KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN GIAO TIẾP SƯ PHẠM NGHIỆP VỤ SƯ PHẠMCâu hỏi 1 (4 điểm):Giao tiếp sư phạm là gì? Nêu các chức năng của giao tiếp sư phạm. Câu hỏi 2 (6 điểm): Phân tích 01 kĩ năng giao tiếp sư phạm mà thầy (cô) thấy cần thiết cho bản thân trong quá trình thực hiện giao tiếp sư phạm tại các cơ sở giáo dục nơi các thầy (cô) đang công tác.
Trang 1TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI 2 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM VIỆN NCSP Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÀI THI HỌC PHẦN Môn: Giao tiếp sư phạm Câu hỏi 1 (4 điểm):
Giao tiếp sư phạm là gì? Nêu các chức năng của giao tiếp sư phạm
Trả lời:
a. Giao tiếp sư phạm là
Khái niệm Theo nghĩa rộng:
Giao tiếp sư phạm là quá trình tiếp xúc tâm lý đa chiều trong đó diễn ra sự trao đổi thông tin, cảm xúc, nhận thức và tác động qua lại lẫn nhau nhằm thiết lập nên mối quan hệđa chiều giữa nhà giáo dục với đối tượng giáo dục, giữa các nhà giáo dục với các lực lượng giáo dục, giữa các nhà giáo dục với nhau để cùng thực hiện mục đích giáo dục
Là sự tiếp xúc tâm lý đa chiều giữa giáo viên và học sinh
Là sự tiếp xúc giữa Giáo viên và Học sinh nhằm truyền đạt , lĩnh hội những tri thức khoa học, vốn sống, kinh nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo, nghề nghiệp,xây dựng và phát triển nhân cách toàn diện của học sinh
b. Chức năng của giao tiếp sư phạm
Giao tiếp sư phạm có nhiều chức năng khác nhau phục vụ cho nhóm người hay từ hai người trở lên là thành viên trong môi trường sư phạm Có thể nêu lên những chức năng sau:
+ Chức năng trao đổi thông tin (nội dung) đa chiều giữa các thành viên trong giao tiếp sư phạm thông qua giao tiếp sư phạm nhà giáo dục trao đổi truyền đạt trí
thức, kinh nghiệm với nhau Mỗi cá nhân vừa là nguồn phát thông tin vừa là nơi tiếp nhận thông tin trong hoạt động giao tiếp sư phạm thu nhận và xử lý thông tin
là con đường quan trọng để phát triển nhân cách cho học sinh
+ Chức năng tri giác lẫn nhau trong giao tiếp sư phạm:
Trang 2Các thành viên có sự tác động qua lại với nhau, qua đó làm bộc lộ cảm xúc, tạo ra những ấn tượng, những cảm xúc mới giữa các chủ thể tham gia giao tiếp trong môi trường sư phạm
+ Chức năng nhận thức và đánh giá lẫn nhau trong giao tiếp sư phạm: Khi giao tiếp sư phạm mỗi chủ thể tự bộc lộ quan điểm, thái độ, thói quen của bản thân,
do đó các chủ thể có thể nhận thức được về nhau, qua đó tự đánh giá được về bản thân mình và đánh giá được người giao tiếp với mình
+ Chức năng ảnh hưởng lẫn nhau trong giao tiếp sư phạm: Trên cơ sở nhận thức
và đánh giá lẫn nhau và tự đánh giá được bản thân, trong giao tiếp sư phạm mỗi chủ thể còn có khả năng ảnh hưởng tác động lẫn nhau như tác động đến nhận thức, thái độ, hành vi Chức năng ảnh hưởng lẫn nhau trong giao tiếp sư phạm: trên cơ sở nhận thức và đánh giá lẫn nhau và Chức năng phối hợp hoạt động sư phạm: Nhờ có quá trình giao tiếp sư phạm, các nhà giáo dục có thể phối hợp hoạt động để cùng nhau giải quyết một nhiệm vụ nào đó nhằm đạt tới mục tiêu chung của nhóm
+ Chức năng giáo dục và phát triển nhân cách: Người học không thể tách mình khỏi môi trường nhà trường, bạn bè, thầy cô giáo, những người làm quản lý giáo dục phạm vi giao tiếp sư phạm ngày càng được mở rộng Qua đó cùng với hoạt động cả mỗi cá nhân người học thì giao tiếp sư phạm giúp con người lĩnh hội được các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, năng lực để từ đó hình thành nên nhân cách cho mình Trang phục trong giao tiếp sư phạm: Từ lâu trang phục , y phục đã được con người sử dụng trong giao tiếp, đặc biệt với người lạ (chưa que biết) Tục ngữ có câu: “ Quen nhau tin dạ, lạ tin quần áo” Trang phục bao gồm quần
áo, mũ nón, thắt lưng (da,…), giày dép và đồ trang sức
Trang phục trong giao tiếp sư phạm được thể hiện qua các đặc trưng:
- Kiểu (mô – đen): giới tính, lứa tuổi, nghề nghiệp, vị trí xã hội, dân tộc,…
- Sắc mầu: thay đổi theo giới tính, lứa tuổi, nghề nghiệp, vị trí xã hội, dân tộc, cá nhân
• Với thầy cô giáo
Trong giao tiếp sư phạm, trang phục của thầy cô giáo cần đạt các yêu cầu sau:
Trang 3- Đúng kiểu cách: Mặc sơ mi thì phải cho đuôi áo vào trong quần âu, có thắt lưng
da và được giặt là sạch sẽ, phẳng phiu Chân đi giày da, đầu tóc sạch sẽ , tóc chải gọn gàng ), mặc không đúng kiểu dễ tạo cho đối tượng giao tiếp một nhận xét không thiện cảm (nhất là lần gặp mặt đầu tiên) như kệch cỡm, lập dị, Không đúng kiểu cách còn gây ra sự chú ý không chủ định ở đối tượng giao tiếp, dễ ảnh hưởng đến mục đích và nội dung giao tiếp (kiểu ách của viên chức nhà nước đã được chính phủ quy định)
- Sắc màu: Cần trang nhã, hài hòa (không lòe loẹt, sặc sỡ), tạo cảm giác an toàn, yên tĩnh nơi học sinh
- Kiểu cách cùng với sắc màu trang phục của thầy cô đạt yêu cầu chuẩn mực lịch sự, văn minh để học sinh học tập và noi theo
Trang phục, bản thân nó không có ý nghĩa tâm lý, nhưng khi được thầy cô sử dụng thì nó phản ánh các nội dung tâm lý:
Tóm lại, trang phục của thầy cô giáo cần đúng kiểu cách, sắc màu trang nhã, Thể hiện được chuẩn mực tràn phục của giáo viên được xã hội thừa nhận để các em noi theo và học tập Trang phục là một phần định hướng giao tiếp góp phần thành công trong giao tiếp sư phạm
Gần đây, một số trường phổ thông các cấp THCS, THPT ở các thành phố lớn Tổ chức cho học sinh mặc đồng phục Khi cơ sở vật chất khang trang là điều kiện tốt quyền hạn, trách nhiệm, bỏn phận, nghĩa vụ của người học sinh ( hạn chế bớt những hành vi xấu, tiêu cực) trong học tập và giao tiếp với mọi người Nhưng nếu có cơ sở vật chất thiếu thốn, nhà tranh, sân trường lầy lội, mái ngói dột nát,
mà mặc đồng phục thì không nên chút nào
* Trở ngại tâm lý trong giao tiếp sư phạm
Khi nói đến trở ngại tâm lý trong giao tiếp thông thường người ta cho rằng đó là các khó khăn tâm lý trong giao tiếp và thường dùng các thuật ngữ khác nhau như: ngăn cản, cản trở, hàng rào tâm lý để miêu tả nó Trở nại tâm lý trong giao tiếp
là những cản trở tâm lý kìm hãm giao tiếp đạt hiệu quả
Trang 4Tác giả B D Parưghin cho rằng: hàng rào tâm lý được hiểu ngầm như các quá trình các thuộc tính, các trạng thái của con người nói chung bao bọc tiềm năng trí tuệ, tình cảm của con người Khi định nghĩa nội hàm khái niệm” trở ngại tâm lý trong giao tiếp sư phạm” người ta thường dựa vào một trong những thông số của
“hàng rào tâm lý” do vậy có thể hiểu khó khăn trong giao tiếp là những trở ngại, rào cản, cản trở tâm lý, đòi hỏi con người phải lỗ lực vượt qua trong quá trình tiếp
xú, trao đổi thông tin
Câu hỏi 2 (6 điểm):
Phân tích 01 kĩ năng giao tiếp sư phạm mà thầy (cô) thấy cần thiết cho bản thân trong quá trình thực hiện giao tiếp sư phạm tại các cơ sở giáo dục nơi các thầy (cô) đang công tác
Trả lời
Là người giáo viên, đặc biệt đối với các thầy, cô giáo trong trường tiểu học thì việc tiếp cận và xử lý các tình huống sư phạm luôn là việc diễn ra hằng ngày Thế nhưng phải làm thế nào để đưa ra cách xử lý linh hoạt, vừa đảm bảo những nguyên tắc trong giáo dục mà còn làm cho các em học sinh tin tưởng vào thầy, cô giáo của mình Là một Giáo viên dạy môn chuyên tin trong trường tiểu học tôi nhận tình huống sư phạm hay gặp như dạy vào một lớp trầm, nhiều nhóm học sinh khi học môn của mình thì rất trầm lắng không hăng hái như các lớp khác Sau khi dạy một số tiết đầu năm học nhận thấy rất ít khi học sinh phát biểu bài,
có ngày chẳng có học sinh nào phát biểu, tôi tìm hiểu các môn học khác cũng không hăng hái Trước tình trạng này chúng ta cần tìm hiểu lý do vì sao các phong trào học của lớp lại trầm như vậy chúng ta có thế có các cách giải quyết sau
- Động viên tinh thần của các em cố gắng hơn vì là một môn học mới và khó, nhưng sẽ rất nhiều cách làm bài kết hợp được với các trò chơi thư giãn, trí tuê, lý thúmà lại bổ ích.Cô sẽ cố gắng xen vào mỗi bài thực hành cho các em
Các em có thể làm bài chung khi có các trò chơi để các em hòa đồng , gần gũi nhau và năng động hơn, lúc đó lớp học sẽ sôi lổi hơn
Trang 5Khi làm theo nhóm cô sẽ có phần thưởng mà các em rất thích cho nhóm tích cực nhé
Khi đã thực hiện cách giải quyết như vậy là đã xẩy ra sự giao tiếp sư phạm giữa giáo viên và nhiều học sinh, đã gieo vào tiềm năng sở thích của học sinh tiểu học
sự hào hứng mong muốn được vui chơi, ngôn từ khích lệ, phấn chấn vui vẻ
VD “ trong bài Thiết kế bài trình chiếu yêu cầu chèn tranh vào văn bản như mẫu trong sách tin học 4” thì Gv có thể phát động ngoài ra các em có thể chèn nhiều hình vui nhộn mà em thích, đã vẽ được ở lớp 3 hoặc lấy trên internet nhé”
Đó chính là những kinh nghiệm hiểu biết về trang lứa HS mình dạy và đúc kết từ vốn sống của cá nhân giáo viên nó đã trở thành kỹ xảo để dùng cho giao tiếp với học sinh trong từng tình huống phù hợp