Tiểu luận NVSP môn Giao tiếp sư phạm

HÌNH THỨC LUẬN VĂN THẠC SĨ ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN MÔN GIAO TIẾP SƯ PHẠM Họ và tên học viên Ngày sinh GVHD Lớp NVSP KHÓA Thành phố Hồ Chí Mi.

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN MÔN GIAO TIẾP SƯ PHẠM

Họ và tên học viên:

Ngày sinh:

GVHD:

Lớp: NVSP KHÓA

Thành phố Hồ Chí Minh

Đề tài lựa chọn

Chứng minh tầm quan trọng của các phong cách giao tiếp sư phạm trong hoạt động giảng dạy và giáo dục tại cơ sở giáo dục Đại học / Cao đẳng / Trung cấp

1 Đặt vấn đề

Mỗi con người đều có những tính cách khác nhau, và cách tiếp thu sự vật, hiện tượng một cách khác nhau

Đặc biệt trong công tác giảng dạy, sự tiếp xúc, truyền thu kiến thức, để đạt được hiệu quả tối ưu cho đối tượng chính là sinh viên thì phong cách giao tiếp sư phạm là rất quan trọng đối với giảng viên

Một ví dụ dễ dàng thấy được trong một gia đình, việc giáo dục con cái trong gia đình cũng cần có những cách ứng xử, giao tiếp khác nhau để có thể điều chỉnh, uốn nắn để trở thành người có ích cho xã hội Đối với mỗi người đều có những phong cách riêng phù hợp, có người này thì phản ứng tích cực trong giao tiếp, nhưng người khác thì ngược lại hoặc không có sự chuyển biến

Có thể thấy sự quan trọng trong phong cách giao tiếp ảnh hưởng đến sự hình thành

và phát triển con người, sự tiếp thu kiến thức, điều chỉnh để phát triển bản thân, do

đó em chọn chuyên đề này để làm bài tiểu luận cho mình

2 Nội dung

2.1 Khái niệm giao tiếp sư phạm:

Giao tiếp sư phạm là giao tiếp có tính nghề nghiệp giữa giảng viên với sinh viên trong quá trình giảng dạy (giáo dưỡng) và giáo dục, có các chức năng sư phạm nhất đinh, tạo ra các tiếp xúc tâm lý, xây dựng không khí tâm lý thuận lợi, cùng các quá trình tâm lý khác (chú ý, tư duy v.v…) có thể tạo ra kết quả tối ưu của quan hệ thầy trò, trong nội bộ tập thể sinh viên và trong hoạt động dạy cũng như hoạt động học Nếu như không có sự giao tiếp, thì chắc chắn giảng viên và sinh viên sẽ không đạt được những mục đích giáo dục đề ra

Một nghiên cứu cho thấy trong thời gian đại dịch COVID-19, khi học online, thời gian trò chuyện, trao đổi theo nhóm của học sinh với giáo viên sẽ bị cắt giảm, kết quả học tập của học sinh thấp, gây ảnh hưởng tâm lý và khả năng chủ động của học sinh

Từ khái niệm trên chúng ta thấy rằng giao tiếp sư phạm là một thành phần cơ bản của hoạt động sư phạm Những hình thức chủ yếu của công tác giáo dục và học tập diễn ra trong điều kiện giao tiếp như giảng bài trên lớp, phụ đạo riêng, thi cử v.v

Không có giao tiếp thì hoạt động của giảng viên và sinh viên không đạt được mục đích giáo dục

2.2 Khái niệm phong cách giao tiếp sư phạm

Phong cách giao tiếp sư phạm là chính là những phương pháp, thủ thuật tiếp nhận, phản ứng hành động… của giảng viên trong quá trình tiếp xúc, giảng dạy, trao đổi với sinh viên nói riêng và người học nói chung

Nhiều những phương pháp, thủ thuật tiếp nhận, phản ứng hành động của chủ thể giao tiếp là tương đối như nhau trong những tình huống khác nhau, trạng thái và kết quả khác nhau

2.3 Các loại phong cách giao tiếp sư phạm:

2.3.1 Phong cách dân chủ

Phong cách dân chủ đặt trọng tâm sự lắng nghe nguyện vọng, ý kiến của sinh viên, tôn trọng nhân cách của các em, những vấn đề, ý kiến chính đáng được giảng viên điều chỉnh kịp thời để phù hợp với các em

Phong cách dân chủ tạo ra ở sinh viên tính độc lập sáng tạo, sự ham mê hiểu biết, kích thích hoạt động nhận thức Các em thấy rõ vị trí, vai trò cá nhân của mình trong học tập, trong các nhóm bạn bè Ý thức rõ được trách nhiệm bổn phận của mình chính là nguồn gốc của tự ý thức, tự giáo dục, tự rèn luyện mình để nhân cách càng phát triển và hoàn thiện yêu cầu của xã hội Tuy nhiên phong cách dân chủ trong tiếp xúc với sinh viên không có nghĩa là “nuông chiều”, không tính đến những yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ học tập rèn luyện tư tưởng và các phẩm chất đạo đức theo mục tiêu đào tạo của các cấp học, lớp học Dân chủ cũng không có nghĩa là quá “đề cao cá nhân” hoặc theo đuôi “những đòi hỏi không xuất phát từ lợi ích chung của mọi sinh viên, của lớp, của trường” Dân chủ không phải là xóa đi ranh giới giữa thầy và trò “cá mè một lứa” mà càng phải “tôn sư trọng đạo” Nhiều thực nghiệm khoa học và quan sát nghề nghiệp đã chứng minh rằng phong cách dân chủ trong giao tiếp sư phạm được biểu hiện hiệu quả trong dạy học và giáo dục

Phong cách này phù hợp với đối tượng: các em sinh viên có tính chủ động, có quyết tâm, xác định rõ mục đích học tập của mình

Với đối tượng là người đã đi làm, thì phù hợp với những đối tượng mong muốn tiếp thu kiến thức để ứng dụng vào trong công việc hiện tại của mình, những công việc thực tế đã, đang diễn ra cần có những kiến thức phù hợp để thay đổi hiện thực Phong cách giao tiếp dân chủ có những ưu điểm như sau:

- Bình đẳng, gần gũi, thoải mái

Phong cách này có xu hướng tạo không khí bình đẳng, thân mật, thoải mái trong giao tiếp, gần gũi, thu hẹp khoảng cách với người học

- Tôn trọng đối tượng giao tiếp, chú ý đến đặc điểm nhân cách cá nhân của học viên

Ưu điểm này giúp lắng nghe được những chia sẻ, mong muốn của học viên theo từng cá nhân để mang lại cách giảng dạy hiệu quả

- Lắng nghe đối tượng giao tiếp

Với ưu điểm lắng nghe đối tượng giao tiếp, tuy nhiên không phải lắng nghe một chiều mà tiếp nhận nhiều thông tin để kịp thời điều chỉnh từ hai phía người dạy và người học

2.3.2 Phong cách độc đoán

Nội dung của phong cách này xuất phát từ nội dung công việc, học tập hoặc hoạt động xã hội Giảng viên thường xem nhẹ những đặc điểm riêng về nhận thức, cá tính, nhu cầu, động cơ, hứng thú của sinh viên do đặt mục đích giao tiếp thường xuyên xuất phát từ công việc một cách “cứng nhắc” Khía cạnh khác của phong cách này thường thể hiện cách đánh giá và hành vi ứng xử đơn phương, một chiều, xuất phát từ ý kiến chủ quan của bản thân Ví dụ: nếu sinh viên nào hoạt động tích cực, nổi bật trong lớp thường bị giảng viên cho là “chơi trội” Ngược lại em sinh viên nào thụ động trong học tập một chút thì cho là “chay lười”, “biếng nhác” Từ một số hiện tượng cụ thể, giảng viên đánh giá sinh viên bây giờ vừa kém cỏi, thụ động lại vừa không lễ phép v.v… Đáp lại thái độ ứng xử và hành vi độc đoán quan liêu… của thầy cô, ở sinh viên hình thành tâm thế “chống đối ngầm”, “ngoan, lễ phép” trước mặt thầy, cô… Căng thẳng hơn thì “thờ ơ, lãnh đạm” hoặc có thực hiện công việc chỉ là “miễn cưỡng, không hứng thú, say mê”, quá đáng hơn là “chống

đối ra mặt” Tuy nhiên, phong cách độc đoán cũng có tác dụng nhất định Đối với những công việc đòi hỏi trong thời gian ngắn phải có những giải pháp dứt khoát, kiên quyết, cứng rắn phong cách này tương đối phù hợp Người giảng viên có phong cách độc đoán thường bị sinh viên đánh giá là “khô khan”, “vụng về”, “thiếu

tế nhị”, “cứng”, “người của công việc”, Nhưng họ cũng thường là những người trung thực, thẳng thắn

Ngược với phong cách dân chủ là phong cách độc đoán, ở phong cách này, có thể thấy được sự cứng rắng, kiên quyết, phù hợp với đối tượng người học thụ động, chưa có sự kết nối, cần sự định hướng, điều chỉnh và dìu dắt

Phong cách này phù hợp khi có những tình huống, hoàn cảnh phức tạp, khẩn cấp, đòi hỏi một con người quyết đoán, dám chịu trách nhiệm, đảm bảo được yêu cầu, nhiệm vụ thì phong cách giao tiếp này thường phát huy được tác dụng

2.3.3 Phong cách tự do:

Bản chất của phong cách này là thái độ, hành vi, cử chỉ, điệu bộ ứng xử của giảng viên đối với sinh viên dễ thay đổi trong những hoàn cảnh giao tiếp thay đổi Phong cách này thể hiện sự mềm dẻo, linh hoạt đôi khi pha lẫn sự “khéo léo đối xử sư phạm” Đặc trưng của nó là dễ dàng thay đổi mục đích, nội dung thậm chí cả đối tượng giao tiếp Trong phong cách này, thầy, cô đôi khi không làm chủ được cảm xúc của mình, trong tâm trí họ những quy định nghiêm ngặt về quan hệ giữa thầy giáo và sinh viên bị coi nhẹ Thường người có phong cách này hay dễ dãi đến mức quá đáng nên các em sinh viên dễ có hành vi ứng xử vô lễ, coi thường

Phong cách này phù hợp với đối tượng là người học tự nhận thức được mục đích, ý nghĩa của việc học, tự học, chủ động trong hành trình tiếp thu kiến thức của mình

3 Phần kết luận:

Như vậy, ba loại phong cách giao tiếp trên đều có những mặt yếu và mặt mạnh, không có loại phong cách tối ưu cho mọi trường hợp Điều này đòi hỏi chúng ta phải biết kết hợp cả ba loại phong cách giao tiếp và tuỳ thuộc vào tình huống cụ thể

mà thể hiện phong cách tối ưu nhất

Trong thực tế phần đông giảng viên thể hiện sự pha trộn cả ba phong cách trong giảng dạy để đảm bảo được hiệu quả tốt nhất trong giảng dạy

Mỗi cá nhân đều có những quan điểm cá nhân, tính cách, mục đích của việc học khác nhau, do đó giảng viên có những sự điều chỉnh phù hợp, từng đối tượng, từng hoàn cảnh cụ thể khác nhau để mang lại hiệu quả tốt nhất trong quá trình giảng dạy