản “ tôi đi học” Một tác phẩm thấm đẫm chất thơ
THÂN BÀI
Trang 432 Chứng minh:
a) Nhà văn Thanh Tịnh đã tạo dựng bối cảnh mùa thu – mùa tựu trường để khơi nguồn cảm xúc.
Bức tranh thiên nhiên:
+ Lá ngoài đường rụng nhiều bởi mùa thu, mùa lá vàng tạo thành thảm trên mặt đất
+ Trên bầu trời: mây trắng bồng bềnh, mây bàng bạc
+Tiết trời vào thu mát mẻ, ko gay gắt như nắng hạ, chẳng lạnh lẽo như đông về khiến cho lòng người chứa chan cảm xúc.– Cảnh sinh hoạt: tác giả thấy những em bé rụt rè núp dưới nón mẹ, lần đầu tiên đi đến trường Tác giả tưởng như đó là hình ảnh của mình tuổi ấu thơ Bởi ai cũng có một thời cắp sách đến trường, một thời tuổi hoa ngây thơ, trong sáng và vụng dại
=> Nhà văn đã dẫn dắt người đọc đồng điệu với cảm xúc của mình khi thu sang, mùa tựu trường đến
THÂN BÀI
Trang 442 Chứng minh:
b) Chất trữ tình biểu lộ ở cảm xúc của nhân vật “ tôi” trong buổi đến trường đầu tiên.
* Trên đường đến trường
– Nhân vật “ tôi” có sự xốn xang trong lòng: đi trên con đường làng quen thuộc , nhân vật “ tôi” cảm thấy hôm nay rất lạ bởi hôm nay tôi đi học buổi đầu tiên của cuộc đời
– Nhân vật “ tôi” có sự thay dổi theo hướng tích cực
+ Không đi thả diều, lội sông như chúng bạn
+ Thấy mình trang trọng, đứng đắn trong chiếc áo vải dù đen
– Nhân vật “ tôi” háo hức, thèm được giống chúng bạn, trao sách vở cho nhau
– Nhân vật tôi ngây thơ, trong sáng khi nghĩ rằng chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước Nhưng ý nghĩ đó ko ở lại lâu mà chỉ “thoảng qua như làn mây
lướt trên đỉnh núi”
THÂN BÀI
Trang 452 Chứng minh:
b) Chất trữ tình biểu lộ ở cảm xúc của nhân vật “ tôi” trong buổi đến trường đầu tiên.
* Nhân vật “tôi’ đến trường, ở sân trường Mĩ Lí
– Trường đông người như ngày hội Ai cũng vui tươi bởi đây là ngày toàn dân đưa trẻ đến trường.– Ngôi trường xinh xắn, oai nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp
– Cậu bé đến một không gian mới: từ nhà đến trường, lại gặp những người xa lạ…lo sợ vẩn vơ
– Thấy những học trò mới cũng bỡ ngỡ giống mình Nhân vật “ tôi” sợ phải rời xa mẹ
– Nghe tiếng trống mà vang dội cả lòng…
– Thấy các bạn nhỏ thút thít cũng khóc theo Khi xa mẹ, cặp mắt nhìn theo lưu luyến
THÂN BÀI