ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Họ và tên học viên Ngày sinh GVHD Lớp NVSP KHÓA Thành phố Hồ Chí Minh – 2022 Theo An.
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN
BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
Họ và tên học viên:
Ngày sinh:
GVHD:
Lớp: NVSP KHÓA
Thành phố Hồ Chí Minh – 2022
Trang 2Theo Anh/Chị, giáo dục Đại học Việt Nam cần chuẩn bị (triển khai) gì về mặt kỹ thuật và công nghệ để đám ứng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (cách mạng 4.0)
1 MỞ ĐẦU
Đổi mới giáo dục và đào tạo gắn với tiến bộ khoa học và công nghệ hiện đại trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang đặt ra yêu cầu và tạo điều kiện cho chuyển đổi mô hình trường đại học theo định hướng đổi mới sáng tạo Đổi mới để thích ứng, tồn tại và phát triển trong bối cảnh mới Đổi mới mô hình trường đại học là tạo ra sự thay đổi
có tính chất bước ngoặt cơ bản đối với tổ chức và hoạt động của nhà trường Đổi mới mô hình đào tạo thích ứng với cuộc cách mạnh công nghiệp 4.0 thực chất là đổi mới giáo dục
và đào tạo gắn với tiến bộ khoa học và công nghệ Cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo
ra một sự thay đổi mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục
và đào tạo Sự thay đổi mạnh mẽ đó là nhờ sự phát triển vượt bậc của khoa học và công nghệ Đổi mới sáng tạo luôn gắn liền với phát triển khoa học và công nghệ Đây chính là
xu thế tất yếu, là tầm nhìn chiến lược hướng đến chuẩn hóa, hiện đại hóa giáo dục và đào tạo; hướng đến giáo dục mở; hướng đến chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển giáo dục và đào tạo nhanh và bền vững
2 NỘI DUNG
2.1 Chuyển đổi mô hình trường đại học theo định hướng đổi sáng tạo thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư
Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã tạo ra nhiều thay đổi chưa từng có so với trước đây và tác động một cách mạnh mẽ đến định hướng hoạt động của các trường đại học Ở Việt Nam, “căn cứ vào năng lực và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, cơ sở giáo dục đại học xác định mục tiêu phát triển, định hướng hoạt động như sau:
a) Cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu;
b) Cơ sở giáo dục đại học định hướng ứng dụng
Thực tế hiện nay, cho thấy rằng, đại học theo định hướng nghiên cứu hay đại học theo định hướng ứng dụng ở Việt Nam đều chưa chú trọng đúng mức đến nhu cầu phát triển của xã hội; nhu cầu phát triển, ứng dụng và chuyển giao khoa học và công nghệ Vì thế, các trường đại học chưa thương mại hóa được tri thức; tài sản tri thức chưa thể vốn hóa, chưa góp phần gia tăng giá trị kinh tế của trường; cơ chế tự chủ đại học còn nhiều bất cập; chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo chưa cao; “nội dung, chương trình giáo dục và đào tạo còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động”
Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt
ra nhiều thách thức đối với đối với các trường đại học Bởi vậy, các trường đại học phải vượt qua thách thức, nắm bắt kịp thời, tận dụng hiệu quả các cơ hội để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu tiên tiến của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội Hình thành hệ thống sản xuất thông minh, giáo dục thông minh Theo đó, là mô hình trường đại học 4.0 – mô hình trường đại học đổi mới sáng tạo
Trang 3Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư yêu cầu phải đổi mới mô hình trường đại học cho phù hợp Yêu cầu đó chậm thực hiện sẽ đánh mất cơ hội và tất sẽ dẫn đến tụt hậu, thụ động
Đẩy nhanh thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, trọng tâm là hiện đại hóa và thay đổi phương thức giáo dục, đào tạo, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp Chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát hiện
và bồi dưỡng nhân tài; có chính sách vượt trội để thu hút, trọng dụng nhân tài, chuyên gia
cả trong và ngoài nước”
Chủ động, tích cực tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là yêu cầu tất yếu khách quan; là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, vừa cấp bách vừa lâu dài của mỗi trường đại học ở Việt Nam, gắn chặt với quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng Đổi mới mô hình đào tạo thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là đổi mới sáng tạo Đổi mới sáng tạo phải gắn với tiến bộ khoa học và công nghệ Đó chính
là một trong những triết lý giáo dục trong kỷ nguyên công nghệ số
Giáo dục hiện đại phải dựa trên khoa học và công nghệ hiện đại; phải đào tạo ra người lao động hiện đại – người biết sử dụng khoa học và công nghệ trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của mình Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đưa tới một nền kinh tế thông minh – nền kinh tế số và theo đó là nền giáo dục thông minh Đây
là bước tiến lớn trong lịch sử phát triển của nhân loại Trong giáo dục thông minh, công nghệ được ứng dụng ở mọi lúc, mọi nơi, mọi khâu của việc dạy và học; làm cho không gian giáo dục được mở rộng; chương trình, nội dung được cập nhật nhanh chóng, thích ứng cao với yêu cầu của xã hội và nhu cầu của người học; thúc đẩy người dạy, người học chủ động hơn, tích cực hơn và sáng tạo hơn; tạo cơ hội cho mọi người được học tập suốt đời
Phương tiện của công nghệ hiện đại trở thành một yếu tố, một đặc trưng tất yếu của nền giáo dục hiện đại – giáo dục thông minh Phương tiện của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ mang đến những thay đổi lớn cho nền giáo dục nói chung và phương pháp dạy và học nói riêng Việc sử dụng các thiết bị công nghệ, công nghệ điện toán đám mây
và internet để liên kết với thế giới đã cho phép người dạy có thể cung cấp tài liệu cho người học một cách cập nhật và người học có thể lựa chọn người dạy thích hợp, tương tác với người dạy và những người cùng học ở mọi nơi, mọi lúc; các công nghệ thực tế ảo
sẽ giúp cho người học được trải nghiệm và rèn luyện kỹ năng tốt hơn Vì vậy, người dạy không chỉ là người hướng dẫn mà còn là người cộng tác tích cực với người học, hỗ trợ người học phát triển các kỹ năng học tương tác; hơn nữa, người dạy còn là người khai phóng trí tuệ của người học Nói tóm lại, sự phát triển của khoa học và công nghệ hiện đại đang làm thay đổi chức năng đào tạo, hoạt động khoa học và công nghệ, phục vụ cộng đồng của các trường đại học Các trường đại học đang chuyển từ vai trò là nền tảng cung cấp tri thức cho xã hội sang vai trò phải thích ứng với xã hội, giải quyết các vấn đề của xã hội
Để tương thích với những thay đổi trên, đòi hỏi phải chuyển đổi mô hình giáo dục truyền thống sang mô hình giáo dục đổi mới sáng tạo Việc chuyển đổi sang mô hình trường đại học đổi mới sáng tạo là hoàn toàn phù hợp với đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, chuyển mạnh nền kinh tế sang mô hình tăng trưởng dựa trên tiến bộ khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao
Trang 4Dưới tác động của cách mạng công nghiệp 4.0, mạng xã hội ngày càng tăng thêm những ứng dụng hữu ích trong việc truyền tải thông tin dưới những hình thức ngày càng
đa dạng; tăng khả năng tích hợp các ứng dụng mở, các công cụ tương tác, tạo ra nguồn thông tin và lan truyền với tốc độ vô cùng nhanh chóng Mạng xã hội sẽ trở thành một phần tất yếu trong cuộc sống của người học; việc tích hợp mạng xã hội vào giáo dục đang
là một xu hướng hiện nay Trong điều kiện đó, giáo dục và đào tạo phải thay đổi mô hình đào tạo để phù hợp, thích nghi với xu thế chung của toàn cầu Chưa bao giờ việc học tập lại dễ dàng như hiện nay và việc cá nhân hóa việc dạy và việc học lại được tiến hành thuận lợi đến thế! Giáo dục trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ hướng tập trung đến việc học cá nhân hóa triệt để hơn, mỗi người học sẽ có một lộ trình học tập riêng; người học sẽ chủ động, tích cực hơn trong học tập Họ sẽ là người lựa chọn nội dung và phương thức đào tạo phù hợp với mình Đến đây, chúng ta nhận thấy rõ ràng rằng khoa học và công nghệ, đặc biệt là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang tác động một cách mạnh mẽ đến chuyển đổi mô hình đào tạo thích ứng với bối cảnh mới Trong bối cảnh hiện nay, giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ đang trở thành những động lực quan trọng nhất thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã – xã hội và nâng cao vị thế của Việt Nam
2.2 Gắn đổi mô hình trường đại học với tiến bộ khoa học và công nghệ hiện đại Giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt, là điều kiện tiên quyết để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, nhất là khi khoa học đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp
Cả giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ đều tác động một cách trực tiếp đến người lao động; đồng thời, đều trở thành một phần tất yếu của mỗi con người trong
xã hội học tập và nền kinh tế tri thức – nền kinh tế số Bởi thế, các trường đại học đều phải thực hiện đào tạo nhân lực, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài; nghiên cứu khoa học, công nghệ tạo ra tri thức, sản phẩm mới, phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội
Tiềm năng của con người phải thông qua hoạt động thực tiễn thì mới biến thành sức mạnh thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội Sứ mệnh của giáo dục, đào tạo; khoa học và công nghệ là thúc đẩy sự tiến bộ xã hội Về bản chất, công nghệ là kết quả của quá trình
áp dụng các thành tựu của khoa học vào sản xuất Do đó, cần phải tăng cường hợp tác giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; từ đó, tạo ra sản phẩm mới, dịch vụ
mới và của cải, vật chất cho xã hội Theo đó, nâng cao năng lực khoa học và đổi mới
sáng tạo của Việt Nam
Bản chất của giáo dục là sáng tạo Giáo dục là “khuôn đúc” con người Con người
là chủ thể của mọi sáng tạo Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nói đến cường quốc phải là cường quốc trí tuệ, nói đến quốc gia mạnh phải là quốc gia thông minh; sự tụt hậu về kinh tế là thảm họa gây nên nhiều hệ luỵ tiêu cực đối với đời sống xã hội; thế nhưng, sự tụt hậu về giáo dục còn để lại thảm hoạ lớn hơn nhiều so với sự tụt hậu
về kinh tế Vì thế, chuyển đổi mô hình trường đại học theo định hướng đổi sáng tạo gắn với phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại là xu thế tất yếu, là sản phẩm của sự phát triển khách quan của lịch sử xã hội loài người
Để giáo dục thích nghi với điều kiện của toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0 thì phải gắn đổi mới mô hình trường đại học gắn với tiến bộ khoa học và công nghệ
Trang 5Phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ xét cho cùng là đầu tư cho con người nhằm nâng cao tố chất con người Con người là một tài nguyên đặc biệt, là nguồn
lực quan trọng hàng đầu của sự phát triển, là yếu tố cần thiết để gắn đổi mô hình trường
đại học theo định hướng đổi sáng tạo với phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ
hiện đại Đây cũng chính là hướng vào con người để phát triển và lấy con người làm
trung tâm của sự phát triển
Hiện nay, Việt Nam đang ở trong thời kỳ cơ cấu “dân số vàng”, nhưng lại đứng trước thách thức khi đối diện với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư Bởi trình độ của đa số người lao động còn thấp; “đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển nền kinh tế, xã hội Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, trên một số mặt còn bất cập về chất lượng, số lượng, cơ cấu và chính sách đãi ngộ Đầu
tư cho khoa học và công nghệ còn thấp, hiệu quả chưa cao, năng lực sáng tạo của các nhà khoa học chưa được phát huy”(1) Thực tế đó cho thấy, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ chưa gắn kết chặt chẽ, chưa trở thành động lực then chốt để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Điều này đòi hỏi phải nhanh chóng khắc phục, để đảm bảo đổi mới
mô hình đào tạo thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư Vì vậy, văn kiện
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định:
“Xây dựng đồng bộ thể chế, chính sách để thực hiện có hiệu quả chủ trương giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt để phát triển đất nước”(2)
Trước yêu cầu bối cảnh mới, để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước, chuyển đổi
mô hình trường đại học theo định hướng đổi sáng tạo cần gắn với phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại Lúc này, hơn bao giờ hết muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải dựa chủ yếu vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ triệt tiêu lao động giản đơn và đòi hỏi nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Muốn phát triển công nghiệp thông minh, nông nghiệp thông minh, dịch vụ thông minh, đô thị thông minh, đại học thông minh thì phải có con người
thông minh và sáng tạo - nguồn nhân lực chất lượng cao Vì thế, gắn đổi mô hình trường
đại học theo định hướng đổi sáng tạo với tiến bộ khoa học và công nghệ hiện đại là con đường tất yếu để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao
2.3 Một số giải pháp đẩy mạnh chuyển mô hình trường đại học theo định hướng đổi sáng tạo gắn với tiến bộ khoa học và công nghệ hiện đại
Thứ nhất, quán triệt triết lý đổi mới giáo dục và đào tạo gắn với tiến bộ khoa học
và công nghệ hiện đại Phải đổi mới tư duy và hành động để xây dựng mô hình phát triển của các trường đại học Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
trên nền tảng cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế Xoá bỏ thói quen
bao cấp vốn đang đè nặng đối với sự vươn lên của giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ; khắc phục sự tách biệt giữa phát triển giáo dục - đào tạo với phát triển và ứng dụng khoa học - công nghệ; đẩy mạnh tự chủ đại học
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII tập I, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
2021, tr.82 – 83.
2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII tập I, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
2021, tr.136.
Trang 6Thứ hai, thiết lập mối quan hệ gắn kết giữa nhà trường với nhà khoa học và doanh
nghiệp trong giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực Thực hiện tốt triết lý giáo dục: đào tạo những gì mà xã hội, khoa học và công nghệ cần; chứ không phải đào tạo những gì mà nhà trường có; các trường đại học phối hợp với các doanh nghiệp để thiết kế nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo gắn với nhu cầu việc làm của xã hội, nhu cầu phát triển và ứng dụng của khoa học và công nghệ hiện đại; mặt khác, thông qua mối quan này, nhằm đưa các ý tưởng sáng tạo được áp dụng vào thực tiễn một cách nhanh nhất
Thứ ba, tạo động lực và nâng cao tính chủ động, sáng tạo của các trường đại học.
Điều quan trọng để gắn chuyển mô hình trường đại học theo định hướng đổi mới sáng tạo với tiến bộ khoa học và công nghệ hiện đại là phải trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các trường đại học và các cơ sở nghiên cứu khoa học Khắc phục sự gắn kết một cách hình thức, theo kiểu phong trào, tự phát và kém hiệu quả giữa các trường đại học, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu khoa học; thiết lập mối quan hệ chặt chẽ và các bên cùng
có lợi nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của xã hội, của khoa học và của doanh nghiệp
Thứ tư, thúc đẩy đổi mới căn bản, toàn diện mọi hoạt động của trường đại học theo
hướng ứng dụng mạnh mẽ các tiến bộ của khoa học và công nghệ hiện đại Đặc biệt là công nghệ cao, công nghệ kỹ thuật số, hệ thống mạng 5G, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn;
điện toán đám mây; khuyến khích người dạy và người học đẩy mạnh các hoạt động
nghiên cứu khoa học ở tất cả mọi cấp Trường đại học phải trở thành chủ thể mạnh tạo ra tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thúc đẩy xây dựng xã hội học tập và học tập suốt đời
3 KẾT LUẬN
Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới mô hình đào tạo thích ứng với nó - mô hình trường đại học theo định hướng đổi mới sáng tạo Mỗi trường đại học cần phải có một chiến lược phát triển gắn với sự phát triển của khoa học
và công nghệ và dựa vào đổi mới sáng tạo Có thể coi đây là yêu cầu bức thiết phù hợp với kỷ nguyên số Trước yêu cầu mới, để thực hiện được mục tiêu phát triển đất nước, các trường đại học ở Việt Nam phải gắn chuyển đổi mô hình trường đại học theo định hướng đổi mới sáng tạo với tiến bộ khoa học và công nghệ hiện đại
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa
XI, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2013.
2 Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII tập I, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2021
3 Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi, bổ sung
năm 2013,2014,2015,2018, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2019.