NHÂN CÁCH VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP 1 Khái niệm Nhân cách Nhân cách được định nghĩa là một tập hợp các đặc tính của những kiểu mẫu hành vi, nhận thức, và cảm xúc được hình thành từ các yếu tố sinh học v.
Trang 1NHÂN CÁCH VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP
1 Khái niệm
*Nhân cách
Nhân cách được định nghĩa là một tập hợp các đặc tính của những kiểu mẫu hành vi, nhận thức, và cảm xúc được hình thành từ các yếu tố sinh học và môi trường Tuy nhiên, hiện chưa có một định nghĩa nào của nhân cách được chấp nhận
rộng rãi, hầu hết các thuyết đều tập trung về sự tương tác của động lực và tâm lý tới môi trường của ai đó Nhìn chung, đa số các lý thuyết đều cho rằng nhân cách là một đặc tính có độ ổn định
*Đạo đức
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh cách đánh giá và cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin
cá nhân, bởi sức mạnh của truyền thống và của dư luận xã hội
Sau khi hiểu được khái niệm của nhân cách và đạo đức, từ đó chúng ta có thể hiểu được khái niệm của Đạo đức nghề nghiệp như sau:
Đạo đức nghề nghiệp là những chuẩn mực về nhận thức và hành vi phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực trong hoạt động nghề nghiệp do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quy định Vì thế, đạo đức nghề nghiệp được coi là một trong những nội
dung quan trọng của việc giáo dục đào tạo nói chung và giáo dục đạo đức nói riêng Không những thế đạo đức nghề nghiệp cũng có mối quan hệ chặt chẽ với đạo đức
cá nhân, được thể hiện một phần thông qua đạo đức cá nhân
Trải qua từng giai đoạn lịch sử thì cách hiểu về đạo đức nghề nghiệp là gì? ở
mỗi ngành nghề sẽ có sự thay đổi Tuy nhiên, dù ở mọi giai đoạn hay bất kỳ ngành nghề nào thì đạo đức nghề nghiệp đều là tài sản vô giá và được xã hội công nhận và tôn trọng Trong mọi doanh nghiệp, tổ chức nhà nước, tổ chức xã hội thì đạo đức nghề nghiệp cũng là phẩm chất cực kỳ quan trọng vì nó thể hiện trình độ văn hóa
và uy tín của tổ chức, doanh nghiệp đó
2 Những đặc thù chung của đạo đức nghề nghiệp:
Đạo đức nghề nghiệp được xem là thước đo nhân cách để đảm bảo cách ứng
xử của nhân viên phù hợp với chuẩn mực xã hội Nó thiết lập các quy tắc hành vi
và buộc mọi nhân viên phải tuân thủ và nó có giá trị như một lời cam kết của công
ty với nhân viên của mình Và dưới đây là một số đặc thù chung của đạo đức nghề nghiệp mà nhóm chúng em tìm hiểu được:
- Sự độc lập: đó là chúng ta nên làm đúng chức trách nhiệm vụ và bổn phận của
mình thay vì trông chờ vào người khác
Trang 2- Khách quan và chính trực: đối với việc đánh giá bản thân, đồng nghiệp hay công
việc đều cần nhìn nhận một cách công tâm nhất để đưa ra nhận xét chính xác
- Năng lực chuyên môn: mỗi người đều phải cố gắng trau dồi và nâng cao kiến thức
của bản thân nhưng cũng không vì chuyên môn của bản thân mà coi thường công việc
- Tư cách nghề nghiệp: Nói cách khác đây chính là tính chuyên nghiệp của một người khi thực hiện và xử lý công việc.
- Tuân thủ chuẩn mực và quy định: Không tự thay đổi quy định chung, làm việc có
nguyên tắc và có sự cân nhắc theo quy định của tập thể
- Liêm chính: Không vì lợi ích cá nhân mà gian dối và làm sai so với những gì mà
bản thân nên làm và có thể làm
- Có trách nhiệm: Luôn toàn tâm toàn ý, cống hiến hết mình cho công việc, tập
trung năng lực và hoàn thành công việc tốt nhất
- Sự tôn trọng: Tôn trọng mọi người, có thái độ hòa nhã, đoàn kết với đồng nghiệp,
biết lắng nghe ý kiến của đối tác, khách hàng
3 Biểu hiện của đạo đức nghề nghiệp
Tiếp theo chúng ta cùng đi tìm hiểu về những biểu hiện của đạo đức nghề nghiệp Trong phần biểu hiện đạo đức nghề nghiệp, chúng em chia thành 2 nhóm Thứ nhất là những hành vi có đạo đức nghề nghiệp, thứ 2 là những hành vi trái đạo đức nghề nghiệp Trước hết chúng ta đến với phần biểu hiện những hành vi có DDNN
*Những hành vi có đạo đức nghề nghiệp
Những biểu hiện hành vi có đạo đức nghề nghiệp bao gồm:
- Làm việc có nguyên tắc:
Đây được coi là một trong những hành vi biểu hiện đạo đức nghề nghiệp quan trọng nhất Bất cứ công việc nào cũng cần có tác phong làm việc có nguyên tắc Khi làm việc cần có thái độ nghiêm túc, đầu tư sự tập trung trong công việc mình đang làm và làm theo những nguyên tắc, quy định mà công việc đó đòi hỏi để không làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng của công việc và ảnh hưởng đến những cá nhân khác
- Mối quan hệ với đồng nghiệp:
Bất kể một công việc nào cũng đều trở nên dễ dàng giải quyết hơn khi có sự hợp tác và giúp đỡ của những người đồng nghiệp Đồng nghiệp chính là những người cùng hoạt động trong một lĩnh vực, ngành nghề nào đó, họ là người cùng hợp tác, giúp đỡ chúng ta đạt được hiệu quả tốt nhất trong công việc Do đó, đồng nghiệp có vai trò rất quan trọng trong quá trình làm việc, do vậy cần giữ mối quan
Trang 3hệ tốt đẹp với đông nghiệp, vừa là để tôn trọng họ cũng vừa để khẳng định giá trị
về đạo đức của bản thân và giúp cho tập thể, tổ chức trở nên có văn hóa hơn
- Tính trung thực:
Không chỉ trong công việc nói chung mà kể cả ngoài cuộc sống hàng hàng ngày, đức tính trung thực luôn là đức tính tốt đẹp của con người và được xã hội tôn trọng Trong công việc, sự trung thực được thể hiện ở rất nhiều khía cạnh Ví dụ như trung thực khi người khác hỏi đến trình độ chuyên môn của mình, trung thực trong lý do không hoàn thành công việc, hoặc trung thực khi vi phạm nội quy, quy chế của tổ chức, cơ quan… Trung thực trong công việc sẽ giúp chúng ta tạo nên sự
uy tín và niềm tin với mọi người, có được những quan điểm vững vàng và thể hiện được tinh thần trách nhiệm cao trong công việc
*Ví dụ về hành vi biểu hiện có đạo đức nghề nghiệp
Trong xã hội hiện nay, giáo dục ngày càng được chú trọng và phát triển, do đó bên cạnh chất lượng giảng dạy của giáo viên người ta cũng quan tâm đến đạo đức của người nhà giáo
Qua video trên ta có thể thấy được hình mẫu lý tưởng đó chính là những con người được xã hội tôn vinh làm “nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý” Để thực hiện tốt sứ mệnh “trồng người” thiêng liêng, mỗi nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục cần ý thức rõ vai trò và trọng trách vinh quang, ra sức thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bức thư cuối cùng gửi cho ngành giáo dục tháng 10 năm 1968: “Dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt”; nâng cao hơn nữa phẩm chất đạo đức nhà giáo trong giai đoạn hiện nay để xứng đáng với niềm tin và sự kỳ vọng của các cấp
ủy Đảng, chính quyền và nhân dân
* Những hành vi trái với nhân cách và đạo đức nghề nghiệp:
Bên cạnh những hành vi phù hợp, chuẩn mực đạo đức thì vẫn còn một số bộ phận người đi ngược lại với những biểu hiện ấy, cụ thể là những hành vi trái đạo đức nghề nghiệp sau:
- Làm việc một cách qua loa, thiếu trách nhiệm:
Mỗi ngành nghề đều có quy định một quỹ thời gian làm việc khác nhau song
có những người lại lạm dụng quỹ thời gian đó vào việc riêng, làm việc một cách qua loa, hời hợt và thiếu trách nhiệm khiến cho hiệu quả công việc không cao, ảnh hưởng đến sự phát triển của tập thể Điều này không chỉ khiến cho chúng ta trở thành người thiếu đạo đức nghề nghiệp mà còn rất dễ khiến cho người khác có cái nhìn không thiện cảm với tinh thần làm việc ấy, không nhận được sự tin tưởng từ những người xung quanh và dần trở nên thụt lùi so với mọi người
- Lạm dụng của công:
Trang 4Trong quá trình làm việc, công ty hay cơ sở thường cung cấp cho nhân viên những vật dụng cơ bản để phục vụ công việc Những tài sản chung đó sẽ không có
ai ghi chép hay quản lý kĩ lưỡng nhưng lại có một số người lợi dụng và chiếm dụng của công để phục vụ mục đích cá nhân Tuy nó không ảnh hưởng đến kết quả công việc nhưng nó lại thể hiện sự thiếu đạo đức nghề nghiệp Lạm dụng của công không chỉ ảnh hưởng đến những người xung quanh mà hành động đó còn khiến cho bản thân trở nên không đẹp trong mắt mọi người
- Thiếu trung thực trong nghề nghiệp:
Đây được coi là một hành động mang tính suy thoái đạo đức, vi phạm đạo đức nghề nghiệp Dù trong công việc hay trong cuộc sống, thiếu trung thực luôn là đức tính xấu gây mất niềm tin và sự tôn trọng của mọi người đối với chúng ta Đặc biệt
là trong kinh doanh, sự thiếu trung thực sẽ gây thiệt hại lớn, không trung thực sẽ ảnh hưởng không tốt đến người tiêu dùng và ảnh hưởng đến sự uy tín của cá nhân hoặc tập thể đó
- Sử dụng mánh khóe để trục lợi cá nhân:
Việc sử dụng mánh khóe trong công việc chính là biểu hiện của những hành vi trái đạo đức nghề nghiệp; có rất nhiều những hành vi gian lận, sử dụng mánh khóe đáng bị lên án bởi hậu quả mà nó đem lại sẽ không thể lường trước được Ví dụ như việc đánh tráo hàng thật hàng giả, hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho danh tiếng của công ty mà ngay cả khách hàng cũng phải chịu tổn hại khi phải sử dụng những mặt hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ
* Ví dụ về hành vi trái đạo đức nghề nghiệp:
Trong thời buổi covid 19 đang căng thẳng, dịch bệnh hoành hành, khi mà nhu cầu mua bán những thiết bị y tế đang tăng cao thì có rất nhiều nhà phân phối, nhà thuốc đã lợi dụng dịch bệnh để nhập và buôn bán các thiết bị như vật tư y tế, khẩu trang, kit test… thuộc hàng giả, hàng kém chất lượng cho khách hàng hoặc thậm chí còn “thổi giá” những sản phẩm y tế đó lên một cách chóng mặt
Qua đó có thể thấy hậu quả của những hành vi trái đạo đức nghề nghiệp vô cùng khó lường, nó không chỉ ảnh hưởng đến những người đang toàn tâm toàn ý cống hiến hết mình vì công việc mà còn ảnh hưởng đến cả những khách hàng, những người trực tiếp sử dụng những sản phẩm kém chất lượng đó Từ đó ta có thể thấy được tầm quan trọng của đạo đức nghề nghiệp trong đời sống cũng như trong công việc, bởi đây chính là bức tường lương tâm ngăn chúng ta khỏi những những suy nghĩ cũng như hành động sai trái, vô đạo đức
4 Vai trò của nhân cách, đạo đức nghề nghiệp:
Từ những điều trên chúng ta có thể thấy được đạo đức nghề nghiệp có vai trò rất quan trọng đối với mỗi chúng ta bởi nó giúp chúng ta:
- Xác định được cách giải quyết vấn đề phù hợp với tiêu chuẩn ngành nghề đưa ra
Trang 5- Duy trì các tiêu chuẩn của dịch vụ được cung cấp tại nơi làm việc
- Giúp cho người lao động xác định được nhiệm vụ và các yêu cầu của nghề nghiệp
- Giữ được những phẩm giá cao cả trong nghề nghiệp, sự liêm chính của người lao động trong công việc
- Giúp cho người ngoài ngành có cái nhìn đúng đắn, tôn trọng người trong nghề trước những áp lực không đáng có đến từ các bên liên quan khác
5 Giải pháp
Qua một số ví dụ biểu hiện và vai trò của đạo đức nghề nghiệp, có thể rút ra
được 1 số giải pháp cho mọi người cũng như cho chính bản thân chúng ta
- Tự giác tham gia rèn luyện, bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp, lấy cái tâm làm kim chỉ nam trong công việc
- Làm theo nguyên tắc chuẩn mực đạo đức xã hội, tránh xa các tệ nạn xã hội như tham nhũng, lạm dụng của công
- Tham gia tuyên truyền, giáo dục cho mọi người xung quanh về tầm quan trọng của đạo đức nghề nghiệp, nhất là gia đình là phần tử của xã hội và trẻ
em là tương lai của đất nước