chiến lược nguon nhân lực

Bởi chiến lược nguồn nhân lực không chỉ đảm bảo cho quốc gia, địa phương chủ động về mặt số lượng, chất lượng mà còn đảm bảo sử dụng ngày càng hiệu quả hơn nguồn nhân lực này Thành phố Đ

CƠ SỞ II, TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI

KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC

Sinh viên thực hiện: HỒ THỊ HỒNG HÀ

Số báo danh: 04

Mã sinh viên: 1853101010311 Lớp: Đ18KE1

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN CHIẾN LƯỢC NGUỒN NHÂN LỰC VAI TRÒ CỦA CHIẾN LƯỢC NGUỒN NHÂN LỰC TẠI

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Giảng viên

TS TRẦN QUỐC VIỆT

Tp Hồ Chí Minh, tháng 01/2022

MỤC LỤC

1 Mở đầu 1

2 Một số vấn đề liên quan 1

2.1 Một số khái niệm cơ bản 1

2.2 Nội dung của chiến lược nguồn nhân lực 3

3 Tổng quan về Thành phố Đà Nẵng 4

3.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên 4

3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 4

3.3 Dân số 5

4 Vai trò của chiến lược nguồn nhân lực tại Thành phố Đà Nẵng 6

4.1 Đảm bảo chủ động về nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của sản xuất kinh doanh theo từng giai đoạn 6

4.2 Đảm bảo sử dụng ngày càng hiệu quả nguồn nhân lực 7

4.3 Đảm bảo các kế hoạch, chương trình hành động đều hướng vào mục tiêu chiến lược nguồn nhân lực 9

4.4 Tạo lợi thế cạnh tranh về nguồn nhân lực làm cơ sở để phát triển kinh tế-xã hội12 5 Kết luận 13

Tài liệu tham khảo 14

1 Mở đầu

Trong điều kiện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế như hiện nay, con người luôn ở vị trí trung tâm trong toàn bộ chiến lược phát triển kinh tế -

xã hội của quốc gia Tri thức con người là một nguồn lực không bao giờ cạn và luôn được tái sinh với chất lượng ngày càng cao hơn bất cứ một nguồn lực nào khác Lịch

sử phát triển nhân loại đã kiểm nghiệm và đi đến kết luận rằng: “Nguồn lực con người

là lâu bền nhất, chủ yếu nhất trong sự phát triển kinh tế - xã hội và sự tiến bộ của toàn nhân loại”

Ngày nay, sự canh tranh giữa các quốc gia, doanh nghiệp chủ yếu là cạnh tranh

về hàm lượng chất xám kết tinh trong sản phẩm hàng hóa, dịch vụ Vì vậy, để đạt được điều đó thì một quốc gia, địa phương hay doanh nghiệp cần phải tự tìm cho mình một chiến lược cạnh tranh phù hợp, đặc biệt là chiến lược nguồn nhân lực tốt đáp ứng được yêu cầu ngày càng phát triển và hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu như hiện nay Bởi chiến lược nguồn nhân lực không chỉ đảm bảo cho quốc gia, địa phương chủ động về mặt số lượng, chất lượng mà còn đảm bảo sử dụng ngày càng hiệu quả hơn nguồn nhân lực này

Thành phố Đà Nẵng là đô thị loại I cấp quốc gia, đóng vai trò hạt nhân quan trọng trong Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, là một trong năm thành phố trực thuộc Trung ương ở Việt Nam Vì lẽ đó mà hơn bất cứ địa phương nào trong khu vực, đòi hỏi Đà Nẵng cần nhanh chóng tạo ra những đòn bẩy mạnh mẽ cũng như nắm rõ được tầm quan trọng của chiến lược nguồn nhân lực để xây dựng và triển khai hiệu quả công tác này Từ đó, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của thành phố

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, nhận thấy được tầm quan trọng của chiến lược nguồn nhân lực, cũng như để hiểu rõ hơn về vai trò, sự cần thiết của chiến lược nguồn nhân lực tại thành phố Đà Nẵng, mà em đã chọn đề tài: “Vai trò của chiến lược nguồn nhân lực tại Thành phố Đà Nẵng”

2 Một số vấn đề liên quan

2.1 Một số khái niệm cơ bản

2.1.1 Chiến lược

Theo Alfred Chandler, Đại học Havard (1962) thì, “Chiến lược là việc xác định những mục tiêu cơ bản dài hạn của một tổ chức và thực hiện chương trình hành động cùng với việc phân bổ các nguồn lực cần thiết để đạt được những mục tiêu đó”

Tiếp cận theo hướng khác, “Chiến lược là một kế hoạch mang tính thống nhất, tính toàn diện và tính phối hợp, được thiết kế để đảm bảo rằng các mục tiêu cơ bản của một ngành sẽ được thực hiện” hay chiến lược là “Bao hàm việc xây dựng các mục tiêu

cơ bản dài hạn của ngành, đồng thời lựa chọn cách thức hoặc tiến trình hành động và phân bổ các tài nguyên thiết yếu để thực hiện các mục tiêu đó” (Đoàn Thị Hồng Vân

và Kim Ngọc Đạt, 2009)

Từ những khái niệm trên, có thể hiểu một cách đơn giản “Chiến lược” là cách thức hành động của một tổ chức trong tương lai sao cho có thể giành được lợi thế trên thị trường, đạt được những mục tiêu cơ bản và quan trọng nhất là tạo đà cho sự phát triển vững chắc, không ngừng của tổ chức đó trong tương lai

2.1.2 Nguồn nhân lực

Hiện nay, có nhiều cách tiếp cận khác nhau khi bàn về khái niệm nguồn nhân lực Theo Liên Hợp quốc, “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi

cá nhân và của đất nước” Như vậy, ở đây nguồn lực con người được coi như một nguồn vốn bên cạnh các loại vốn vật chất khác: vốn tiền tệ, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên

Theo Nguyễn Tiệp (2005) thì, Nguồn nhân lực (theo nghĩa rộng) là bao gồm toàn

bộ dân cư có khả năng lao động, không phân biệt người đó đang được phân bố vào ngành nghề, lĩnh vực, khu vực nào và có thể coi đây là nguồn nhân lực xã hội Theo nghĩa hẹp thì nguồn nhân lực bao gồm nhóm dân cư trong độ tuổi lao động có khả năng lao động (do pháp luật quy định)

Vậy, nguồn nhân lực của một quốc gia sẽ có các đặc điểm quan trọng sau đây: + Nguồn nhân lực là nguồn lực con người

+ Là bộ phận của dân số, gắn với cung lao động

+ Phản ánh khả năng lao động của một xã hội

2.1.3 Chiến lược nguồn nhân lực

Theo Lê Thanh Hà (2009), “Chiến lược nguồn nhân lực là quá trình nghiên cứu, xác định nhu cầu nguồn nhân lực, đưa ra các chính sách và thực hiện các chương trình, hoạt động bảo đảm cho tổ chức có đủ nhân lực với các phẩm chất, kỹ năng phù hợp để thực hiện công việc có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao”

Theo Armstrong, M và Baron, A (2002) thì Chiến lược nguồn nhân lực giúp tổ chức thấy rõ phương hướng, cách thức quản lý của mình nhằm sử dụng đúng người đúng việc, đúng thời điểm nhằm tạo sự linh hoạt đối phó với sự thay đổi trên thị trường

Vậy có thể hiểu đơn giản, Chiến lược nguồn nhân lực là một hệ thống các chính sách

và hoạt động nguồn nhân lực được thiết kế cho các nhóm nguồn nhân lực hoặc nhóm công việc cụ thể trong tổ chức nhằm đáp ứng và thực hiện các mục tiêu chiến lược cũng như hiệu quả hoạt động ở cấp độ công việc và tổ chức

2.2 Nội dung của chiến lược nguồn nhân lực

Để xây dựng, thực hiện một chiến lược nguồn nhân lực cần đảm bảo các nội dung sau:

Thứ nhất, đánh giá thực trạng: đánh giá về nguồn nhân lực cũng như những yếu

tố khác ảnh hưởng đến chiến lược nguồn nhân lực (như công nghệ, tài chính,…) Bằng cách phân tích môi trường vi mô, vĩ mô hay phải trả lời được câu hỏi “Chúng ta đang

ở đâu?” để có cái nhìn, quan điểm, đánh giá cụ thể, đúng hướng và rõ ràng nhất

Thứ hai, xác định mục tiêu chiến lược: Mục tiêu là điều cần hướng đến, là cơ sở

cho việc đánh giá kế hoạch đã đưa ra và là điều mà kết quả phải đạt được Mục tiêu cần rõ ràng và định lượng được Mục tiêu trả lời câu hỏi “Chúng ta muốn đi đến đâu?”

Thứ ba, đề ra kế hoạch/chương trình hành động: từ mục tiêu xây dựng các chính

sách, chương trình cụ thể, rõ ràng, thể hiện được tính nhất quán và có hệ thống Xây dựng được các giải pháp để đạt được mục tiêu Ở đây trả lời cho câu hỏi “Làm sao để đến được đích?”

Thứ 4, phương pháp đánh giá kết quả thực hiện chiến lược: xác định được chỉ số,

chỉ tiêu để đánh giá kết quả thực hiện chiến lược nhằm xem mức độ thực hiện mục tiêu đến đâu, như thế nào, có đang đi đúng hướng hay không Ở đây trả lời cho câu hỏi

“Làm sao để đo lường được?”

3 Tổng quan về Thành phố Đà Nẵng

3.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên

Đà Nẵng là thành phố nối liền cả Bắc, Trung, Nam, các tỉnh Tây Nguyên và một

số nước trong khu vực và thế giới Phía Bắc giáp tỉnh Thừa Thiên Huế, phía Tây và Nam giáp tỉnh Quảng Nam, phía đông giáp biển Đông Trung tâm thành phố cách thủ

đô Hà Nội 764 km về phía Bắc, cách thành phố Hồ Chí Minh 964 km về phía Nam, cách thành phố Huế 108 km về hướng Tây Bắc nên điều kiện giao lưu kinh tế, văn hóa

có nhiều thuận lợi cũng như trong việc thu hút nguồn nhân lực cho thành phố

Về địa hình, Đà Nẵng được thiên nhiên ưu đãi khi vừa có đồng bằng, vừa có núi,

có sông, có biển Địa hình đồi núi chiếm diện tích lớn (trên 70%), độ cao khoảng từ

700 - 1.500m, độ dốc lớn nên trong mùa mưa, vùng trũng thấp ven biển dễ bị ngập lụt

Hệ thống sông ngòi ngắn và dốc, bắt nguồn từ phía Tây, Tây Bắc thành phố Đà Nẵng

và tỉnh Quảng Nam Một vài quận huyện có địa hình nhiều đồi núi cho nên giao thông,

đi lại rất khó khăn Chính vì thế, lực lượng lao động ở những nơi này rất ít, khó thu hút cũng như khan hiếm nguồn nhân lực chất lượng cao, năng suất lao động thấp Ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của cả thành phố

3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

Đà Nẵng có nền kinh tế khá đa dạng bao gồm cả công nghiệp, nông nghiệp cho tới dịch vụ, du lịch, thương mại Trong đó dịch vụ, du lịch chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nền kinh tế thành phố Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngành dịch vụ, công nghiệp và giảm tỷ trọng nông nghiệp Cụ thể như sau:

Bảng 3.1 Cơ cấu GDP thành phố Đà Nẵng phân theo khu vực kinh tế

(Đơn vị: %)

(Nguồn: Tổng cục thống kê Thành phố Đà Nẵng)

Từ bảng trên có thể thấy, để thích nghi với nhu cầu ngày càng cao và theo kịp xu hướng đòi hỏi thành phố cần đào tạo, thu hút và đảm bảo được nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng với sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ Để không dẫn đến tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa nhân lực trong tương lai

3.3 Dân số

Theo Tổng Cục Thống kê thành phố công bố kết quả Tổng điều tra Dân số và nhà ở thì theo đó, dân số thành phố Đà Nẵng tính đến năm 2019 là 1.134.310 người, trong đó dân số nam chiếm 50,7% và dân số nữ chiếm 49,3% Đà Nẵng xếp thứ ba trong cả nước về tốc độ tăng trưởng dân số Có tốc độ tăng dân số cao nhất là quận Cẩm Lệ (gần 6%), kế đến là Liên Chiểu (khoảng 4%), Ngũ Hành Sơn xếp thứ ba

Bảng 3.2 Thống kê dân số Thành phố Đà Nẵng theo từng tiêu chí năm 2019

(Đơn vị: người)

Nhóm

tuổi

60+ 46.441 66.306 40.353 46.299 26.088 20.007

(Nguồn: Tổng cục thống kê Thành phố Đà Nẵng)

Từ bảng trên có thể thấy, Đà Nẵng là thành phố có cơ cấu dân số vàng của cả nước cùng với sự tăng nhanh về số lượng, chất lượng nguồn cung lao động Ngoài ra, mức độ chênh lệch giữa nông thôn - thành thị, lao động nữ - nam, già - trẻ, lao động chất lượng cao – lao động giản đơn, lao động giữa các ngành,…đều khá cao, có thể gây khó khăn hoặc thuận lợi nhất định đến công tác phát triển kinh tế - xã hội, năng

suất lao động, thu nhập bình quân hay mọi mặt của thành phố Chính vì vậy, việc xây dựng một chiến lược nguồn nhân lực hợp lý, đáp ứng được những thay đổi, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế hay phù hợp với sự phát triển của khoa học – kỹ thuật tại Thành phố Đà Nẵng là sự cần thiết ngay lúc này

4 Vai trò của chiến lược nguồn nhân lực tại Thành phố Đà Nẵng

Hiện nay, khi nền kinh tế Việt Nam nói chung và Thành phố Đà Nẵng nói riêng đang ngày càng hội nhập toàn cầu một cách mạnh mẽ, tính chất cạnh tranh của nền kinh tế thị trường càng gay gắt thì “yếu tố con người” càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, đây chính là nền tảng và mang tính trọng yếu nhất trong mỗi quốc gia hay một địa phương, tổ chức Chính vì thế, việc xác định vai trò, nắm rõ sự cần thiết của một chiến lược nguồn nhân lực để đảm bảo thực hiện tốt, phát huy điểm mạnh của nguồn lực hiện có, khắc phục và bù đắp cho những thiếu sót, hạn chế tại Thành phố Đà Nẵng

là rất quan trọng và được thể hiện như sau:

4.1 Đảm bảo chủ động về nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của sản xuất kinh doanh theo từng giai đoạn

Đà Nẵng được thiên nhiên ưu ái và có vị trí địa lý đắc lợi nên thành phố là một trong ba trung tâm du lịch lớn trên bản đồ du lịch Việt Nam Ngành du lịch hiện nay tại thành phố đã có bước tăng trưởng ấn tượng, định vị được thương hiệu và thể hiện vai trò của ngành kinh tế mũi nhọn Theo thống kê của Bộ văn hóa – thể thao – du lịch

Đầ Nẵng thì tốc độ tăng trưởng bình quân tổng thu du lịch giai đoạn 2016 - 2019 đạt 24,6%, trong đó, năm 2016 là 23,72%, đến năm 2019 là 31,4% (đóng góp trực tiếp là 13,7%, đóng góp lan tỏa vào các ngành, lĩnh vực khác là 17,7%)

Có thể thấy, ngành du lịch mang đến giá trị GDP và có những đóng góp to lớn như thế nào cho sự phát triển và khẳng định vị thế của thành phố Tuy nhiên, song song với đó là thực trạng thành phố đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao, được đào tạo sâu các kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ, chỉ chiếm 20% số lao động trong ngành (một con số theo nhận định của các chuyên gia là quá thấp so với nhu cầu hiện nay) Hay với tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp như hiện nay, dẫn đến nguồn nhân lực tại thành phố vô cùng khan hiếm mà đặc biệt là trong lĩnh vực

du lịch, khi theo thông tin tại buổi tọa đàm tìm giải pháp khôi phục ngành Du lịch, bà Trương Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Du lịch Đà Nẵng đã cho biết, lực lượng lao

động quay trở lại làm việc trong ngành du lịch Đà Nẵng mới chỉ đạt trên 30%, như vậy đồng nghĩa với việc ngành Du lịch Đà Nẵng sẽ thiếu hụt lao động trầm trọng nếu không có giải pháp đào tạo, kêu gọi kịp thời

Chính vì vậy, có thể thấy việc xây dựng một chiến lược nguồn nhân lực tại thành phố là rất quan trọng Bởi chiến lược nguồn nhân lực giúp thành phố có cái nhìn tổng quát về nguồn nhân lực hiện tại và kế hoạch phát triển trong tương lai để đáp ứng sự phát triển của thành phố theo từng giai đoạn Chiến lược nguồn nhân lực giúp trả lời các câu hỏi mang tính chiến lược như: chúng ta đang ở đâu, chúng ta đang như thế nào,

từ đó để đưa ra bức tranh khái quát nhất về nguồn nhân lực hiện tại của mình, bao gồm những điểm mạnh hay điểm yếu nào

Chiến lược nguồn nhân lực còn nắm bắt được thực trạng bằng việc nghiên cứu môi trường vi mô, vĩ mô cụ thể rồi định hướng mục tiêu đạt được Khi đã xác định được mục tiêu, thì sẽ nắm được thế chủ động về nguồn nhân lực (không chỉ số lượng

mà còn chất lượng) Cụ thể, nếu mục tiêu của chiến lược là thu hút, đào tạo bao nhiêu lao động thì việc triển khai thực hiện, lên kế hoạch sẽ thu hút, đào tạo bấy nhiêu lao động Nếu không có chiến lược cụ thể, sẽ dễ dẫn đến bị động trong việc thực hiện để đảm bảo theo yêu cầu sản xuất kinh doanh, hay dễ dẫn đến dư thừa thiếu hụt khi không nắm bắt được thực trạng, sự chuyển dịch cơ cấu ngành,…

Một ví dụ cụ thể như ngành du lịch tại Thành phố Đà Nẵng Nếu Thành phố xây dựng mục tiêu chiến lược nguồn nhân lực chất lượng cao trong năm 2025 là thu hút, đào tạo được 2000 lao động Với 1000 lao động sẵn có, thì Thành phố cần triển khai, lên kế hoạch để giữ chân 1000 lao động có sẵn cộng thêm các chiến lược được phân

bổ, triển khai qua từng năm để đạt được mục tiêu là 2000 lao động Nếu không có chiến lược cụ thể, thì tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao như hiện nay rất dễ xảy ra, kèm theo những thiệt hại khá lớn về mặt kinh tế, giảm GDP, mất vị thế cạnh tranh trên trường quốc tế lẫn trong nước là rất lớn

4.2 Đảm bảo sử dụng ngày càng hiệu quả nguồn nhân lực

Theo như số liệu thống kê tại bảng 3.2 có thể thấy, dân số tại thành phố đang ở thời kỳ dân số vàng, tỷ lệ người tham gia lao động tại thành phố trong năm 2020 chiếm tỷ lệ cao (chiếm 51,25% so với tổng dân số của thành phố), tỉ lệ tham gia lực lượng lao động của dân số 15 tuổi trở lên là 69,7% Đây chính là cơ hội cũng như

1000

2000

3000

4000

5000

6000

7000

8000

9000

10000

TP.

HCM

Đồng Nai

Dương

Bắc Ninh

Hải Phòng

Giang

Hải Dương

Vĩnh Phúc

Đà Nẵng

Biểu đồ 4.1: Các địa phương có thu nhập bình quân lao động

cao nhất cả nước

thách thức trong việc phát triển kinh tế xã hội của Thành phố Nếu nắm bắt tốt, triển khai nhiều kế hoạch, chương trình hành động, đánh giá, phân tích đúng thực trạng sẽ góp phần nâng cao hơn chất lượng, hiệu quả nguồn nhân lực Còn ngược lại sẽ dễ dẫn đến tình trạng dư thừa, thiếu hụt lực lượng lao động trong quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành mạnh mẽ như hiện nay

Một thực trạng đáng chú ý tại thành phố hiện nay, khi theo Tổng cục thống kê thì

Đà Nẵng đã rơi từ vị trí thứ 5 xuống đứng thứ 11 về thu nhập bình quân lao động với 6,523 triệu đồng/tháng trong năm 2020, giảm đáng kể so với năm 2019 là 7,558 triệu đồng/tháng (xem biểu đồ 4.1) Năng suất lao động hiện tại của Đà Nẵng chỉ cao gần 1,5 lần so với năng suất lao động bình quân chung của cả nước (126 triệu đồng/năm so với 84,5 triệu đồng/năm) Trong khi đó, lực lượng lao động tại thành phố dồi dào, chủ yếu là lao động trẻ (từ 15 - 34 tuổi)

(Nguồn: Tổng cục thống kê)

Từ thực trạng trên có thể thấy, chiến lược nguồn nhân lực sẽ phát huy được nhiệm vụ vai trò của nó nếu được khai thác, sử dụng hiệu quả để khắc phục vấn đề trên