Tổng hợp các nội dung ôn tập môn Lý Thuyết dự báo kinh tế (Phần Lý Thuyết)

Tổng hợp đầy đủ kiến thức lý thuyết môn học cần thiết. ÔN THI LÝ THUYẾT DỰ BÁO KINH TẾ CHƯƠNG 1 1) Khái niệm dự báo, dự báo kinh tế Dự báo là sự tiên đoán có căn cứ khoa học, mang tính xác suất về mức độ, nội dung các quan hệ, trạng thái xu hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu hoặc về cách thức và thời hạn đạt được các mục tiêu nhất định đã đề ra trong tương lai Dự báo là những phương pháp khoa học dựa vào sự phân tích toàn diện quá khứ và hiện tại để đưa ra những tiên đoán về tương lai với những giả thuyết Dự báo là khoa học và nghệ thuật tiên.

ÔN THI LÝ THUYẾT DỰ BÁO KINH TẾ CHƯƠNG 1

1) Khái niệm dự báo, dự báo kinh tế

Dự báo là sự tiên đoán có căn cứ khoa học, mang tính xác suất về mức độ, nội dung các quan

hệ, trạng thái xu hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu hoặc về cách thức và thời hạn đạt được các mục tiêu nhất định đã đề ra trong tương lai

Dự báo là những phương pháp khoa học dựa vào sự phân tích toàn diện quá khứ và hiện tại để đưa ra những tiên đoán về tương lai với những giả thuyết

Dự báo là khoa học và nghệ thuật tiên đoán các sự việc sẽ xảy ra trong tương lai.

2) Phân loại dự báo

Theo đối tượng dự báo

1 Dự báo kinh tế: Nghiên cứu những xu thế, khuynh hướng vận động phát triển của nền

kinh tế và các yếu tố cấu thành nó Nội dung chủ yếu của dự báo kinh tế bao gồm dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế và dự báo sự dịch chuyển các cơ cấu kinh tế

Nhiệm vụ của DBKT là phát hiện xu thế phát triển của các hiện tượng kinh tế quan trọng nhất trong quá khứ và hiện tại, đánh giá khả năng tác động của những tính quy luật đã tìm được trong tương lai, tiên đoán những tình huống và những vấn đề then chốt có xác suất lớncủa sự phát triển kinh tế sắp tới cũng như tương lai xa hơn, nghiên cứu các xu hướng tăng trường kinh tế và tạo cơ sở xây dựng chiến lược phát triển trong tương lai

Đối tượng của DBKT có thể là mối liên hệ kinh tế đối ngoại dựa trên những triển vọng phát triển kinh tế khu vực và thế giới, sự phân bố sản xuất công nghiệp, nông nghiệp các vùng kinh tế, các mối liên hệ liên vùng, xác định các tỷ lệ cân đối lớn, sự phát triển của nguồn lực, triển vọng việc làm, mức tăng năng suất lao động, khả năng phát triển của các nghành,

sự biến động của các mối liên nghành triển vọng tăng các quỹ liên vững xã hội, nâng cao mức sống nhân dân

2 Dự báo tiến bộ khoa học công nghệ

Xác định các phương án phát triển khoa học công nghệ trong tương lai dựa trên cơ sở phân tích xu thế của nó trong thời kỳ trước dự báo và những yêu cầu xã hội, định hướng mục tiêu

dự kiến trong tương lai Dự báo KHCN cho phép phát hiện ý nghĩa xã hội của các nghiên cứu khoa học, đánh giá khả năng tiềm năng của việc sáng tạo kỹ thuật mới, xác định trình

độ công nghệ trong tương lai, hoạch định chính sách khoa học công nghệ thích hợp

3 Dự báo dân số và nguồn nhân lực

DB những biến động dân số, số lượng tương đối và cơ cấu dân số, sự phân bố dân cư theo lãnh thổ định hướng nghề nghiệp của dân cư DB dân số đặc biệt chú trọng tới việc xác địnhdân số trong tương lai, trong đó chia ra các tiêu thức như: ngành nghề, giới tính, độ tuổi, trình độ văn hóa hay trình độ tay nghề,… Xác định mức tăng tự nhiên và cơ học của dân số, đánh giá việc đảm bảo và giải quyết việc làm theo các vùng, lãnh thổ, quốc gia DB dân số lao động tạo tiền đề cho việc xác định chính sách dân số, chính sách kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm cùng nhiều chính sách khác

4 Dự báo xã hội

Cho phép đánh giá cơ cấu xã hội của xã hội trong tương lai, xác định nhu cầu và mức sống dân cư, sự thay đổi lối sống, những điều kiện sinh hoạt và sử dụng thời gian nhàn rỗi phát triển y tế, văn hóa, xã hội và dự báo những hậu quả xã hội dưới ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, xây dựng văn hóa phát triển y tế, giáo dục,…

5 Dự báo môi trường sinh thái

Nhằm dự báo những thay đổi của môi sinh thái và các tác động của nó tới sự phát triển kinh tế-xã hội trong tương lai Những thông tin do dự báo mang lại sẽ là căn cứ để Nhà nước đưa

ra các chính sách, biện pháp cần thiết và kịp thời ngăn chặn mọi hành động xâm hại tới cảnhquang môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển ổn định và bền vững

Theo tầm dự báo

1 Dự báo tác nghiệp:

DBTN có tầm xa dự báo rất ngắn, có thể là giây, ngày, tuần, tháng, đến dưới một năm Các

dự báo loại này được tiến hành thường xuyên liên tục làm cơ sở cho các hoạt động thường ngày và gọi là DBTN Sai số của dự báo loại này thường không nên vượt quá 3%

Là dự bác có tầm xa từ 10 ,15 hoặc 20 năm nhằm cung cấp những thông tin và dữ liệu cho việc hoạch định những chiến lược phát triển kinh tế xã hội dài hạn hay hình thành một tầm nhìn có định hướng trong sự phát triển lâu dài của đất nước Sai số ứng với tầm xa nhất có thể lên tới 30%

5 Dự báo siêu dài hạn

Đây là những dự báo có tầm xa DB rất lớn, có thể 15,20,50 năm hoặc cả thế kỷ Các dự báo này thường là dự báo về xã hội, khoa học kỹ thuật và kinh tế Nó không yêu cầu đưa ra các chi tiêu cụ thể mà chỉ đưa ra một viễn cảnh, một bức tranh dài hạn cho sự phát triển của lĩnhvực quan tâm của một nước hay của toàn nhân loại

Theo chức năng dự báo:

1 DB định mức

Có đặc điểm là xác định trạng thái mong muốn, mục tiêu, kết quả phải đạt được trong tươnglai Đối tượng của dự báo này là xác định thời gian, cách thức để đạt được mục tiêu đã đề ra.Xét về thời gian, DB này có chiều hướng đi từ tương lai trở về tới hiện tại

2 Dự báo nghiên cứu

Dựa trên cơ sở phát hiện các xu hướng thay đổi của đối tượng theo thời gian và kéo dài xu hướng đã tìm được trong tương lai Đối tượng của DB nghiên cứu là trạng thái tương lại củađối tượng nghiên cứu

3 Dự báo tổng hợp

Là sự kết hợp giữa các yếu tố DB nghiên cứu và định mức có thể cho kết quả xác thực nhất

về triển vọng tăng trưởng kinh tế Ưu điểm của dự báo tổng hợp là có thể điều chỉnh thườngxuyên mô hình các hiện tượng kinh tế và tìm ra các biện pháp hiệu quả của dự báo nghiên cứu và dự báo định mức

Theo hình thức biểu hiện của kết quả dự báo

1 DB số lượng: Đánh giá trạng thái trong tương lai của đối tượng dự baó bằng các con số

(các thông số hoặc các tỷ lệ tương quan giữa các thông số đó ) Ví dụ như các chỉ số về phát triển kinh tế, các dự báo dân số lao động, các giá trị dự báo nhu cầu,

2 Dự bảo chất lượng

Theo quy mô cấp độ của đối tượng dự báo

1 Dự báo vĩ mô: là dự báo về các chỉ tiêu lớn mang tính tổng hợp bao hàm toàn bộ nền

kinh tế, các vùng kinh tế, các nghành

2 Dự báo vi mô: bao gồm các dự báo ở cấp độ đơn vị nhỏ, lẻ hay các doanh nghiệp Câu 3) Vai trò của dự báo kinh tế

- DB có vai trò quan trọng trong quá trình ra quyết định quản lý Sử dụng mô hình dự báo giúp tạo điều kiện không chỉ là cung cấp thông tin về tương lai mà còn có khả năng làm chủcông tác quản lý Nhờ có mô hình dự báo mà có thể tăng cường khả năng quản lý một cách khoa học Giúp nhận thức sâu sắc hơn các quy luật khách quan, tránh được chủ quan duy ý chí Mô hình hóa đề cập một cách toàn diện các mối quan hệ kinh tế xã hội Cho phép định lượng được mối quan hệ bằng cách áp dụng các phương pháp khoa học như toán, thống kê, tin học…

- Trong nền kinh tế thị trường công tác dự báo cung cấp các thông tin cần thiết nhằm phát hiện và bổ trí sử dụng các nguồn lực trong tương lai một cách có căn cứ thực tế Với những thông tin mà DB đưa ra cho phép các nhà hoạch định chính sách có những quyết định về đầu tư, các quyết định về sản suất, về tiết kiệm và tiêu dùng, các chính sách về kinh tế vĩ

mô DB không chỉ tạo cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách xây dựng chiến lược phát triển mà còn cho phép xem xét khả năng thực hiện kế hoạch và hiệu chính kế hoạch

- Các dự báo về thị trường, giá cả tiến bộ về khoa học, công nghệ nguồn lực, sự thay đổi của các nguồn đầu vào, đầu ra, đối thủ cạnh tranh có tầm quan trọng đến sự sống còn của doanh nghiệp Ngoài ra dự báo cung cấp những thông tin cho phép phối hợp hành động giữacác bộ phận trong doanh nghiệp

Câu 4) Vị trí, vai trò của dự báo trong các lĩnh vực( Logistics, phòng ban…)

• PHÒNG KINH DOANH/ PHÒNG KHAI THÁC

o doanh số trong các giai đoạn tiếp theo

o ds những sản phẩm mới

o ds trong các hoạt động PR/ MAR

o ngân sách trong các động PR/ MAR

o kế hoạch tuyển dụng

o kế hoạch huấn luyện đào tạo

• PHÒNG KỸ THUẬT/ QUẢN LÝ TÀU

o kế hoạch sửa chữa lớn cho tàu: lên dock định kỳ , sửa chữa hàng năm

o cp sửa chữa tàu trong năm

o danh mục vật tư cần cấp cho tàu trong kỳ

o tình hình kĩ thuật của tàu

• PHÒNG TÀI CHÍNH / KẾ TOÁN

o chi phí, lỗ - lãi, doanh thu, lợi nhuận

o các chỉ số tài chính( ROA,ROE,ROS, )

Câu 5) Các nguyên tắc của dự báo kinh tế

Nguyên tắc liên hệ biện chứng

Nguyên tắc kế thừa lịch sử

Nguyên tắc tính đặc thù về bản chất của đối tượng dự báo

Nguyên tắc mô tả tối ưu đối tượng dự báo

Nguyên tắc về tính tương tự của đối tượng dự báo

Câu 6) Các phương pháp dự báo

Phương pháp định tính

Lấy ý kiến của ban lãnh đạo

• Theo phương pháp này, ban lãnh đạo sử dụng các số liệu thống kê của doanh nghiệp, tham khảo ý kiến của các bộ phận marketing, tài chính và sản xuất để dự báo về nhu cầu sảnphẩm trong tương lai

• Phương pháp trên được sử dụng tương đối rộng rãi, tuy nhiên có nhược điểm là mang tính chủ quan của cá nhân và những người quản lý cấp cao thường chi phối ý kiến của thuộc cấp.Hơn nữa việc phân chia trách nhiệm giữa những người trong ban điều hành về kết quả dự báo có thể làm giảm động lực xây dựng một dự báo tốt

Lấy ý kiến của bộ phận bán hàng

• Dự báo về nhu cần sản phẩm được thực hiện dựa trên cơ sở tổng hợp ý kiến của bộ phận bán hàng ở nhiều khu vực khác nhau.

• Vì lực lượng bán hàng là những người hiểu rõ nhất nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng, có thể dự báo về sản phẩm mà họ đang bán trong tương lai

Phương pháp này được nhiều người sử dụng, tuy nhiên nó có nhược điểm là phụ thuộc vào

ý kiến chủ quan của lực lượng bán hàng

Phương pháp lấy ý kiến của người tiêu dùng

• Nội dung của phương pháp này là lấy ý kiến của người tiêu dùng hiện tại và tương lai thông qua nhiều hình thức như: hỏi ý kiến khách hàng, phỏng vấn trực tiếp, phỏng vấn qua điện thoại, phỏng vấn qua bưu điện, gửi phiếu điều tra

• Phương pháp này giúp dự báo được nhu cầu trong tương lai, đồng thời đánh giá được mức

độ thỏa mãn của sản phẩm đối với người tiêu dùng

Nhược điểm của phương pháp là tốn kém và mất nhiều thời gian

Phương pháp chuyên gia (phương pháp Delphi)

• Phương pháp thu thập và xử lý những đánh giá dự báo bằng cách tập hợp và hỏi ý kiến cácchuyên gia giỏi thuộc một lĩnh vực hẹp đang nghiên cứu

• PP dựa trên cơ sở đánh giá tổng kết kinh nghiệm, khả năng phản ánh tương lai một cách tựnhiên của các chuyên gia giỏi và xử lý thống kê các câu trả lời một cách khoa học

• Nhiệm vụ của PP là đưa ra những dự báo khách quan về tương lai phát triển của khoa học

kỹ thuật hoặc sản xuất dựa trên việc xử lý có hệ thống các đánh giá dự báo của các chuyên gia

• Vì thế yêu cầu, lựa chọn các chuyên gia, có thể là các chuyên gia thuộc các lĩnh vực khác nhau

• Phiếu câu hỏi phục vụ cho công tác dự báo được phát trực tiếp cho từng chuyên gia

• Phân tích câu trả lời, tổng hợp các ý kiến của các chuyên gia

• Soạn lại phiếu câu hỏi mới và phát lại cho các chuyên gia

• Tổng hợp các ý kiến mới của các chuyên gia Quá trình trên có thể lặp đi lặp lại cho đến khi thoả mãn yêu cầu đặt ra

Ưu điểm của phương pháp này là tránh được các liên hệ cá nhân với nhau, không xảy ra va chạm giữa các chuyên gia và họ không bị ảnh hưởng bởi ý kiến của một người nào đó có ưuthế trong số người được hỏi ý kiến.

Phương pháp định lượng

Mô hình dự báo định lượng dựa trên số liệu quá khứ, những số liệu này giả sử có liên quan đến tương lai và có thể tìm thấy được Dựa trên cơ sở của toán học và thống kê để dự báo nhu cầu trong tương lai, bao gồm các mô hình dự báo theo chuỗi thời gian (chỉ phụ thuộc vào nhân tố thời gian) và mô hình nhân quả (phụ thuộc vào nhiều nhân tố)

Tính chính xác của dự báo đề cập đến độ chênh lệch của dự báo với số liệu thực tế Bởi vì

dự báo được hình thành trước khi số liệu thực tế xảy ra, vì vậy tính chính xác của dự báo chỉ

có thể đánh giá sau khi thời gian đã qua đi Nếu dự báo càng gần với số liệu thực tế, ta nói

dự báo có độ chính xác cao và lỗi trong dự báo càng thấp

Phương pháp dự báo kết hợp

Kết hợp giữa 2 PP dự báo: (PP kết hợp)

• Để có kết quả dự báo chuẩn xác việc kết hợp giữa 2 pp

trong nhiều trường hợp là cần thiết

VD: Trường hợp kết hợp 2 pp định tính và định lượng:

Cụ thể PP chuyên gia và mô hình kt lượng

Câu 7) Các tính chất của dự báo

DB mag tỉnh xác suất: Mỗi đối tượng dự báo đều vận động theo qui luật nào đó, đồng thời

trong quá trình phát triển nó luôn chịu tác động của môi trường hay các yếu tố bên ngoài Bản thân của môi trường cũng luôn vận động và phát triển không ngừng Về phía chủ thể

DB, những thông tin về đối tượng dự báo thường nghèo nàn - Vì vậy dù trình độ DB có hoàn thiện đến đâu, cũng không giám chắc là DB hoàn toàn chính xác Hay nói cách khác

DB bao giờ cũng mang tính xác suất

DB là đáng tin cậy: DB mặc dù mang tính xác suất, nhưng đáng tin cậy vì nó dựa trên

những cơ sở lý luận và phương pháp luận khoa học Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, trình độ nhận thức khoa học kỹ thuật trình độ nhận thức quy luật và các điều kiện ban đầu ngày càng được hoàn thiện thì độ tin cậy của DB cũng không ngừng được nâng cao

DB mang tinh đa phương án: Mỗi DB được thực hiện trên những tập hợp các giải thiết

nhất định DB có điều kiện Tập hợp các thiết như vậy gọi là phỏng dự báo DB có thể tiến

hành trên các phỏng DB khác nhau do những nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau và vì vậy có thể có nhiều phương án DB khác nhau Tính đa phương án là một thuộc tính khách quan của DB, nhưng mặt khác lại phủ hợp với yêu cầu của công tác quản lý Nó làm cho việc ra quyết định, chỉ đạo thực hiện quyết định trở nên linh hoạt vì dễ thích nghi với sự thay đổi phức tạp của môi trường thực tế.

Câu 8) Các đặc điểm chung của dự báo

● Tính nhân - quả trong quá khứ vẫn được giữ nguyên trong tương lai

• Các dự báo rất hiếm khi được hoàn hảo Cần phải tính tới sai số cho phép

• Dự báo cho nhóm đối tượng thường chính xác hơn là dự báo cho từng đối tượng riêng lẻ

• Độ chính xác của dự báo giảm khi kéo dài thời gian dự báo

Câu 9) Các chức năng của dự báo

- Chức năng tham mưu: DB làm chức năng tham mưu cho công tác lập kế hoạch quy, hoạch lựa chọn và xác định chiến lược phát triển kinh tế xã hội, tức là nó vạch ra những conđường phát triển khác nhau (các phương án ) dựa trên các giả thiết khác nhau về vốn nhu cầu khả năng cùng với xác suất xảy ra để có thể so sánh lựa chọn tìm phương án khả thi nhất, hoạch định kế hoạch và vạch ra chiến lược phát triển Tuy nhiên người ta có thể chọn nguyên vẹn một phương án có thể thay đổi ít nhiều tùy thuộc vào phương án đưa ra đáp ứngđược mức độ nào đó của thực tế

- Chức năng khuyến nghị và điều chỉnh: Với chức năng này, DB tiên đoán các hậu quả có thể nảy sinh trong quá trình thực hiện các chính sách kinh tế xã hội nhằm giúp các cơ quan chức năng kịp thời điều chỉnh mục tiêu cũng như cơ chế tác động quản lý để đạt hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất

Vai trò:

Câu 10) Tại sao nói kết quả của dự báo kinh tế hiếm khi được hoàn hảo ? Tại sao nói

dự báo mang tính xác suất nhưng đáng tin cậy.

Kết quả của dự báo kinh tế hiếm khi được hoàn hảo vì:

- Dự báo là khoa học và nghệ thuật tiên đoàn các sự việc sẽ xảy ra trong tương lai Tiên đoán thì đó là kết quả nhận thức chủ quan của con người dựa trên cơ sở nhận thức quy luật khách quan trong sự vận động và phát triển của sự vật và hiện tương Và đương nhiên, đã là tiên đoán thì sẽ có sai số trong qúa trình dự báo và sẽ không bao giờ cho một kết quả nào hoàn hảo

- Mỗi đối tượng dự báo đều vận động theo quy luật nào đó, đồng thời trong qua trình phát triển nó luôn chịu các tác động của môi trường hay các yếu tố bên ngoài nào đó Bản thân của môi trường cũng luôn vận động và phát triển không ngừng Còn về phía chủ thể dự báo,những thông tin về đối tượng dự báo thường thiếu hụt và nghèo nàn Vì vậy, đủ trình độ dự báo có hoãn thiện đến đâu thì cũng không dám chắc là dự báo hoàn toàn chính xác Do đó

mà dự báo lúc nào cũng có một tính chất xác suất nhất định

- Trong sự vận động, phát triển và thay đổi không ngừng của các yếu tố kinh tế - xã hội thì kết quả của dự báo cũng sẽ chịu ảnh hưởng hoặc ít hoặc nhiều của sự thay đổi ấy Vì vậy, kết quả của dự báo hiếm khi nào là hoàn hảo

Mặc dù DB mang tính xác suất, nhưng đáng tin cậy vì

- Nó dựa trên những cơ sở lý luận và phương pháp luận khoa học

- Để dự báo đúng đắn sự phát triển tương lai của sự vật, hiện tượng thì phải có một thế giới quan và phương pháp luận đúng đắn Đó là những quan điểm duy vật và biện chứng của chủnghĩa Mác - Lênin

- Ngoài ra, dự báo còn tiếp nhận những nhân tố hợp lý của quan điểm hệ thống cấu trúc của khoa học hiện đại làm một trong những cơ sở phương pháp luận của mình (Dự báo kinh tế

xã hội)

Câu 11) Vì sao cần theo dõi kết quả của dự báo

Trong quá trình điều hành và thực hiện các công việc hàng ngày, nhà quản trị luôn phải đưa ra các quyết định khác nhau mà không thể biết một cách chính xác tương lai sẽ xảy ra như thế nào Doanh nghiệp cần phải chuẩn bị các nguồn lực như nguyên vật liệu, nhiên liệu,lực lượng lao động, máy móc thiết bị và các nguồn lực khác mà không biết một cách chính xác doanh số bán hàng và nhu cầu khách hàng về sản phẩm sẽ là bao nhiêu

Cũng chính vì vậy, việc theo dõi kết quả dự báo trong sản xuất kinh doanh rất quan trọng Chẳng hạn như:

-Giúp xác định khối lượng sản xuất phù hợp với khả năng cơ sở vật chất như thiết bị, vốn, nhân lực, không gian,

-Xác định được mức cung và cầu tránh được trường hợp dư hàng hay thiếu hàng quá mức ;

-Cung cấp các thông tin cần thiết nhằm phát hiện và bố trí sử dụng các nguồn lực trong tương lai một cách có căn cứ thực tế

-Với những thông tin mà dự báo đưa ra cho phép các nhà hoạch định chính sách có những quyết định về đầu tư, sản xuất với độ chính xác và tin cậy cao, giảm thiểu rủi ro, đồng thời

có thể xây dựng chiến lược kinh doanh có hiệu quả nhất

- Theo dõi kết quả dự báo còn giúp doanh nghiệp có thể đối phó được những thay đổi thất thường của thị trường, từ đó điều chỉnh lại kế hoạch kinh doanh hợp lí, mang lại hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp

Câu 12) Mục đích sử dụng dự báo ngắn hạn của doanh nghiệp logs Tại sao dự báo tạo ra lợi thế kinh doanh cho doanh nghiệp vận tải logs.

Mục đích sử dụng dự báo ngắn hạn của doanh nghiệp Logistics:

• Dự báo trong quản lý chuỗi cung ứng nhằm:

• Xác định số lượng sản phẩm yêu cầu,

• Cần sản xuất bao nhiêu sản phẩm?

• Khi nào cần sản phẩm này?

• Doanh nghiệp Logistics thường áp dụng dự báo ngắn hạn cho công tác bổ sung tồn kho hoặc bố trí nhân sự trong thời gian cận kề Nhìn chung thì những mô hình dự báo ngắn hạn

sẽ bù đắp các biến số ngẫu nhiên và điều chỉnh theo những thay đổi ngắn hạn (ví dụ như phản ứng của khách hàng đối với một sản phẩm mới)

• Dự báo “ngắn hạn” sẽ được áp dụng đối với khoảng thời gian dưới 3 tháng

• Dự báo ngắn hạn thường chính xác hơn dự báo trung và dài hạn vì nó có thể tính toán một cách chính xác hơn nhiều tác động của những xu hướng và tình hình kinh doanh trong thời gian ngắn hạn so với thời gian dài

• Dự báo ngắn hạn đặc biệt hiệu quả cho công tác đo lường những biến số hiện tại ảnh hưởng đến nhu cầu, khi doanh nghiệp cần xác định mức tồn kho an toàn cho sản xuất hay

dự báo những giai đoạn cao điểm trong thiết lập dịch vụ của mình

Dự báo ngắn hạn thường có khuynh hướng chính xác hơn dự báo trung hạn, dài hạn Công việc của các công ty Logistics là lên kế hoạch cụ thể, kiểm soát sự di chuyển của hàng hóa hay thông tin về nguyên liệu từ điểm xuất phát đến điểm tiêu thụ theo yêu cầu khách hàng đặt ra Vì thế dự báo ngắn hạn có khuynh hướng chính xác hơn dự báo dài hạn, bởi vì có rất

nhiều nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu thay đổi hàng ngày, nếu kéo dài thời gian dự báo, độ chính xác có thể sẽ giảm đi.

Dự báo tạo ra lợi thế kinh doanh cho doanh nghiệp Logistics, vì:

• Dự báo tạo nên nền tảng của tất các các quá trình lên kế hoạch cho chuỗi cung ứng; là nền tảng cho công tác hoạch định và kiểm soát

• Dự báo cung cấp thông tin cần thiết cho phép đưa ra những quyết định về sản xuất, tiết kiệm, tiêu dùng và các chính sách kịp thời

• Thông tin dự báo được sử dụng để bố trí lịch trình sản xuất hàng tháng, hàng quý, hàng ngày; được sử dụng cho việc ra quyết định chiến lược có nên lập các phòng ban mới, thâm nhập thị trường mới, rút lui khỏi thị trường đang tồn tại…

• Bộ phận sản xuất và vận hành sử dụng những số liệu dự báo để đưa ra những quyết địnhđịnh kỳ trong việc lựa chọn nhà cung ứng, lựa chọn quy trình, hoạch định năng lực, bố trí cơ

sở, cũng như những quyết định liên tục về mua hàng, hoạch định sản xuất, lên thời khóa biểu và kiểm soát tồn kho

• Công tác dự báo khoa học giúp doanh nghiệp đứng vững trong cạnh tranh và giành thắng lợi trong kinh doanh Các dự báo về thị trường, giá cước, tiến bộ khoa học công nghệ,

sự thay đổi các nguồn đầu vào, đối thủ cạnh tranh có tầm quan trọng sẽ cung cấp các thông tin cho phép lên kế hoạch kịp thời và phối hợp hành động giữa các bộ phận trong doanh nghiệp

• Dự báo để tránh việc cạn dự trữ, sụt giảm doanh số, chi phí tồn kho và lạc hậu, để tránh thiếu hụt nguyên vật liệu Giúp doanh nghiệp luôn có những phản ứng thích hợp và kịp thời với những biến động của thị trường và làm tăng lợi nhuận

(đi sâu vào đặc thù của logistics, sản phẩm của cty logs – sc là gì nhé Xu hướng phát triển ngày nay, tại sao cần dự báo, cả trong thời kỳ này nữa cho có tính thời sự,

VD: Cty logs/vận tải cần dự báo ngắn hạn về sp như: đi tuyến nào,… vì sao đi tuyến đó (nhu cầu, thuận tiện, ít bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh,…vv)

- Quản trị rủi ro …

Câu 13) Hãy nêu một số yêu cầu đối với dữ liệu sử dụng cho dự báo

Yêu cầu:

• Dữ liệu cần phải tin cậy và chính xác

• Dữ liệu cần phải có ý nghĩa

• Dữ liệu cần phải phù hợp

• Dữ liệu cần được thu thập trong một khoảng thời gian nhất định

• Dữ liệu sử dụng cho dự báo thường là dạng dãy số thời gian Ví dụ: doanh số, chi phí của từng quý qua các năm, giá cổ phiếu từng ngày hay lượng khách tham quan qua các năm…Những dữ liệu này thường biểu hiện theo những kiểu rất đa dạng theo thời gian

• Tính chu kỳ: Biểu hiện bằng việc dao động của dữ liệu hình sóng theo thời gian So với tính thời vụ thì thời đoạn của tính chu kỳ dài hơn và không đều Nguyên nhân gây ra tính chu kỳ thì không rõ bằng tính thời

• Tính ngẫu nhiên: Các biến động của dữ liệu không theo một quy luật nào

(nếu đề là phân tích thì phân tích – nêu vd ra nhé)

14 Công tác dự báo ở các doanh nghiệp vận tải/ logs ở Việt Nam hiện nay gặp những khó khăn gì ? Đề xuất pp khắc phục

Doanh nghiệp còn non trẻ, chuỗi dữ liệu chưa có nhiều để đưa vào hàm dự báo

Khắc phục: Sử dụng phương pháp dự báo thô, kết quả trong giai đoạn tới bằng kết quả của giai đoạn hiện tại, phù hợp với doanh nghiệp chưa có nhiều dữ liệu

- Thu thập dữ liệu ra sao

CHƯƠNG 2

Câu 1) Khái niệm phương pháp dự báo chuyên gia

Thu thập và xử lý những đánh giá dự báo bằng cách tập hợp và hỏi ý kiến của các chuyên gia giỏi, thuộc lĩnh vực đang nghiên cứu

Quá trình áp dụng PP chuyên gia chia làm 3 giai

đoạn:

1 Lựa chọn chuyên gia

2 Trưng cầu ý kiến chuyên gia

3 Thu thập, xử lý các đánh giá

Câu 2) Các tiêu chí lựa chọn chuyên gia

Có trình độ hiểu biết chung cao

• Có trình độ chuyên môn sâu trong lĩnh vực cần dự báo

• Có định hướng tâm lý về tương lai

• Nắm vững tình hình dự báo trong và ngoài nước

• Có đánh giá ổn định theo thời gian, những thông tin bổ sung chỉ làm hoàn chỉnh thêm sự đánh giá trước

Công tác lâu năm trong lĩnh vực cần dự báo

Câu 3) Phạm vi áp dụng phương pháp chuyên gia

• Đối tượng dự báo có tầm quát lớn, phụ thuộc vào nhiều yếu tố mà hiện tại còn chưa có hoặc thiếu những cơ sở lý luận chắc chắn để xác định

• Trong đk thiếu thông tin và những thống kê chưa đầy đủ, đáng tin cậy về đặc tính của đối tượng dự báo

• Trong đk có độ bất định lớn về chức năng của đt dự báo

• Khi dự báo trung hạn và dài hạn những đối tượng thuộc ngành công nghệ mới, chịu ảnh hưởng lớn bởi những phát minh cơ bản

• Trong đk thiếu thời gian, hoàn cảnh cấp bách

Câu 4) Ưu, nhược điểm của phương pháp chuyên gia

Ưu điểm:

• Trong điều kiện thiếu thời gian, hoàn cảnh cấp bách thì PPDBCG sẽ giúp cho quá trình

dự báo bớt đi rất nhiều thời gian

• Khi đối tượng dự báo có tầm quát lớn, phụ thuộc vào nhiều yếu tố mà hiện tại chưa có hoặc thiếu thông tin, cơ sở lý luận chắc chắn để xác định thì PP này sẽ giúp cho quá trình dựbáo suôn sẻ

• Khi đối tượng dự báo trung dài hạn thì PPDBCG sẽ giúp chúng ta có nhiều cái nhìn mới

về đối tượng dự báo và những ý kiến bổ ích cho kết quả dự báo sau này

• Giúp dự báo trong điều kiện có độ bất bình lớn về chức năng của đối tượng dự báo

• Giúp dự báo trong điều kiện thiếu thông tin và những thống kê chưa đầy đủ, đáng tin cậy về đặc tính của đối tượng dự báo

(im đậm là ý chính)

Nhược điểm:

• Mang tính chủ quan

• Ý kiến chuyên gia trái ngược nhau

• Nhiều CG đưa ra số liệu dự báo nhưng cơ sở lý luận không rõ ràng, biên độ dao động lớn, kết quả tin cậy rất khó khăn

• Việc tập trung đầy đủ chuyên gia và việc thu hồi phiếu trả lời đúng hạn không phải việc

dễ dàng

• Chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố bên ngoài như thời tiết, khí hậu, điều kiện kinh tế -

xã hội, Chính vì thế mà đôi khi những con số mà chuyên gia dự báo sẽ mang tính cảm tínhnhiều hơn, rất khó mang lại độ tin cậy

(• Mang tính chủ quan: khi một vấn đề được nhìn nhận trên phương diện một người nào

đó thì tất yếu nó sẽ mang tính chủ quan Điều này sẽ tác động đến kết quả của dự báo Một đối tượng hay vấn đề nào đó khi cần dự báo thì nên được đánh giá từ nhiều phía, nhiều phương diện cả ý kiến chủ quan và yếu tố khách quan bên ngoài Có như vậy thì mới có một kết quả chính xác nhất Cho nên, dù ít dù nhiều, khi dự báo bằng phương pháp chuyên gia thì kết quả của dự báo cũng sẽ mang tính chủ quan.

• Ý kiến chuyên gia trái ngược nhau: không phải ai cũng có cách suy nghĩ và nhìn nhận

vấn đề giống nhau Khi trưng cầu ý kiến của nhiều chuyên gia khác nhau thì đôi lúc những

ý kiến đó sẽ trái ngược, đối lập nhau Khi đó ta cần nhìn nhận vấn đề một cách khách quan

và nghiên cứu thất ký đối tượng dự báo để từ đó chắt lọc ra những ý kiến đúng và đầy đủ nhất.

• Nhiều chuyên gia đưa ra số liệu dự báo những cơ sở lý luận không rõ ràng, biên độ dao động lớn, kết quá tin cậy rất khó khăn: đôi khi một số vấn đề khó có thể dự báo trước

được, nhất là những có số.

• Chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố bên ngoài như thời tiết, khí hậu, điều kiện kinh

tế - xã hội, Chính vì thế mà đôi khi những con số mà chuyên gia dự báo sẽ mang tính cảm tính nhiều hơn, rất khó mang lại độ tin cậy)

Câu 4) Vai trò của phương pháp chuyên gia:

- Dự báo chuyên gia tạo ra lợi thế cạnh tranh mạnh.

- Công tác DBCG là một bộ phận không thể thiếu trong hoạt động của các doanh nghiệp trong từng phòng ban.

+Phòng kinh doanh- Marketing:

Doanh số trong các giai đoạn tiếp theo.

Doanh số của những sản phẩm mới

Doanh số qua các hoạt động tiếp thị.

Ngân sách cho các hoạt động tiếp thị

+ Quyết định chính sách: Kinh tế, chính trị, xã hội và điều kiện xã hôi.

+ Quyết định sản phẩm: dây chuyền sản phẩm, dịch vụ và thị trường.

+ Quyết định công nghệ: Công nghệ và phương pháp.

+ Quyết định xây dựng nhà máy: Sơ đồ, vị trí, cơ sở vật chất.

+ Quyết định hoạt động: Điều kiện và lập kế hoạch đầu ra.

- DBCG là một mắt xích quan trọng trong hệ thống quản lý.

Câu 5) Trình tự tiến hành dự báo theo phương pháp chuyên gia

1 Đặt nhiệm vụ

2 Tổ chức cơ quan chỉ đạo & nhóm CG thường trực

3 Thành lập nhóm CG lâm thời

4 Thu thập, xây dựng tư liệu về lĩnh vực dự báo

5 Xđ xu hướng của đối tượng dự báo

6 Xây dựng biểu câu hỏi & lấy ý kiến CG

7 Cung cấp thông tin cần thiết cho CG

8 Lấy ý kiến chuyên gia

9 Xử lý kết quả

10.Phân tích định tính, định lượng, đánh giá độ tin cậy theo phương án

Câu 6) Các bước thành lập nhóm chuyên gia

Bao gồm 2 phương pháp:

PP1: PPCG tự đánh giá mình

PP2: PPCG đánh giá theo tiêu chuẩn khách quan

Câu 7) Theo em cần làm gì để nâng cao độ tin cậy của dự báo bằng phương pháp chuyên gia trong doanh nghiệp vận tải/ logs?

• Xác định chuyên gia và thành lập nhóm chuyên gia:

• Trình độ cao, có kinh nghiệm dồi dào trong lĩnh vực logistics

• Am hiểu sự thay đổi của ngành logistics theo thời gian, sự thay đổi thực tiễn

• Có năng lực phân tích, đánh giá vấn đề về ngành logistics để giải quyết vấn đề dựa trên những hiểu biết sâu sắc của mình

• Tổ chức lấy ý kiến và xử lý ý kiến chuyên gia

• Xử lý ý kiến chuyên gia => Lựa chọn pp xử lý ntn phù hợp? Ai xử lý?

• Đánh giá thời gian xuất hiện sự kiện

• Xác định tầm quan trọng của sự kiện:

• Kết quả giữa các chuyên gia có sự chênh lệch thì làm ntn???

• vv

CHƯƠNG 3

Câu 1) Khái niệm phương pháp dự báo bằng Markov

Trong toán học, một xích Markov hay chuỗi Markov (thời gian rời rạc), đặt theo tên nhà toán học người Nga Andrei Andreyevich Markov, là một quá trình ngẫu nhiên thời gian rời rạc với tính chất Markov Trong 1 quá trình như vậy, quá khứ không liên quan đến việc tiên đoán tương lai mà việc đó chỉ phụ thuộc theo kiến thức về hiện tại

Khái niệm: Gỉa sử ta NC sự tiến triển theo thời gian của 1 hệ vật lý hoặc trạng thái nào đó; kýhiệu X(t), là vị trí của hệ tại thời điểm t Thì tập hợp các vị trí có thể của hệ được gọi là không gian trạng thái

Giả sử trước thời điểm s hệ ở trạng thái nào đó Còn ở thời điểm (s) hệ ở trạng thái (i), ta cần biết tại thời điểm t trong tương lai (t>s) hệ ở trạng thái j, với xác suất bao nhiêu? Nếu xác xuất này chỉ phụ thuộc vào s, t, i , j thì điều đó có nghĩa là sự tiến triển của hệ trong tương lai chỉ phụ thuộc vào hiện tại & độc lập với quá khứ, đó chính là tính Markov của hệ,

và hệ có tính trên gọi là quá trình Markov

Câu 2) Vai trò của dự báo Markov

- Dự báo Markov tạo ra lợi thế cạnh tranh mạnh.

- Công tác DB Markov là một bộ phận không thể thiếu trong hoạt động của các doanh nghiệp trong từng phòng ban.

+Phòng kinh doanh- Marketing:

Doanh số trong các giai đoạn tiếp theo.

Doanh số của những sản phẩm mới

Doanh số qua các hoạt động tiếp thị.

Ngân sách cho các hoạt động tiếp thị

- DB Markov ảnh hưởng đến các quyết định:

+ Quyết định chính sách: Kinh tế, chính trị, xã hội và điều kiện xã hôi + Quyết định sản phẩm: dây chuyền sản phẩm, dịch vụ và thị trường + Quyết định công nghệ: Công nghệ và phương pháp.

+ Quyết định xây dựng nhà máy: Sơ đồ, vị trí, cơ sở vật chất.

+ Quyết định hoạt động: Điều kiện và lập kế hoạch đầu ra.

- DB Markov là một mắt xích quan trọng trong hệ thống quản lý.

Câu 3) Ưu, nhược điểm của phương pháp dự báo Markov

Ưu điểm:

• Phân tích có cơ sở và giả định nhất định: dựa vào cơ sở toán học

• Chỉ phụ thuộc theo kiến thức hiện tại, không phụ thuộc vào quá khứ: kết quả dự báo sẽ phù hợp với tình hình thực tế nhiều hơn, ít bị phụ thuộc vào những kết quả trong quá khứ.

• Kết quả của phương pháp dự báo bằng phân tích Markov vẫn có thể dự báo được tình hình sau nhiều bước chuyển, cho được kết quả dự báo trong khoảng thời gian rất xa

• Cách phân tích và tính toán đơn giản: theo ma trận

• Dễ dàng tìm được trạng thái cân bằng

Nhược điểm:

• Phải có dữ liệu chính xác, rõ ràng, cập nhật nhanh chóng thì mới cho ra kết quả chính xác nhất

• Chỉ xét được trên thị trường vi mô, quy mô nhỏ

• Chỉ sử dụng duy nhất một xác suất chuyển áp dụng cho nhiều tính toán, giá trị dự báo phía sau, bỏ qua các yếu tố ngâũ nhiên, biến động trong khoảng thời gian dự báo -> phân tích chỉ đúng khi điều kiện xảy ra tương đương với điều kiện đang làm phân tích,khi có các yếu tố khác tác động thì kết quả dự báo sẽ không còn chính xác nữa

Câu 4) Dự báo bằng pp Markov thường được ứng dụng trong doanh nghiệp vận tải như thế nào

Phân tích Markov được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, kỹ thuật, sinh học, xã hội, Trong dự báo kinh tế phân tích Markov được ứng dụng chủ yếu cho dự báo phân chia thị trường vận tải và dự báo trạng thái vận hành của thiết bị trong doanh nghiệp vận tải và

có vai trò vô cùng quan trọng

• Dự báo phân chia thị trường vận tài: khi dự báo bằng phân tích Markov về thị phần của công ty có thể hữu ích cho việc ra quyết định Giả sử thay vì thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác thì doanh nghiệp của mình cần hướng đến việc nỗ lực xúc tiến nhằm gia tăng sự chung thủy của các khách hàng của doanh nghiệp mình Một khi biết được lượng thay đổi, chúng ta có thể tính được xác suất trạng thái ổn định mới và tính toán ảnh hương với lợi nhuận, tăng doanh thu

• Dự báo trạng thái vận hành của thiết bị trong doanh nghiệp: trong trạng thái hoạt động của thiết bị thì được phân ra: hoạt động tốt, hư hỏng nhẹ, hư hỏng nặng và thay mới Dự báo bằng phân tích Markov sẽ giúp cho chính sách về thay thế vật tư thiết bị được hiệu quả nhất, thay thế những thiết bị cần thay mới khi kiểm tra và duy trì những thiết bị vẫn còn sử dụng được -> giảm tối thiếu kinh phí do thiết bị hư hỏng gây ra -> tiết kiệm kinh phí cho doanh nghiệp

Tầm quan trọng của dự báo thị phần đối với doanh nghiệp vận tải

• Các nhà đầu tư và các nhà phân tích theo dõi sự tăng và giảm thị phần một cách rất cẩn thận, bởi vì đây có thể là một dấu hiệu của khả năng cạnh tranh tương đối của các dịch vụ vận tải của công ty Khi tổng thị trường cho dịch vụ tăng lên, một công ty duy trì được thị phần của mình sẽ tăng doanh thu ở mức độ và tốc độ tương tự như tổng thị trường Một công ty đang phát triển thị phần sẽ tăng doanh thu nhanh hơn các đối thủ cạnh tranh

• Thị phần tăng có thể cho phép một công ty đạt được quy mô hoạt động lớn hơn và cải thiệnkhả năng sinh lời Một công ty có thể cố gắng mở rộng thị phần của mình bằng cách giảm giá,

sử dụng quảng cáo hoặc giới thiệu sản phẩm mới hay khác biệt Ngoài ra, nó cũng có thể tăng kích thước thị phần của nó bằng cách hấp dẫn những đối tượng hoặc nhân khẩu học khác

• Việc tính toán dự báo thị phần thường được thực hiện cho các quốc gia hoặc vùng cụ thể, chẳng hạn như thị phần ở Canada hoặc thị phần ở Hoa Kỳ Các nhà đầu tư có thể thu thập dữ liệu thị phần từ nhiều nguồn độc lập khác nhau, chẳng hạn như các nhóm thương mại, các cơ quan quản lý, và thường từ chính công ty Tuy nhiên, một số ngành khó đo lường chính xác thị phần hơn các ngành khác

Nhận thức tầm quan trọng của dự báo vận hành thiết bị trong doanh nghiệp vận tải

• Mỗi loại máy móc đều được cấu thành từ các thiết bị phức tạp có liên quan mật thiết và hỗ trợ, ảnh hưởng lẫn nhau trong quá trình vận hành chung của toàn hệ thống Có những thiết bị thấy được dễ dàng, cũng có loại không thể nhìn thấy từ bên ngoài Theo thời gian sử dụng, chúng bị hao mòn mà nếu không phát hiện sớm, hư hỏng là không báo trước Nếu không có hoạt động bảo trì và để máy móc ở tình trạng xấu, thiết bị vận tải dễ bị rút ngắn tuổi thọ, bị hư hỏng, dẫn đến chi phí khắc phục tốn kém sau này Nhiều vấn đề nghiêm trọng có thể xảy ra nếu thiết bị dừng bất chợt trong chuỗi vận hành

• Khi có sự cố, không phải lúc nào thiết bị cũng được thay mới đồng loạt mà trên thực tế, dịch vụ dự báo vận hành thiết bị sẽ giúp kiểm tra, tính toán chính xác tình trạng hoạt động và thời hạn sử dụng tiếp theo để tư vấn thay thế loại thiết bị, vật tư cần thiết nhất Như vậy, tình hình chung là các thiết bị mới thay và thiết bị cũ vẫn phải cùng hoạt động nhịp nhàng ăn khớp với nhau Ý nghĩa của hoạt động dự báo vận hành thiết bị ở đây chính là nguồn cung cấp phụ tùng đúng quy chuẩn thiết kế thông qua đó, tạo nên sự an tâm tin cậy về một hệ thống vận hành đồng bộ Về lâu dài, chính nhờ tính tương thích cao của các thiết bị trong cơ chế vận hành chung, chúng giúp tăng hiệu quả sử dụng của toàn hệ thống Ngược lại, dùng một phụ tùng không đúng quy chuẩn chỉ là giải pháp tạm thời giúp tiết giảm ngân sách, song theo thời gian, chính nó sẽ gây hư hỏng, giảm tuổi thọ cho các thiết bị khác và làm tiêu tốn nhiều chi phí hơn

• Các bước bảo hành thiết bị:

- Khai báo các thông tin thực trạng hoạt động máy móc: thông tin sản phẩm cấu trúc thiết bị, chu kỳ bảo dưỡng, vòng đời vật tư, linh kiện, định mức tiêu hao vật tư, linh kiện… Ngoài ra để quản lý máy móc hiệu quả, giờ chạy máy cũng được khai báo thường xuyên và từ chu kỳ bảo trìbảo dưỡng từ trước, dựa vào thông tin đó sẽ dự báo được thời gian bảo hành thiết bị (bao lâu sau khi sử dụng cần bảo trì)

- Lập kế hoạch bảo trì bảo dưỡng thiết bị máy móc trong nhà máy

- Lên lịch bảo trì bảo dưỡng máy móc thiết bị

- Thông báo và nhắc nhở các nhiệm vụ cần thực hiện đối với nhân viên bảo trì

- Ghi nhận và theo dõi nhân lực, và chi phí của vật tư bảo trì

- Theo dõi thời gian thực hiện công việc, thời gian đáp ứng, thời gian dừng máy, và các số liệu khác

- Lưu lại lịch sử bảo trì: Nhiều nhóm bảo trì phải bảo trì những tài sản có tuổi thọ lên đến 10,

20 và thậm chí đến 30 năm tuổi Những tài sản này có một lịch sử sửa chữa dày đặc Khi có sự

cố xảy ra, bạn nắm rõ cách thức xử lý trục trặc của những lần trước

• Những lợi ích mà doanh nghiệp vận tải có thể đạt được lợi ích khi ứng dụng dự báo vận hành thiết bị trong quản lý máy móc thiết bị DN vận tải:

- Tăng năng suất

- Giảm thời gian ngừng máy

- Kéo dài tuổi thọ máy móc thiết bị

- Bảo trì theo lịch tự động

- Lịch sử bảo trì bảo dưỡng, số lượng máy sửa chữa được lưu lại tự động

- Tối ưu lịch bảo trì và lịch sản xuất

- Báo cáo và phân tích dữ liệu nhanh

- Giảm tối đa thời gian, chi phí sửa chữa, thay thế máy móc thiết bị

- Giảm thời gian tồn kho và chi phí mua vật tư phụ tùng

- Tối ưu nhân sự bộ phận bảo trì tự động

- Giảm chi phí bảo trì

- Giảm số lượng lỗi và các sự cố bất thường

- Giúp tránh được các quá tải trong công việc cho team bảo trì, và cũng giúp cho các công việc bảo dưỡng được thực hiện đúng tiến độ