Giáo trình quản trị rủi ro (NXB kinh tế quốc dân 2019) Phan Thị Thu Hà, 260 trang

Để biết thêm đáp án và các đề của môn khác ĐH MỞ HÀ NỘI liên hệ zalo 0898421097, đề chỉ được bán tại đây và khi mua hàng từ 10 môn trở lên bên zalo sẽ được giảm giá 10%; Giáo trình quản trị rủi ro 2019 của NXB kinh tế quốc dânGiáo trình quản trị rủi ro (NXB kinh tế quốc dân 2019) Phan Thị Thu Hà, 260 trang Giáo trình quản trị rủi ro 2019 của NXB kinh tế quốc dânGiáo trình quản trị rủi ro (NXB kinh tế quốc dân 2019) Phan Thị Thu Hà, 260 trang

NG DAI HQC KINH TE QUOC DAN

I llllll lllll lllll lllll lllll lllll 111111111111111111 aNG - TAI CBiNB VA KBOA TOAN KINB TE

00013 9 9 8 ANG TBlidNG •·• - B{J MON TOAN TAI CHiNH

trongChu bien: PGS.TS Phan Thi Thu Ha

PGS.TS Le Thanh Tam

TS Hoang Duc Manh

Bai giang

(Tai ban I.in thfr nhat)

2019 | PDF | 260 Pages buihuuhanh@gmail.com

TRU'O'NG 01:\1 HOC KINH TE QUC DAN

Vl~N NG.AN HANG -TAI CHiNH VA KHOA TOAN KINH TE

QUAN TRI RUI RO

(Tai ban lan thr nhfit)

NHA XUAT BAN DAI HOC KINH TE QUOC DAN

2019

cAc T Ac GIA THAM GIA THEO CHlfONG

PGS.TS Phan Thi Thu Ha

Chuong 1 ThS Cao -Dong Hung

ThS Le Thi Nhu Quynh

Chuong 2 TS Hoang Dre Manh

NCS.ThS Tran Chung ThuyPGS.TS Le Thanh Tam

Chuong 3 TS Hoang Dfrc M?nh

NCS.ThS Tran Chung ThuyThS Nguyen Thanh Trung

TS Phung Thanh Quang

Chuang 4 TS Tran Phu6e Huy

THS PhamThi NgaThS Nguyen Thi LienPGS.TS Ngo Yan Thfr

TS -06 Hoai LinhChuong 5 ThS Trdn Tr9ng Phong

ThS Nguy~n Thi Thu TrangThS Dinh Thi Hong TheuThS LePhong ChauChuong 6 TS Truong Thi Hoai Linh

THS Khie The Anh

Ml)C Ll)C

Cluwng I

TONG QUAN VE QUAN TRI RI RO

TRONG cAc DlNH CHE TAI CHINH

1.1. Hthong che tai chinh

1.2 Ca loai dinh che ti chinh

1.2.1 Tchre tin dung

1.2.2 T6 chuc tai chfnh khac

1.3 Rui ro trong dinh che ti chinh

1.3.1 Khai niem ve rui ro

1.3.2 Phan loai rui ro

1.4 Quan tri rui ro trong dinh che tai chinh

1.4.1 Khai niem ve quantri rui ro

1.4.2 Quytrinhquantri ruiro

Tom tilt chuo-ng

Ti.r kh6a

Tai lieu tham khao

Cau hoi on tap

Cluro·ng 2

M◊TSO MO HINH 00 LU'ONG RUI RO

2.1 Gi6'i thi@u ve do luong rui ro

2.2 Mo hinh do luong ton that

6

812

1414

15171717

2424

25

26

27 27 29

303039

2.3 Mo hinh u·o·c IU'Q'Dg xac sufit

2.3.1 Mo hinh Logit

2.3.2 Mo hinh Probit

2.3.3 Mo hinh Merton-KMV

2.4 M hinh phan tich khae bi@t

2.4.1 Phuong phap hinh hoc

2.4.2 Phuong phap xac sucit

2.5 Mo hinh chu6i thcri gian

2.5.1 Mo hinh san mu

2.5.2 Mo hinh ARIMA

2.5.3 Mo hinh ECM

2.5.4 Mo hinh dv bao d<) dao d<)ng

Tom tat chrong

Thu@t ngr

Cu hoi va bi tap

Tai lieu tham khao

Chu·o·ng 3

QUAN TRl RUI RO LAI suAT

3.1 T6ng quan v rui ro lai suat

3 1 1 Lai suat

3 1.2 Rui ro lai suat

3.2 Quan tri rui ro lai suit

3.2.1 Nhan dien rui ro lai suat

3.2.2 Do lumng rui ro lai suat

3.2.3 Giam sat/phong ngra rui ro lai suat

Tom tat chuong

66

66

67 88

9899

100104

Chrong 4

QUAN TRl RUI RO TY GIA

4.1 Mot so van de chungv rui rotgia

4.2 Quan tri rui rotygi:i

4.2.1 Nhan di@n ruiro ty gia

4.2.2 Do lumng rui ro ty gia

4.2.3 Giam sat rui ro ty gia

Tom tilt chu·ong

Tir khoa

Cau hoi va bi tap

Tai lieu tham khao

C/m·o·ng 5

QUAN TRl RUI RO TIN Dl)NG

5.1 T6ng quan ve quan tri rui ro tin dt_mg

5.1.1 Khai niem

5.1.2 Phan loai rui ro tin dµng

5.1.3 Nguyen nhan cua rui ro tin dung

5.1.4.Hu qua cua ruiro tin dµng

5.2 Quan tri rui ro tin dt_mg

5.2.1 Khai niem

5.2.2 Nhan biet rui ro tin dung

5.2.3 Do lumng rui rotin dung

145

145 146 150

151 151 151

152

153 155 158 158 159 161 199

204

210 211

Cau hoi va bai tap

Tai lieu tham khao

Chu·O'lig 6

QUAN TRI RUI RO THANH KHOAN

6.1.Rui ro thanh khoan

6.1.1 Khai ni?m

6.1.2 Nguyen nhan cua rui ro thanh khoan

6.1.3 H?u qua cua rui ro thanh khoan

6.2 Quan tri rui ro thanh khoan

6.2.1 M\lC tieu

6.2.2 Chien luge quan tri thanh khoan

6.3 Quy trinh quan trj thanh khoan

6.3 1 Bu6c 1: L\l'a ch9n chi~n luqc quan trj thanh khoan

212215

2172182182202232252252262342346.3.2 Buoc 2: Lap ke hoach va phe duyet ke hoach nguon von

va sr dung von de xac djnh cung thanh khoan va c!u

thanh khoan (nhan din thanh khoan) 2346.3.3 Bu6c 3: Lap ke hoach dong tien de xac djnh khe ha thanh

khoan (do lucmg thanh khoan) 2356.3.4 Bu6c 4: Xr lthanh khoan (th\l'C hi~n k~ ho:;ich dong tiSn) 236

6.4 Thr nghiem cae tinh hung trong di@u kien kho khan

LOI CAM ON

Tap the tac gia xin chan thanh cam on Ban Giam Hieu va cac phong ban lien quan da tao dieu kien de hai bo mon Ngan hang Thuang nwi va Toan Tai chinh OU'Q'C bien S09,ll cuon bi giang nay.

Chung t6i gfri 16'i cam un sau sac toi lanh dgo Vien Ngan hang - Tai

chinh va Khoa Toan Kinh te da tao diu kien ve thoi gian va co so vat chat, c19ng vien cac thanh vien cua hai 69 111611 hqp tac ch?t che trong qua trinh 6ien S09,n.

Chi'.mg t6i xin tran trong cam un cac nhfm xet sau s~c va xac dang, cac dong g6p hfru ich cua hai nha phan bi¢n la GS.TS Nguyen Quang Dong va PGS.TS Nguyen Thi Minh Hue de cuon bai giang cua chung t6i duoc hoan thi¢n hon.

Ha N(ji, ngay O 1 t himg 6 ntim 2016

Tap th tiegia

LOI GIOI THIEU

C ac di~,1 ch~ tai _chinh nhu ngan hang, cong ty chfrng k11oan,' cong t~bao h1em, qui dau tu, dong vai tro quan trong trong phat trien kinh tethong qua huy d(mg, phan b6 co hieu qua cac ngu6n tai chinh cho cacnganh, cac IInh Y\l'C. Ben qmh ill\JC tieu tang tnr6ng, cac dinh che tai chinhcung luon phai quan tam den mgc ti@u quan tri rui ro Co the khang dinh.quan trj rui ro nlm rui ro thj tmcmg, rui ro tin dung, rui ro thanh kJ1oan, g6p phfrn dam bao cho hoat dong kinh doanh cua t6 chfrc di dung hu6-ng,bao ve uy tin, thuong hi@u va lgi nhun, quyet dinh sr phat trien ben vmgcua cac dinh che tai chinh, cung nhu cua ca nen kinh te

Cu6n Bai giang Quan tri rui ro trong cac dinh che tai chinh duqc bienso?n b6i hai b(> mon - B(> mon Ngan hang Thuung m,;1i va 89 mon Toan Taichinh, Truong 0c;ti h9c Kinh t~ qu6c dan - cung dp kh6i ki0n tht'.rc ca ban

va rn'ing cao ve quan tri rui ro kt hop l thuyet chung v6-i tht/C tiln cua cacdinh che tai chinh Vit Nam Cu6n bai giang tap trung trlnh bay nguyen I)'quan tri rui ro theo thong le tot nhat voi nguyen tac cua Basel, mng dung cc

mo hinh toan/kinh t~ luqng d~ do lu&ng rui ro va uac luqng t6n th§t tronghoc;tt d(>ng kinh doanh ct'.ta cac dinh che ti chinh Vi@t Nam Cuon bai giang

la sv hqp tac dfru tien cua cac thfry, co giao hai b(> mon Ngan hang thuungmc;ti va Toan tai chinh S1,-r hgp tac nay t,;1O nen nhi<3u di~m ly thu trong n9idung bai giang cGng nhu qua trlnh giang dy.y mon h9c

Ket cau cuon bai giang g6m 06 chuang:

Chtrong 1: T6ng quan ve cac dinh che tai chinh

Chu·ong 2: Cac mo hinh do lm'rng rui ro

ChU'ong 3: Quan trj rui ro tin d1,rng

Chu·ong 4: Quan trj rui ro ty gia

Chll'o·ng 5: Quan tri rui ro lai suat

Chtro-ng 6: Quan tri rui ro thanh khoan.

La lftn dftu bien soan va co sr hop tac cua hai be) mon thuc)c hai khoatrong Truong Dai hoc Kinh te Quoc dan, cu6n bai giang khong tranh khoicon c6 nhfrng thi~u s6t v~ nc)i dung cling nhu each thuc ti~p c~n T~p th~ tacgia rat mong nhan duge y kien dong gop cua ca nha nghien cru, ban doe dec6 dugc san phtm t6t han trong cac lan xuat ban tiep theo.

Xin tran tr9ngcam on vii gi6-i thi?U cimgquyban doc!

Hi, N(ii ngdy OJ thang 6 nam 2016

Tapthe tac gia

2

DANH M{)C TU VIET TAT

BH Bao hiem

CAD 06ng 06 la Canada

CIC Credit Information Center (trung tam thong tin tin dung)

CD Chung chi tien gri (certificate of credit)

CHF 06ng Franc Thµy Si

CK Chung khoan

DNBH Doanh nghiep bao hiem

DCTC Dinh che tai chinh

HTX Hqp tac xa

IS GAP Khe ho nhay cam lai suat

ISAs Interest-sensitive Assets - Tai san nhay cam lai suat

ISLs Interest-sensitive Liabilities - Ngu6n von nhay cam lai suatJPY Dong Yen Nhat

NHLD Ngan hang lien doanh

NHNN Ngan hang Nha mr6c

NHNNg Ngan hang nuoc ngoai

NHTM Ngan hang Thuong mai

NHTW Ngan hang Tnmg uong

NII Net Interest Income - Thu nhap lai rong

NIM Net Interest Margin - ty le thu nhap lai can bin

NW Net worth - Gia trj rang

PV Present Value - Gia trj hien tai rong

RRLS Rui ro !iii sufrt

QTDNO Qu Tin dung nhan dan

SIBOR Singapore Interbank Offerect Rate - Lai sufrt cho vay tren thi

truang lien ngan hang Singapore

TGTIC Tien gui tiet kim

TCTD To chte tin dung

Chu·o·ng 1

T6NGQUANVtQUANTRfRDIRO TRONG cAc DINH CHE TAI CHINH

Trong qua trinh thre hien tai cau true he thong ngan hang Viet namgiai doan 20 I 1-2015, hoat dong ct:ia cac dinh che tai chinh n6i chung va cacNgan hang thuang me;1i n6i rieng n6i len hang loat cac van de nong nhu: nQ'xfru, tin dt,mg den, khung hoang thanh khoan hien tuong so hfru cheo cilng n.lmchiem dung von gira cac dinh che tai chinh bjc lo nhieu rui ro tiem an doiv&i S\Jan toan, lanh manh cua he thong ti chinh qu6c gia Ngoai ly do khachquan den tr he luy cu@c khung hoang tai chinh toan cfru 2007 - 2010, tcit canhmng van de tren con xucit phat tir nguyen nhan chu quan la thre te hoat dongquan tri rui ro trong cac dinh che tai chinh o Viet Nam hien van con bi coinhe, khien cho cac to chre nay hoat dong kem hi@u qua va de bi ton throngtru6c cac bin dong vi mo hay cac cu@c khung hoang tai chinh v6n xudthien voi tfrn SU.it va quy1110 ngay cang Ian

Trong b6i canh d6, quan tri rui ro tai chinh dang tro thanh m9t yeu du

dp thi€t d6i v6i nhi€u t6 chfrc, doanh nghiep hoat dong trong moi linh vrekinh te, xa hi va djc bit quan trong doi voi cac dinh che tai chinh Quantri rui ro tai chinh hi?u qua giup cac_ djnh ch€ tai chfnh hoe;1t d(mg 611 djnh vaben vmg dong th'i giup cac to chrc nay chu dong tranh hoc giam thieunhfrng t6n th.it ti€m nang trong qua trinh hoat dong kinh doanh

1.1. Ht THONG CHE TAI CHINH

H~ th6ng tai chinh bao g6m cac cht:1 th€ djnl1 ch€ va thi truang tuangtac lan nhau theo m9t each thuc phuc h9-p, nhAm rn1,1c dich huy d9ng v6ncho dfru tu, va cung dp cac phuung ti?n, bao g6m h~ th6ng thanh toan,

nhArn tai trq cho cac hoe;1t d9ng kinh doanh (IMF, 200-1, Compilation Guide

on Financial Soundness Indicators)

He thong ti chinh giup cho lu6ng v6n di€u chuy~n hi?u qua thongqua vi?c giam thi€u cac tac d9ng tieu qrc tfr van de thong tin bfrt d6i xt'.mg(information asymmetry problem), v6n la rao can gifra nguai thi~u v6n vanhfrng nguai te;1rn thai th?ng du von He thong tai chinh la m(>t t6ng th€ duQ'c

du thanh tu cac thanh phcln: (I) Thi truang tai chinh noi din ra cac giao

djch tai chinh; (2) Cac djnh chS tai chinh trung gian dong vai tro di~uchuyen dong v6n, thµc hi~n cac giao djch; (3) Cac ca quan quan ly nhanuoc thre hien nhiem vu quan l, giam sat cac doi tuong, chu the tai chinhtuan thu cac guy djnh phap lu?t, duy tri tinh on dinh minh bach trong hoc;itd<';mg cua thi truong tai chinh.

Thi truang tai chinh: la noi dien ra qua trinh luan chuyen von tu

nhung nguoi du thra den nhmng nguai thiSu h\}t, thong qua cac cong C\l tai

chinh va m<';>t co che nhat dinh (Nguyin Van Tiin va c9ng s~r). Thi truongtai chinh thrc hien ba chuc nang kinh te co ban la: () tao co so xac djnh giatai san; (2) cung dp thanh khoan va (3) giam chi phi giao djch

Tuy thu9c vao tieu chi cu the, co the phan loai thi truong thanh cacnh6m khac nhau: thi trumng tien te va thi truong v6n; thi truang so dp vathi truong thu dp; thi truang t?p trung va thi truong phi tap trung: thjtrucmg nq va thi truong v6n,

Cite tlfnh che ti chinh trung gian (goi tat la trung gian tichinh): La

nhung t6 chuc chuyen hoc;it d9ng kinh doanh trong linh vre tai chinh - tien

t. Hoat dong chu yeu va thumng xuyen cua cac to chrc nay la cung cap cacdich vu tai chinh - tien te nham thu hut, tap hop cac khon von nhan roi

trong nen kinh te de cung @g cho nhung noi thi~u h\tt v6n (Nguyln Van Tiin vaC(5ngsz!).

Cac trung gian tai chinh bao g6m cac t6 chuc nhan tien gri, cac t6chuc khong nhan tien gri, cac c6ng ty tai chinh, ngan hang dfm tu va caccong ty bao hiem

Cite ca quan quan !y: Nh~n thuc duqc vai tro quan trong ca h? th6ng

tai chinh, tat ca cac qu6c gia tren the gioi deu thiet lap mot he thong cac coquan quan ly, giam sat nham dam bao moi hoat d<';>ng, giao djch tren thitruong tai chinh dien ra minh bc;ich, an toan va bao v~ quy~n va lqi ich hqpphap cua cac nha dau tu

M<';>t s6 cac co quan quan ly chu y~u bao g6m Ngan hang Trung uong(Ngan hang Nha nu&c), 89 tai chinh, Uy ban giam sat ti chinh qu6c gia,Bao hi~m ti~n gui, Uy ban chi'.mg khoan, cac So giao djch chung khoan,Trung tam luru ky chrng khoan,

1.2 CAC LOAI DINH CHE TAI CHiNH

Cac djnh che tai chinh bao g6m cac doanh nghi?p c6 cac hoc;it dc;mg vanghiep vu d4c thu lien quan den dieu chuyen von tren thi truing tai chinh.6

Dra tren tinh chat, dac dim giao dich co the phan loai cac dinh che naytheo cac loai hinh sau:

Cdc to che nhan tien gu i: cac to chtc nhan tien gri bao gom nganhang throng mai va ca to chre tit kiem (hiep hoi tiet kiem va cho vay;quy tin di,mg) Gi6ng nhu ten goi, cac to chuc nay thµc hi~n nghi~p Vl,l huy

dc)ng ti~n gui tu cac ngu6n khac nhau de cho cac ca nhan, to chrc doanh

nghi?p vay Trong cac t6 cht'.rc nay, ngan hang hang thuong mai co quy m6

Ian nh:lt va chi€m thi ph§.n vuqt: tr<)i so v&i cac to chcc con lai Cac sinpham dich vu cua ngan hang throng mai cung het sre da dang dap mng day

du nhu du ca moi doi trong khach hang tu cac nhan, doanh nghiep dencac t6 cht'.rc tai chinh khac

Ccic t6 chZ:tc kh6ng nhqn tidn gu:i: La cac t6 chuc kh6ng dugc phep

nhan tien gri tr dan cu, doanh nghiep va cac to chre xa hoi nhung van duephep cung cap cac djch V\l cho vay Motvi vi dl,l cua loai hinh t6 cht'.rc nay

la cac c6ng ty tai chinh, c6ng ty uy thac hay c6ng ty tu van tai chinh

Ccic c6ng ty baa hi€m: Cac c6ng ty nay dong vai tro r:lt quan trong

trong nen kinh t€ thong qua vi?c ganh chiu va bao lanh cac rui ro cho cac

di tuong khach hang tru&c nhfrng bi€n c6 kh6ng mong dgi Ngoai chucnang tren, cac c6ng ty bao hiem con tham gia vao thi trun g tai chinh v&i tueach la m<)t t6 chuc d&u tu

Cac c6ng ty va quyuy thac adu tu: Bao g6m cac c6ng ty dau tu, quy

tin thac, quy tuong h6, quy huu tri, con duqc biet den duoi ten goi cacc6ng ty quan ly tai san chuyen cung cap cac djch Vl,l qun ly von cho cac canhan, doanh nghi?p Doi lai, cac c6ng ty nay nh~n dugc khoan phi quan l,dugc xac dinh dµa tren gia tri khoan du tr hoac trong m<)t s6 truang hqpph\l thu<)c vao hi?u qua dau tu

Ccic ngan hangadu tu: Tuong tµ nhu cac ngan hang thuong mai, ngan

hang du tr c6 CO'du don bay tai chinh cao, d6ng vai tro quan trong tren cathi trumng so cap va th& cap Theo quan diem truyen thong, ngin hang dau

tu dugc hieu la chu the "trung gian" voi chrc nang chinh la tu v:ln va thµchi?n huy d<)ng ngu6n v6n tren thj truang v6n cho cac khach hang (bao g6m

ca cac doanh nghi?p cung nhu cac chinh phu) thong qua vi?c cung dp cacdich V\l co ban nhu tu vein phuang an co phan hoa, phat hanh chrng khoan;nghiep vu giao dich, m6i gi&i chung khoan; dich V\l tu van mua ban, sapnh~p, tai du true doanh nghi?p; va djch Vl,l ngan hang ban bu6n

Do d?c thu t6 chuc va hoat dong cua he thong tai chinh, cac dinh chetai chinh t,;ii Vi~t nam ho,;it d(mg theo quy djnh cua Lu?t cac t6 chuc tin dµng

nam 2010, theo d6 duqc phan lo,;ii nlm sau:

Hinh 1-1 S<Y <16 t6 chfrc tai chinh

T6 ch&c tai chinh

Cong

ty bao

hie&m

Bao hi&m nhan thQ

Ngu6n bai gidng Fullbright - TS DJ Thien Anh Tudn

1.2.1.T6 chu:c tin dt,mg

T6 chuc tin dµng la doanh nghi~p tlwc hi~n m9t, m9t s6 ho?c tit cacac ho,;it d(>ng ngan hang T6 chuc tin dung bao g6m ngan hang, t6 chuc tindung phi ngan hang, t6 chuc tai chinh vi mo va quy tin dung nhan dan

1.2.1.1 Ngftn hang

Ngii,11 /zimg la t6 chuc tai chinh cung dp cac djchV\ltai chinh da d,;ingnhat, bao gom tin dung tiet kim va dich vu thanh toan, va thgc hien nhieudjch vu tai chinh nhit so v&i bit ky m9t t6 cht'.rc kinh doanh nao trong nenkinh t~ Ova tren tinh chit va muc ti@u hoat dong co the phan lo,;ii Nganhang theo 3 loai hinh sau:

Ngan hung thuong mai: Duse thre hien tat cahoat dong ngan hang vaho?t d<;mg kinh doanh khac theo Lu?t cac T6 cht'.rc tin dung nham 1111,1c tieu

!qi nhll?n

Ngan hcmg chinh sdch: Do Chinh phu thanh l?p, ho?t d(>ng khong vi

!qi nhu?n nh~m th\rc hi~n chinh sach kinh te- xa h<)i cua Nha nu&c

8

Ngan hang hap tacx@: La Ngan hang cua tat ca Qu Tin dung Nhandan do cac Quy Tin dung Nhan dan va m9t s6 phap nhan g6p v6n thanh l~ptheo Lu?t To chre tin dung chu yeu nham lien ket he thong, ho try tai chinh,dieu ha v6n trong he thong Quy tin dung Nhan dan.

Can ct'.r theo tinh ch~t sahfru, Ngan hang tlmung m?i g6m:

- Ngiin hang s6' J,ii:u ca nhiin: La ngan hang do ca nhan thanh lap

bang von cua ca nhan ho?c gia dinh Loai ngan hang thucmg nho, pham vihoat dong trong tmg dia phuong, gan lien voi doanh nghiep va ca nhan 6dia phuang

- N g@n hang coplan: Ngan hang nay duge thanh lap thong qua phat

hanh cac co phieu Vi&c nam gir co phieu cho phep nguoi so hru co quyentham gia quyet dinh cac hoat dong cua ngan hang, huong c6 tuc tuthu nh?pcua ngan hang Ngan hang co phan co kha nang tang v6n nhanh ch6ng, vivay throng la cac ngan hang l&n Ngan hang co phan thumng co pham viho?,t d9ng r('mg, ho?,t d<)ng da nang, co nhieu chi nhanh ho?c cong ty con

- Ngiin hang so·J,ii·u Nha rm·o·c: Day la loai hinh ngan hang ma v6n

so huu do Nha nu&c dp, co the la nha nu6c trung uang ho?c tinh, thanhpho Ngan hang nay dugc thanh lap nham thre hien mot so mgc tieu nhatdjnh thuang la do chinh sach cua chinh quyen trung uang ho?c dja phuang_qui djnh

- Ngan hang lien doanh: Ngan hang lien doanh duoc hinh thanh dva

tren g6p v6n cua hai hoac nhieu ben, thuang la gifra ngan hang trong mr6cv6i ngan hang nu6c ngoai, hO?C ngan hang v6i cong ty tai chinh de tan dungcac uu the cua nhau

Ngoai ra, cac ngan hang con co the droc phan lo?,i theo cac tieu chikem pho bien khac nhu theo hinh tht'.rc t6 cht'.rc (bao g6m NH thu<)c so hfrucong ty va Cong ty so hfru NH) hay theo tinh da dang ve hoat d<)ng ( c6 NHchuyen doanh va NH da nang)

Ngoai d?c di€m v~ quy mo, ca du t6 cht'.rc va du true ngu6n v6n,Ngan hang duse phan biet voi cac to chre tin dung con lai qua tieu chi hoat a(mg ngdn hang.

Theo Lu?t cac t6 cht'.rc tin d1,1ng nam 2010, ho?,t d('mg ngan hang du9cdjnh nghia la vi~c kinh doanh, cung (mg thuang xuyen m9t ho~c m9t s6nghiep vu (1) Nhan tien gri; (2) Cap tin di,mg; va (3) Cung (mg dich vuthanh toan qua tai khoan

Nh@n ti@ngui

Ngan hang la to chrc thu hut tiet kiem Ion nhat trong hau het moi nen

kinh te Hang trieu ca nhan, he) gia dinh va cac doanh nghiep, cac t6 chuckinh te xa h9i deu gri tin tai ngan hang nham muc tieu dam bao an toan vasinh lai Ngan hang ma djch vu nhan tien gri de bao quan he) nguai co ti€nv6i cam ket hoan tra dung han Trong cu@c canh tranh de tim va gianh dt.rgccac khoan ti€n gfri, cac ngan hang da tra lai cho ti€n gfri nhu Ia ph~n tlmCY11gcho khach hang v€ vi~c sRn sang hy sinh nhu du tieu dung trnac mit va chophep ngan hang su dvng t?m thai d~ kinh doanh

Ngan hang cung dp dich V\J gifr ti€n 1119t each thu?n !qi thong qua hethong mang lroi day djc giup khach hang co the gri tien vao ngan hang

1119i luc, m9i nai vai chi phi thip nhit Nhieu tin ich dug ket noi v6i tai

khoan tien gri, cho phep khach hang co th sr dung tien thuan tin

Ngan hang cung dp djch Vl,J gifr ti€n m9t each an toan do ngan hang

co ket tot, dugc kiem soat chat ch nham dam bao kha nang chi tra, va thamgia bao hiem tien gfri

Ngan hang cung dp djch V\J gir tien co tra lai Chi phi tra lai tien gri

la khoan chi phi dt Ian cua ngan hang va la thu nh?p quan trong cua nhi€uh9 gia dinh

Cfiptin dung

Theo Lu?t cac T6 chuc tin d1,Jng nam 2010, dp tin d1,Jng la vi~c nganhang thoa thu?n d~ t6 chuc, ca nhan su d1,Jng 1119t khoan ti€n hoi;'lc cam ketcha phep su di,mg m9t khaan ti€n thea nguyen t.ic co hoan tra b~ng nghi~p

V\J cha vay, chi~t khiu, cha thue tai chinh baa thanh taan, baa lanh nganhang va cac nghiep vu dp tin dung khac

Tren thµc t~, ha?t dc)ng dp tin dung cua ngan hang tuang d6i da dangtuy theo tieu chi phan loai Xet ve ky han ngan hang thµc hi~n cha vay

thuang nwi la cac khoan cho vay ngan Iwn tai trg cha tai san luu d9ng cuadoanh nghi~p (thucmg duai 12 thang) Ben canh cho vay ngan han, cac nganhang cung ngay cang tr& nen rnlng d(mg trong vi@c tai try trung dai han theacac dµ an cua daanh nghi?p (thuang tren 12 thang): cha vay de mua sam taisan c6 dinh, tai trg xay dµng nha may, phat trien nganh cong ngM caa M(lt

so ngan hang con cho vay de dau tu vao dat, phat trien khu cong nghiep, khuch~ xuk giaa thong

10

Tt1y theo m\)c dich vay v6n cua khach hang, ngan hang co the chon

!µa cho vay tieu dung (ch yeu la trung va dai han) de mua nha va cac taisan lau ben, trang trai chi phi hoc tap du ljch, hay cho vay kinh doanh,dftu tu Trong giai doan dau hau het cac ngan hang kh6ng tich cµc cho vaytieu dung vi tin dmg cac khoan cho vay tieu ding rui ro vo no tuong d6icao Su gia tang thu nh?P cua nguoi tieu dung va S\J qmh tranh trong chovay v&i cac hang ban le da hu&ng cac ngan hang t&i nguoi tieu dung nhu lam(Jt khach hang ti~m nang

Cung irng dich V{I tlzanl, toau qua tai khoin

Ngan hang mo tai khoan tien gri giao djch cho moi to chrc va canhan c6 nhu du Khi khach hang gui ti~n vao ngan hang, ngan hang kh6ngchi bao quan ma con thre hi@n cac lenh cua khach hang tren pham vi quocgia ho?c toan du nhu chi he), thu he) chuyen tien, quan ly ho,

Ngan hang cung d.p cac tien ich trong thanh toan thong qua mar<)ngmang lroi, ket noi h thong thanh toan trong va ngoai nu&c, ap d\Jng c6ngngh? hien dai Cac ti?n ich cua thanh toan qua ngan hang (an toan, nhanhch6ng, chinh xac, tiSt ki?m chi phi) da g6p phftn rut ng~n thoi gian kinhdoanh -va nang cao thu nh?p cho khach hang

Ngoai viec la to chrc duy nhat duge dong thoi thrc hien ca ba hoatd<)ng caban ngan hang con cung d.p m<)t s6 djch V\J tai chinh (GATS) baog6m: Dich V\J bao hiem nhan thQ, tai nan y tS, djch V\J bao hiSm phi nhantho; Tai bao hiem va nhuong tai bao hiem: Djch vu bo troy bao hiem (moigioi va dai l); Nhan tien gri va cac loai qu co the hoan lai trong congchung; Cac hinh thuc cho vay bao g6m tin dung hang h6a, tin dung cam c6,quan ly va tai trQ' cac giao djch throng mai; Cho thu tai chinh; Thanh toan

va chuyen tien; Bao lanh va LIY thac; Tt,r doanh hO?C nh?n uy thac dftu tutren thi truong h6i doai va cac djch V\J khac

1.2.1.2. TBc/1u·c tin dfmg lz(Yp tac

Quji tin dl!ng nhdn ddn: la TCTD do phap nhan, ca nhan va he) gia

dinh tr nguyen thanh lap duoi hinh thre HTX de thre hien mot so hoatd<)ng ngan hang theo Lu?t TCTD va Lu?t HTX chu yeu nham tuongtrQ' phattrin san xuat, kinh doanh va doi s6ng, la t6 chuc ho?t d('mg theo 1116 hinhhgp tac xa trong l'inh V\J'C cho vay v6n 6 dja ban cac xii (phuong) Day lakenh huy d('mg v6n hi~u qua cua Nha nroc, djc bit la tai cac vung n6ngth6n, nguoi dan chua c6 th6i quen giao djch v&i ngan hang

Hoat dong cua QTDND bao gom nhan tien gri bing VND: Cho vaybang VND: Cung !'.mg djch V\1 chuy€n ti~n thu h<\ chi h() cho cac thanh vien

va m(>t s6 cc hoat dong khac nhu: Tiep nhan von uy thac cho vay cuaChinh phu, t6 chuc, ca nhan; Vay v6n cua TCTD, t6 chuc tai chinh khac;Gop von thanh lap ngan hang hp tac xa: Mo tai khoan tien gui tai NHNN;

Ma tai khoan thanh toan tc,1i NHTM, chi nhanh ngan hang mr&c ngoi: Nhan

uy thac va lam dai l mt s6 !Tnh VlJC lien quan den hoat d(>ng NH, quan lytai san theo quy djnh ct'1a NHNN; Lam dai l kinh doanh bao him; Cung

!'.mg dich vu tu van ve ngan hang tai chinh cho thanh vien

To che tui chinh vi mo: chu yeu thre hien mot so hoat dong NHnhim dap !'.mg nhu du ct'1a cac ca nhan h9 gia dinh c6 thu nh?p th&p vadoanh nghiep sieu nh6

Ho?t d(>ng ctia t6 chfrc Tai chinh vi 1116 bao g6m nh?n ti~n gfri bingVND; Vay v6n cua cac TCTD t6 chre tai chinh ca nhan, t6 chuc khactrong mr6c va nu6c ngoai: Cap tin d1,1ng bing VND du6i hinh thfrc cho vay;

M tai khoan tin gti tai NHNN NHTM va m()t so hoat dong khac nhu uythac nhan uy thac cho vay v6n; Cung t'mg djch vu tu van tai chinh lien quanden tai chinh vi mo; Cung !'.mg djch V\1 thu h(>, chi h(> va chuyen tien chokhach hang tai chinh vi mo; Dai ly cung t'mg djch v1,1 bao hi€m

1.2.1.3 TfJ ch11·c tin dung phi 11gft11 himg

T6 chfrc tin d1,1ng phi ngan hang: la loai hinh t6 chfrc tin d1,1ng duqc tlwchien mt hojc mt so hoat dong ngn hang theo quy dinh cua Luat cac t

chuc tin d1,1ng 20 IO (S6 47/20 I 0/QH 12), tru cac hoi;it d()ng nh?n ti~n gui cua

ca nhan va cung i'.mg cac djch v1,1 thanh toan qua ti khoan cua khach hang.T6 chfrc tin d1,1ng phi ngan hang g6m cong ty tai chinh, cong ty chothue tai chinh va cac t6 chi'.rc tin dung phi ngan hang khac Trong d6, cong tycho thue tai chinh la mot loai hinh cong ty tai chinh co hoat dong chinh lacho thue tai chinh theo Lu?t cac T6 chi'.rc tin d1,1ng

1.2.2. TB chre ti chinh khac

1.2.2.1 Cong ty bao hidm

Cong ty bao hiem la m()t t6 chrc tai chinh co nhi@em vu cung cclp cachop dong bao hiem cho cac ho gia dinh va doanh nghi@p nham giam bot rui

ro, anh huong t&i hoc,1t d9ng san xu&t va CUQC s6ng cua hQ C6 hai loai chinh

la Bao hiem nhan tho va Bao him phi nhan tho

12

Bao hi€m nhan tho bao g6m:

Bao hiem co k han (BH tr k): Tra tien boi thuong bao hiem chongu&i th1,1 huong khi ngu&i mua BI gap rui ro nhu benh tat, thuang t?t, haytfr vong trong th&i gian hi~u h,rc ci:1a hqp d6ng (5 nam, 10 nam, 20 nam, ).Khi hqp d6ng h~t lwn ho?C nguoi mua bao hiem khong tra tien bao phi deud?n DNBH se kh6ng b6i thuong

Bao hiem tron di: Co hieu lre tr ngay bat dau mua bao hiem cho denkhi ngu&i mua BH qua d&i Trang thoi h:;m hgp d6ng, DNBH tra tiSn bao hiemneu nguwi mua bao hiem gap chuyen rui ro Loai bao hiem nay con la hinh thrctiet kiem khi ngui mua bao hiem van khoe manh khi dao han (90-95 tuoi).Bao hi€m sinh k: DNBH tra tin bao him cho ngu&i th1,1 huong,neu nguoi mua bao hiem song den thoi Iwn duqc th6a thu?n trong hqpd6ng baa hi€m

Bao hiem hon hop: Ket hop bao hiem sinh k va bao hiem tr k, tratiSn m9t lfrn vao khi dao han (sau 10, 15, 20 nam ho4c den mot gioi han tuoinhat dinh) ho?c nguoi mua baa hi€m ti'.r vong

Bao hi€m nien kim: Khi nguoi mua bao hi€m song den mot thoi hannhat dinh sau thi han do DNBH tra tiSn BH dinhk cho nguoi thu huongtheo th6a thu?n trong hqp d6ng bao hiem

D6i v6i Bao hi€m phi nhan tho thi nguo·i tlw huong baa hi€rn chi nh?ntiSn b6i thu&ng khi co rui ro xay ra trong thoi gian hqp d6ng baa hi~rn c6hieu lure vi v@y throng c6 bao phi thfip va th&i gian dong phi va duqc baahiem ngan (I ho4c 2 nam)

Dam bao rui ro vS con nguoi (st'.rc khoe, tai nc;in, du Jich, ): baa hi€rn

y t~ tvnguy~n, baa hi€m con nguoi,

Dam bao rui ro cho tai san (nha cfra, 6t6, ) va trach nhiem: bo hi€mhang h6a, baa hi€rn tau thuy, baa hi€m hang kh6ng, baa hi~rn ky thu?t, baahi€rn chay, baa hi€m trach nhiem chung va bao hiem xe ca gi6i,

J.7"2.2 Congty clu'tngk/10ci11

Congtycht111gk/10a11 la rn9t t6 chuc tai chinh trung gian tren thi trucmgchung khoan, thµc hi~n cac nghi~p V\l kinh doanh chung khoan Kinh doanhchung khoan bao g6m moi gi&i cht.'.rng khoan, tr doanh chung khoan, bao lanhphat hanh chung kho:in, tu van dau tr chi'.mg kho:in, luu ky chung khoan, qu-an

ly qu dfru tu chi'.mg khoan, quan ly danh muc dau tu chi'.mg khoan

Cac hoat dong chu yeu cua CTCK bao gom: Mi gioi cht'.rng khoan;Tµ- doanh chung khoan; Bao lanh phat hanh cht'.rng khoan; Tu van dau tu

cht'.rng khoan; Dich vu tu van ti chinh va cac djch vu tai chinh khac

1.2.2.3 Quy dim hr

Quy dim hr la quy hinh thanh ti.'.r v6n g6p cua nha dau tr v&i ITI\IC dichkiem li nhuan tr vi@c dau tu vo chmng khoan hoc cac dang tai san dau trkhac, ke ca bat dong san, trong do nha dau tr khong co quyen kiem soathang ngay d6i v&i vi?c ra quyet dinh dllu tu cua quy Quy dllu tu bao g6mcac loai hinh sau:

Quy tuang h6: La quy dfru tu dugc thanh lap nham phat hanh cht'.rngkhoan quy d~ huy d9ng v6n c6 dong va dfru tu vao chl'.rng khoan, trai phi€u,hop dong quyen chon, hang hoa hay chmng khoan tren thi trumng tien te.Quy huu tri: La quy du tu hinh thanh tfr dong g6p cua nguai tham giabao hiem huu tri (nguai lao ct9ng va nguai su- dµng lao d9ng) va thi,rc hi?nctfru tu de chi tra quyen loi huu trf cho ngucyi lao ct9ng khi d€n tuoi ve huu.Quy dfru ca: La quy dfru tu c6 tinh dai chung thap va khong bi quanch€ qua ch?t che

Quy dau tu v6n tu nhan: La quy dfru tu v6n c6 phlln vao cac cong tychua niem yet, tr nguon tien dai han cua nha dfru tu c6 t6chuc (quy lrnu tri,cong ty bao hiem nhan th9 )

- Quy dau tr mgo hiem: Cung dp v6n cho doanh nghi?p a giai doankhai d9ng tang truang ban dfru, trong nhCi'ng IYnh vre tiem nang nhu apdµng cong nghe moi hojc kinh doanh trong nganh cong nghiep cong ngh?cao (cong ngh? sinh h9c, cong ngh~ thong tin, phan mem )

1.3 RUI RO TRONG DJNH CHETAI CHINH

1.3.1 Khai ni@m vrui ro

Rui ro la kha nang xay ra sr khac bi@t gira ket qua thre te va ky vongtheo ke hoach

Theo Bernard Manso: "'Rt'.1i ro la tac d9ng ctia nhfrng bi~n c6 xay ratrong tuang lai len gia tri rang CL!a mot chi the kinh te ho4c mot danh 1111,IC

tai san ma kha nang xay ra bi€n c6 d6 co the du doan truac nlmng khong the

dr doan chinh xac bien co d6 se xay ra nhu the no".

Trong ho?t d9ng kinh doanh ngan hang rui ro la nguy ca xay ranhCi'ng st,.r ki~n ngoai mong mu6n, gay ra nhfrng tac dong bJt lc;ri cho ca nhan

14

hoc to chuc Cac tac d<)ng nay c6 the dan den su giam sut trong doanh thu,ho?c d~t ngan hang vao tinh trang kho khan ve tai chinh Ngoai ra, cac tacdong nay co the bieu hien duoi dang phi tai chinh gay hau qua tieu cre den

uy tin, kha nang sinh lai trong tuang lai cua ngan hang Rui ro trong ho<;1td(mg kinh doanh cua ngan hang con duoe hieu la kha nang phat sinh nhCrng

sr kien gay tac dong tiu cre den mgc tieu chien luge va hoat dong cuangan hang mang den ton that cho ngan hang

Rui ro thucmg di doi voi lgi ich, rui ro cang cao thi lgi nhu~m ki v<;mgcho ngan hang cang l6n Cac ngan hang lu6n phai danh gia cac ca h<'.;>i kinhdoanh dµa tren m6i quan he rui ro - lgi ich nham tim ra nhfrng ca h◊i d?tdugc lgi ich xung dang v6i muc rui ro chap nhan Do do, chap nhan rui ro layeu cau tat yeu doi voi ngan hang Tuy nhien rui ro can duoc chap nhan o

muc hgp ly, co the kiem soat duoc de dat mrc lgi nhu?n mong mu6n

1.3.2 Phiin lo<Ji riii ro

Neu chia nho cac loai rui ro ma dinh che tai chinh c6 th€ g?p phai theoeach phan chia truyen thong cua Viet Nam, c6 th€ bao g6m cac loai rui rochinh sau: Rui ro lai suat, Rui ro thj trucmg (rui ro gia ca), Rui ro tin d1,1ng,Rui ro ngo<;1i bang, Rui ro ngo<;1i hi Rui ro cong ngh, Rui ro ho<;1t d<'.;>ng,Rui ro thanh khoan

Con theo Uy ban giam sat Ngan hang Basel, rui ro ma cac dinh che co

the gap phai dugc chia thanh ba nh6m chinh nhu sau (Cach phan chia naythre chat van dra tren cac rui ro neu tren, nhung do d?c di~m tuang d6ngmot so loai rui ro dugc g<'.;>p l<;1i, vi du nhu rui ro lai suit, rui ro ngo<;1i h6i, rui

ro gia caOUQ'C g<'.;>p chung thanh ruiro thj trucmg)

Hinh 1-2 Phan loai rui ro tai chinh

• Giao djch that bc;1i

• Giao djch bat hO'P phap

Rtii ro thi tndmg

Rui ro thi truang trong ho?t d<)ng ngan hang cua t6 chuc tin d1,mg la kha nang xay ra t6n that ve thu nhap hoac von cua t6 chuc tin dung do nhmng bien dong bat lri cua cac yeu to tren thi trumng nhu bien dong lai suat ty gia gia chfrng khoan gia hang h6a Rui ro thi truang bao g6m rui

ro lai sufrt rui ro ty gia (rui ro hf>i doai) va rui ro gia ca.

Rii ro tin dung

Rui ro tin di,mg la kha nang xay ra 1611 thfrt cho ngan hang khi khach hang khong thue hien hojc khong co kha nng thre hi@n mot phan ho4c toan b) nghiaV\,InQ' cua minh theo cam ket (Theo Thong tu s6 02/2013/TT-NHNN) Cfrp tin dµng la hoat dong quan trQng nhfrt, sr dung nhieu von nhat tai

nhieu ngan hang Do d6, nguy ca xay ra n:Ii ro tin dung la rfrt 16-n va mfrc d<) nghiem trong cua t6n thfrt tuy thu(lc vao tu-ng truang hQ'p cu the ma kh6ng tuan theo m(lt quy lu?t chung Rui ro tin dung truoe het lam giam tai san,

thu nMp (nguy ca mfrt v6n, tang chi phi trich l~p d\r phong, ), sau d6 co the

la uy tin, th~m chi lam pha san ngan hang Chfrp nh?n rui ro tin dung trong kinh doanh, cac ngan hang tuy kh6ng th~ lo?i trfr hoan toan loai rui ro nay, tuy nhien cCing dn c6 nhung bien phap quan l chat che va tich cµc chi:1 d9ng d~ lwn ch~ t6i da kha nang xay ra rui ro cCing nhu gay ra t6n thfrt d6i v&i ngan hang.

Rui ro hoatdong

Rui ro hoat dong trong hoat dong ngan hang la kha nang xay ra t6n thfrt do cac quy trinh n<)i be) kh6ng d.'iy du ho?c bi 16i, do con nguai, do cac h~ th6ng hO?C do cac S\f ki?n ben ngoai Rui ro hoat dong con bao g6m ca rui ro phap ly nhung loai trr rui ro chien luge va rui ro uy tin.

Trong hoat dong cua ngan hang, nhan vien ngan hang co the co tinh gian l?n hay v6 tinh miic 16i, ngan hang thieu hoc mfrt nhfrng vi tri chu ch6t Rui ro hoat dong co the bi gay ra boi cong nghe thong tin neu chat lung phan mem kem, dr lieu thong tin khong day du hoc he thong bao m?t thong tin kh6ng an toan, se de gayra cac sai s6t ho~c 16 h6ng an ninh

he thong Mc)t nguyen nhan khac la tt.r qui trinh he thong khong day du thieu hrong dan cu the gay kho khan cho nhan vien hoac co nhieu diem bat c?p, chua hoan chinh, tao ke ho cho ke xau lgi dung gay thiet hai cho ngan hang Rui ro nay c6 th~ xay rado cac yeu to ben ngoai nhu phap lu?t, thien

16

tai, t(>i phc:1111, khung b6, Tren thre te, rui ro hoat dong luon hien hru trong tAt ca cac giao dich cua ngan hang Co the xem xet mtrc d<) xay ra va mtrc d(> thi~t hc:1i cua rui ro hoat dong theo hai khia qmh: nhung hoat dong co tan suAt l&n nhung mfrc d(> thi~t hc:1i lc:1i nho: nhu cac nh~m lfrn, sai s6t cua nhan vien, va nhung hoat dong co tan suat nho nlmng mfrc do thiet hai lai lon, tham chi co the dan den pha san ngan hang.

1.4 QUAN TRl RUI RO TRONG f>lNH CHE TAI CHiNH

1.4.1 Khai ni@m v quan tri rui ro

Quan trj r,,i ro la qua trinh nhan din, do lrong kiem soat va xfr ly rui ro nhim han che ton that ve thu nh?p ho(1c v6n ct'.ia Dinh che tai chinh khi rui ro xay ra

Hoc:1t d(>ng quiin tri rui ro di,ra tren quan diem hien dai chinh la qua trinh tiep can rui ro mot cach khoa hoe, toan dien va co he thong nham nhjn dang kiem sot, phong ngira va giam thieu nhmng t6n thAt, nhfrng anh huang bAt !qi cua ruiro

1.4.2 Quy trinh quan trj rui ro

Hi?n nay, cac dinh che tai chinh tren th~ gi&i cung nhu d Viet Nam deu tuan thu theo m(>t quy trinh g6m b6n bu&c nhu sau:

Hinh 1-3 Quy trinh quan tri rui ro

1.4.2.1 NJ,{in difn riii ro

Nh(m difn riii ro la qua trinh xac dinh lien tµc va co he thong cac rui

ro cua to chre. Cc hoat dng nhan dang rui ro nham phat trien thong tin

v nguon ruiro, cac yeu to mao him hiem hoa va nguy co rui ro

Cac phuong phap nh(in di¢n rzii ro bao g6m:

- Phuong phap d1,ra vao nwc tieu: Bfit ky nhi:i'ng gi can tr& vi~c thµ·c

- Phuong phap dua ra tinh huong: Dat gia thiet neu mot vi@c xay ra thi

se nhur the nao?

- Phuong phap dra vao kinh nghiem/tin le

- Phuang phap hon hqp: k~t hqp cac plmang phap neu tren

1.4.2.2 Do /1dmg riii ro

Do lm'mg nli ro la qua trinh luqng h6a nhfrng ton that do cacri ro docac bien co da duqc nh;fm di~n ttr buoc 1 gay ra c16i voi dinh che tai chinh.Cac phuang phap do lung rui ro thuang duqc cac dinh che tai chinh

sr dung de do lung rui ro bao g6m:

- Phan tich dinh tinh (lich su, sa hCru, m6 hinh tfl chi'.rc, d(li ngu Quantrj - Dieu hanh danh gia tin nhiem ben ngoai (Moody's, S&P, ), danh giatin nhiem noi bo che do ke ton - kiem toan

- Phan tich djnh lu911g (xay d~rng cac 1116 hinh do luang va dr bao rui ro)

- Phan tich nganh, d6i thu qmh tranh (thi phan, so voi d6i thu canh tranh)

- Phan tichXU huong (t6t nhtlt la 3 nam tr& !en)

- Phuong phap khac (do mfrc d tap trung tinh da dang )

1.4.2.3 Kidm soat riii ro

- Tuan thLI cac nguyen tac quan ly rui ro dn trQng (cac nguyen tacquan ly rui ro cua Basel va cac thong le tot nhat)

- Danh gia rui ro va xac lap han lllll'C (lic;in lllll'C tin d~mg h~n mfrcngoai hoi han mre nganh nghe )

- Xac l?p tr~ng thai giao djch

- Xac l?p san pham/dich vu kh6ng duqc phep cung t'.rng

- Xac l?p luqng v6n tuang t'.rng mre rui ro (He so an toan v6n - CAR)

- Xay dµng ··van h6a rui ro" trong t6 cht'.rc

- Thi~t i?p chi~n luqc, chinh sach va ngu6n Ive (con nguai, c6ngngh~, quy trinh quan l rui ro)

- Vi SSE: "Chung toi tuan thu khat khe cac chuan mre dao drc kinhdoanh tren moi phuong di@n".

Hinh 1-4. TB chfrc quan l rui ro

• Xayd1,mg va thl,l'c hi$n chien IU'Q'C, ca

che, chinh sach, quy trinh

Chi nhanh/dO'n vj thanh vien

• Toi da hoa rui ro-thu nh<;lp

• P.han tan rui ro

• Thong tin dau vao

Thl,l'C hi$n, bao cao,tuan thu, kien nghi

Trfcl, quyilinh clumg ciia Basel II viQuiin tri riii ro iJi)i vo'iNgiin hang Tlm'0'11g nu.ti

Hi~p uoc v~ v6n Basel II la t?P hgp cac quy dinh duoc de xuat doi voinganh ngan hang Day la phien ban thu hai cua Hiep uoe Basel trong d6 dtra

ra cac nguyen tic chung va cac lu?t ngan hang cua Uy ban Basel ve giam satngan hang Basel II htrong t6i ba 1111.)C tieu chinh: dam bao yeu du v6n t6ithi~u; tlwc hi~n ra soat giam sat; tuan thu nguyen tic thi trnang

Basel II c6 anh hucmg Ian t6i toan be) nganh tai chinh ci1ng nJm t6i cac

t6 chre xep hang de lap va ca quan quan ly Ni dung Basel II xoay quanh

ba Trl) cc)t chinh Theo Tr\1 c(>t I, cac ngan hang phai duy tri m(>t luqng v6nphap dinh duqc tinJ1 toan cho ba thanh phan rui ro ma ngan hang d6i mi,it: rui

ro thi trnang, rui ro tin dung va rui ro hoat dong Tr\1 c(>t I dua ra cac phtrangphap khac nhau co the duoe sr dung khi tinh toan t6ng tai san c6 rui ro.Dµa tren cac yeu cau ve quy trinJ1 thanh tra giam sat tai Tr cot II, cac

CO'quan quan ly cua m6i qu6c gia dn dam bao rang cac ngan hang da tuan

thu cac tieu chu§.n t6i thiJu neu trong Tru cot I Dieu nay co the dat droe

bAng cach kim tra: he thong danh gia rui ro n(>i b(>, phucmg phap luan giam sat rui ro, ki~m soat n(>i b(>, theo doi va bao cao sr dung boi ngan hang

nham dap mngcac yeu cucua Basel II

Cu6i cung, vi~c c6ng b6 quy trinh quan l rui ro trong Trµ c(>t III cho phep cac thanh vien thi tnrang (nhu cac ben cho vay, c6 dong, ) co the tg dua ra cac danh gia lieu cac ngan hang da do lm1ng va quan l rui ro m('>t

each hqply hay chua

nhau trong tinh toan cac

yeu cau ve von toi thiu

Cac khuyen khich ve von

doi voi cac ngan hang SLI'

dl,mg cac phuong phap quan

ly rui ro tin dung phuc tap

dua tren danh gia noi bo

Cac phLYang phap phll'c

tap co cac yeu cau ve he

thong/kiem soat va thu thc;1p

dQ> li$u cOng nhlf cac yeu cau

djnh tinh ve quan ly ri ro

Rui ro thi tmang

Basel I.

Rui ro hoat dong

Khong dlfQ'C de cc;1p ro

rang trong Basel I.

Ba phLYang phap de tinh

yeu cau von ti thieu

Vi$c ap dung moi phuong

phap phai thoa man "mot

so tieu chi cu the"

20

Tri} c{>t II Soatxet ct.ia thanh tra, giam sat

Cac ngan hang phai coquy trinh tlf danh gia mll'c

dQ an toan von tong the

va chien llfQ'C duy tri cacmU'C von

Ca quan thanh tra, giamsat can soat xet cac bantV' danh gia ve an toanvon noi bo va cac chinILYQ'c v6n cua ngan hang

Ca quan thanh tra, giamsat yeu cu cac ngan hangduy tri mll'c v6n cao hanmU'C mU'C toi thieu va c6

ngan hang duy tri mU'c v6n

ty le nay tren muc toi thieuCac ca quan thanh tra,giam sat can can thiep s6'mnham ngan chan von haxuong duoi muc toi thieu

Tri.i c{>t Ill

Nguyen tac thi trt 1'6'ng

Nguyen tc'§c thi tmangcung co cac no luc nhamnang cao mll'C do an toan

va lanh manh trong cacngan hang

Cac thong tin cong boCO' ban va bo sung segiup cho thi tmang tr&nen hi$u qua han

Tr cot thut nhat - Yeu cau von toi thidu

Tr\l c()t I cua Basel II dua ra cac yeu du toi thieu von ct6i voi rui ro tind1,1ng, rui ro thi tnrang va rui ro ho<;1t d(mg Ty le an toan v6n t6i thi~u duqctinh dua tren djnh nghia von tr co va tai san co rui ro T6ng vontr co kh6ngduge thap hon 8% nghia la mt ngan hang co the mat it nhat 8% tai san cuaminh (chu yeu la cac khoan cha vay) ma kh6ng bi pha san Ty I~ nay duc;rc

sr dung de dam bao an ton cho nguoi gri tien, thuc day sr on dinh va hi@uqua cua he thong tai chinh tren the gioi

Tr1,1 c9t I dua ra cac plmang phap tinh toan de xac djnh 1rn'.rc v6n t6ithieu mt dn ngan hang phai n~m giCi' khi doi mat voi ba loai rui ro chinh -rui ro tin d1,1ng, ri'.ii ro thi truang va rui ro hoat dong

Cac plmm1g phap nay la:

» Rui ro tin dung (Phuong phap tieu chuan Phuong phap dra trendanh gia nc)i be) ca ban va Phuang phap dva tren danh gia nc)i b('>cao dp - hai phuang phap sau yeu du phai c6 kha nang ap dung

1116 hinh rui ro tin dung phue t1;1p va ch~t che)

► Rui ro ho<;1t dc)ng (Phuang phap chi s6 ca ban, Phuang phap tieuchuan va Phuang phap do luang cao dp)

Rui ro thi tnrang (Phuang phap tieu chuan va Phuang phap mohinh nc)i be))

Tr{J c{Jt t/111· 1,ai - Quy trinl, tlwnh Ira, gi<im sat

Tri,.1 cc)t II dra tren mot loat bn nguyen tile chinh cua ho<;1t dc)ng thanhtra, giam sat Nhung nguyen tac nay giai quyet hai van de trong tam sau:

► Cac ngan hang dm danh gia an toan v6n trong m6i tuang quan voicac rui ro tong the, va

► Ca quan thanh tra, giam sat, soat xet cac danh gia cua cac ngan

hang va tu d6 xac dinh xem ngan hang c6 cftn nilm gifr v6n ngoais6 v6n da yeu cu tai Tru c9t I hay khong

Muc dich cua Tru ct II la a€ tang cuang m6i lien ket gica h6 sa rui

ro he thong quan ly rui ro cua mc)t ngan hang va v6n cua ngan hang d6 Cacngan hang duge ky vong se xay dung cac quy trinh quan ly rui ro hi@u quadf: c6 th€: xac djnh, do luang, t6ng hqp va giam sat cac rui ro m{_H each chinhxac Do d6, cac ngan hang cftn c6 m{_)t guy trinh danh gia phu hqp Quy trinhnay can bao gom tat ca cac yeu to chinh cua vi@c lap ke hoach va quan l

v6n, d6ng thai xac djnh duqc mt'.rc v6n can thiet can nim gir de phong nguacac n:,i ro Tru cot II dra tren cosab6n nguyen tic sau day:

Nguyen ttic 1, cac ngan hang dn c6: i) m9t quy trinh danh gia t6ng

the quy trinh danh gia an toan v6n tuong quan v6i mfrc do n:1i ro, va ii) motchin luge de duy tri cac mre do von Ve co ban nguyen tac ny yeu caungan hang phai c6 trong quy trinh danh gia v6n cac tieu chi sau:

» Giam sat tr Hoi dong quan tri va Ban Di&u hnh

► Danh gia an toan v6n tuong quan voi rui ro - o hien tai va trongtuong lai

» Danh gia toan di@n cac rui ro trong yeu

► Giam sat va baa cao

» Soat xet kiem soat noi bo

Nguyen ttic 2, co quan thanh tra, giam sat dn: i) danh gia ket qua

danh gia an toan v6n, ii) danh gia cac chi~n luge va mfrc d9 tuan tht'.1 cua cacngan hang doi voi cac ty le an toan v6n theo quy djnh, va iii) c6 bi?n phapthich hqp n~u cac ngan hang chua dap t'.rng duqc yeu d.u Nguyen tic 2 tap

trung vao quy trinh thanh tra, giam sat Ca quan thanJ1 tra, giam sat dn c6

the sr dung cac phuong phap sau:

► Thanh tra ti cho

► Giam sat tu xa

► Thao lu?n voi li'inhG?O ngan hang

» Soat xet cong cong vi@c cua kiem toan doc lap lien quan den cacvan de an toan v6n

► Bao cao dinhk.

Nguyen ttic3, ca quan thanh tra giam sat k vong cac ngan hang duytri mi'.rc v6n cao hon mt'.rc toi thieu theo quy djnh va co quyen yeu du cacngan hang nam gir von cao hon mre ti thieu Dieu nay duse hieu la: macdi'.1 cac yeu cau ve von theo Try cot I da bao gom mot tang dm von chanhfrng b.lt n. Tru cot II dua ra cac yeu cau doi vdi cac bat on cu the trngngan hang

Nguyen tdc 4, cac co quan thanh tra, giam sat d.n can thi?p som d

ngan ch?n tinh trang von giam xu6ng du&i mi'.rc ti thieu va dn yeu du c6bi?n phap khac phue nhanh chong neu von kh6ng duqc duy tri ho?c plwc

22

hoi Khi thre hien cac bi@n phap khac phue., co quan thanh tra, giam sat canyeu cau cac ngan hang chuan bi mot ke hoach phge hoi von thoa dang, laptt'.rc tang v6n va chju S\f giam sat Ch?t che.

Tr cot thut ba - Nguyen tac thj truing

Tr1,1 c9t tht'.r ba d?t ra cac yeu cau doi vi cac ngan hang trong vi~ccong bo thong tin Cac yeu du nay bao g6m ca cac thong tin dinh lm;mg vadjnh tinh, dac biet la ve quan ly rui ro va v6n cua ngan hang

Muc dich cua Trg cot III la 66 sung cho ho,:it d9ng cua cac yeu cau vev6n toi thieu (Trg c<)t I) va quy trinh hoat dong thanh tra, giam sat (Tr1,1 c9tII) Uy ban Basel khuyen khich nguyen tac thi tnrcmg bilng each xay dvngmot tap hop cac khuyen nghi (va cac yeu du) cong b6 cho phep cac thanhvien tham gia thi tnrcmg co the danh gia nhmng phan thong tin quan trc;mgtrong ph,:im vi ap dung von, rui ro, cac quy trinh danh gia va quan ly rui ro,

va theo d6 la muc d9 an toan v6n cua t6 cht'.rc Uy ban Basel cho rilng cong

bo thong tin nhu V?Y d?c bi~t phu hqp v&i Basel IL khi ma cac phuung phapn9i b9 cho phep cac ngan hang co nhieu quyen hon khi danh gia cac yeu du

ve von Va do d6, khi cac phuang phap sr dung he thong n9i b9 duqc apdung Uy ban yeu du cac ngan hang cong b6 thong tin theo yeu du rieng

Uy ban cung tin rilng cac chi phi phat sinh them tr viec cong bo thong tin sekhong cao, do cac ngan hang se thu th?p dfr Ii?u nay plwc Vtl cho cac 1111,!C

dich n<)i b9 va duqc hu&ng !qi tt'.r cac yeu cau ve von nh,:iy cam rui ro hon,tao nen bri ngan hang su dung cae yeu to dauvo cu the

TOM TAT CHU'ONG

N9i dung chuang cung dp:

- Nhfrng thong tin ca ban ve h thong tai chinh (cac b(> ph~n duthanh, vi tri va vai tro cua cac dinh che tai chinh)

- Rui ro caban trong ho~t d(>ng kinh doanh cua cac dinh che tai chinh

- Quy trinh quan tri rui ro chung trong cac dinh che tai chinh

Nhfrng 119i dung nay la ca so d~ cht'.mg ta di sau nghien cru cu thetrng loai rui ro trong cac chuong tiep theo

T''K HOA

I Dinh che tai chinh

2 To chte tin dung

3 Djch Yl,l tai chinh

4 Quan tri ri:1i ro

5 Do luang rui ro

6 Rui ro thi trnang

24

TAI LIEU THAM KHAO

1 Christian Schmieder, Heiko Hesse, Benjamin Neudorfer, ClausPuhr, Stefan W Schmitt (2011), Next Generation System - Wide

Liquydity Stress Testing, IMF Working paper

2. IMF(2004), Compilation Guide on Financial Soundness Indicators.

3 Joel Bessis (2013) Risk Management in Banking, A John Wileyand Sons, Ltd, Publication

4. Ngan hang nha nu&c (2013), Thong tu 02/2013/TT-NHNN Quy

dinh ve phan loq,i ti san co, mire trfch, phuang phap trich l<Jp di! phong rui ro va vi@c st dung du phong de x l rui ro trong hoat dong cua to che tin dung, chi nhanh ngan hang nu6c ngoai, banhanh ngay 21/01/2013.

5. Nguyen Van Tien Nguyen Kim Anh, Nguyen Dre Huong (2015),

Ti€n 1¢, Ngan hang va Thi trucmg Tai chinh, Nha xuat ban LaoD<)ng, Ha N<)i

6. Peter S Rose (2004), Quan trf Ngan hang thuong mai, Nha xuatban Tai chinh, Ha N<)i, Ban dich cua Pham Long, Nguyen HuyHoang Nguyen Dte Hien

7 Phan Thi Thu Ha (2013 ), Giao trinh Ngan hang thong mai, Nhaxuat ban Dai hoc Kinh te Quoc dan., Ha Noi

8 Qu6c h<)i (2010), Luqt s6 -17, Lu@t Cde to chte tin dung, ban hanhngay 29/06/2010.

9 Uy ban Basel ve giam sat ngan hang Hi@p uoe Basel II ve von mm.

CAU HOI VA BAI TAP

I Trinh bay nhung hidu bidt chung ve he thong ti chinh? T6 chc

no chiu trach nhiem ve phap l tren thf trucmg tai chinh?

2 Dinh chi tai chinh g6m nhimg t6 che no trong thj truang tai

chinh? Trinh bay d(lc ddm cu.a tfrng thanh phdn trong cac djnh chi

tai chinh ma bt;m bidt.

3. Hay cho bidt Ngan hang thzcang mt;li c6 thd g(tp phai nhung loqi riti ro naa? Riti ro no la 16n nhcir trong hoat dong cua nu,5t ngdn hang thuong mqi?

/ Nhung riti ra ma m(Jt c6ng ty Bdo hidm c6 thd gap phi? Rui ro nao trong nhung riti ra i16 let quan trong nhat?

5 Theo bqn, trang qua trinh hoqt il(Jng kinh doanh, Cong ty Chung khoan thudng phai doi mat voi nhung loai rui ro no? Va rui ro nuo la dang ke nhat?

Chu·o·ng 2

M<)T SO MO HINH DO LUONG RUI RO

Do lucmg rui ro la m(>t buck cua qua trinh quan ly rui ro, vi?c c6 duqccac kien thrc ve cac phuong phap luong hoa rui ro va ton that ti chinh lanit dn thik Chuang nay tap trung gi&i thi?u m9t s6 mo hinh: mo hinh UO'C

luqng nguy ca t6n th!t, mo hinh UO'C lu(!l1g xac su!t yfj 11(! va mo hinh dvbao chuoi thi gian Cac mo hinh gi&i thi?u trong chuang duqc ung dung de

do luang cho m(>t so loai rui ro cu the: rui ro tin dung, rui ro ty gia, rui ro laisu!t, acac chuong tiep theo

2.1 GIOI THIJtU VE DO LUONG RUI RO

Quan ly rui ro la qua trinh nh?n di?n, do lucmg, ki€m soat vaxu ly rui

ro nham han che ton that ve thu nhap hojc von cua dinh che tai chinh khi rui

ro xay ra Vi?c xay dvng cac mo hinh de lugng hoa rui ro la m(>t bu&c dnthitca qua trinh quan ly rui ro Van de dqt ra la: Lieu chung ta co the tim

ra m(>t d9 do rui ro chung, khai quat hay m(>t chi tieu djnh luQ'11g vra thehi?n muc d(> rui ro cua danh mµc vra thuan tien cho yeu du giam sat, quantri? Han nra, do do rui ro dn phi dap mng nhfrng yeu du ca ban nao dephu hqp logic va thvc tiSn?

Tuy nhien, m6 hinh do luong rui ro neu ra nhu tren rftt t6ng quat

Vi mi loai rui ro co nguon goc va dc diem rieng, nen thgc te, nguwi tathuong phai xay dvng nhfrng m6 hinh cu the de do luang cho nhfrng lo<;1irui ro khac nhau va cho t&i nay da c6 nhi€u phuang phap danh gia rui rotrong tai chinh Nam 1938, Macaulay la nguoi diu tien d€ xu!t phuangphap danh gia rui ro ca lai suat trai phieu Phuong phap nay giup tinhtoan k han hoan v6n trung binh cua trai phieu Tren ca sa d6, phuang

phap phan tich khe ho ky han da duqc su dung de nghin cuu anh huang

cua lai suat den gia tri thi truong cua tai san Nam 1952, Markowitz da

de xuat cho phuang phap phan tich quan he rui ro - lai sufit qua mo hinhphan tich trung binh va phucmg sai (Mean - Variance Analysis) Cho t&inay, phuang phap nay van durge ung dung rong rai trong quan ly cacdanh mµc diu tu

Tiep theo vao ni'irn 1964, William Sharpe ma ra bu6c ngo~it cha S\f

phat trien cua thi truang tai chfnh v6i rn6 hinh nghien cru ve dinh gia taisan v6n (Capital Asset Pricing Model - CAPM) M6 hinh xay dung tren

ca so ap d1,mg phuong phap trung binh - plmong sai cua Markowitz vaket hop voi dieu kien can bang thi truing tai chinh Cac nghien cru cua

J Mossin ( 1966) J Lintner ( 1965 1969) va F Black (1972) tao choCAPM hoan thin hon ve ly thuyet va duc;rc xern la m6 hinh quan trc;mg

trong djnh gia tai san Sau khi 1116 hinh CAPM ra dai nhi~u tac gia da su

dung mo hinh nay de dinh gia tai san tren thi trrung Mot so ket qua phantich thµc nghi~m 1116 hinh cha thiy rAng, n~u chi dung duy nhat yeu to thitruang thi chua du giai thich phan bu rui ro ca tai san Nhu vay, trenthi,rc t~ c6 nhfrng truang hc;rp pht.1 hc;rp nhung cung c6 nhfrng truang hc;rpkhong phl'.1 hc;rp

Yao ni'irn 1976, Stephen Ross trong bai bao "The Arbitrage Theory

of Capital Asset Pricing" da neu ra k~t lu?n rAng trong CAPM ngoai yeu tothi trung thi con co nhiu yeu to khac: quy mo doanh nghiep, dieu kinkinh te - xa h(>i, co the tac dong den lyi sufrt Tu d6 Ross dua ra 1116 hinhkhai quat hon ve quan he gira lc;ri suit va nhieu nhan to goi la "Mo hinh

da nhan to" (Multi Factor Model) M6 hinh da nhan to de cap den nhieunhan t6 va cac nhan t6 kh6ng nhat thiet phai xac djnh tru6c, v6i s6 giathi~t it hon cua CAPM nhung 1116 hinh da nhan to lai tong quat hon; d?cbi~t la 1116 hinh Fama-French duc;rc Eugene Fama va Kenneth French dua

ra vao nam 1993 Trang st,r phat trin ca cac phuong phap danh gia rui ro,lop cae mo hinh trong xep hang tin dung cing phat trien kha manh me.Tru6c tien phai nhiic t6i m6 hinh chi s6 Z - score 1116 hinh nay duqc dua

ra ni'im 1968 boi giao su Edward I. Altman, tren co so nghien cuu s6 li~ucua cac doanh nghiep bi pha san o My, 6ng da dua ra ham phan biet Z M6hinh nay dung d~ do xac sufrt va nq cua khach hang thong qua cac d?cdiem co ban cua khach hang Sau d6, tac gia Steele ( 1984 ), Morris (1997)

va m(>t s6 nha nghien CU'll khac phat trien them de xay dung mo hinh phuhop hon voi dieu kien hoat dong ngan hang tmng noi Vo nm 1977.Martin da rng dung mo hinh Logit va phan tich phan bi@t trong dµ baa phasan cua cac ngan hang trong giai doan 1975-1976 M6 hinh Logit ding daduqc ung dt,mg r(>ng rai d~ dµ baa xac sufrt va nqa cac dinh che tai chinh.Ngoi ra, dac bit chung ta phai ke den mo hinh dinh gia quyen chon dugeMyron Scholes, Fisher Black va Robert Merton dua ra vao nam 1973 m6

28

hinh nay da giup cac ho:;it d<)ng phai sinh phat trien manh me Ngay nay,cong thrc tinh gia quyen chon dugc nhieu cong trinh khac tiep tuc nghiencru va phat trien de ap d,,mg cho cac !Inh vre tai chinh nham muc tieuquan ly rui ro Nha vao st,r c6ng hi~n nay ma Myron Scholes va RobertMerton duge tang giai thm'rng Nobel kinh te nam 1997.

Ngay nay, nhmng tien b) cua khoa hoc k thut da cho phep phat trien vahoan thien mot loat cac he thong va phuong phap dinh gia n'.1i ro, nlmng dangchi'.1 y nhat la 1116 hinh "Gia tri rui ro" (Value at Risk - VaR) M6 hinh VaR radoi nam 1993, cho den nay 116 duqc sr dung kha pho bien trong quan trj rui rothi truang, rui ro tin d1,1ng cua danh nwc M?c di'.1 v~y, VaR vfui c6 nhmg hanche nhat dinh tren ca phuong dienlthuyet !in thre tien, va m6 hinh ES dua raxe111 nhr de bo sung cho VaR Ngoai ra, con phai k den phuong phap doluang rui ro tin dvng theo each ti€p C?n trong Hi~p u&c Basel II va 1119t s6phuong phap tich hqp rui ro tin dung rui ro thi truang va rui ro ho:;it d<)ng.N<)i dung ti€p theo se nghien ci'.m m<)t s6 1116 hinh cu the: Mo hinh doluang t6n thftt, M6 hinh u&c luqng xac suk M6 hinh phan lap va M6 hinhchu6i thai gian

Gia Sil v,, V,+k la gia tri cua m<)t tai san tai cac thi diem t, t+ k tuang

i'.rng Lqi suftt (Net Return, Rate of Return) trong chu ky k ([t; t + k]) cua tai

san nay, ky hi~u la r,+dk} va duqc dinh nghTa nlm sau:

Trang thµc t€, khi chu k tinh !qi suftt kha ngiln (phien, ngay giaodich, tuan) thi !qi suftt kha nh6 nen co the tinh !qi suftt xftp xi:

r,., [kJ ~ In (Vt J (2.3)

Xet danh ffil,lC p g6m N tai san, gia SU (wl' w2, wN) la vecto tytrc;mg cac tai san trong danhffil,lCP Khi d6 !qi sufrt cua danhffil,lCco the tinhdra tren lgi sut cua cac tai san:

N

r= "wr.L If

l=I

(2.4)trong d6r;la lgi suat chu ky k cua tai san i

tai san va E(X) la ky vong cua X.

Do gia tri tai san V,+k hay !qi suat tai san r,+k[k} a thai diSm t + k labien ngau nhien nen de tinh do dao dong can biet quy luat phan phoi xacsufit Trong thµc te, khi chua co thong tin cua t6ng thS, nguoi ta thuang SU

dung do lech chuan mau de uc luong cho do dao dong Vi&c tinh toan dodao d◊ng kha dan gian, tuy nhien no chua cho biet duge muc 16 hay lai khinim giu tai san, vi vay ngui ta da phat triSn nhfrng d◊ do rui ro: VaR, ES

de khac phuc nhmng han che nay cua do dao dong

2.2.2 Mo hinh VaR

a Khai nifm

Gia trj rui ro cua danh muc tai san the hien mrc d9 t6n thclt co the xay

ra d6i v&i danh muc tai san trong m◊t chu ky k (don vi thoi gian), v&i d9 tincay (1- a)100%, k hi@u la VaR(k,l-a), va duqc xac djnh nhu sau:

P(X Sc VaR(k, 1-a))=a (2.6)trong do X la lqi suclt hay gia tri chu ky k cua danh me, O <a < I Nhu V?Y, n€u nha dclu tu nim gifr danh mvc sau m<)t chu ky k, v&i

de) tin C?Y (1 - a)l00%, muc t6n thclt Ian nhfrt la IVaR(k, I - a) Itrong diSukien thi truing hoat dong binh throng

30

D

Hinh 2-1 Hinh minh h9a gia tri aR cua lgi suat tai san

b PhuO'ng pluip uoc luong

Thong thucmg c6 hai phuong phap chinh u&c luqng VaR: phuong phap tham s6 va phuong phap phi tham s6.

❖Phu·<J'ng pluip tham s6

Phuong phap nay dµa tren gia dinh ve phan phoi xac suat cua X: chang han phan ph6i chuin, phan ph6i Student, phan phi Pareto t6ng quat, Trang trucmg hqp cac tham s6 di;tc tnrng cua phan ph6i chra biet, ta

sr dung so lieu qua khr cua X de uoc luong cac tham so dac trung cua phan ph6i va suyraUO'C luqng cua VaR.

Gia su X c6 ham phan phoi xac suat la F(x) thi ta c6 cong thrc tinh VaR nhu sau:

VaR(k,l-a) = F'(c) (2.7)

• Phan phoi chuan

Trang trucmg hop neu X co phan phi chuan voi trung binh la µ va phuang sai la c:r2 thi ta c6 cong thr tinh VaR nhu sau:

VaR(k, 1-a)= µ +ob'(a) (2.8)

trong do p, bla cac ham mat do xac suat, ham phan phi xac suat cua bien ngau nhien phan phoi chuan h6 P' (a) 1 phan vi mte C.

ngay 2/10/2015 den ngay 29/2/2016 (do thi hinh 2.1) Tu d6 tinh duqc chu6i

!qi suftt: r, - 1

, g6m 100 gia trj (do thi Hinh 2-2).

t-1

Hinh 2.3 Df> thj lgi suat cua co phi&u VCB

Truac tien ta kiem dinh phan phoi chuan cua chuoi lgi suAt R: Gia tri

quan sat ci:ia JB (Jarque-Bera) tinh dugc la 8,93363 va gia trj P-value =0,011484; n~u IAy muc y nghia 1 %, theo kiem dinh JB thi chu6i r c6 phanphi chuan

D~ra tren cac gia tri lgi suAt tinh OU9'C trung binh miu cua r la 0,000284 va d9 !~ch chu~n miu cua r la 0,019751 V&i d9 tin c~y 99%, giatri rui ro chuk I ngay cha r bfing:

-VaR(k = 1;0,99) = µ + crcD-1

(0,0 I)

= -0,000284+0,019751* (-2,326348)

=-0,04623Nhr vay trong dieu kien thi trrmng binh thumg vi do tin cay 99%.neu nha dau tu nam gira co phieu VCB co gia tri 10 trieu dong thi sau motngay, muc thua 16 t6i da la 462300 c16ng

32