PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH

Slide 1 Tiết 51 Tiết 51 PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH I Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh 1 Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh * Đọc lại các văn bản Cây dừa Bình Định(1), Tại[.]

Trang 2

Tiết 51: PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH

I Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh

1 Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh:

* Đọc lại các văn bản: Cây dừa Bình Định(1), Tại sao lá

cây có màu xanh lục(2), Huế(3), Khởi nghĩa Nông Văn Vân(4), Con giun đất(5).

Trang 3

Tuần 12 Tiết 47: PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH

Phải biết quan sát, học tập, tích lũy

kiến thức.

Ghi nhớ 1.



Muốn có tri thức để làm tốt bài thuyết

minh, ng ời viết phải:

- Quan sát, tìm hiểu sự vật, hiện t ợng cần

thuyết minh

- Nắm bắt đ ợc bản chất, đặc tr ng của

chúng, để tránh sa vào trình bày các biểu

hiện không tiêu biểu, không quan trọng.

Trang 4

Ví dụ:

Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn

của Việt Nam (Huế)

Nông Văn Vân là tù trưởng dân tộc Tày, giữ chức tri châu

Bảo Lạc(Cao Bằng) (Khởi nghĩa Nông Văn Vân)

là

Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.

- Đối tượng thuyết minh: Huế (A)

- Tri thức về đối tượng: một trong những…(B)

- Đối tượng thuyết minh: Nông Văn Vân (A)

- Tri thức về đối tượng : tù trưởng…(B)

2 Phương pháp thuyết minh:

Trang 5

a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.

Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích là chỉ ra đặc điểm riêng nổi bật của đối tượng cần thuyết minh.

Trang 6

Ví

dụ:

Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mỡnh cho con ng ời: thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa già làm chõ đồ xôi, n

ớc dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm n ớc mắm

Gốc dừa già làm chừ đồ xụi

Nước dừa để uống, để kho cỏ, kho

thịt, nấu canh, làm nước mắm

Trang 7

VÝ

dô:

2 Theo các nhà khoa học, bao bì ni lông lẫn vào đất làm cản trở quá trình sinh trưởng của các loài thực vật bị nó bao quanh, cản trở sự phát triển của cỏ dẫn đến hiện tượng xói mòn ở các vùng đồi núi Bao bì ni lông bị vứt xuống cống làm tắc các đường dẫn nước thải, làm tăng khả năng ngập lụt của các đô thị về mùa mưa Sự tắc nghẽn hệ thống cống rãnh làm cho muỗi phát sinh, lây truyền dịch bệnh Bao bì ni lông trôi ra biển làm chết các sinh vật khi chúng nuốt phải

(Thông tin về Ngày trái đất năm 2000)

Phương pháp liệt kê

Trang 8

b/ Phương pháp liệt kê.

 Lần lượt chỉ ra các đặc điểm, tính chất của đối tượng thuyết minh theo một trình tự nhất định, giúp người đọc hình dung ra đối tượng thuyết minh,

Trang 9

Ngày nay, đi các nước phát triển ,đâu đâu cũng nổi lên chiến dịch chống thuốc lá Người ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng những người vi phạm (ở Bỉ, từ năm 1987,vi phạm lần nhất phạt 40 đô la, tái phạm 500 đô la).

(Ôn dịch thuốc lá)

Ví dụ:

Phương pháp nêu ví dụ

Trang 10

c/ Phương pháp nêu ví dụ.

 Các ví dụ cụ thể có tác dụng thuyết phục người đọc, khiến người đọc tin vào những điều mà người viết đã cung cấp.

I Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh.

Trang 11

Ví dụ:

Phương pháp dùng số liệu (con số).

Các nhà khoa học cho biết trong không khí, dưỡng khí chiếm 20% thể tích, thán khí chiếm 3% Nếu không có bổ sung thì trong vòng 500 năm con người và động vật sẽ dùng hết số dưỡng khí ấy, đồng thời số thán khí không ngừng gia tăng Vậy vì sao đến nay dưỡng khí vẫn còn?

Đó là nhờ thực vật Thực vật khi quang hợp hút thán khí và nhả ra dưỡng khí Một héc-ta cỏ mỗi ngày có khả năng hấp thụ 900 kg thán khí và nhả ra 600 kg dưỡng khí Vì thế trồng cây xanh và thảm cỏ trong thành phố có ý nghĩa cực

kỳ to lớn

(Nói về cỏ)

Trang 12

d/ Phương pháp dùng số liệu (con số).

 Số liệu dẫn ra các con số cụ thể để thuyết minh, làm cho văn bản thêm tin cậy.

Trang 13

Ví dụ:

Phương pháp so sánh.

Ôn dịch thuốc lá đe dọa sức khỏe và tính mạng của loài người còn nặng hơn cả AIDS.

A

B A: Đối tượng cần đối chiếu.

B: Đối tượng đối chiếu.

Trang 14

e/ Phương pháp so sánh.

 Đối chiếu hai hoặc hơn hai sự vật để làm nổi bật tính chất của đối tượng thuyết minh.

Trang 15

HUế Huế là một trong những trung tâm văn

hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam Huế là một thành phố đẹp Huế đẹp của thiên nhiên Việt Nam Huế đẹp thơ Huế đẹp của những con đ ờng sáng tạo, anh dũng

Huế là sự kết hợp hài hoà của núi, sông

và biển Chúng ta có thể lên núi Bạch Mã

để đón gió biển Từ đèo Hải Vân mây phủ, chúng ta nghe tiếng sóng biển rì rào Từ đây, buổi sáng chúng ta có thể lên

Tr ờng Sơn, buổi chiều tắm biển Thuận An

và ban đêm ngủ thuyền trên sông H ơng

Huế đẹp với cảnh sắc sông núi Sông H

ơng đẹp nh một dải lụa xanh bay l ợn trong tay nghệ sĩ múa Núi

Trang 16

Ngự Bình nh cỏi yên ngựa nổi bật trên nền trời trong xanh của Huế Chiều đến, những chiếc thuyền nhỏ nhẹ nhàng l ớt trên dòng n ớc hiền dịu của sông H ơng Những mái chèo thong thả buông, những giọng hò Huế ngọt ngào bay l ợn trên mặt sóng, trên những ngọn cây thanh trà, ph ợng vĩ

Huế có những công trình kiến trúc nổi tiếng đ ợc Liên Hợp Quốc xếp vào hạng di sản văn hoá thế giới Huế nổi tiếng với các lăng tẩm của các vua Nguyễn, với chựa Thiên Mụ, chùa Trúc Lâm, với đài Vọng Cảnh, điện Hòn Chén, chợ Đông Ba

Huế đ ợc yêu vì những sản phẩm đặc biệt của mình Huế là thành phố của những mảnh v ờn xinh đẹp

Trang 17

Những hoa, cây cảnh, những v ờn chè, v ờn cây ăn quả của sông H ơng xanh m ớt nh những viên ngọc Những chiếc nón Huế làm cho các cô gái Huế đẹp hơn, duyên dáng hơn

Huế còn nổi tiếng với những món ăn mà chỉ riêng Huế mới có

Huế còn là thành phố đấu tranh kiên c ờng Tháng Tám năm 1945, Huế đã đứng lên cùng cả n ớc, chế độ phong kiến ngàn năm sụp đổ d ới chân thành Huế

Huế đẹp và thơ đã đi vào lịch sử của những thành phố anh hùng

(Dẫn theo

Tiếng Việt thực hành)

Trang 18

Huế đẹp bởi các mặt:

* Cảnh sắc thiên nhiên: - Sự kết hợp hài hoà của núi, sông, biển

- Đẹp với cảnh sắc sông, núi

Trang 19

* NhiÒu c«ng tr×nh kiÕn tróc: cã nh÷ng c«ng tr×nh kiÕn tróc næi tiÕng.

Huế đẹp bởi các mặt:

Trang 20

* Lịch sử đấu tranh và con ng ời : Thành phố đấu tranh kiên c ờng.

Huế đẹp bởi cỏc mặt:

Trang 21

* Đặc sắc :- Những sản phẩm đặc biệt: v ờn, nón, cô gái Huế

- Những món ăn.

Huế đẹp bởi cỏc mặt:

Trang 22

- Sự kết hợp hài hoà của núi, sông, biển

- Đẹp với cảnh sắc sông, núi

+ Nhiều công trình kiến trúc:

- Có những công trình kiến trúc nổi tiếng.

+ Đặc sắc:

- Những sản phẩm đặc biệt: vườn, nón, cô gái Huế

- Những món ăn.

+ Lịch sử đấu tranh và con người:

Thành phố đấu tranh kiên cường.

Tiết 50: PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH

Phương pháp phân loại, phân tích.

Trang 23

g/ Phương pháp phân loại, phân tích

 Chia đối tượng ra từng loại, từng mặt để thuyết minh làm cho đối tượng trở nên cụ thể, rõ ràng hơn.

Trang 24

* Hãy chứng minh hai văn bản “Huế” có kết hợp nhiều phương pháp thuyết minh Tìm dẫn chứng cụ thể cho từng phương pháp.

g/ Phương pháp phân loại, phân tích

Trang 25

yên ngựa nổi bật trên nền trời trong

xanh của Huế.

Ph ơng pháp liệt kê.

Huế nổi tiếng với các lăng tẩm

của các vua

Nguyễn, với chùa Thiên

Mụ, chùa Trúc Lâm, với đài Vọng Cảnh, điện Hòn Chén, Chợ Đông Ba

Ph ơng pháp phân loại, phân tích

* Đẹp với cảnh sắc sông, núi

* Những công trỡnh kiến trúc nổi tiếng

* Những sản phẩm đặc

biệt :v ờn ,nón

,cô gái Huế, những món ăn,…

* Truyền thống lịch sử,

Trang 26

Bài tập 1: Tác giả bài “ Ôn dịch thuốc lá”

đã nghiên cứu, tỡm hiểu rất nhiều để nêu lên yêu cầu chống nạn hút thuốc lá Em hãy chỉ ra phạm vi tỡm hiểu vấn đề thể hiện trong bài viết.

Kiến thức

của một

bác sỹ.

Kiến thức của ng ời quan sát

đời sống xã

hội.

Kiến thức của một ng ời có

tâm huyết với những vấn đề xã hội bức xúc.

II Luyện tập.

I Tỡm hiểu cỏc phương phỏp thuyết minh

Trang 27

Bài tập 2: Bài viết “Ôn dịch thuốc lá” đã

sử dụng những ph ơng pháp thuyết minh

nào để nêu bật tác hại của viêc hút thuốc lá.

+ Tác hại đối với ng ời hút

+ Tác hại đối với ng

ời bên cạnh

+ Tác hại

đến nhân cách

+ Cách phòng chống.

Ph ơng pháp liệt

+ Liệt kê tác hại của thuốc lá

đối với ng

ời hút

+ Liệt kê tác hại của

thuốc lá

đối với ng

ời bên cạnh.

Ph ơng pháp dùng

số liệu và nêu ví dụ.

( ở Bỉ, từ năm 1987,

vi phạm lần thứ nhất phạt

40 đô la, tái phạm phạt 500

đô la).

Trang 28

B A

Nối cụm từ ở cột A với cụm từ ở cột B để hoàn thiện câu:

d- chỉ ra bản chất của đối tượng thuyết minh bằng lời văn ngắn gọn, chính xác.

a- lần lượt chỉ ra các đặc điểm, tính chất của đối tượng thuyết minh theo một trình tự nhất định, giúp người đọc hình dung ra đối tượng thuyết minh.

b- dẫn ra các con số cụ thể để thuyết minh, làm cho văn bản thêm tin cậy.

e- đối chiếu hai hoặc hơn hai sự vật để làm nổi bật tính chất đối tượng thuyết minh.

c- chia đối tượng ra từng loại, từng mặt để thuyết minh làm cho đối tượng trở nên cụ thể, rõ ràng hơn

Trang 29

TRÒ CHƠI TÌM Ô CHỮ MAY

MẮN

Trang 30

Hãy kể tên 6 phương pháp thuyết minh đã học trong

bài hôm nay?

Câu 1:

ĐÁP ÁN

Trang 31

Ô chữ may mắn:

Bạn nhận được ánh mắt

ngưỡng mộ từ các bạn trong lớp và nhận được một tràng

vỗ tay động viên, cổ vũ

Trang 32

Để làm tốt bài văn thuyết

minh, cần phải

làm gì?

Câu 2:

ĐÁP ÁN

Trang 33

Hãy kể tên 6 phương pháp thuyết minh đã học trong

bài hôm nay? ĐÁP ÁN:

Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích; phương pháp liệt kê; phương pháp nêu ví dụ; phương pháp dùng số liệu; phương pháp so sánh; phương pháp phân tích, phân loại.

Câu 1:

Trang 34

Để làm tốt bài văn thuyết

minh, cần phải

Trang 35

1 Phương pháp nêu định nghĩa

2 Phương pháp liệt kê

Trang 36

* Đối với bài học tiết này:

+ Học thuộc ghi nhớ SGK/128.

+ Làm bài tập còn lại vào vở bài tập.

+ Tìm ví dụ có sử dụng các phương pháp thuyết minh.

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

* Đối với bài học ở tiết tiếp theo:

- Chuẩn bị bài “Trả bài kiểm tra Văn và bài viết Tập làm văn số 2”.

+ Đối với bài kiểm tra Văn: Xem lỗi và đưa ra hướng sửa chữa.

+ Đối với bài viết số 2: Xác định thể loại Tìm lỗi đưa

ra hướng khắc phục.

Định dạng
Số trang	37
Dung lượng	2,29 MB