L7 tiết 56,57 ôn tập văn biểu cảm

Văn biểu cảm là văn được viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc còn gọi là văn trữ tình..

TIẾT 56, 57

ÔN TẬP VĂN BẢN BIỂU CẢM

Văn biểu cảm là văn được viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc

(còn gọi là văn trữ tình ).

1 Đọc lại đoạn văn về hoa hải đường(Bài 5), về An Giang

(Bài 6), bài Hoa học trò(Bài 6), bài Cây sấu Hà Nội (Bài 7), các đoạn văn biểu cảm (Bài 9), bài Cảm nghĩ về một bài ca dao (Bài 12) và các văn bản trữ tình khác , hãy cho biết văn miêu tả và văn biểu cảm khác nhau như thế nào ?

- Hoa học trò – trang 87

- An Giang – trang 89

- Cây sấu Hà Nội – trang 100

- Cảm nghĩ về một bài ca dao – trang 146

HOẠT ĐỘNG NHÓM : 10 PHÚT

VĂN MIÊU TẢ VĂN BIỂU CẢM

Tái hiện đối tượng

(người, vật, cảnh vật)

làm cho người đọc có

thể hình dung và cảm

nhận được nó

Miêu tả đối tượng nhằm mượn những đặc điểm, phẩm chất của nó để bộc

lộ suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc.

KẸO MẦM - trang 138

Mỗi sáng mẹ tôi gỡ tóc bằng cái l ợc th a gỗ

vàng vàng, thế nào rồi cũng có ít tóc rối

Mẹ vo vo giắt nó lên dòn tay chỗ mái hiên nhà Rồi chị tôi cũng làm thế, bắt ch ớc mẹ cũng gỡ tóc, vo vo giắt mái tóc rối lên chỗ ấy.

Thỉnh thoảng trên đ ường làng có bà cụ rao

to: Ai tóc rối đổi kẹo không? Một bên thúng

là mảnh chai vỡ đồng nát, lông vịt, tóc rối,… còn bên kia chỉ có cái niêu đất, đúng hơn là một cái ang, cái liễn đựng một thứ kẹo mà bất cứ một đứa trẻ nào cũng phải mê.

Bà cụ lấy kẹo lên bằng chiếc đũa cả, quấn vào đầu que, thật khéo, kẹo cứ lồng khồng, trông rất nhiều, nh ng cho vào miệng nó xẹp lại chỉ còn tí tẹo Bà cụ đ ưa kẹo cho chúng tôi, đổi lại nắm tóc rối của bà, của mẹ hay của chị

……

Tóc rối bán bà cụ không mua, mua kẹo bà cụ không bán, chỉ đổi

thôi Thế là mỗi lần bà cụ qua ngõ, tôi lại

kiễng chân, với tay lên chỗ mái hiên…Mẹ bảo

đó là kẹo mầm làm bằng mầm cây mạ,

mầm thóc, hoàn toàn không có đ ờng mật gỡ cả Nh ng sao nó ngọt thế, hơn cả kẹo bột,

kẹo bi

Mẹ tôi đã mất, chị tôi đi lấy chồng xa…

Cứ mỗi

lần có ai đi qua rao lên: Ai đổi kẹo, tôi lại t

ởng nh thấy mẹ tôi ngồi đầu hè gỡ tóc bằng cái l ợc màu vàng vàng, đầu mẹ nghiêng

nghiêng, sóng tóc đổ dài một bên vai, và rồi

mẹ vuốt cài l ợc, vo vo nắm tóc, giắt nó lên mái hiên nhà… Que kẹo mầm tuổi thơ…Mẹ ơi…Còn có bao giờ con đ ợc thấy

mẹ ngồi gỡ tóc nh thế n a.

( Theo Bang Sơn)

VĂN TỰ SỰ

VĂN BIỂU CẢM

Kể lại một câu chuyện (sự việc) có đầu, có đuôi, có

nguyên nhân, diễn biến, kết quả

Yếu tố tự sự trong

văn biểu cảm chỉ để

làm nền nhằm nói

lên cảm xúc qua sự

việc.

Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đóng vai trò gì ? Chúng thực hiện nhiệm vụ biểu cảm như thế nào ?

Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đóng vai trò làm giá đỡ cho tình cảm, cảm xúc được bộc lộ Thiếu tự sự, miêu tả thì tình cảm mơ hồ, không cụ thể bởi vì tình cảm, cảm xúc của con người chỉ nảy sinh từ sự việc, cảnh vật cụ thể.

- Tự sự và miêu tả dùng để gợi ra đối tượng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc.

- Tự sự và miêu tả ở đây nhằm khêu gợi cảm xúc , do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể chuyện , miêu tả đầy đủ sự việc , phong cảnh

Điểm khác nhau GiƯa vAn biểu cảm với vAn tự sự và vAn miêu tả

Miêu tả là yếu

tố chính

Tự sự là yếu tố chính

Vai trò

của

yếu tố

tự sự

miêu tả

Bộc lộ tỡnh cảm, cảm xúc,

đánh giá

Tái hiện sự vật, sự việc cụ thể  hỡnh dung ra sự

vật,

sự việc đó

Kể một câu chuyện (sự việc) có

đầu, có cuối  ý nghĩa

Mục đớch

biểu đạt

Văn biểu cảm Văn miờu tả

Văn tự sự

Phương

diện

Tự sự, miêu tả

là những yếu tố phụ làm nền

để bộc lộ cảm

xúc

Cho một đề bài biểu cảm , chẳng hạn : Cảm nghĩ về mùa xuân , em sẽ thực hiện bài làm qua những bước nào ? Hãy thực hiện bước tìm hiểu đề và tìm ý

Đề: Cảm nghĩ mùa xuân

-Bư ớc 1: + Định hư ớng (tỡm hiểu đề, tỡm ý)

+ Xác định bài văn cần biểu hiện nhưng tỡnh cảm gỡ

đối với ng ời hay cảnh gỡ?

-Bư ớc 2: Lập dàn ý

-Bư ớc 3: Viết bài

-Bư ớc 4: Đọc lại và sửa chữa

*Dàn ý

Mở bài:  Trong một năm có 4 mùa, mỗi mùa có một đặc điểm riêng (kể một vài đặc điểm riêng biệt) nhưng em yêu nhất là mùa xuân vì đó là sự khởi đầu mới cho một năm, hoa lá đâm chồi nảy lộc,

b Thân bài: Biểu cảm về mùa xuân:

- Thiên nhiên:

+ Không khí ấm áp, cây cối đâm chồi nảy lộc

+ Hoa đào khoe sắc, chim én chao liệng

+ Nắng uân hây hẩy, nồng nàn.

+ Hoạt động đặc trưng của con người.

- Đón tết Nguyên Đán, lễ hội mùa xuân.

- Kỉ niệm với mùa xuân: sum vầy bên gia đình,

c Kết bài:  Nêu cảm xúc của mình về mùa xuân

dµn ý

5.

- Bài văn biểu cảm thường sử dụng tất cả các biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ, láy,

- Nói ngôn ngữ biểu cảm gần với thơ là hoàn toàn đúng, vì biểu cảm và thơ có đặc điểm giống nhau: thể hiện cảm xúc của tác giả  ⟹ tính trữ tình.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1- Hoµn thµnh c¸c bµi tËp

183