GIÁO TRÌNH - Sơn ô tô

giáo trình sơn ô tô trường cao đẳng Cơ điện hà Nội

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN HÀ NỘI

GIÁO TRÌNH

KỸ THUẬT SƠN Ô TÔ

(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày…….tháng….năm

của Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội)

Hà Nội, năm 2022

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thểđược phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo vàtham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinhdoanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: M34 LỜI GIỚI THIỆU

Trong nhiều năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô

ở nước ta khá nhanh Đi cùng với sự phát triển về trang thiết bị máy móctiện nghi thì nhu cầu về sửa chữa khung vỏ xe cũng đang dần được đặc biệtquan tâm và chú trọng

Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiếnthức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành về sửa chữa thân vỏ xe Với mongmuốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bốn bài:

Bài 1 Kỹ thuật viên sơn

Bài 2: Chuẩn bị bề mặt sơn

Bài 3: Che, chắn bề mặt sơn

Bài 4 Súng phun sơn

Bài 5 Phun sơn lót và đánh bóng bề mặt xe

Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình Tổng cụcDạy nghề, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của cáccụm chi tiết trong hệ thống truyền lực, đến cách phân tích các hư hỏng,phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa Do đó người đọc cóthể hiểu một cách dễ dàng

Xin chân trọng cảm ơn Tổng cục Dạy nghề, khoa Động lực trường Caođẳng Cơ điện Hà Nội cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúptác giả hoàn thành giáo trình này

Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tácgiả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản saugiáo trình được hoàn thiện hơn

Hà Nội, ngày… tháng… năm

20… Tham gia biên soạn Chủ biên Nguyễn Văn Dương

MỤC LỤ

BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT SƠN 5

BÀI 2: SÚNG PHUN SƠN 12

BÀI 3: CHE, CHẮN BỀ MẶT SƠN 16

BÀI 4: CHUẨN BỊ BỀ MẶT SƠN 24

BÀI 5: PHUN SƠN MÀU VÀ ĐÁNH BÓNG 62

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: KỸ THUẬT SƠN Ô TÔ

Mã mô đun: MĐ 33

Thời gian thực hiện mô đun: 40 giờ; (Lý thuyết: 12 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài

tập: 26 giờ; Kiểm tra: 02giờ)

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:

- Vị trí: Mô đun được bố trí dạy trong năm học thứ hai

- Tính chất: Là mô đun chuyên ngành công nghệ ô tô, trang bị cho sinh

viên về kiến thức, kỹ năng sửa chữa vỏ xe và sơn xe ô tô

- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:

I Mục tiêu mô đun:

- Kiến thức:

+ Trình bày được mục đích, yêu cầu, quy trình sơn trong kỹ thuật sơn ô tô

+ Phân tích đúng cấu tạo, phương thức vận hành các thiết bị trong phòng

sơn và đặc tính của các loại sơn ô tô

+ Trình bày được nhiệm vụ,yêu cầu, phân loại của súng phun sơn

+ Phân tích đúng cấu tạo, nguyên lý làm việc của các loại súng phun sơn và

kỹ thuật phun sơn

+ Trình bày được mục đích, yêu cầu, các vật liệu và phương pháp che chắn

bề mặt sơn

+ Trình bày được mục đích, yêu cầu,vật liệu và quy trình chuẩn bị bề mặt

- Kỹ năng:

+ Sử dụng quy trình kỹ thuật các thiết bị, dụng cụ trong kỹ thuật sơn ô tô

như : Máy nén khí, đèn sấy, súng phun sơn, dao bả, các vật liệu che chắn bề mặt

sơn, các loại sơn, ma-tít

+ Thực hành phun sơn, che chắn bề mặt sơn, chuẩn bị bề mặt sơn, bả

ma-tít theo đúng quy trình kỹ thuật

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm

+ Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô

+ Biết tổ chức, làm việc theo nhóm, tổ và chịu trách nhiệm về công

việc đang thực hiện

+ Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên

II Nội dung mô đun:

BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT SƠN

Mã bài: 35 - 01 Mục tiêu:

- Giải thích được mục đích, yêu cầu của kỹ thuật sơn ô tô

- Trình bày được quy trình sơn ô tô

- Xác định đúng các thiết bị, các loại sơn sơn ô tô

- Sử dụng các thiết bị phòng sơn và các loại sơn đúng quy trình kỹ thuật

- Chấp hành đúng quy trình kỹ thuật trong nghề công nghệ ô tô

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên

Nội dung chính:

1 Mục đích, yêu cầu.

Sửa chữa các hư hỏng liên quan đến tấm thân vỏ xe , cải thiện tính thẩm mỹ của tấm thân vỏ xe

2 Quy trình sơn ô tô.

Bước 1 : Đánh giá cùng vỏ ô tô cần sơn, tiến hành mài sơn cũ và rỉ sétđi

Sử dụng máy mài lắp giấy ráp có độ sần thích hợp để loại bỏ lớp sơn cũcủa những vùng cần sơn giúp sơn lót và matít có thể bám dính tốt nhất Nếu

có những vùng bị móp méo, vết lõm sâu sẽ được gò lại bằng máy hàn rút tôntạo bề mặt phẳng tương đối theo phom xe ban đầu của nhà sản xuất

Bước 2 : Sơn chống rỉ bảo vệ vỏ thép

Sơn lót sơn chống rỉ giúp tránh bám dính hơi ẩm ngăn ngừa rỉ sét quaylại phá sơn từ bên trong Đợi khô lớp sơn chống rỉ, tiếp tục đánh bằng giấyráp để tăng cường độ bám dính matit hoặc lớp sơn phủ ngoài

Bước 3 : Trả lại phom xe chuẩn lấp đầy vết xước vết lõm bằng lớp bảmatit

Bả một lớp ma tít để lấp đầy bề mặt bị trầy xước, lồi lõm, trả lại Phom

xe chuẩn chính hãng của xe

Sau đó mài nhẵn chuẩn bị bề mặt cho bước tiếp theo

Bước 4 : Sơn lót phủ kín bề mặt bả matit.

Sơn lót phủ một lớp sơn lên trên phần matit, ngăn mầu matit không lộ

ra ngoài Sơn lót có tác dụng khác làm nền cho lớp sơn phủ ngoài bóng đẹphơn

Bước 5 : Kĩ thuật pha màu sơn và phun sơn

Có 2 cách pha sơn chủ yếu: Sơn hai thành phần và sơn phủ bóng

A - Sơn hai thành phần là sơn có pha kèm dầu bóng, ngoài ra còn đượcgọi là loại 500, phù hợp cho sơn loại xe màu trơn trắng, đen, đỏ

B - Sơn phủ bóng là sơn một lớp màu, sau đó mới sơn dầu bóng, còn được gọi là loại 600, phù hợp cho các loại xe có thành phần màu hạt nhũ.

Bước 6: Che bảo vệ những vùng không sơn trước khi sơn

Những vùng Sơn còn tốt cần được bọc kỹ để sơn không vô tình gây bẩnkhi tiến hành sơn Công đoạn này không thể bỏ qua trong quy trình

Bước 7: Xe được sơn trong phòng SƠN HẤP SẤY

Sau khi sơn, cần sấy đúng thời gian với nhiệt độ đúng tiêu chuẩn kỹthuật sơn quốc tế Quá trình sấy khô cần được giám sát kỹ càng

Bước 8 : Đánh bóng toàn bộ vỏ xe ô tô

Đánh bóng toàn bộ bề mặt thân vỏ Ô Tô bằng máy chuyên dụng Giúplàm bóng vùng sơn cũ và làm mờ bớt độ bóng vùng Sơn mới, đồng bộ vẻ đẹpsơn toàn xe Thợ kỹ thuật dùng các loại Xi phá, Xi đánh bóng 3M và Xidưỡng bề mặt sơn trong từng công đoạn đánh bóng xe

Lưu ý: Để giữ được Sơn bền màu và Xe ô tô luôn đẹp như mới:

3 Phòng sơn

Phòng sơn nhanh:

- Dùng cho các trung tâm sửa chữa các vụ va chạm nhỏ, bảo dưỡngnhanh mà vẫn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật về chất lượng của sơn

- Dùng làm nơi trà khô ma tít trước khi cho xe vào phòng sơn ô tô

Phòng sơn ô tô tiêu chuẩn:

- Là Phòng sơn thiết kế theo 1 tiêu chuẩn đã được các nhà sản xuấtnghiên cứu và tính toán một các tỉ mỉ để đảm bảo được tính năng, chất lượngcủa sơn, tạo ra một môi trương khép kín, lượng khí sạch tuần hoàn Sản phẩmnày là sản phẩm bán chạy nhất trong các loại phòng sơn

Phòng sơn xe tải và xe buýt:

Đối với các đơn vị vận tải lớn việc chiếc xe ô tô bị va quệt là điềukhông thể tránh khỏi, ngày nay với nhiều dòng xe khách, xe tải có giá trị rấtlớn, việc chăm sóc sẽ cũng trở lên khắt khe hơn, chính vì lẽ đó sản phẩmphòng sơn xe tải và xe buýt ra đời để đáp ứng nhu cầu của các đối tượngdoanh nghiệp này

Phòng sơn ô tô phi tiêu chuẩn:

Là phòng sơn được đặt hàng theo nhu cầu của người sử dụng, bất kể

kick thước nào, dùng trong ngành nghề gì, VD: Phòng sơn gỗ, phòng sơn của cuốn, phòng sơn xe máy

Đến thời điểm hiện nay công ty cổ phần thiết bị Tân Phát đã trở thành

nhà cung cấp phòng sơn ô tô chất lượng hàng đầu Việt Nam Là nhà phân

3.1 Thiết bị phòng sơn

Cấu tạo chung của phòng sơn ô tô:

phối độc quyền của nhiều hãng sản xuất phòng sơn lơn nhất thế giới là: Saima

- Italya, Ritian - Trung quốc

Tầm quan trọng của phòng sơn ô tô:

- Sơn là công đoạn cuối cùng có tính quyết định tới hình thức của chiếc

xe đang sửa chữa Khác với quy trình sơn tĩnh điện thường được thiết lập trêndây chuyền sản xuất xe mới, trong dịch vụ sửa chữa người ta thường trang bị

hệ thống sơn sấy quy mô nhỏ, có tính linh hoạt cao

Do vậy trang bị phòng sơn là một trong những lựa chọn hàng đầu củacác trung tâm dịch vụ và các gara sửa chữa ôtô

Ưu điểm của các xưởng khi sử dụng phòng sơn ô tô:

 Sơn được trong mọi điều kiện thời tiết dù mưa hay độ ẩm cao, nhưng

bề mặt sơn vẫn đẹp không bị ngậm nước

 Sơn xong không cần đánh bóng mà vẫn đảm bảo được độ bóng cao, bền và sáng mặt sơn

 Bề mặt sơn luôn giữ được độ bóng, cứng bề mặt trong quá trình sửdụng

 Khi sơn trong phòng sơn thì do đường gió phân luồng đi trong buồngsơn tạo ra khả năng bám và tiết kiệm sơn hơn

 Giảm ô nhiễm môi trường, an toàn hơn cho thợ sơn

 Thời gian sấy giảm, hiệu quả hơn

 Độ cứng đồng đều trên toàn bộ phạm vi bề mặt được sơn

 Cho phép ta đặt chế độ sấy tự động, không cần giám sát khi sấy

1.Đầu đốt – 2.Tủ điện – 3.Cửa phụ – 4.Cửa chính – 5.Đế phòng sơn –6.Ram dốc – 7,8.Sàn và lọc sàn – 10.Kính cửa chính – 11.Cổng chào –

12.Máng đèn – 13.Tường – 14.Tôn nóc – 15.Bộ cấp – 16.Ống xả khói – 17.Ống thoát khí – 18.Mô tơ cấp – 19.Đế bộ cấp hút – 21.Môtơ hút – 22.Bộchia gió

Tất cả trang bị được kể đến ở hình bên là các trang bị đầy đủ cho một phòng sơn sấy và đã bao gồm đầy đủ các lựa chọn Bộ lọc khí thải đầu ra là trang bị tuỳ chọn (đặt thêm) Tuỳ theo nhu cầu phát triển và cải tiến sản phẩm

mà nhà sản xuất có thể sửa đổi các trang bị trên

Nguyên lý hoạt động phòng sơn ô tô:

Quá trình sơn: Trong suốt công đoạn sơn, hai quạt gió cấp hút sẽ hoạt

động và đưa không khí sạch từ ngoài qua bộ lọc bụi, lọc trần vào trong

phòng Không khí được hút vào và cấp xuống từ phía trần của phòng sơn sấy Không khí sau khi được lọc sạch nhờ bộ lọc trần sẽ được đẩy xuống từ phía trên và nó luôn duy trì một áp suất lớn hơn áp suất của không khí ngoài trời

để tránh bụi bay từ ngoài vào trong phòng gây ảnh hưởng đến chất lượng sơn

Quá trình sấy: Hệ thống sử dụng một đầu đốt tự động để gia nhiệt và

gia tăng nhiệt độ cho không khí trong buồng Hai quạt hút sẽ hút gió lạnh vào.Thông qua bộ trao đổi nhiệt, không khí được nung nóng và cấp vào trongphòng Đồng thời, cửa hút gió sẽ đóng bớt lại để che bớt lượng gió vàophòng Và lượng gió còn lại sẽ được hút tuần hoàn trong phòng để tránh bịtổn hao nhiệt năng Quá trình được lặp lại liên tục như vậy và không khí trongphòng luôn duy trì nhiệt độ đặt trước Các quạt cấp sẽ luôn duy trì một áp suất

để tránh bụi lọt vào trong phòng

Nền móng và cách bố trí phòng sơn ô tô:

Tuỳ theo yêu cầu và điều kiện nhà xưởng mà ta có thể có các cách bố trí khác nhau:

 Đặt nổi:Toàn bộ phòng sơn nổi lên trên nền xưởng Với cách đặt

này khi xe vào phòng sơn cần có ram dốc Và cần có không gian phía trước

rộng cho việc điều chỉnh thẳng xe trước khi vào phòng Đặt nổi phù hợp vớicác xưởng rộng và phòng sơn không bị che chắn phía trước

 Đặt chìm: Toàn bộ đế phòng sơn được đặt chìm xuống mặt nền

xưởng Cách đặt này cho phép xe có thể vào phòng sơn một cách dễ dànghơn

 Bộ cấp hút bố trí bên: Đây là cách bố trí tiêu chuẩn của phòng sơn,

với cách bố trí này sự đồng đều của dòng khí khi lưu thông trong phòng đạtđược tương đối tốt

 Bộ cấp hút đặt sau: Sử dụng trong trường hợp không gian hai bên

không đủ rộng, với cách bố trí này độ đồng đều của không khí trong phòngkhó đạt được hơn só với cách bố trí bên trên

Bộ cấp hút đặt sau

- Trình bày đúng nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại của súng phun sơn.

- Phân tích đúng cấu tạo, nguyên lý làm việc của súng sơn và kỹ thuật phun

- Tháo, lắp, bảo dưỡng được súng phun sơn đúng quy trình kỹ thuật

- Thực hành phun sơn đúng quy trình kỹ thuật

- Chấp hành đúng quy trình kỹ thuật trong nghề công nghệ ô tô

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên

Nội dung chính

1 Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại.

Súng sơn là dụng cụ dùng để kết hợp sơn và khí để phun lớp sơn đãđược tán mỏng vào một bề mặt

2 Cấu tạo, nguyên lí làm việc.

2.1 Súng sơn loại tự chảy

2.1.1 Cấu tạo

A: Nắp khí B: Vòi phunC: Ống dẫn sơn D: Van kimE: Cò súng

Khí nén được thổi ra từ các lỗ khí của nắp khí sẽ tạo ra một khu vực có

áp suất âm ở đầu vòi phun, áp suất âm này sẽ hút sơn ra và phun sơn dướidạng sương mù

2.2 Súng sơn loại hút sơn

2.2.1 Cấu tạo

Cũng tương tự súng phun sơn loại tự chảy Chỉ có sự thay đổi về vị trílắp đặt cốc sơn

2.2.2 Nguyên lí làm việc

Khí nén được thổi ra từ các lỗ khí của nắp khí sẽ tạo ra một khu vực có

áp suất âm ở đầu vòi phun, áp suất âm này sẽ hút sơn ra và phun sơn dướidạng sương mù

2.2.3 Nhận dạng các chi tiết của sung phun sơn

Nắp khí: Khí nén được thổi ra từ cac lỗ khi của nắp khi sẽ tạo ra mộtkhu vực có áp suất âm ở đầu vòi phun, áp suất âm này sẽ hút sơn ra và phunsơn dưới dạng sương mù

Khí nén được thổi ra từ cac lỗ khi của nắp khi sẽ tạo ra một khu vực có

áp suất âm ở đầu vòi phun, áp suất âm này sẽ hút sơn ra và phun sơn dưới dạng sương mù

Hướng của vệt sơn có thể thay đổi được bằng cách xoay nắp khí

Vít chỉnh khí

Dùng để điều chỉnh lượng khí thổi ra

Vít điều chỉnh lượng phun :

Để điều chỉnh lượng phun đi ra ngoài van kim

3 Kỹ thuật phun sơn

3.1 Kỹ thuật cầm súng và quy trình làm sạch súng phun sơn

3.1.2 Quy trình làm sạch sung phun sơn

3.1.3 Thực hành làm sạch sung phun sơn

3.2 Kỹ thuật di chuyển súng phun sơn

3.2.1 Kỹ thuật di chuyển súng phun sơn

3.2.2 Thực hành kỹ thuật di chuyển súng phun

sơn Quy trình làm sạch súng phun sơn

Nếu không tiến hành vệ sinh súng sơn sau khi dùng, lớp sơn sẽ bị đôngcứng trong súng, lam hỏng súng sơn, hay gây ra các lỗi khi sử dụng súng hoặc

rỏ rỉ sơn Ngâm súng sơn trong xăng rửa một thời gian dài, sẽ làm cho cácgioăng làm kín bên trong súng sơn bị phồng lên và dẫn tới trục trặc

BÀI 3: CHE, CHẮN BỀ MẶT SƠN

Mã bài: 35 - 3 Mục tiêu:

- Giải thích đúng mục đích, yêu cầu và các vật liệu che chắn bề mặt sơn

- Trình bày được phương pháp che chắn bề mặt sơn

- Thực hành che chắn bề mặt sơn đúng quy trình kỹ thuật

- Chấp hành đúng quy trình kỹ thuật trong nghề công nghệ ô tô

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên

Nội dung chính:

1. Mục đích, yêu cầu

Mục đích việc che chắn: Che chắn là một phương pháp bảo vệ dùngbăng dính hay giấy che lên bề mặt không cần sơn và nó được dùng để bảo vệcác vùng lân cận khi mài, mài bóc lớp sơn cũ và đánh bóng

• Giá để giấy che

Hình 3.2 Vật liệu dung che chắnMặc dù phạm vi sơn quá thay đổi theo áp suất khí và cách điều khiểnsúng sơn, nó có thể rộng ra từ 1 đến 2 m ngoài vùng cánh cửa nếu cần phunsơn mầu cửa sau Để ngăn phun sơn quá khỏi dính vào vùng khác, vì vậy cácvùng đó phải được che chắn hợp lý

Hình 3.4 Vật liệu dung che chắnMặc dù phạm vi sơn quá thay đổi theo áp suất khí và cách điều khiểnsúng sơn, nó có thể rộng ra từ 1 đến 2 m ngoài vùng cánh cửa nếu cần phunsơn mầu cửa sau Để ngăn phun sơn quá khỏi dính vào vùng khác, vì vậy cácvùng đó phải được che chắn hợp lý

Giấy che

Giấy che có các thuận lợi hơn cả giấy in báo ví nó không có bụi vàngăn cản sơn chảy ra Nó cũng rất thuận tiện vì có sẵn các kích thước khácnhau và được làm thành các chiều dầy khác nhau cho các ứng dụng tươngứng, như giấy dầy ngăn cản sự thấm của chất dung môi, hay giấy cách nhiệt

có lót một lớp nhôm làm nền

Hình 3.5:Giấy che

Chỉ khi giấy che được cuốn ra khỏi thiết bị phân phối này, tại thời điểm

đó băng dính mới có thể bám vào giấy che chắn

Thiết bị phân phối cũng có thể dùng để giữ các cuộn giấy che có chiềurộng và các loại khác nhau

(Một số thiết bị phân phối có thể dùng để cất giữ cuộn ni lông)

Hình 3.6 Thiết bị cuộn giấy che

Tấm nhựa ni lông

Tấm nhựa ni lông là một loại vật liệu vinyl rất mỏng, nhin chung chúng

có bề ngang rộng hơn giấy che Vì vậy, nó đặc biệt có ích để tránh sơn quámột vùng rộng xung quanh bề mặt làm việc

Hình 3.7: tấm nhựa ni lông

Tấm che đặc biệt

Là một tấm che toàn bộ xe, chỉ để lộ ra phần cần sơn Tấm này được sử dụng thường xuyên Còn có các loại khác, như loại che lốp

Hình 3.8: Tấm che lốp

Băng dính che

Đối với băng dính che ôtô, bạn phải dùng một loại vật liệu chịu đượcnhiệt, dung mội và bám chắc mà không dính lên bề mặt thân xe sau khi bóc.Trong số các loại băng dính che ôtô sẵn có trên thị trường loại mà bạn chọnphải phù hợp với việc dán bằng tay.2

Phân loại theo độ chịu nhiệt

- Đối với loại sơn sấy khô trong không khí (hong khô):

Sử dụng các sơn gốc Lacquer Nếu bị nung nóng, băng dính sẽ dính vàothân xe

- Đối với loại sơn sấy khô cưỡng bức:

Sử dụng các sơn gốc Urethane.Nó chịu được nhiệt lên từ 60 đến 80oC

- Đối với loại sơn sấy khô ở nhiệt độ cao Chịu được nhiệt từ 130 đến

140oC

Thậm chí, nếu sức bền nhiệt của băng dính che phù hợp với nhiệt độsấy sơn, nếu lớp sơn có ít dung môi, nó có thể bị ảnh hưởng bởi dung môichứa trong băng dính Điều này sẽ để lại dấu vết của băng dính trên bề mặtđược che

Phân loại theo vật liệu nền (lớp nền)

Bảng 1.2 Chức năng theo vật liệu nền băng dính che

B Lớp nền Vật liệu cơ bản của bằng dính (giấy v.v.)

C Lớp lót Cải thiện độ dính với nền, vì vậy tránh dính lại

trên bề mặt làm việc

D Lớp dính Dính với các bề mặt

* Ranh giới là vùng phân cách giữa các phần được sơn và các phầnkhông nên sơn

Băng dính khe hở (Băng dính URETHANE)

Băng dính che khe hở là một loại vật liệu che để ngăn thấm sơn qua cáckhe hở tại nắp capô và các cửa Làm bằng bọt có thể bám dính được Băngdính che làm đơn giản hóa quá trình che những vùng có khe hở Dạng hình trụcủa nó ngăn khỏi tạo ra bậc sơn và vì vậy bề mặt được sơn có thể được đánhbóng dễ dàng

Hình 3.9: Băng dính khe hở

Vật liệu che tấm ấp cửa

Khó có thể phân cách đúng khi che các cửa sổ vì các tấm ốp cửa vẫntiếp xúc với thân xe Vì vậy sơn sẽ dính lên tấm ốp cửa

Trong trường hợp này, một dụng cụ đặc biệt có thể chèn vào tấm ốpcửa để tạo ra khe hở giữa thân xe và ốp cửa Ví dụ của loại sản phẩm nàyđược chỉ ra dưới đây

Hình 3.10: Vật liệu chèn vào tấm ốp cửa

3 Phương pháp che, chắn

3.1.Che, chắn các khe hở

Băng dính khe hở để đơn giản hóa công việc và rút ngắn thời gian cầnthiết cho sơn lại Tuy nhiên, nó có thể tạo ra vấn đề lớn hơn nếu không dùngđúng nó

Hình: Băng dính khe hở

Hình 3.11: Băng dính khe hở

3.2 Phương pháp che lật ngược.

Vì sơn lót dùng áp suất khí thấp hơn so với áp suất khí cho sơn lớp sơnmầu (giảm thiểu sự phun quá), quy trình che của bề mặt làm việc có thể đượcdơn giản hóa Phương pháp che lật ngược lại thường được sử dụng để tráchtạo ra bậc phun

Che lật ngược là một phương pháp mà giấy che được gắn ở phia trongcủa nó, sao cho lớp sơn sương mù mỏng dính theo ranh giới Phương phápnày được dùng để giảm thiểu việc tạo ra các bậc và làm cho ranh giới khónhận thấy hơn Khi làm việc trên diện tích nhỏ như sơn sửa một vùng trên tấmthì ranh giới có thể được định rõ trên vỏ xe

Hình 3.12: Che để sơn lót

BÀI 4: CHUẨN BỊ BỀ MẶT SƠN

Mã bài: 35 - 4 Mục tiêu:

- Giải thích đúng mục đích, yêu cầu của quy trình chuẩn bị bề mặt sơn

- Xác định đúng các vật liệu sử dụng trong chuẩn bị bề mặt sơn

- Phân tích đúng quy trình chuẩn bị bề mặt sơn

- Giải thích được mục đích, yêu cầu và quy trình thực hiện của việc xử

lý ban đầu bề mặt sơn, bả ma-tít, phun sơn lót bề mặt

- Thực hành xử lý bề mặt ban đầu, bả ma-tít và phun sơn lót bề mặt đúng quy trình kỹ thuật

- Chấp hành đúng quy trình kỹ thuật trong nghề công nghệ ô tô

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên

Nội dung chính:

1 Mục đích, yêu cầu.

Chuẩn bị bề mặt là một thuật ngữ chung được dùng để mô tả các hoạtđộng bao gồm phục hồi hư hỏng hoặc sửa chữa các tấm vỏ xe để tạo ra mộtmặt nền cơ bản phù hợp cho lớp sơn trên (sơn màu)

Mục đích chính của sự chuẩn bị bề mặt như sau:

- Bảo vệ kim loại nền: Chống gỉ và rỗ bề mặt kim loại

- Cải thiện tính bám dính: Tăng tính bám dính giữa các lớp

- Phục hồi hình dạng: Phục hồi hình dạng ban đầu bằng cách làm phẳng các vết lõm và vết xước

- Làm kín các bề mặt: Tránh hấp thụ vạt liệu sơn được dùng khi phun lớp sơn màu

2 Quy trình chuẩn bị bề mặt

2.1 Các phương pháp chuẩn bị bề mặt

Phương pháp chuẩn bị bề mặt có các qui trình dưới đây:

Hình 4.1 Sơ đồ quy trình chuẩn bị bề mặt cho tấm vỏ thân xe bị hư hỏng

Hình 4.2 Sơ đồ quy trình chuẩn bị bề mặt cho tấm vỏ xe được thay thế

- Ma tít: Điền đầy các chỗ lõm sâu, tạo bám dính

- Sơn lót bề mặt: Tạo bề mặt bằng phẳng, tránh hấp thụ sơn, tạo bám

2.2.1.Sơn lót

Sơn lót có các tính chất sau:

- Chống gỉ

- Tăng tính bám dính giữa kim loại nền (tấm thép) với các lớp tiếp

- Thông thường, sơn lót được phun một lớp rất mỏng và không cần Sau đây là các loại sơn lót sẵn có:

Hình 1.3 Các loại sơn lót sẵn có

1 Sơn rửa

- Sơn rửa còn gọi là sơn axit, có thành phần chính là nhựa vinylbutyric và chất màu crôm kẽm chống gỉ, được bổ sung thêm chất đóng rắnlàm bằng axit phôtphoric

- Sơn lót được sơn trực tiếp lên kim loại nền nhằm cải thiện tính chống

gỉ của bề mặt kim loại và tính bám dính của lớp tiếp theo

- Có hai loại: một thành phần và hai thành phần Tuy nhiên loại haithành phần có đặc tính chống gỉ và bám dính tốt hơn

2 Sơn lót Lacquer

- Được làm từ nhựa nitrô cenlulô và ankin

- Sơn lót lacquer khô nhanh và dễ sử dụng, mặc dù dặc tính chống gỉ

và bám dính không tốt bằng loại hai thành phần

3 Sơn lót Urêthan

- Được làm từ nhựa ankin

- Sơn lót Urêthan là loại sơn hai thành phần và dùng chất pôlisôxilátlàm chất đóng rắn

- Nó có đặc tính chống gỉ và bám dính cao

Sơn lótEpoxy

- Ban đầu là một dạng bột góp phần tạo nên màu và đặc tính bền chắccao mà không phải hòa tan vào nước hay dung dịch

- Là một chất lỏng trong suốt để liên kết chất độn với nhau và tạo ra

độ bóng, độ cứng và tính bám dính với lớp sơn

- Là một chất lỏng dễ hòa tan chất dẻo và giúp chất trộn lẫn tất cả cácthành phần với nhau

2 Các loại ma tít

a Ma tít Poliexte (lớp điền đầy)

- Làm bằng nhựa poliexte không bảo hoà

- Là loại ma tít hai thành phần mà dùng chất peroxit hữu cơ làm chất đóng rắn, tuỳ theo việc áp dụng.

- Có các chất độn, matít này có thể được sử dụng để tạo ra các lớp dày

và dễ mài nhưng có nhượt điểm tạo ra bề mặt xù xì

Bảng 1.2 Tính chất của ma tít Poliexte

Kích thước chất độn Phạm vi áp dụng Dùng choLoại dày Lớn Vết lõm sâu (lớn hơn 3

b Ma tít Epoxy

- Làm bằng nhựa epoxy

- Là loại matít hai thành phần mà dùng amin làm chất đóng rắn

- Có tính chống gỉ vượt trội và tính bám dính tuyệt vời của nó đối với các vật liệu nền khác nhau

- Thường được sử dụng để sửa chữa các chi tiết nhựa

- Cho loại sâu

- Cho loại nông

Ma tít phải được bả ma títả cẩn thận sao cho không tạo thành các lỗ khí.Ngoài ra, giấy ráp thích hợp phải được chọn sao cho các vết xước do giấy ráp

Khi sử dụng kết hợp với sơn lót đã nói ở trang trước, sau đây là cáchướng dẫn từ các nhà sản xuất sơn tương ứng của nó.

.1 Sơn lót bề mặt Lacquer

Là một thành phần làm bằng nhựa nitro cenlulô, nhựa ankin hay nhựa acrylic được sử dụng rộng rãi vì nó dễ dùng và do tính khô nhanh Tuy nhiên,đặc tính bao phủ của vật liệu này thấp hơn các sơn lót bề mặt khác

.2 Sơn lót bề mặt Urêthan

Làm bằng nhựa polyexte, acrylic và ankin, nó là loại hai thành phần và dùng polyizôcinát làm chất đóng rắn Mặt dù đặc tính bao phủ tốt hơn, nó khôchậm và cần phải làm khô cưỡng bức với nhiệt độ sấp xỉ 60o C Nhìn chung chúng ta hiểu rằng sơn lót bề mặt có đặc tính khô nhanh hơn thì đặc tính bao phủ của nó kém hơn

.3 Sơn lót bề mặt Amin ankin

Đây là loại sơn lót bề mặt một thành phần làm từ nhựa melamin và ankin, nó được sử dụng làm sơn lót trước khi sơn lại những thành phần đã sấykhô hoàn toàn Cần nung ở nhiệt độ 900 – 1200C, nhưng có đặc tính bao phủ giống như sơn xe mới

2 Sử dụng, bảo dưỡng, bảo quản các loại máy mài, dụng

cụ cầm tay và dụng cụ bảo hộ lao động

2.1 Dụng cụ an toàn 2.1.1 Các loại dụng cụ an toàn Stt Tên

dụng cụ

và thiết bị

Có hai loại chính:

- Loại nút cắm vàotai

- Loại chụp, chụplên vành tai

2 Kính

bảo hộ2.1 Kính

trắng bảo hộ

- Bảo vệ mắt khỏi các hạt matít hay sơnkhi mài

- Được làm bằngnhựa dẻo

2.2 Kính

bảo hộ che mặt

- Bảo vệ mắt khỏi tialửa hàn khi hàn vòngđệm, mài

- Được làm bằng nhựa dẻo, có khớplật lên xuống

chính: Đơn giản nhất là loại dùng một lần và loại cóthể thay thế được lọc

- Cả hai loại đều

có giới hạn về thờigian

Chú ý:

- Cho dù là

bạn dùng loại nào, phải chú ý đến giới hạn thời gian định trước

- Chọn loại

nào hấp thụhơi của dung môi hữu khi dùng cùng dung môi hữu cơ

- Được trang bị một lớp lọc thanhoạt tính để hấpthụ khí hữu cơ

3.4 Mặt nạ

chống

hơi độc (

- Được trang bị một bầu lọc thanhoạt tính để hấp thụ khí hữu cơ

sử dụng

Đặc tính

4.1 Găng

tay cốt

tông

- Bảo vệ tay khỏi các góc nhọn hay mạt sát của

vỏ xe trongquá trìnhsửa chữa

- Làm bằng sợi côttông

ma tít, sơn, bôi keo và lau dụngcụ)

- Chúng có thể ngăn chặn việc hấp thành phần dung môi hữu cơ qua da do chúng được làm bằng nilông hay cao su chống dung môi

5 Giầy

bảo hộ

- Bảo vệ ngón chânkhỏi các vật bị rơi

- Các ngón chân được bọc một tấmkim loại và đế giầy được làm bằng cao su dầy

- Lớp da được bọcbằng vật liệuchống cháy

- Quần áo bảo hộ

- Găng tay sợi & giầy bảohộ

- Quần áo bảo hộ

- Găng tay cao su

- Giày bảo hộ

3 Che bề mặt - Mũ

- Quần áo bảo hộ

- Giầy bảo hộ & găng taysợi

4 Phun sơn - Mặt nạ chống độc có ống

dẫn khí (loại trùm kín đầu)

- Quần áo bảo hộ cho thợsơn

- Găng tay cao su

- Giày bảo hộ (giày chốngtĩnh điện)