Môn học trang bị cho người học những tri thức cơ bản về cáckhía cạnh tâm lý của hoạt động tố tụng, đặc điểm tâm lý của người tiếnhành tố và người tham gia tố tụng, kỹ năng vận dụng những
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA
HIỆU TRƯỞNG PHÊ DUYỆT
(LƯU HÀNH NỘI BỘ)
Trang 2HÀ NỘI - 2022
Trang 3BẢNG TỪ VIẾT TẮT
CĐR Chuẩn đầu ra
CLO Chuẩn đầu ra của học phần
CTĐT Chương trình đào tạo
GV Giảng viên
GVC Giảng viên chính
GVCC Giảng viên cao cấp
KTĐG Kiểm tra đánh giá
Trang 4KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
BỘ MÔN TÂM LÝ
Bậc đào tạo: Cử nhân ngành Luật
Tên học phần: Tâm lý học tư pháp
Số tín chỉ: 02
Loại học phần: Tự chọn
1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN
1.TS GVC Chu Văn Đức - Trưởng bộ môn Tâm lý học
9 ThS.GVC Phan Công Luận – Giảng viên thỉnh giảng
Văn phòng Bộ môn tâm lý
Phòng A309 - Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87 Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội
Giờ làm việc: 8h00-17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và ngày lễ)
2 HỌC PHẦN TIÊN QUYẾT
Trang 5Tâm lý học đại cương
3 TÓM TẮT NỘI DUNG HỌC PHẦN
Tâm lý học tư pháp là môn khoa học tâm lý có tính ứng dụng cao, gắn vớihoạt động tư pháp Đó là hoạt động tố tụng khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử,thi hành án Môn học trang bị cho người học những tri thức cơ bản về cáckhía cạnh tâm lý của hoạt động tố tụng, đặc điểm tâm lý của người tiếnhành tố và người tham gia tố tụng, kỹ năng vận dụng những tri thức này.Qua môn học này có thể hình thành ở sinh viên nhận thức về giới, nhận biếtcác hiện tượng bất bình đẳng giới và hình thành quan điểm về giới ở sinh viênđối với các mối quan hệ giữa những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng Môn học gồm 6 vấn đề chính, đó là: đối tượng, nhiệm vụ, phương pháp nghiêncứu của tâm lý học tư pháp; phương pháp tác động tâm lý trong hoạt động tưpháp; cấu trúc tâm lý của hoạt động tư pháp; cơ sở tâm lý của hoạt động điều tra
vụ án hình sự; cơ sở tâm lý của hoạt động xét xử vụ án hình sự; cơ sở tâm lý củahoạt động thi hành án phạt tù Các khái niệm, nguyên tắc cơ bản và phươngpháp nghiên cứu của tâm lý học tư pháp được xem xét, phân tích dưới góc độtâm lý – xã hội trong đó có tính đến khác biệt về giới, góc độ pháp luật, giúpcho sinh viên có nhận thức khái quát và toàn diện về lý luận của môn tâm lý học
tư pháp cũng như vận dụng trong thực tiễn hoạt động tư pháp trên cơ sở có tínhđến những đặc thù về giới
Đặc thù về giới không chỉ được đề cập trong nội dung môn học dưới góc độnguyên tắc khái quát mà còn đề cập một cách cụ thể trong phần nội dung về cáchoạt động điều tra, xét xử và giáo dục cải tạo phạm nhân Đó là đảm bảo sựbình đẳng đối với tất cả các chủ thể tiến hành tố tụng, không phân biệt giới tínhkhi xác định vị trí, vai trò của những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng vàcũng không phân biệt giữa những người tham gia tố tụng là nam hay nữ theonguyên tắc bình đẳng, công bằng và không phân biệt đối xử về giới
4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA HỌC PHẦN
Vấn đề 1 Đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu của tâm lý học tư pháp
1.1 Đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu của tâm lý học tư pháp
1.2 Sơ lược lịch sử phát triển của tâm lý học tư pháp
1.3 Các nguyên tắc và phương pháp nghiên cứu của tâm lý học tư pháp
Vấn đề 2 Các phương pháp tác động tâm lý trong hoạt động tư pháp
2.1 Tác động tâm lý trong hoạt động tư pháp
2.2 Các phương pháp tác động tâm lý trong hoạt động tư pháp
2.3 Các giai đoạn tác động tâm lý trong hoạt động tư pháp
Vấn đề 3 Cấu trúc tâm lý của hoạt động tư pháp
Trang 63.1 Khái niệm, đặc điểm của cấu trúc tâm lý của hoạt động tư pháp
3.2 Hoạt động nhận thức trong hoạt động tư pháp
3.3 Hoạt động thiết kế trong hoạt động tư pháp
3.4 Hoạt động giáo dục trong hoạt động tư pháp
3.5 Hoạt động giao tiếp trong hoạt động tư pháp
3.6 Hoạt động tổ chức trong hoạt động tư pháp
3.7 Hoạt động chứng nhận trong hoạt động tư pháp
3.8 Phẩm chất tâm lý của các cán bộ tư pháp
Vấn đề 4 Cơ sở tâm lý của hoạt động điều tra vụ án hình sự
4.1 Cấu trúc tâm lý của hoạt động điều tra vụ án hình sự
4.2 Đặc điểm tâm lý của các giai đoạn điều tra vụ án hình sự
4.3 Đặc điểm tâm lý của bị can và của người làm chứng
4.4 Đặc điểm tâm lý của hoạt động hỏi cung bị can, lấy lời khai người làmchứng, bị hại
4.5 Đặc điểm tâm lý của hoạt động đối chất
4.6 Đặc điểm tâm lý của hoạt động khám nghiệm hiện trường
4.7 Đặc điểm tâm lý của hoạt động khám xét
4.8 Đặc điểm tâm lý của hoạt động nhận dạng
Vấn đề 5 Cơ sở tâm lý của hoạt động xét xử vụ án hình sự
5.1 Cấu trúc tâm lý của hoạt động xét xử vụ án hình sự
5.2 Đặc điểm tâm lý của các giai đoạn xét xử vụ án hình sự
5.3 Đặc điểm tâm lý của bị cáo và người làm chứng tại phiên toà
Vấn đề 6 Cơ sở tâm lý của hoạt động thi hành án phạt tù
6.1 Cấu trúc tâm lý của hoạt động thi hành án phạt tù
6.2 Đặc điểm tâm lý của phạm nhân và nhóm phạm nhân
6.3 Các phương tiện tác động giáo dục phạm nhân
6.4 Quá trình tái hoà nhập xã hội
5 CHUẨN ĐẦU RA CỦA HỌC PHẦN VÀ SỰ ĐÁP ỨNG CHUẨN ĐẦU RA CỦA CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO
5.1 Các chuẩn đầu ra của học phần (ELO)
Về kiến thức
K1 Nắm được đối tượng, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu, các khái
niệm của tâm lý học tư pháp; các phương pháp tác động tâm lý; những khíacạnh tâm lý của các giai đoạn tố tụng, đặc điểm tâm lý của những ngườitiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng Nhận thức được cácnguyên tắc khách quan, bình đẳng, không phân biệt giới khi tiếp cận nhữngkiến thức tâm lý học trong hoạt động tư pháp
Trang 7K2 Phân tích được đối tượng, nhiệm vụ, các phương pháp nghiên cứu, các
khái niệm của tâm lý học tư pháp; các phương pháp tác động tâm lý, nhữngkhía cạnh tâm lý của các giai đoạn tố tụng, đặc điểm tâm lý của nhữngngười tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng Đặc biệt là hiểuđược tư cách chủ thể của những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụngđược xác lập trên cơ sở bình đẳng của cá nhân trước pháp luật không có sựphân biệt về giới tính
K3 Bình luận, đưa ra được quan điểm riêng của mình về đối tượng, nhiệm
vụ, các phương pháp nghiên cứu, các khái niệm của tâm lý học tư pháp;các phương pháp tác động tâm lý, những khía cạnh tâm lý của các giaiđoạn tố tụng, đặc điểm tâm lý của những người tiến hành tố tụng và nhữngngười tham gia tố tụng; bình đẳng giới trong hoạt động tư pháp
Về kĩ năng
S4 Phát triển năng lực nghiên cứu tài liệu: phân tích, tổng hợp, so sánh,
khái quát hoá; kĩ năng phát hiện và giải quyết các vấn đề về giới như bấtbình đẳng giới, phân biệt đối xử về giới trong hoạt động tư pháp
S5 Hình thành, phát triển các kĩ năng vận dụng kiến thức của tâm lý học tư
pháp để giải quyết những vấn đề nảy sinh trong hoạt động tư pháp trong đó
có đặc thù về giới
S6 Hình thành, phát triển kĩ năng tư duy pháp lí, kỹ năng tham vấn, tư
vấn trong hoạt động tư pháp có tính đến vấn đề giới
Về thái độ
T7 Hình thành thái độ đúng đắn, nghiêm túc trong học tập, nghiên cứu môn
tâm lý học tư pháp
T8 Hình thành thái độ chủ động, sáng tạo trong học tập, nghiên cứu, thái
độ tự tin và sẵn sàng trước các vấn đề trong đó có vấn đề giới trong hoạtđộng tư pháp, thái độ coi trọng các vấn đề về giới, nhằm đảm bảo bìnhđẳng giới
T9 Loại bỏ mọi sự phân biệt đối xử về giới và hình thành đạo đức nghề
CHUẨN
KỸ NĂNG CỦA CTĐT
CHUẨN NĂNG LỰC CỦA CTĐT
Trang 86 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT
6.1 Các mục tiêu nhận thức chi tiết
1A3 Nêu được 5
nguyên tắc nghiên cứu
lý học tư pháp, ýnghĩa thực tiễn củatâm lý tư pháp đốivới các vấn đề nảysinh trong hoạtđộng tư pháp, trong
đó có vấn đề vềgiới
1B2 Phân tích
được 5 nguyên tắc
và 8 phương phápnghiên cứu của tâm
lý học tư pháp
1C1 Nhận xét được
về đối tượng, nhiệm
vụ nhiệm vụ nghiêncứu của tâm lý học
tư pháp, ý nghĩathực tiễn của tâm lý
tư pháp đối với cácvấn đề nảy sinhtrong hoạt động tưpháp, trong đó cóvấn đề về giới
1C2 Vận dụng
được các phươngpháp nghiên cứucủa tâm lý học tưpháp trong thựctiễn
2C1 Phân biệt
được các phươngpháp tác động tâmlý
Trang 92B2 Phân tích
được nội dung,trường hợp sử dụngcủa mỗi phươngpháp tác động tâm
lý trong hoạt động
tư pháp tính đếnyếu tố giới
2C2 Đưa ra được ý
kiến cá nhân vềviệc sử dụng cácphương pháp tácđộng tâm lý tronghoạt động tư pháp
để giải quyết cácvấn đề thực tiễn cóyếu tố giới
3A1 Nêu được khái
niệm cấu trúc tâm lý
của hoạt động tư
pháp; khái niệm, mục
đích, đặc điểm của
mỗi hoạt động trong
cấu trúc tâm lý của
2B2 Phân tích
được mối quan hệgiữa các thành phầntrong cấu trúc tâm
lý của hoạt động tưpháp
3C1 Đưa ra được
quan điểm của cánhân về hoạt động
tư pháp, cấu trúctâm lý của hoạtđộng tư pháp
3C2 Đưa ra được
quan điểm của cánhân về mối quan
hệ giữa các thànhphần trong cấu trúctâm lý của hoạtđộng tư pháp
năng tâm lý cơ bản
trong cấu trúc tâm lý
của hoạt động điều
4C1 Đưa ra được ý
kiến của cá nhân vềđặc điểm của cácchức năng tâm lýtrong cấu trúc tâm
lý của hoạt độngđiều tra
Trang 10vụ án
hình sự điểm tâm lý của bịcan, người làm chứng
trong giai đoạn điều
tra
4A3 Trình bày được
khái niệm và đặc
điểm của hoạt động
hỏi cung bị can, lấy
lời khai người làm
được đặc điểm tâm
lý của bị can, ngườilàm chứng tronggiai đoạn điều tra
có lưu ý đến yếu tốgiới
4B3.Phân tích được
khái niệm và đặcđiểm của hoạt độnghỏi cung bị can, lấylời khai người làmchứng, bị hại có lưu
ý đến yếu tố giới
4.B4.Phân tích
được khái niệm vàđặc điểm của hoạtđộng đối chất có lưu
ý đến yếu tố giới
4C2 Bình luận
được về đặc điểmtâm lý của bị can,của người làmchứng trong giaiđoạn điều tra có lưu
ý đến yếu tố giới
4C3 Bình luận được
về đặc điểm của hoạtđộng hỏi cung bịcan, lấy lời khaingười làm chứng, bịhại có lưu ý đến yếu
tố giới
4.C4 Bình luận
được được đặcđiểm của hoạt độngđối chất có lưu ýđến yếu tố giới
5A1 Nêu được đặc
điểm của cấu trúc
tâm lý của hoạt động
xét xử vụ án hình sự
5A2 Nêu được đặc
điểm tâm lý của các
giai đoạn của hoạt
động xét xử vụ án
hình sự
5A3 Trình bày được
đặc điểm tâm lý của
bị cáo và của người
xử vụ án hình sự
5B2 Phân tích
được đặc điểm tâm
lý của các giai đoạncủa hoạt động xét
xử vụ án hình sự cólưu ý đến yếu tốgiới
5B3 Phân tích
được đặc điểm tâm
lý của bị cáo và củangười làm chứng cólưu ý đến yếu tốgiới
5C1 Đưa ra được ý
kiến của cá nhân vềđặc điểm của củacấu trúc tâm lý củahoạt động xét xử vụ
án hình sự
5C2 Bình luậnđược về đặc điểmtâm lý của các giaiđoạn xét xử vụ ánhình sự có lưu ýđến yếu tố giới
5C3 Bình luận
được về đặc điểmtâm lý của bị cáo vàcủa người làmchứng tại phiên toà
có tính đến yếu tố
Trang 116A1 Nêu được đặc
điểm của cấu trúc
tâm lý của hoạt động
thi hành án phạt tù
6A2 Nêu được đặc
điểm tâm lý của
cấu trúc tâm lý củahoạt động giáo dục,cải tạo phạm nhân
6B2 Phân tích
được đặc điểm tâm
lý của phạm nhân
và nhóm phạmnhân trong thờigian chấp hành hìnhphạt tù có tính đếnyếu tố giới
6C1 Đưa ra được ý
kiến của cá nhân vềcấu trúc tâm lý củagiai đoạn giáo dục,cải tạo phạm nhân
6C2 Bình luận
được về đặc điểmtâm lý của phạmnhân và nhóm phạmnhân trong thời gianchấp hành hình phạt
Trang 131 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình tâm lý học tư pháp, Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội, 2019
B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC
C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN
1 A.I Đôngôva, Những khía cạnh tâm lý xã hội về tình trạng phạm tội của người chưa thành niên, Nxb Pháp lí, Hà Nội, 1987.
2 Trần Thị Minh Đức (chủ biên), “Định kiến và phân biệt đối xử theo giới– Lý thuyết và thực tiễn, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2006
3 Ngô Thị Hường - Nguyễn Phương Lan (đồng chủ biên), Tập bài giảng luật bình đẳng giới, Nxb Hồng Đức, Hà Nội, 2013.
4 Lê Ngọc Hùng, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (đồng chủ biên), “Xã hội học vềgiới và phát triển”, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2000
5 Hoàng Thị Bích Ngọc (chủ biên), Khoa học hình sự Việt Nam Tập 5,Tâm lý học hình sự, Nxb Công an nhân dân, 2012
Trang 1453
Tổng 12 giơ
TC
8 giơ TC
5 giơ TC
5 giơ TC
30 giơ TC 9.2 Lịch trình chung dành cho đào tạo tại Phân hiệu và VB thứ hai Buổi Vấn đề Hình thức tổ chức dạy-học Tổng
số Lí
5 giơ TC
5 giơ TC
30 giơ TC
Trang 15- Các hình thức kiểm tra đánh giá.
- Giới thiệu và giao các loại BT: cá nhân(hoặc nhóm), học kì
- Phân nhóm, cử trưởng nhóm;
- Đọc đề cương họcphần
- Chuẩn bị câu hỏi
TC - Phân tích được đối tượng, nhiệmvụ nhiệm vụ nghiên cứu của tâm lý
học tư pháp, ý nghĩa thực tiễn củatâm lý tư pháp đối với các vấn đềnảy sinh trong hoạt động tư pháp,trong đó có đặc thù về giới
- Phân tích được 5 nguyên tắc và 8
phương pháp nghiên cứu của tâm lýhọc tư pháp
* Đọc:
- Giáo trình tâm lýhọc tư pháp, TrườngĐại học Luật HàNội, Nxb Công annhân dân, Hà Nội,
2019, Chương I
* Tóm tắt những nộidung chính trong tàiliệu
LVN 2 giờ TC Thảo luận vấn đề theo nhóm
- Phân tích được nội dung, trường
hợp sử dụng của mỗi phương pháptác động tâm lý trong hoạt động tưpháp tính đến yếu tố giới
*Đọc:
- Giáo trình tâm lýhọc tư pháp, TrườngĐại học Luật HàNội, Nxb Công annhân dân, Chương II
- Phương phác độngtâm lý trong điều tra
vụ án hình sự - líluận và thực tiễn Kỹyếu Hội thảo khoa
Trang 16học cấp khoa,Trường Đại họcLuật Hà Nội, Hà Nộitháng 11 năm 2020.
*Tóm tắt những nộidung chính trong tàiliệu
vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.
- Thời gian: Được thông báo ở buổi đầu của tuần 1
- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lý (Phòng A309)
TC
- Phân tích được khái niệm
cấu trúc tâm lý của hoạtđộng tư pháp; khái niệm,mục đích, đặc điểm của mỗihoạt động trong cấu trúctâm lý của hoạt động tưpháp
- Phân tích được mối quan
hệ giữa các thành phầntrong cấu trúc tâm lý củahoạt động tư pháp
- Đọc tài liệu, nêu câu hỏi,nêu thắc mắc
- Suy nghĩ, phát biểu ý kiến
về câu hỏi, thắc mắc của bạnkhác
- Suy nghĩ, phát biểu ý kiến
về câu hỏi hay tình huống
Trang 17vấn đề về giới.
- Vận dụng được các
phương pháp nghiên cứucủa tâm lý học tư pháptrong thực tiễn
- Phân biệt được các
phương pháp tác động tâmlý
do giảng viên đưa ra
lý trong hoạt động tư pháp
để giải quyết các vấn đềthực tiễn có yếu tố giới
- Đưa ra quan điểm của cánhân về mỗi thành phầntrong trong cấu trúc củahoạt động tư pháp thôngqua vụ án cụ thể có yếu tốgiới; về tư cách chủ thể tiếnhành tố tụng như nhaukhông bị chi phối bởi yếu tốgiới tính, không bị phụthuộc hoặc hạn chế bởi đó
là nam hay nữ
- Đọc tài liệu, nêu câu hỏi,nêu thắc mắc
- Suy nghĩ, phát biểu ý kiến
về câu hỏi, thắc mắc của bạnkhác
- Suy nghĩ, phát biểu ý kiến
về câu hỏi hay tình huống
do giảng viên đưa ra
Tự NC 1 giờ
TC Nghiên cứu tài liệu và làm BT học kỳ, BT nhóm
Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương pháp học
tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.
- Thời gian: Được thông báo ở buổi đầu của tuần 1
- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lý (Phòng A309)