SKKN “Một số giải pháp nâng cao kĩ năng nói viết trong giờ học Tập làm văn cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học Mương Kinh năm học 2020 2021”.Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số giải pháp nâng cao kĩ năng nói viết trong giờ học Tập làm văn cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học Mương Kinh năm học 2020 2021”. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Áp dụng trong ngành giáo dục. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 19 112020 Mô tả bản chất của sáng kiến:1. Tình trạng giải pháp đã biết. Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 3, bản thân tôi rất trăn trở cho chất lượng dạy và học Tập làm văn hiện nay. Tập làm văn là môn học có một vị trí quan trọng. Nó góp phần bồi dưỡng tâm hồn, đem lại niềm vui, trau dồi vốn sống, phát triển tư duy và ngôn ngữ cho học sinh. Tuy nhiên từ việc dự giờ đồng nghiệp, đến việc giảng dạy thực tế của mình khi chưa áp dụng giải pháp mới. Tôi nhận thấy trong các tiết Tập làm văn có ưu điểm và hạn chế như sau:Ưu điểm: Học sinh ngoan, vâng lời, rất ham học. Các em đã nắm vững kiến thức, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tạo lập ngôn bản, ... mà các thầy cô giáo trước đó đã trang bị sẵn.Hạn chế: Qua thực tế giảng dạy tôi thấy phân môn Tập làm văn là phân môn khó.Trong quá trình tham gia các hoạt động học tập này học sinh với vốn kiến thức còn hạn chế nên thường ngại nói, ngại viết, chưa biết tìm ý, thiếu ý cho bài viết, chưa sử dụng những từ gợi tả, chưa biết thể hiện cảm xúc của mình. Giáo viên khi tổ chức các hoạt động dạy chưa phát huy được tính tích cực, sáng tạo, năng động của học sinh. Chưa khuyến khích, động viên, hướng dẫn học sinh kịp thời. Việc sử dụng đồ dùng chưa khoa học, thiết thực. Từ đó dẫn đến học sinh chưa yêu thích, tự tin, mạnh dạn chủ động, chưa có kĩ năng nói và viết trong giờ học từ đó chất lượng sau mỗi tiết học chưa cao.Năm học 2020 2021 tôi đã áp dụng sáng kiến “Một số giải pháp nâng cao kĩ năng nói viết trong giờ học Tập làm văn cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học Mương Kinh năm học 2020 2021” nhằm khắc phục được những hạn chế, yếu kém trên.2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:2.1 Mục đích của giải pháp2.1.1 Mục tiêu chung:Nhằm nâng cao kĩ năng nói và viết văn cho học sinh. Học sinh tích cực chủ động tự tin hơn trong học tập. Phát triển năng lực tư duy, rèn luyện học sinh thói quen suy nghĩ và suy luận nhằm giải quyết những vấn đề cần thiết. Việc nói viết được các bài văn hay góp phần kích thích sự phát triển tư duy của học sinh, giúp cho trẻ nhận thức và phân tích tốt hơn thế giới xung quanh.2.1.2. Mục tiêu cụ thể: Vận dụng phương pháp, hình thức tổ chức, các hoạt động dạy học để kích thích học sinh ham học, say mê, yêu thích học Tập làm văn cho học sinh. Học sinh tích cực, chủ động, mạnh dạn, tự tin hơn trong giờ học Tập làm văn. Tiết học diễn ra nhẹ nhàng, gây hứng thú học tập cho học sinh. Rèn luyện cho học sinh biết sử dụng từ ngữ gợi tả, logich, sinh động đồng thời giáo dục các em những tình cảm lành mạnh, trong sáng, rèn luyện khả năng giao tiếp và góp phần đắc lực vào việc giữ gìn, phát huy sự trong sáng của Tiếng Việt, hình thành nhân cách con người Việt Nam.2.2 Nội dung giải pháp :2.2.1.Tên giải pháp: Giải pháp 1: Dạy học theo quan điểm Tích hợp và quan điểm giao tiếp, đồng thời làm giàu vốn từ, tích lũy các hình ảnh văn học, bồi dưỡng vốn sống cho học sinh. Giải pháp 2: Sử dụng phần mềm trình chiếu Powerpoint để hướng dẫn học sinh tìm ý theo sơ đồ tư duy để rèn kĩ năng nói viết cho học sinh.Giải pháp 3: Tạo không khí lớp học vui vẻ và kết hợp sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức trong tiết dạy.Giải pháp 4: Nâng cao khả năng diễn đạt, lời văn mạch lạc, giàu cảm xúc thông qua khâu chấm bài và sửa bài.2.2.2. Triển khai các giải pháp Giải pháp 1: Dạy học theo quan điểm Tích hợp và quan điểm giao tiếp, đồng thời làm giàu vốn từ, tích lũy các hình ảnh văn học, bồi dưỡng vốn sống cho học sinh. Khi dạy Tập làm văn, tôi luôn hiểu rõ tính tích hợp giữa các phân môn trong môn tiếng Việt. Mối quan hệ này thể hiện rõ trong cấu trúc của sách giáo khoa : Các bài học được biên soạn theo chủ đề, chủ điểm, hai đơn vị học xoay quanh một chủ điểm ở tất cả các phân môn. Như vậy, khi dạy tất cả các phân môn : Luyện từ và câu, Chính tả, Tập đọc,... đều nhằm mục đích giúp học sinh có kĩ năng hình thành văn bản, ngôn bản. Do đó, trong quá trình giảng dạy để các em làm văn tốt thì tôi luôn dạy các phân môn Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu ...thật tốt. Như vậy học sinh mới cảm nhận và hiểu được cái hay, cái đẹp trong các bài văn, hình thành kĩ năng nói viết câu đúng . Tôi tạo cho học sinh nhiều cơ hội thực hành, luyện tập. Tôi luôn chú trọng vận dụng phương pháp dạy học theo quan điểm giao tiếp, khơi dậy ở các em những cảm xúc, đánh thức tiềm năng cảm thụ văn học và có nhu cầu thể hiện, bày tỏ cảm thụ đó với người khác. Như vậy, mỗi bài nói, bài viết sẽ chính là tâm hồn tình cảm của các em, các em sẽ thêm yêu văn, yêu cái hay cái đẹp, yêu tiếng Việt, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Học sinh hiểu thêm được một từ là hiểu thêm được một khái niệm mới. Ngôn ngữ có phát triển thì tư duy mới phát triển. Các em học sinh viết câu chưa hay, chưa sâu, chưa có sắc thái biểu cảm là do các em còn nghèo vốn từ. Không có nhiều từ thì không thể viết câu hay được. Do đó, tôi đã tập trung làm giàu vốn từ cho các em. Tôi đã xây dựng cho các em thói quen biết tích lũy các hình ảnh văn học. Các em biết góp nhặt, biết ghi chép các hình ảnh văn học là các em đã biết nhận ra cái đẹp, cái hay, cái làm rung cảm trong tâm hồn văn học rồi. Qua các bài tập đọc, bài học thuộc lòng và qua các sách đọc thêm, tôi đã tập cho các em thu thập những ý hay, những hình ảnh đẹp vào sổ tay. Bằng mọi cách phải bổ sung vào vốn từ ít ỏi của các em bằng sự phong phú của tiếng Việt. Cách làm nhanh nhất là thông qua môn Tập đọc. Tôi cho các em nêu và tập giải nghĩa tất cả những từ ngữ mà các em ch¬ưa hiểu, sau đó tôi chốt lại một từ yêu cầu các em ghi vào “ sổ từ”, tập đặt câu để hiểu chắc chắn, biến từ đó thực sự là vốn từ của mình. Bên cạnh đó tôi luôn bồi dưỡng vốn sống cho học sinh. Trước hết đó là vốn sống trực tiếp: tôi cho các em quan sát, trải nghiệm những gì sẽ phải viết. Ví dụ tôi hướng dẫn học sinh quan sát cảnh đẹp ở quê hương trước khi các em viết về nó, hoặc tổ chức cho các em tham quan một danh lam thắng cảnh của địa phương trước khi yêu cầu các em viết. Tất nhiên, cần làm cho vốn sống thực này không cản trở trí tưởng tượng phong phú của học sinh. Cần tổ chức tốt quá trình quan sát, tham quan thực tế của học sinh. Khi các em tham quan hoặc quan sát, tôi luôn đóng vai trò dẫn dắt, gợi mở, tạo nguồn cảm hứng, khơi dậy suy nghĩ trong các em. Khi các em có vốn từ, có vốn sống, có hình ảnh văn học thì chắc chắn các em sẽ hứng thú, tự tin trong giờ học Tập làm văn. Các em sẽ có kĩ năng nói viết được những bài văn hay, thu hút người nghe, người đọc.Giải pháp 2: Sử dụng phần mềm trình chiếu Powerpoint để hướng dẫn học sinh tìm ý theo sơ đồ tư duy để rèn kĩ năng nói viết cho học sinh.Nhiều năm là giáo viên dạy lớp 3, tôi nhận thấy việc sử dụng sơ đồ tư duy (mạng ý nghĩa ) trong dạy Tập làm văn giúp học sinh học tập một cách chủ động, tích cực và huy động được tất cả học sinh tham gia xây dựng bài một cách hào hứng. Cách học này còn phát triển được năng lực riêng của từng học sinh không chỉ về trí tuệ mà còn có kĩ năng diễn đạt, hệ thống hoá kiến thức hay huy động những điều đã học trước đó để chọn lọc các ý để ghi chép, vận dụng kiến thức được lọc qua sách vở vào cuộc sống. Vận dụng sơ đồ tư duy trong dạy học sẽ dần hình thành cho học sinh tư duy mạch lạc, hiểu biết vấn đề một cách sâu sắc có cách nhìn vấn đề có hệ thống, khoa học. Ví dụ khi dạy bài: Nói về quê hương em (TV3 Tập1 Tr92). Tôi sử dụng phần mềm trình chiếu Powerpoint để hướng dẫn học sinh lập dàn ý theo sơ đồ tư duy như sau: …….. …… Cách hướng dẫn các em tìm ý theo sơ đồ tư duy bằng cách sử dụng dạy học trình chiếu sinh động giúp các em thích thú, lôi cuốn các em vào hoạt động học, từ đó phát triển ngôn ngữ, tính mạnh dạn, học sinh tự tin, chủ động nói và viết được những bài văn đủ ý, mạch lạc, câu văn giàu hình ảnh.
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện Hòn Đất
Tôi ghi tên dưới đây:
Số
TT Họ và tên
Ngày tháng năm sinh Nơi công tác
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
1 Nguyễn ThịLoan 04/10/1984
Trường Tiểu học Mương Kinh
Giáo viên ĐHSP 100%
Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số giải pháp nâng cao kĩ năng nói - viết trong giờ học Tập làm văn cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học Mương Kinh năm học 2020 - 2021”
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Áp dụng trong ngành giáo dục
- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 19 /11/2020
- Mô tả bản chất của sáng kiến:
1 Tình trạng giải pháp đã biết
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 3, bản thân tôi rất trăn trở cho chất lượng dạy và học Tập làm văn hiện nay Tập làm văn là môn học có một vị trí quan trọng Nó góp phần bồi dưỡng tâm hồn, đem lại niềm vui, trau dồi vốn sống, phát triển tư duy và ngôn ngữ cho học sinh Tuy nhiên từ việc dự giờ đồng nghiệp, đến việc giảng dạy thực tế của mình khi chưa áp dụng giải pháp mới Tôi nhận thấy trong các tiết Tập làm văn có ưu điểm và hạn chế như sau:
Ưu điểm: Học sinh ngoan, vâng lời, rất ham học Các em đã nắm vững kiến thức, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tạo lập ngôn bản, mà các thầy cô giáo trước đó đã trang bị sẵn
Hạn chế: Qua thực tế giảng dạy tôi thấy phân môn Tập làm văn là phân môn khó.Trong quá trình tham gia các hoạt động học tập này học sinh với vốn kiến thức còn hạn chế nên thường ngại nói, ngại viết, chưa biết tìm ý, thiếu ý cho bài viết, chưa sử dụng những từ gợi tả, chưa biết thể hiện cảm xúc của mình
Giáo viên khi tổ chức các hoạt động dạy chưa phát huy được tính tích cực, sáng tạo, năng động của học sinh Chưa khuyến khích, động viên, hướng dẫn học sinh kịp thời Việc sử dụng đồ dùng chưa khoa học, thiết thực Từ đó dẫn đến học sinh chưa yêu thích, tự tin, mạnh dạn chủ động, chưa có kĩ năng nói và viết trong giờ học từ đó chất lượng sau mỗi tiết học chưa cao
Năm học 2020 - 2021 tôi đã áp dụng sáng kiến “Một số giải pháp nâng cao
kĩ năng nói - viết trong giờ học Tập làm văn cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học
Trang 2Mương Kinh năm học 2020 - 2021” nhằm khắc phục được những hạn chế, yếu kém trên
2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
2.1 Mục đích của giải pháp
2.1.1 Mục tiêu chung:
Nhằm nâng cao kĩ năng nói và viết văn cho học sinh Học sinh tích cực chủ động tự tin hơn trong học tập Phát triển năng lực tư duy, rèn luyện học sinh thói quen suy nghĩ và suy luận nhằm giải quyết những vấn đề cần thiết Việc nói -viết được các bài văn hay góp phần kích thích sự phát triển tư duy của học sinh, giúp cho trẻ nhận thức và phân tích tốt hơn thế giới xung quanh
2.1.2 Mục tiêu cụ thể:
Vận dụng phương pháp, hình thức tổ chức, các hoạt động dạy học để kích thích học sinh ham học, say mê, yêu thích học Tập làm văn cho học sinh
Học sinh tích cực, chủ động, mạnh dạn, tự tin hơn trong giờ học Tập làm văn Tiết học diễn ra nhẹ nhàng, gây hứng thú học tập cho học sinh
Rèn luyện cho học sinh biết sử dụng từ ngữ gợi tả, logich, sinh động đồng thời giáo dục các em những tình cảm lành mạnh, trong sáng, rèn luyện khả năng giao tiếp và góp phần đắc lực vào việc giữ gìn, phát huy sự trong sáng của Tiếng Việt, hình thành nhân cách con người Việt Nam
2.2 Nội dung giải pháp :
2.2.1.Tên giải pháp:
Giải pháp 1: Dạy học theo quan điểm Tích hợp và quan điểm giao tiếp,
đồng thời làm giàu vốn từ, tích lũy các hình ảnh văn học, bồi dưỡng vốn sống cho học sinh
Giải pháp 2: Sử dụng phần mềm trình chiếu Powerpoint để hướng dẫn học
sinh tìm ý theo sơ đồ tư duy để rèn kĩ năng nói - viết cho học sinh
Giải pháp 3: Tạo không khí lớp học vui vẻ và kết hợp sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức trong tiết dạy
Giải pháp 4: Nâng cao khả năng diễn đạt, lời văn mạch lạc, giàu cảm xúc thông qua khâu chấm bài và sửa bài
2.2.2 Triển khai các giải pháp
Giải pháp 1: Dạy học theo quan điểm Tích hợp và quan điểm giao tiếp,
đồng thời làm giàu vốn từ, tích lũy các hình ảnh văn học, bồi dưỡng vốn sống cho học sinh
Khi dạy Tập làm văn, tôi luôn hiểu rõ tính tích hợp giữa các phân môn
trong môn tiếng Việt Mối quan hệ này thể hiện rõ trong cấu trúc của sách giáo khoa : Các bài học được biên soạn theo chủ đề, chủ điểm, hai đơn vị học xoay quanh một chủ điểm ở tất cả các phân môn Như vậy, khi dạy tất cả các phân môn : Luyện từ và câu, Chính tả, Tập đọc, đều nhằm mục đích giúp học sinh có kĩ năng hình thành văn bản, ngôn bản Do đó, trong quá trình giảng dạy để các em làm văn tốt thì tôi luôn dạy các phân môn Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu .thật tốt Như vậy học sinh mới cảm nhận và hiểu được cái hay, cái đẹp trong các bài văn, hình thành kĩ năng nói - viết câu đúng
Tôi tạo cho học sinh nhiều cơ hội thực hành, luyện tập Tôi luôn chú trọng vận dụng phương pháp dạy học theo quan điểm giao tiếp, khơi dậy ở các em
Trang 3những cảm xúc, đánh thức tiềm năng cảm thụ văn học và có nhu cầu thể hiện, bày tỏ cảm thụ đó với người khác Như vậy, mỗi bài nói, bài viết sẽ chính là tâm hồn tình cảm của các em, các em sẽ thêm yêu văn, yêu cái hay cái đẹp, yêu tiếng Việt, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Học sinh hiểu thêm được một từ là hiểu thêm được một khái niệm mới Ngôn ngữ có phát triển thì tư duy mới phát triển Các em học sinh viết câu chưa hay, chưa sâu, chưa có sắc thái biểu cảm là do các em còn nghèo vốn từ Không
có nhiều từ thì không thể viết câu hay được Do đó, tôi đã tập trung làm giàu vốn
từ cho các em
Tôi đã xây dựng cho các em thói quen biết tích lũy các hình ảnh văn học Các em biết góp nhặt, biết ghi chép các hình ảnh văn học là các em đã biết nhận
ra cái đẹp, cái hay, cái làm rung cảm trong tâm hồn văn học rồi Qua các bài tập đọc, bài học thuộc lòng và qua các sách đọc thêm, tôi đã tập cho các em thu thập những ý hay, những hình ảnh đẹp vào sổ tay Bằng mọi cách phải bổ sung vào vốn từ ít ỏi của các em bằng sự phong phú của tiếng Việt Cách làm nhanh nhất là thông qua môn Tập đọc Tôi cho các em nêu và tập giải nghĩa tất cả những từ ngữ
mà các em chưa hiểu, sau đó tôi chốt lại một từ yêu cầu các em ghi vào “ sổ từ”, tập đặt câu để hiểu chắc chắn, biến từ đó thực sự là vốn từ của mình
Bên cạnh đó tôi luôn bồi dưỡng vốn sống cho học sinh Trước hết đó là vốn sống trực tiếp: tôi cho các em quan sát, trải nghiệm những gì sẽ phải viết Ví dụ tôi hướng dẫn học sinh quan sát cảnh đẹp ở quê hương trước khi các em viết về
nó, hoặc tổ chức cho các em tham quan một danh lam thắng cảnh của địa phương trước khi yêu cầu các em viết Tất nhiên, cần làm cho vốn sống thực này không cản trở trí tưởng tượng phong phú của học sinh Cần tổ chức tốt quá trình quan sát, tham quan thực tế của học sinh Khi các em tham quan hoặc quan sát, tôi luôn đóng vai trò dẫn dắt, gợi mở, tạo nguồn cảm hứng, khơi dậy suy nghĩ trong các em
Khi các em có vốn từ, có vốn sống, có hình ảnh văn học thì chắc chắn các
em sẽ hứng thú, tự tin trong giờ học Tập làm văn Các em sẽ có kĩ năng nói - viết được những bài văn hay, thu hút người nghe, người đọc
Giải pháp 2: Sử dụng phần mềm trình chiếu Powerpoint để hướng dẫn học sinh tìm ý theo sơ đồ tư duy để rèn kĩ năng nói - viết cho học sinh
Nhiều năm là giáo viên dạy lớp 3, tôi nhận thấy việc sử dụng sơ đồ tư duy (mạng ý nghĩa ) trong dạy Tập làm văn giúp học sinh học tập một cách chủ động, tích cực và huy động được tất cả học sinh tham gia xây dựng bài một cách hào hứng
Cách học này còn phát triển được năng lực riêng của từng học sinh không chỉ về trí tuệ mà còn có kĩ năng diễn đạt, hệ thống hoá kiến thức hay huy động những điều đã học trước đó để chọn lọc các ý để ghi chép, vận dụng kiến thức được lọc qua sách vở vào cuộc sống Vận dụng sơ đồ tư duy trong dạy học sẽ dần hình thành cho học sinh tư duy mạch lạc, hiểu biết vấn đề một cách sâu sắc có cách nhìn vấn đề có hệ thống, khoa học
Ví dụ khi dạy bài: Nói về quê hương em (TV3 -Tập1- Tr92) Tôi sử dụng phần mềm trình chiếu Powerpoint để hướng dẫn học sinh lập dàn ý theo sơ đồ tư duy như sau:
Trang 4……
……
Cách hướng dẫn các em tìm ý theo sơ đồ tư duy bằng cách sử dụng dạy học trình chiếu sinh động giúp các em thích thú, lôi cuốn các em vào hoạt động học, từ đó phát triển ngôn ngữ, tính mạnh dạn, học sinh tự tin, chủ động nói và viết được những bài văn đủ ý, mạch lạc, câu văn giàu hình ảnh
Giải pháp 3: Tạo không khí lớp học vui vẻ và kết hợp sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức trong tiết dạy
Việc tổ chức tốt các hình thức dạy học nhằm cuốn hút học sinh vào các hoạt động học tập một cách chủ động và tích cực Tôi sử dụng các hình thức tổ chức dạy học như: Học sinh thảo luận nhóm, đàm thoại với nhau hoặc với chính các thầy cô, hoặc hoạt động cá nhân (độc thoại) về một vấn đề Các hình thức tổ chức hoạt động học có thể là: Đóng các hoạt cảnh, vận dụng các trò chơi trong tiết học, các cuộc thi tiếp sức, Qua đó học sinh lĩnh hội kiến thức, tích cực, tự giác “học mà chơi, chơi mà học” Không khí học tập thoải mái khiến học sinh mạnh dạn, tự tin khi nói Các em dần có khả năng diễn đạt, phát biểu ý kiến, đánh giá trước đông người một cách lưu loát, rành mạch, dễ hiểu
Mỗi tiết Tập làm văn chú trọng đến mục tiêu là hình thành bài văn theo một
đề tài thuộc một thể loại văn nào đó dưới dạng nói hoặc viết Trong chương trình sách giáo khoa lớp 3 hiện nay, mỗi tiết Tập làm văn là một hệ thống bài tập có tính định hướng, gợi mở, với nhiều dạng bài Vì vậy, tôi luôn bám sát mục đích, yêu cầu của tiết dạy, bài dạy nhưng phải linh hoạt, chủ động hướng dẫn tổ chức hoạt động dạy-học, phân bố thời gian tiết học hợp lý để tạo được không khí học tập thoải mái, vui vẻ, phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh
Ví dụ: Tiết Tập làm văn bài kể về trận thi đấu thể thao Tôi sử dụng các hình thức dạy học:
- Cho học sinh đọc bài văn mẫu trong sách giáo khoa
- Thảo luận theo nhóm, theo cặp, học sinh dựa vào gợi ý sách giáo khoa, tranh để hoàn thành các yêu cầu của bài
- Đại diện từng nhóm trình bày trước lớp
- Học sinh nhận xét, bổ sung, động viên giúp đỡ kịp thời
Cách tổ chức các hình thức hoạt động nêu trên huy động được tất cả học sinh tham gia vào hoạt động học tập, tạo được không khí thi đua học tập giữa từng học sinh và giữa các nhóm học sinh với nhau Như vậy, với hình thức học
Trang 5phong phú đã thu hút, lôi cuốn các em trong giờ học Tập làm văn, làm cho các
em yêu thích, chủ động, tự tin, mạnh dạn Với niềm say mê của học sinh cũng như sự dạy dỗ tận tình của giáo viên và phương pháp dạy học phù hợp thì giờ học Tập làm văn sẽ là một môi trường tốt để rèn luyện tâm hồn trong sáng của các
em
Giải pháp 4: Nâng cao khả năng diễn đạt, lời văn mạch lạc, giàu cảm xúc thông qua khâu chấm bài và sửa bài
Đây là bước đòi hỏi sự khéo léo, tế nhị để khơi dậy kiến thức vốn có và tính tích cực cũng như rèn cho các em khả năng giao tiếp trong học tập Tôi dùng phiếu và bảng phụ đã chuẩn bị, đính bảng, yêu cầu học sinh đọc để tự phát hiện các lỗi: lỗi chính tả; lỗi dùng từ ( sai về âm thanh và hình thức cấu tạo từ, từ không đúng nghĩa, sai do kết hợp, lặp từ, từ sai về phong cách) lỗi đặt câu, diễn đạt ý, tạo văn bản…
VD: Khi viết về cánh đồng quê hương em, có em viết: “Cảnh đồng lúa tươi
đẹp, thơ mộng gợi cho em cảm giác quê hương mình thật hòa bình”.
Tôi nêu vấn đề: Em có nhận xét gì về câu văn của bạn? (… bạn dùng từ
chưa chính xác là từ hòa bình) Theo em vì sao bạn lại dùng từ như vậy? (vì bạn
chưa hiểu đúng nghĩa của từ) Vậy em có thể dùng từ nào để thay thế cho từ hòa
bình( …dùng từ thanh bình )
Tương tự với lỗi về câu, ý diễn đạt hay liên kết tạo văn bản tôi cũng đặt vấn đề để học sinh nhận xét và sửa lỗi Đôi khi cho các em trao đổi nhóm đôi để thực hiện Với những học sinh nhút nhát, khả năng ngôn ngữ còn hạn chế khi tham gia sửa lỗi tôi thường xuyên động viên, khuyến khích và gợi ý bằng câu hỏi nhỏ để các em tự trả lời Sửa lỗi là tạo cho các em thể hiện cái “tôi” của mình một cách rõ ràng, bộc bạch cái riêng một cách trọn vẹn vì mỗi bài văn là sản phẩm không lặp lại của học sinh trước đề bài, từ đó tôi dạy cho các em suy nghĩ riêng, sáng tạo riêng thể hiện sự trung thực của mình
Như vậy qua việc sửa lỗi giúp học sinh mở rộng vốn từ, rèn lối diễn đạt mạch lạc, lôgíc, câu văn có hình ảnh có cảm xúc Trên cơ sở đó bài luyện nói của các em sẽ trôi chảy, sinh động, giàu cảm xúc đồng thời hình thành cho các em
cách ứng xử linh hoạt trong cuộc sống Với từng đề bài tôi có những câu hỏi gợi
ý, khuyến khích học sinh liên tưởng, tưởng tượng thêm những chi tiết một cách
tự nhiên, chân thật và hợp lí qua việc sử dụng các biện pháp so sánh, nhân hoá,
để từ đó học sinh biết trình bày bài văn giàu hình ảnh, sinh động, sáng tạo
Trong khâu chấm bài, sửa bài cho học sinh Tôi góp ý nhẹ nhàng nhưng rất
cụ thể với từng bài viết, lời nói của từng em: Chỉ cho các em thấy những lỗi sai, vạch ra hướng để chữa lỗi sai, khen ngợi, động viên các em khi các em viết, nói được những câu hay, giàu cảm xúc, giao cho các em viết lại bài với yêu cầu cao hơn Sau đó, tôi kiểm tra, đánh giá bài làm của học sinh đã được viết lại
Cứ như thế, mỗi ngày một chút, thêm một chút, tôi đã từng bước hình thành cho các em khả năng và thói quen tư duy hình tượng Các em cảm thấy vui, phấn khởi khi viết được một đoạn văn hay, một câu văn giàu cảm xúc được khen Điều đó đã tạo thêm động lực cho các em yêu thích học Tập làm văn
- Khả năng áp dụng của giải pháp:
Các giải pháp mới ở trên đã được áp dụng thành công tại lớp 3/1 do tôi
Trang 6giảng dạy, sau đó đã được nhà trường áp dụng cho học sinh toàn khối 3 trường Tiểu học Mương Kinh và có thể áp dụng ra một số trường trong huyện Hòn Đất
- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
Học sinh, giáo viên Máy chiếu, sách giáo khoa của học sinh
Dụng cụ, đồ dùng, giấy, màu vẽ để tổ chức cho học sinh vẽ sơ đồ tư duy
- Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của bản thân: Sau khi áp dụng giải pháp trên để nâng cao kĩ năng nói - viết trong giờ học Tập làm văn cho học sinh lớp 3/1, tôi đã thu gặt được những kết quả đáng khích lệ: cụ thể thông qua bảng so sánh chất lượng trong năm học 2020 - 2021 như sau:
Nội dung
Trước khi
áp dụng giải pháp
Sau khi
áp dụng giải pháp
So sánh
Nội
dung
khảo
sát
1 Biết viết câu, dùng từ hợp lý 25 36 Tăng 30%
2 Biết nói - viết thành câu hoàn
Tăng 34%
3 Biết dùng từ ngữ, câu văn có
hình ảnh nhân hóa, so sánh 20 35
Tăng 39 %
4 Biết trình bày bài văn 26 38 Tăng 31 %
5 Bài viết đạt điểm 5 trở lên 25 38 Tăng 34%
Bản thân tôi cảm thấy rất phấn khởi vì những giải pháp của mình áp dụng
đã thành công Không những các em có kĩ năng nói và viết tốt trong giờ Tập làm văn mà còn giúp các em mạnh dạn tự tin hơn trong học tập, vốn từ của học sinh phong phú hơn, câu văn rõ ràng mạch lạc và giàu hình ảnh Ngoài ra còn bồi dưỡng cho các em được những tình cảm tốt đẹp trong cuộc sống, góp phần hình thành nhân cách, đem lại cảm xúc, thẩm mỹ lành mạnh, đem lại niềm vui cho các
em suốt những năm ở trường Tiểu học
- Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của HĐSK trường và ban giám hiệu: “Một số giải pháp nâng cao kĩ năng nói - viết trong giờ học Tập làm văn cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học Mương Kinh năm học 2020
- 2021” đã được hội đồng sáng kiến trường và ban giám hiệu đánh giá là mang lại hiệu quả cao trong công tác giảng dạy
Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật
và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước hội đồng chấm sáng kiến và pháp luật
Hòn Đất, ngày 9 tháng 3 năm 2021
Người nộp đơn
Nguyễn Thị Loan