gãy xương cẳng chân

Định nghĩa• Gãy thân hai xương cẳng chân là gãy ở vị trí dưới lồi củ trước xương chày 1 cm hoặc dưới khớp gối ba khoát ngón tay hoặc dưới mặt khớp mâm chày khoảng 10 cm đến trên khớ

GÃYTHÂN XƯƠNG

CẲNG CHÂN

BS : Nguyễn Anh Tuấn

Định nghĩa

• Gãy thân hai xương cẳng

chân là gãy ở vị trí dưới lồi

củ trước xương chày 1 cm

hoặc dưới khớp gối ba khoát ngón tay hoặc dưới mặt

khớp mâm chày khoảng 10

cm đến trên khớp chày sên

ba khoát ngón tay hoặc trên trần chày khoảng 7 cm.

Đặc điểm giải phẫu

Phần mềm

• Các khối cơ bố trí quanh xương không đồng đều, phía ngoài và phía sau có khối cơ chắc khoẻ, phía trước không có cơ mà ngay dưới da là xương Vì vậy khi gãy xương, dễ gây mở góc ra sau và

ra ngoài, làm đầu xương gãy

chọc thủng phần mềm phía

trước trong gây gãy hở

Giải phẫu sự phân bố phần mềm vùng cẳng chân

• Cẳng chân có bốn khoang Cấu tạo các

khoang hẹp, thành khoang chắc vì vậy

khi có phù nề, chảy máu trong khoang

dễ gây hội chứng chèn ép khoang; một

biến chứng nguy hiểm, nguy cơ hoại tử

và cắt cụt chân cao

• Đoạn 1/3 dưới cẳng chân, các cơ cẳng

chân đã chuyền thành gân, mạch nuôi

xương càng xuống thấp càng nghèo

nàn, khi gãy vùng này xương khó liền

• Gãy cao dễ gây chèn ép khoang, gãy

thấp dễ dẫn đến gãy hở

Dịch tể:

• - Trung bình 26/ 100.000 hàng năm

• - Nam gặp nhiều hơn nữ 41: 12

• - Gãy thân xương chày hay gặp nhất ở lứa tuổi từ 15- 19.

Nguyên nhân- Cơ chế gãy xương

• Cơ chế chấn thương trực tiếp: lực tác

động trực tiếp ngay ổ gãy Tổn thương

phần mềm trong chấn thương trực

tiếp thường nặng nề hơn chấn thương

gián tiếp, thường gây gãy xương hở

(có vết thương, qua đó ổ gãy xương

thông với môi trường bên ngoài).

• Cơ chế chấn thương gián tiếp: lực

chân thương xoắn, vặn, uốn cong làm

gãy xương ở vị trí xa nơi lực tác

động,đường gãy thường chéo, xoắn.

Phân loại

Có nhiều cách phân loại gãy hai xương cẳng chân: gãy đơn giản- phức tạp nhiều mảnh rời; theo vị trí gãy 1/3 trên, 1/3 giữa, 1/3 dưới…

• Phân loại theo mức độ tổn thương phần mềm che phủ

• Gãy kín: ổ gãy không thông với môi trường bên ngoài

• Gãy hở: ổ gãy thông với môi trường bên ngoài thông qua vết thương

Độ C: Xương chày gãy phức tạp

C1.Gãy chéo xoắn nhiều mảnh

C2.Gãy ba đoạn

C3.Gãy vụn cả một đoạn xương

• B2.Gãy có mảnh rời chéo vát.

• B3.Gãy có nhiều mảnh rời nhỏ.

Tùy theo mức độ tổn thương phần mềm, gãy xương hở

chia 3 độ (theo Gustilo):

• Độ I: gãy hở mà vết thương (VT) phần mềm nhỏ < 1cm, VT gọn, sạch, thường là loại gãy hở do đầu xương bên trong chọc ra

• Độ II: gãy hở mà VT lớn >1cm đến 10cm, VT gọn, sạch

• Độ III: là loại gãy hở rất nặng, tỷ lệ cắt cụt chi cao khoảng15%

• + Độ IIIa: VT rộng, phần mềm dập nát nhiều nhưng xương còn được che phủ một cách thích hợp

• + Độ IIIb: mất rộng phần mềm, lộ cả một đoạn xương ra ngoài Khi cắt lọc VT, muốn che xương phải chuyển vạt cơ hoặc vạt da – cân để che

• + Độ IIIc: vừa dập nát phần mềm vừa tổn thương mạch máu và thần kinh

Nhận biết gãy xương trên X-quang.

• Đường sáng thấu quang ( màu

đen) đi qua xương

Những tổn thương không phải gãy xương

• Xương vừng Thường nằm cạnh

khớp, có dạng tròn, đều Khác

với mảnh xương gãy, thường có

cạnh bờ không đều, sắc, không

liên quan đến vỏ xương

• Nếp gấp da thì thấy đường sang

trên phim x- quang tương tự

như đường gãy nhưng thường

vượt qua bờ xương

Để chẩn đoán xác định, dựa vào dấu hiệu lâm sàng và X quang, thường là

dễ chẩn đoán

• Lâm sàng

• Sau tai nạn bệnh nhân rất đau vùng gãy xương, có thể gây sốc.

• Mất cơ năng của cẳng chân.

• Gấp góc ở cẳng chân.

• Sờ thấy đầu xương gãy di lệch ngay dưới da, có tiếng lạo xạo xương.

• Cẳng bàn chân xoay đổ ra mặt giường.

• Cẳng chân cử động bất thường

• Chụp phim Xquang

• Chụp X quang để chẩn đoán loại gãy ( đơn giản hay phức tạp), sự di lệch của của ổ gãy

Điều trị

• sơ cứu

• Chân gãy phải được bất động tạm thời bằng nẹp hoặc bột

• Giảm đau bằng các loại thuốc: morphin 0,01g, Feldène 20 mg

• Bù dịch nâng huyết áp nếu có dấu hiệu sốc

• Tiêm phòng uốn ván, kháng sinh toàn thân từ đầu nếu gãy hở

ĐIỀU TRỊ

• Việc điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố

• Gãy vững hay không vững

• Các yếu tố nguy cơ, các tổn thương kèm theo

• Gãy cành tươi ở trẻ em.

• Gãy kín hai xương cẳng chân có đường gãy ngang hoặc chéo vát <30°, gãy có mảnh cánh bướm nhỏ hơn 25% chu vi thân xương.

• Có thể áp dụng với gãy hở độ I (theo Gustilo), vết thương sạch, thời gian ≤ 6 giờ.

• Những BN liệt hai chi dưới lâu ngày, người có bệnh nền nặng không thể phẩu thuật

bột và hướng dẫn tập luyện

• Kéo liên tục khi gãy phức tạp thành nhiều mảnh nhỏ, trong 2- 3 tuần rồi chuyển sang bó bột

Điều trị phẫu thuật

•Gãy hở độ I, II, IIIA.

•Gãy xương kín nát, nhiều tầng.

•Gãy xương kín có tổn thương thần kinh- mạch máu, có các biến chứng khác như chèn ép khoang, shock chấn thương

•trong

Chỉ định phẩu thuật

-Có trì hoãn

• Gãy kín di lệch nhiều, không biến chứng

• Điều trị bảo tồn thất bại

• Di lệch thứ phát sau bó bột

• Phương pháp kết hợp xương bên

Phương pháp kết hợp xương

• Đóng đinh nội tủy Kuntscher,

đinh Rush (áp dụng cho gãy

vững)

• Đóng đinh nội tủy có chốt (gãy

không vững, gãy hở độ I, II <6

giờ)

Phương pháp kết hợp xương

• Kết hợp xương nẹp vít

Sử dụng khi vị trí gãy sát gần các

đầu xương, không thuận tiện cho

việc bắt vít chốt hai đầu gãy, gãy

nát nhiều tầng thân xương

Biến chứng sớm

Tại chổ

•Chèn ép khoang: Chiếm 65% trong các chèn ép khoang của cơ thể, thường xuất hiện đối với gãy 1/3 trên

xương chày, gãy nhiều mảnh, gãy xoắn.

•Nhiễm trùng: gặp nhiều trong gãy hở.

•Gãy kín thành gãy hở do cố định ổ gãy không tốt Liệt thần kinh mác chung trong gãy cổ xương mác.