Slide thuyết trình nhân cách và sự hình thành, phát triển nhân cách (tâm lý học)

Khái niệm con người, cá nhân, cá tính, nhân cáchCon người: là thành viên Cá tính: chỉ cái đơn nhất, có một không hai, không lặp lại trong tâm lý của cá thể động vật hoặc cá thể người Nh

NHÂN CÁCH VÀ SỰ

HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH

NHÓM 8

Những thuộc tính tâm lý của nhân cách

Khái niệm chung

nhân cách

Sự hình thành và phát triển nhân cách

01

06

Liên hệ

mở rộng

I.KHÁI NIỆM CHUNG

VỀ NHÂN CÁCH

1 Khái niệm con người, cá nhân, cá tính, nhân cách

Con người: là thành viên

Cá tính: chỉ cái đơn nhất,

có một không hai, không lặp lại trong tâm lý của cá thể động vật hoặc cá thể người

Nhân cách: chỉ bao hàm phần

xã hội, tâm lý của cá nhân với tư

cách thành viên của một xã hội

nhất định, là chủ thể của các quan

hệ người – người của hoạt động có

ý thức và giao lưu

Có thể nêu lên một số định nghĩa nhân cách như sau:

• “Nhân cách là một cá nhân có ý thức, chiếm một vị trí

nhất định trong xã hội và đang thực hiện một vai trò xã hội nhất định.” (A.G Covaliov)

• “Nhân cách là con người với tư cách là kẻ mang toàn

bộ thuộc tính về phẩm chất tâm lý, quy định hình thức hoạt động và hành vi có ý nghĩa xã hội.” (E.V

Sorokhova)

• “Nhân cách là có thể hoá ý thức xã hội.” (V.S

Mukhina)

2 Khái niệm nhân cách trong tâm lý học

Nhân cách là tổ hợp những đặc điểm, những thuộc tính tâm lí

của cá nhân quy định bản sắc và giá trị xã hội của con người

Tính thống nhất của nhân cách

cách

02

Tính tích cực của nhân cách

03

Tính giao lưu của nhân

cách

04

3 Các đặc điểm cơ bản của nhân cách

Nhân cách là một chỉnh thể thống

nhất của nhiều nét nhân cách khác

nhau, mỗi nét nhân cách đều liên

quan không tách rời những nét nhân

cách khác

Nhân cách là một chỉnh thể thống

nhất của nhiều nét nhân cách khác

nhau, mỗi nét nhân cách đều liên

quan không tách rời những nét nhân

cách khác

Trong nhân cách có sự thống nhất hài hoà giữa ba cấp độ Đó là sự thống nhất giữa tâm lý, ý thức với hoạt động và

giao tiếp

Trong nhân cách có sự thống nhất hài hoà giữa ba cấp độ Đó là sự thống nhất giữa tâm lý, ý thức với hoạt động và

giao tiếp

Tính thống nhất của nhân cách

02 01

 Nhân cách được hình thành

và phát triển trong suốt

cuộc đời một người thông

qua hoạt động và giao lưu,

Nhân cách là sản

phẩm của xã hội, nó

vừa là khách thể vừa

là chủ thể của các

mối quan hệ xã hội

nên nhân cách mang

mối quan hệ xã hội

nên nhân cách mang

tính tích cực

Tính tích cực của nhân cách

Giúp con người

ý thức được và đồng thời biến đổi, cải tạo được thế giới xung quanh cũng như cải tạo bản thân mình

Giúp con người

ý thức được và đồng thời biến đổi, cải tạo được thế giới xung quanh cũng như cải tạo bản thân mình

Thể hiện được giá trị đích thực của nhân cách, chức năng xã hội và cốt cách làm người của

cá nhân

Thể hiện được giá trị đích thực của nhân cách, chức năng xã hội và cốt cách làm người của

cá nhân

Tính tích cực

của nhân cách cũng được biểu hiện rõ trong quá trình thoả mãn nhu cầu của nó

Tính tích cực

của nhân cách cũng được biểu hiện rõ trong quá trình thoả mãn nhu cầu của nó

Tính giao lưu của nhân cách

Nhân cách chỉ có thể

hình thành, phát triển,

tồn tại, thể hiện trong

hoạt động, trong mối

quan hệ giao lưu với

những nhân cách khác

1 Loại cấu trúc hai thành phần

Năng lực xã hội hóa Năng lực chủ thể hóa

Năng lực giao lưu Năng lực hành động

VÀ TÀI

Tầng nổi Tầng sâu

Quan niệm nhân cách bao gồm hai

tầng

2 Loại cấu trúc ba thành phần

S Phrớt (1856-1939)

Cái tôiCái tôi

Ba lĩnh vực Nhận thức

Nhận thức

Tình cảm

Tình cảm

Lý trí

Lý trí

A.G

Covaliốp

Các thuộc tính tâm lí cá

nhân

Các thuộc tính tâm lí cá

nhân

Các trạng thái tâm

lí

Các trạng thái tâm

lí

Các quá trình tâm líCác quá trình tâm lí

Tiểu cấu trúc có nguồn gốc sinh học

Tiểu cấu trúc về đặc điểm của các quá trình tâm lí

Tiểu cấu trúc về vốn kinh nghiệm

Tiểu cấu trúc xu hướng nhân cách

Xu hướng Khả năng

Phong cách hành vi

Hệ thống điều khiển

Qua

n điể

m phổ biến

Qua

n điể

m phổ biến

Xu hướng

Năng lực

Khí chất

Tính cách

Đặc điểm lập trường

Đặc điểm về mặt hành động

Đặc điểm về

động thái

Đặc điểm tự điều chỉnh

III CÁC KIỂU NHÂN CÁCH

Spranger (1882-1963) nhà tâm lý học Đức

Kiểu người công kích

Kiểu người nhường nhịn

Kiểu người lạnh lùng

Người thích sống

bằng nội tâm

Người thích giao tiếp

hình thức

2 Phân loại nhân cách qua giao tiếp

Kiểu nhân cách hướng ngoại

Kiểu nhân cách

hướng nội

3 Phân loại nhân cách qua sự bộc lộ của bản thân trong các mối quan hệ

IV NHỮNG THUỘC TÍNH CỦA

NHÂN CÁCH

“ Xu hướng nhân cách là một thuộc

tính tâm lý điển hình của cá nhân, bao hàm trong nó một hệ thống những động lực quy định tích cực hoạt động của cá nhân và quy định sự lựa chọn các thái độ của

nó “

Biểu hiện Lý tưởng

Thế giới quan

Nhu cầu

Hứng thú

Niềm tin

nhu cầu tinh thần nhu cầu vật chất

a Nhu cầu:

“ Nhu cầu là đòi hỏi tất

yếu mà con người thấy

Bao giờ cũng có đối

tượng

Nội dung của nhu cầu do những điều kiện và phương thức thảo mãn nó quy định

b Hứng thú

Đặc điểm:

Làm nảy sinh khát vọng hành động, làm tăng hiệu quả của hoạt động nhận thức, tăng sức làm việc.

Có sự tập trung cao độ, sự say

mê hấp dẫn.

Hứng thú là một trong hệ thống động lực của nhân cách

c Lý tưởng

“ Lý tưởng là một mục tiêu cao

đẹp, một hình tượng tương đối hoàn chỉnh có sức lôi cuốn con

người vươn tới nó “

xã hội lịch sử

Là biểu hiện tập trung nhất của xu hướng nhân cách:

• Xác định mục tiêu, chiều hướng phát triển bản thân

• Động lực thúc đẩy, trực tiếp chi phối sự hình thành và phát triển bản thân .

Đặc điểm :

• Thế giới quan duy

Thế giới quan

quan triết học

“ Niềm tin là một phẩm chất của thế giới quan, là cái kết tinh các quan điểm, tri thức, rung cảm, ý chí được con người thử nghiệm, trở thành chân lý bền vững trong mỗi cá nhân “

e Niềm tin:

Niềm tin tạo cho con người nghị lực, ý chí để hành động phù

hợp với quan điểm đã chấp nhận.

“ Động cơ là cái thúc đẩy con người hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu, là cái làm nảy sinh tích cực và quy định xu hướng của tính tích cực đó Động cơ là động lực kích thích, là nguyên nhân trực tiếp của

hành vi “

f Hệ thống động cơ của nhân cách

Nguồn gốc:

•Tìm thấy trong tư duy

•Đi từ ý thức

•Chủ yếu trên bình diện sinh vật

•Bản năng là nguồn năng lượng động lực chủ yếu thúc đẩy con người hoạt động

Động cơ bên ngoài

Động cơ bên trong

• Các yếu tố trong nhân cách đều là các thành phần trong

động cơ của nhân cách.

• Các yếu tố trong động cơ nhân cách có quan hệ chi phối

lẫn nhau theo những thứ bậc, có cái giữ vai trò quan trọng

, có cai giữ vai trò thứ yếu tùy theo từng hoàn cảnh cụ thể

của hoạt động.

2 Tính cách

a Khái niệm:

“ Tính cách là một thuộc tính tâm lý phức tạp của cá nhân bao gồm một hệ thống thái độ của nó đối với hiện thực, thể hiện trong hệ thống hành vi cử chỉ, cách nói năng tương ứng “

Tính ổn định Tính linh hoạt

b Đặc điểm:

• Thái độ với lao động

• Thái độ với mọi người

• Thái độ với bản thân

Không tách rời nhau, thống nhất hữu cơ với nhau

• Là sự biểu hiện cụ thể ra bên ngoài

• Thái độ là mặt nội dung, mặt chủ đạo

• Hành vi, cử chỉ, nói năng là hình thức

biểu hiện của tính cách

1 Hệ thống thái độ 2 Hệ thống hành vi, cử chỉ,

cách nói năng

Quan hệ chặt chẽ

3 Khí chất

a Khái niệm:

“ Khí chất là một thuộc tính tâm lý phức tạp của cá nhân, biểu hiện cường

độ, nhịp độ của các hoạt động tâm lý thể hiện sắc thái hành vi, cử chỉ, cách nói năng của cá nhân “

Lạnh lẽo ->

bình thản

Nước mật vàng

Kiểu thần kinh mạnh mẽ, cân bằng, linh hoạt

-> hăng hái

Kiểu thần kinh mạnh mẽ, cân bằng, không linh hoạt

-> bình thản

Kiểu thần kinh mạnh mẽ, không cân bằng -> nóng nảy

Kiểu thần kinh yếu -> ưu tư

4 Năng lực

a Khái niệm:

“ Năng lực là tổ hợp các thuộc tính

độc đáo của cá nhân, phù hợp với

những yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động

đó có kết quả.”

d Mối quan hệ giữa năng lực với tư chất, thiên hướng, tri

-> không quy định trước sự

phát triển của năng lực.

Thiên hướng:

• Khuynh hướng của cá nhân

đối với một hoạt động nào đó.

Năng lực, tri thức, kỹ xảo:

• Là điều kiện cần thiết để có

năng lực.

• Không đồng nhất

• Có mối quan hệ mật thiết với

nhau

V Sự hình thành và phát triển

của nhân cách

1 Các yếu tố chi phối

sự hình thành nhân cách

Trong quá trình hình thành nhân cách thì giáo dục, hoạt động, giao lưu tập thể đống vai trò quyết định.

a Giáo dục và nhân cách:

“ Giáo dục là quá trình tác động có mục đích, kế hoạch, ảnh hưởng tự giác, chủ động đến con người đưa đến sự hình thành và phát triển của tâm lý, ý thức, nhân cách.”

Giáo dục giữ vai trò chủ đạo quyết định sự hình thành và phát triển của nhân cách

Thông qua giáo dục, thế hệ trước truyền cho thế hệ sau nền văn

hóa xã hội- lịch sử để tạo nên nhân cách của mình

Vai trò của giáo dục

Vạch ra phương hướng cho

Phát huy tối đa các mặt mạnh

của các yếu tố chi phối sự

hình thành nhân cách

Có thể uốn nắn những sai lệch về một mặt nào đó so với

các chuẩn mực

“ ho t đ ng là ph ương thức tồn tại của con người, là nhân tố quyết định ng th c t n t i c a con ng ức tồn tại của con người, là nhân tố quyết định ồn tại của con người, là nhân tố quyết định ủa con người, là nhân tố quyết định ười, là nhân tố quyết định i, là nhân t quy t đ nh ố quyết định ết định ịnh

tr c ti p s hình thành và phát tri n nhân cách “ ực tiếp sự hình thành và phát triển nhân cách “ ết định ực tiếp sự hình thành và phát triển nhân cách “ ển nhân cách “

b Hoạt động và nhân

cách:

Ho t đ ng ạt động ộng

c a con ng ủa con người ười i

Ho t đ ng có m c đích ục đích Mang tính xã h i, mang tính c ng đ ngồn tại của con người, là nhân tố quyết định

Th c hi n b ng nh ng thao tác nh t đ nh v i công c ực tiếp sự hình thành và phát triển nhân cách “ ện bằng những thao tác nhất định với công cụ ằng những thao tác nhất định với công cụ ững thao tác nhất định với công cụ ất định với công cụ ịnh ới công cụ ục đích

nh t đ nh ất định với công cụ ịnh

Thông qua 2 quá trình: xuất tâm ( đối tượng hóa) và nhập tâm (chủ thể hóa)

Sự hình thành và phát triển nhân cách mỗi người phụ thuộc vào hoạt động chủ

đạo ở mỗi thời kỳ nhất định.

Hoạt động có vai trò quyết định trực tiếp sự hình thành và phát triển nhân cách

c Giao tiếp với nhân cách ( điều

kiện cơ bản) :

Giao tiếp

Là điều kiện để tồn tại của cá nhân và xã hội loài người

Là nhu cầu xã hội cơ bản, xuất hiện sớm nhất ở con người

Giúp con người gia nhập vào các quan hệ XH, lĩnh hội VH, đóng

góp tài lực vào kho tàng nhân loại

Giúp hình thành năng lực tự ý thức

Giao tiếp là hình thức đặc trưng cho mối quan hệ người- người, là 1 yếu tố cơ bản của sự

hình thành và phát triển tâm lý, ý thức, nhân cách.

• Nhân cách được hình thành và phát triển trong môi

trường xã hội cụ thể

• Con người là thành viên của các nhóm nhỏ có ảnh

hưởng trực tiếp đến sự hình thành và phát triển nhân cách

• Tập thể là một nhóm người, một bộ phận xã hội được

thống nhất lại theo những mục đích chung, phục tùng các mục đích của xã hội

• Nhóm là một cộng đồng người thống nhất với nhau

trên cơ sở một số dấu hiệu chung có quan hệ với việc thực hiện hoạt động chung

d Tập thể và

nhân cách:

2 SỰ HOÀN THIỆN NHÂN CÁCH

Dưới tác động chủ đạo của giáo dục

Cá nhân hoạt động

Cấu trúc nhân cách tương đối ổn

định và đạt trình độ phát triển

nhất định

“ Nhân cách tiếp tục biến đổi

và hoàn thiện dần thông qua

việc cá nhân tự ý thức, tự rèn

luyện, tự giáo dục, tự hoàn thiện nhân cách của mình.”

-> Tự giáo dục, tự rèn luyện có ý nghĩa đặc biệt

trong việc hình thành nhân cách.

Giao tiếp trong các mối quan hệ xã hội

LIÊN HỆ MỞ RỘNG

2 3

4 5

1 Tạo thói quen đọc lành mạnh Thúc đẩy cảm hứng nghệ thuật cho bản thân

Thích nghi với những môi trường xung quanh mình

đặc biệt đối với

giới trẻ ngày nay

RỐI LOẠN ĐA NHÂN

CÁCH LÀ GÌ?

Là một quá trình tâm thần khiến bạn mất kết nối với suy nghĩ, ký ức, cảm xúc, hành động hoặc nhân cách của

chính mình

W HO

for Watching

!