Hiện, Tiki đang được xây dựng là một hệ sinh thái thương mại tất cả trong một, gồm nhiều công ty thành viên vận hành các mắt xích khác nhau của tập đoàn như: ● Công ty cổ phần Ti Ki "TiK
Trang 1ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG CÔNG NGHỆ VÀ THIẾT KẾ KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN KINH DOANH
Bài tiểu luận kết thúc học phần môn
MARKETING CẢN BẢN
Đề tài : PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG TIKI
TRÊN TIKTOK VÀ ĐÁNH GIÁ, ĐỂ XUẤT GIẢI PHÁP
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU 3
1.2.2 Lịch sử hình thành và phát triển: 5 1.2.3 Đánh giá thị phần, thị trường kinh doanh của doanh nghiệp 9 1.2.4 Xác định khách hàng mục tiêu 10
Chương 2: PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CỦA TIKI TRÊN TIKTOK 12
Chương 3: ĐÁNH GIÁ VỀ HẠN CHẾ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 15
3.1 Đánh giá về hạn chế truyền thông của Tiki trên Tiktok 15
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, mạng xã hội Tiktok đang phát triển rất mạnh mẽ tại Việt Nam và phù hợp với đối tượng là các bạn trẻ TikTok có 800 triệu người dùng tích cực trên toàn thế giới Thế hệ trẻ đặc biệt gen Z – Nhóm đối tượng khách hàng có thể thay đổi các hoạt động kinh tế, truyền thông trong xã hội Bởi vậy, TikTok là nền tảng giúp các thương hiệu dễ dàng kết nối với người dùng và theo cách mà họ mong muốn Chính vì lẽ đó mà hầu hết các thương hiệu đầu tư rất nhiều chi phí cho việc truyền thông trên mạng xã hội này
Sau 11 năm thành lập, Tiki.vn đã trở thành đơn vị bán lẻ trực tuyến với nhiều loại hàng hóa khác nhau, trong đó sách vẫn được xem là là sản phẩm “nhận diện” thương hiệu của doanh nghiệp Từ giữa năm 2017, Tiki đã phát triển mô hình cốt lỗi là B2C (Business to Customer), rồi tiếp tục triển khai thêm cả mô hình C2C (Customer to Customer) Với mô hình marketplace (kết hợp B2C và C2C), Tiki có thể cạnh tranh trực tiếp với nền tảng
Lazada (vốn tập trung B2C) và Shopee lấy C2C làm trung tâm Và để giữ vững và phát triển thị phần, Tiki không thể bỏ qua “miếng bánh” TikTok béo bở Dù đến sau nhưng Tiki vẫn thể hiện được đẳng cấp của sàn thưởng mại điện tử nội địa
Bài luận này có mục tiêu phân tích, đánh giá hoạt động truyền thông của Tiki trên TikTok Bài luận gồm 3 chương chính như sau:
Chương 1: Giới thiệu tổng quát về mạng xã hội TikTok và doanh nghiệp được chọn – Tiki Chương 2: Phân tích các chiến lược tiếp thị của Tiki trên TikTok
Chương 3: Đánh giá các mặt hạn chế trong cách tiếp thị của doanh nghiệp đồng thời đề xuất
giải pháp
Trang 4Chương 1: GIỚI THIỆU
1.1 Mạng xã hội TikTok
TikTok là nền tảng video âm nhạc và mạng xã hội của Trung Quốc được ra mắt vào năm
2017, dành cho các thị trường bên ngoài Trung Quốc bởi Công ty ByteDance Tiền thân của Tiktok là ứng dụng Douyin - ứng dụng chia sẻ video dạng ngắn cho phép người dùng tạo và chia sẻ video với thời lượng khác nhau 15 giây, 30 giây, 1 phút, về bất kỳ chủ đề nào, tuy nhiên nó chỉ được sử dụng trong nội địa Trung Quốc Sau khi chứng kiến sự tham gia vào Douyin của đông đảo người dùng từ khắp nơi, không chỉ giới hạn trong lãnh thổ, ByteDance
đã quyết định xây dựng nên nền tảng Tiktok để tiến công vào các thị trường khác Chỉ trong vòng 2 năm từ khi ra mắt, TikTok đã có mặt ở hơn 150 quốc gia và bằng 75 ngôn ngữ Tính đến tháng 8 năm 2020, Tiktok đã vượt mốc 1 tỉ người dùng toàn cầu với khoảng 500 triệu người dùng hoạt động hàng tháng Năm 2021, Tiktok đứng thứ 6 trong các mạng xã hội được phổ biến nhất thế giới, vượt mặt Facebook messenger để cạnh tranh với các nền tảng khổng lồ và thâm niên khác như Facebook, Instagram, Snapchat, YouTube, và Wechat Tại Việt Nam, TikTok cũng đang nắm giữ thứ hạng số 6 trong các ứng dụng mạng xã hội được
sử dụng nhiều nhất, tuy nhiên nếu xét xếp hạng lượt tải về tại Việt Nam thì TikTok xếp số 1 Điều này cũng có thể lí giải lí do vì sao các doanh nghiệp Việt Nam có tệp khách hàng trẻ hiện đã và đang hướng đến sử dụng Tiktok như một kênh truyền thông để tiếp cận đối tượng mục tiêu của mình
1.2 Tiki
1.2.1 CÔNG TY CỔ PHẦN TIKI:
Văn phòng chính: Tòa nhà Viettel, 285 Cách Mạng Tháng 8, Phường 12, Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh
Giấy chứng nhận Đăng ký Kinh doanh số 0309532909 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh cấp ngày 06/01/2010
Trang 5Tiki - website thương mại điện tử hiện đang lọt top 2 tại Việt Nam và top 6 tại khu vực Đông Nam Á, còn được biết đến bởi tên gọi chân thực phản ánh những gì khách hàng Việt Nam mong muốn “T kiếm & Tiết kiệm” Hiện, Tiki đang được xây dựng là một hệ sinh thái thương mại tất cả trong một, gồm nhiều công ty thành viên vận hành các mắt xích khác nhau của tập đoàn như:
● Công ty cổ phần Ti Ki ("TiKi") là đơn vị thiết lập, tổ chức sàn thương mại điện tử www.tiki.vn để các nhà bán hàng có thể tiến hành một phần hoặc toàn bộ quy trình mua bán hàng hóa, dịch vụ trên sàn thương mại điện tử này
● Công ty TNHH Tikinow Smart Logistics ("TNSL") chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ logistics đầu-cuối, dịch vụ vận chuyển, dịch vụ bưu chính cho Sàn thương mại điện tử www.tiki.vn
● Công ty TNHH MTV Thương mại Ti Ki ("Tiki Trading") là đơn vị phụ trách bán hàng hóa, dịch vụ trên sàn thương mại điện tử Tiki
1.2.2 Lịch sử hình thành và phát triển:
Giai đoạn khởi đầu:
Để có thể xây dựng được một nền tảng vững chắc như hiện nay, ít ai biết rằng Tiki đã khởi đầu chỉ là website trực tuyến bán sách tiếng Anh xuất phát từ niềm đam mê cá nhân của founder Trần Ngọc Thái Sơn cùng số vốn 5.000USD vào tháng 03/2010 Với tầm nhìn của mình, ông Sơn đã thấy được tiềm năng của ngành thương mại điện tử ở Việt Nam từ nhiều năm trước đó và ông tin tưởng rằng kinh doanh trực tuyến sẽ phát triển bùng nổ trong thời gian tới, chính vì vậy ở làn sóng công nghệ thứ hai ở Việt Nam, ông đã quyết định dùng kinh nghiệm và vốn của bản thân để xây dựng nên doanh nghiệp này dựa trên mô hình B2C (Business To Customer) - tức là Tiki đứng ra là cầu nối gắn kết giữa doanh nghiệp và người
Trang 6Thời điểm đó Tiki thu hút được khách hàng nhờ có những kênh hàng hóa được làm mới dựa trên uy tín, tiện lợi, dịch vụ, giá cả và đa dạng trong sự lựa chọn Tiki đã áp dụng các chính sách như tập trung cải thiện dịch vụ khách hàng và cung cấp những sản phẩm có giá thành hợp lý, bán sách với giá thấp hơn 10% đến 20% so với giá bìa, miễn phí giao hàng, bọc sách bằng bìa nhựa, đa dạng các hình thức thanh toán và không ngừng thay đổi chính sách để phù hợp với nhu cầu của khách hàng Chỉ hơn một năm, Tiki được biết đến như một trang thương mại điện tử lớn với chất lượng dịch vụ chuyên nghiệp và nhanh chóng nhận được sự ủng hộ của nhiều người trên cả nước, với lượng khách hàng đông đảo và ở nhiều phân khúc
Không lâu sau đó vào tháng 3/2012, Quỹ đầu tư CyberAgent Ventures Inc đã quyết định đầu tư vào Tiki để lấy 20% cổ phần của Tiki tại thời điểm đó khi nhìn thấy tiềm năng của doanh nghiệp này lúc bấy giờ Khi được đầu tư thêm vốn, founder Thái Sơn đã dùng số tiền để phát triển mối quan hệ khách hàng, tái cơ cấu lại hệ thống kho bãi và nguồn doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, đầu tư phát triển công nghệ và logistics như triển khai hệ thống ERP dựa trên Open ERP – Odoo Bên cạnh đó, ông cũng chú trọng đến công tác đào tạo, tuyển dụng nhân viên để nâng cao chất lượng nhân sự công ty Và chỉ trong vào tháng, qui
mô công ty đã tăng lên 80 người (số lượng tất cả nhân viên tại các văn phòng giao dịch và kho bãi) Đến tháng 8/2012, Tiki đã là nhà sách trực tuyến số 1 trên thị trường Việt Nam, vượt mặt Fahasa, và cả Vinabook có hàng chục nghìn đầu sách
Giai đoạn phát triển và thay đổi:
Giai đoạn từ 2013 đến 2014, Tiki mở rộng kinh doanh sang nhiều mặt hàng khác như văn phòng phẩm, nhu yếu phẩm, điện tử, và đồ điện gia dụng Ở khoảng thời gian này, Tiki cũng bắt đầu đưa vào hoạt động hết công sức nhà kho diện tích rộng lên đến 3.000m2 mà công ty đã đầu tư từ trước nhờ nguồn vốn từ các Quỹ, và bắt đầu chiếm lĩnh mạnh mẽ thị trường thương mại điện tử vốn đang phát triển thần tốc ở Việt Nam nhưng sự cạnh tranh vẫn còn tương đối không cao như các thị trường khác
Năm 2015, Tiki đã đánh dấu tên tuổi và minh chứng cho sức ảnh hưởng của mình trên thị trường thương mại điện tử cũng như đối với người tiêu dùng Việt Nam với việc lọt top 5 website thương mại điện tử nổi bật nhất tại Việt Nam
Trang 7có mặt ở 63 tỉnh thành trên khắp cả nước và cũng trong năm nay, Tiki tiếp tục nhận được số tiền đầu tư khổng lồ 384 tỷ (tương đương 38% cổ phần) từ Công ty Cổ phần VNG Tiki đã
sử dụng nguồn vốn đầu tư này để nâng cấp hệ thống kho bãi, phát triển phần mềm và hệ thống thanh toán trực tuyến nhằm mục tiêu đem đến trải nghiệm tốt hơn nữa cho người dùng
Tháng 3/2017 sau gần 7 năm thành lập, Tiki đánh dấu bước chuyển mình khi chuyển
từ mô hình kinh doanh B2C (Business To Customer) sang hình thức Marketplace B2B2C (Business to Business to Customer) để cạnh tranh trực tiếp với đối thủ số 1 của mình lúc đó
là Lazada Với hình thức này, hệ thống Tiki không chỉ phục vụ chính các sản phẩm do Tiki phân phối, mà giờ đây cho phép các thương hiệu bên ngoài cùng tham gia kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử Tiki Điều này làm cho hoạt động quản lý trở nên phức tạp hơn rất nhiều Tuy nhiên, số lượng các mặt hàng được cung cấp trên sàn thương mại điện tử Tiki
đã tăng lên nhanh chóng, thay vì đơn thuần chỉ là sách như trước kia Nhờ sự thay đổi này, công ty đã thu hút thêm hàng ngàn nhà bán hàng gia nhập hệ thống website của Tiki.vn, mở rộng lên hàng chục ngành hàng với hơn 300.000 sản phẩm thuộc 12 lĩnh vực điện tử, phong cách sống và sách
Năm 2018, Tiki liên tiếp nhận được nguồn đầu tư khổng lồ từ các doanh nghiệp nước ngoài JDar Inc - Công ty bán lẻ lớn nhất Trung Quốc với số vốn 1000 tỷ đồng và 54 triệu USD (từ vòng gọi vốn Series C) của Công ty STIC Investment của Hàn Quốc nhằm củng cố
sự hiện diện của Tiki trên thị trường
Năm 2019 cũng chứng kiến nhiều cột mốc quan trọng của Tiki khi hãng bắt đầu định
vị là hệ sinh thái thương mại tất cả trong một - “all-in-one” để đảm bảo đáp ứng đa dạng như cầu trong cuộc sống của khách hàng Tiki không ngừng mở rộng hệ sinh thái của mình với việc xây dựng và thu mua nhiều công ty thành viên, cùng thực hiện định hướng phục vụ người tiêu dùng Việt Nam với dịch vụ tốt nhất về cả lượng lẫn chất Tuy nhiên, đây cũng là năm Tiki báo cáo khoản lỗ ròng lớn nhất (năm thứ 4 liên tiếp lỗ) kể từ khi bắt đầu hoạt động kinh doanh của mình với 1765 tỷ đồng
Trang 8Năm 2020 đánh dấu cột mốc tròn một thập kỷ Tiki có mặt trên thị trường thương mại điện tử Việt Nam, cũng là giai đoạn “lao đao” của nền kinh tế toàn cầu trước đại dịch Tuy nhiên, đây là năm Tiki âm thầm thay đổi bản thân mình, cụ thể là TikiNOW Smart Logistics (TNSL) - đơn vị logistics tại Tiki bắt đầu với chiến dịch Go Green (bảo vệ môi trường) thay thế vật liệu đóng gói nhựa khó phân hủy bằng các vật liệu thân thiện với môi trường, có thời gian phân hủy được rút ngắn hơn gấp nhiều lần Công ty cũng tiến hành hàng loạt thay đổi
về công nghệ khác như giải pháp thanh toán với thẻ tín dụng liên kết Sacombank Tiki Platinum để tăng độ tiện lợi cho khách hàng; cung cấp dịch vụ giao hàng nhanh TikiNOW
và lắp đặt tận nhà theo lịch hẹn TikiPRO (Tiki là đơn vị thương mại điện tử duy nhất tại Đông Nam Á thực hiện 2 dịch vụ này) Với những nỗ lực trong việc bồi đắp giá trị cốt lõi, thực hiện tầm nhìn và sứ mệnh “Vì Khách Hàng”, Tiki vinh dự đạt Top 1 thương mại điện tử
ở cả 2 bảng xếp hạng: Thương Hiệu Tốt Nhất 2020 Tại Việt Nam của YouGov và Thương Hiệu Có Trải Nghiệm Khách Hàng Xuất Sắc Nhất 2020 do KPMG bình chọn
Trang 9phân phối (Tiki trading), hai là các sản phẩm do các thương hiệu khác hợp tác cùng Tiki (sàn thương mại điện tử Tiki).
1.2.3 Đánh giá thị phần, thị trường kinh doanh của doanh nghiệp
Theo số liệu thu thập được tính đến tháng 11 năm 2021, Tiki hiện đang chiếm giữ 13% thị phần của thương mại điện tử Việt Nam, đứng sau 2 ông lớn là Shopee và Lazada Con số này đã thay đổi đáng kể từ năm 2018, thời điểm đó Tiki đóng góp tới 17% thị phần cùng với Lazada 20% và Shopee 35% (các sàn còn lại đóng góp 28%) Điều này trái ngược với thực
tế thị trường điện từ đang tăng trưởng mạnh mẽ cùng với số lượng khách hàng tham gia ngày càng đông đảo nhưng Tiki lại bị tụt về sau Tuy nhiên, nó lại có thể dễ dàng lý giải được khi Tiki đang chịu áp lực về chi phí vận hành và chi trả để mở rộng thị trường cạnh tranh trong khi có ít sự hậu thuẫn về tài chính và công nghệ hơn so với các đối thủ ngoại quốc của mình (Shopee với tập đoàn SEA của Singapore và Lazada của gã khổng lồ Alibaba đến từ Trung Quốc) Theo IPrice Group, giai đoạn từ 2020 đến cuối năm 2021, mặc dù Tiki
đã có sự tăng trưởng nhẹ trong việc thu hút khách hàng cũng như người truy cập vào nền tảng của mình và giảm được khoản thua lỗ ròng do chi phí mở rộng thị trường gây ra, tuy nhiên, con số này vẫn không mấy khả quan khi so sánh với 2 đối thủ ngoại quốc với nền tảng công nghệ vững chắc hơn Cụ thể, từ vị trí thứ 2 các trong bảng xếp hạng các sàn thương mại điện tử phổ biến tại Việt Nam, Tiki hiện đã bị Lazada soán ngôi với số liệu đáng
ấn tượng và bị Shopee bỏ xa ở khoảng cách khó có thể rút lại được trong khoảng thời gian ngắn
Trang 10Bảng xếp hạng các Sàn thương mại điện tử hàng đầu tại Việt Nam Quý 1/ 2020
Bảng xếp hạng các Sàn thương mại điện tử hàng đầu tại Việt Nam Quý 4/ 2021
1.2.4 Xác định khách hàng mục tiêu.
Khi vừa mới thành lập, khách hàng mục tiêu của Tiki là người Việt Nam, đặc biệt là nam giới có học vấn ở độ tuổi ba mươi ở khu vực thành phố có nhu cầu tìm mua sách tiếng Anh
để học tập và rèn luyện gia tăng vốn hiểu biết, tuy nhiên, sau một khoảng thời gian ngắn, Tiki nhận ra rằng hơn 50% khách hàng của mình lại là các nữ đọc giả trẻ Vì vậy nên sau quá trình không ngừng xây dựng và phát triển công ty, Tiki đã mở rộng tệp khách hàng của
Trang 11tượng khách hàng của họ trải rộng ở mọi mặt hàng như công nghệ, mỹ phẩm, thực phẩm và
từ thành phố cho đến nông thôn, ở mọi độ tuổi, giới tính và nghề nghiệp khác nhau, miễn là người dùng có ý định sử dụng sàn thương mại điện tử như một kênh mua sắm thay phương thức truyền thống Tuy nhiên, khách hàng đông đảo nhất của Tiki vẫn là các bạn trẻ trong độ tuổi từ 18 đến 35 tuổi (khoảng 70% là khách hàng nữ), sống ở khu vực các thành phố và đang tiếp cận với công nghệ Hiện tại, tệp khách hàng mà Tiki đang hướng đến có rất nhiều nét tương đồng và gần như tương tự so với đối thủ của mình, điều này dẫn đến việc cạnh tranh gay gắt hơn giữa 3 ông lớn trong ngành e-commerce ở mọi khía cạnh Bên cạnh đó, sau khi chuyển đổi mô hình từ Business to Customer sang Marketplace, tệp khách hàng của Tiki còn là các cá nhân hay doanh nghiệp nhỏ đến lớn có mong muốn hợp tác để bán sản phẩm của mình một cách nhanh chóng và tiện lợi hơn thông qua sàn giao dịch trực tuyến
1.2.5 Định vị của thương hiệu
Tiki là kênh thương mại điện tử có khởi đầu là một nhà sách trực tuyến tại Việt Nam chính vì vậy nên chiến lược định vị thương hiệu của công ty lúc đó là một thương hiệu gắn liền với cung cấp tri thức cho khách hàng Ý thức được điều này, Tiki luôn tập trung phát triển những điểm mạnh mà mình đang có song song với việc xây dựng chiến lược cho các ngành hàng còn lại Ông Bùi Ngọc Hiển – Giám đốc thương hiệu và Truyền thông của Tiki chia sẻ rằng: “Chúng tôi tâm niệm mọi việc Tiki làm đều hướng đến làm sao để mang lại giá trị lớn nhất cho khách hàng, thị trường và xã hội” Như vậy ta có thể thấy, định vị thương hiệu của Tiki ngày nay chính là xây dựng “Vì khách hàng” - mang lại những trải nghiệm sản phẩm và dịch vụ tốt nhất cho họ, đây cũng là những cam kết về lợi ích mà công ty này cung cấp cho người dùng của mình Theo báo cáo của Reputa vào năm 2020, Tiki được đánh giá
là nền tảng nhận được những đánh giá tích cực nhất của người dùng về chất lượng hàng hoá
và dịch vụ giao hàng
