CHỦ đề tự sự dân GIAN VIỆT NAM

- Biết tóm tắt các văn bản tự sự truyện dân gian theo nhân vật chính.. - Phân tích và nêu ý nghĩa của các chi tiết, tình tiết trong vai trò thúc đẩy cốt truyện phát triển - Đánh giá, cảm

Tiết 9,10,11,12,13,14,15,16 CHỦ ĐỀ: TỰ SỰ DÂN GIAN VIỆT NAM (Học kì I- Ngữ văn lớp 10)- Thời gian dạy học: 08 tiết

Lựa chọn các bài trong chủ đề

- Chiến thắng Mtao Mxây (trích sử thi Đăm Săn)

- Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ

- Tấm Cám

- Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự

- Tóm tắt văn bản tự sự (dựa theo nhân vật chính)

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức:

- Hiểu những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của các trích đoạn sử thi, truyện cổ tích, truyền thuyết

- Nhận biết một số đặc điểm cơ bản của thể loại sử thi, truyện cổ tích, truyền thuyết.

- Phân biệt được truyền thuyết và sử thi.

- Trình bày được cách phân loại và nội dung chính của truyện cổ tích.

2 Kĩ năng:

- Biết cách đọc - hiểu tác phẩm sử thi, truyện cổ tích, truyền thuyết theo đặc trưng thể loại.

- Biết tóm tắt văn bản tự sự; biết trình bày miệng văn bản tóm tắt trước tập thể.

- Biết viết đoạn văn, bài văn tự sự có các yếu tố miêu tả nội tâm, biểu cảm, nghị luận và chuyển đổi ngôi kể.

- Biết vận dụng kiến thức về giao tiếp bằng ngôn ngữ trong đọc - hiểu và tạo lập văn bản.

- Biết tóm tắt các văn bản tự sự (truyện dân gian) theo nhân vật chính.

- Biết lựa chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu trong tác phẩm tự sự

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng và vận dụng

- Liệt kê được các sự việc,

chi tiết tiêu biểu trong tác

phẩm tự sự dân gian

- Nhận biết được đặc

điểm, đặc trưng của các

thể loại tự sự dân gian

- Nhắc lại những giá trị cơ

bản của tác phẩm

- Khái niệm sự việc, chi

tiết tiêu biểu trong văn bản

tự sự

- Nhận diện sự việc, chi

tiết trong một số văn bản

tự sự đã học

- Mục đích, yêu cầu của

việc tóm tắt văn bản tự sự

dựa theo nhân vật chính

- Nhận biết được dấu hiệucủa thể loại sử thi, truyềnthuyết, cổ tích trong tácdụng của đặc trưng thểloại tự sự dân gian

- Làm rõ hiệu quả của các

từ ngữ, hình ảnh và cácbiện pháp tu từ nghệ thuậtđược sử dụng trong vănbản

- Phân tích và nêu ý nghĩa của các chi tiết, tình tiết trong vai trò thúc đẩy cốt truyện phát triển

- Đánh giá, cảm nhận của bản thân về chi tiết, nhân vật truyện

- Phân biệt được đặc trưng lời kể, nhân vật, chủ đề của sử thi, truyền thuyết,

cổ tích

- Cách lựa chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu khi tạo lập

văn bản tự sự

-Cách thức tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính

- Đánh giá, cảm nhận về thể loại

- So sánh đặc trưng củacác thể loại tự sự dân gian

- Đánh giá chi tiết, tình tiếtSáng tạo thêm các chi tiết cho câu chuyện

- So sánh trong hệ thống các tác phẩm cùng thể loại

- Phác thảo mô hình sử thi,truyền thuyết, cổ tích

III CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP MINH HOẠ

1 Đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây” trích sử thi Đăm Săn

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và vận

dụng cao

- Có mấy loại sử thi dân

gian? Sử thi Đăm Săn

thuộc loại nào?

- Liệt kê được các sự

việc, chi tiết tiêu biểu

trong trong cuộc quyết

chiến giữa Đăm Săn và

- Ý nghĩa của các chi tiết,tình tiết trong đoạn trích (Chi tiết miếng trầu do

Hơ Nhị ném ra giúp Đăm Săn tăng thêm sức lực và chi tiết ông Trời hiện ra trong giấc mơ giúp chàng đánh thắng kẻ thù

có ý nghĩa gì?)

- Tìm trong đoạn trích

những câu văn sử dụng biện pháp so sánh, phóngđại và phân tích để làm

rõ hiệu quả nghệ thuật của chúng

- Đặc trưng lời kể sử thi:

ngưỡng mộ, sùng kính, tựhào; Giọng văn trang trọng, hào hùng, tràn đầy cảm hứng ngợi ca, lí tưởng hoá

- Đánh giá chi tiết, tình tiết sáng tạo thêm các chi tiết cho câu chuyện

- Ý nghĩa của việc sử dụng hàng loạt các phép so sánh tương đồng, tăng cấp, phóng đại

- Viết đoạn có sử dụng nghệthuật so sánh, phóng đại

- Phác thảo mô hình sử thi,

- Người Ê Đê xưa gửi gắm ước mơ của hình tượng người anh hùng cộng đồng Theo anh, chị những bộ phim anh hùng thời hiện đại

có gửi gắm ước mơ, khát vọng nào của con người hiện nay không? Hãy nói vềmột nhân vật siêu anh hùng

mà anh, chị yêu thích

2 Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thủy

dụng cao

- Truyền thuyết ghi nhận,

phản ánh những gì?

- Các truyền thuyết

thường được diễn xướng

tại đâu? Vào những dịp

- Bài học nghiêm khắc vàmuộn màng mà nhà vua rút ra được là gì? Khi nào?

- Sáng tạo những chi tiết

- Hành động rút gươm chém con gái của An Dương Vương nói lên điều gì? Em có đồng ý với hành động này không? Vì sao?

- Chi tiết An Dương Vươngtheo Rùa Vàng xuống thủyphủ So sánh với hình ảnhThánh Gióng bay về trời,

em thấy thế nào?

- Tìm các chi tiết, sự việc

miêu tả quá trình xây

thành, chế nỏ của An

Dương Vương; mất nước

- Tìm những chi tiết biểu

lộ sự cả tin, ngây thơ đến

mức khờ khạo của Mị

Châu?

về Rùa Vàng, Mị Châu, nhà vua tự tay chém đầu con gái mình, nhân dânmuốn biểu lộ thái độ, tìnhcảm gì với nhân vật lịch

sử An Dương Vương và việc mất nước Âu Lạc?

- Cốt truyện có sự kếthợp giữa những yếu tốnào?

- Em có nhận xét gì vềcác hình ảnh trong câuchuyện?

- Người xưa nhắn gửi bàihọc gì đến thế hệ trẻ quanhân vật Mị Châu?

Nêu quan điểm của em? MịChâu đáng thương hay đánggiận? Vì sao?

- Nêu trách nhiệm của học sinh trong việc bảo tồn và phát triển Khu di tích lịch

3 Tấm Cám

4 Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự

dụng cao

- Khái niệm sự việc, chi

tiết tiêu biểu trong văn

- Theo em vì sao nhữngchi tiết ở trên là chi tiếttiêu biểu?

- Xây dựng dàn ý cho đề

bài Kể một kết thúc khác

cho Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thủy.

5 Tóm tắt văn bản tự sự (dựa theo nhân vật chính)

- Quy trình tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính

- Tóm tắt truyện ADV vàMC-TT, truyện Tấm CámĐoạn trích “Chiến thắngMtao Mxây” theo nhân vậtchính mà em lựa chọn

- Trình bày văn bản tóm tắttrước tập thể

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TỰ SỰ DÂN GIAN

- Xác định các văn bản được dùng dạy học đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại và vấn đề trọng tâm cần đọc hiểu ở mỗi văn bản

- Xác định các văn bản được dùng để học sinh luyện tập/ tự học: truyện ADV và

MC-TT, truyện Tấm Cám Đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây”

* NỘI DUNG CHUẨN BỊ CHO CHỦ ĐỀ

- Xem lại bài khái quát văn học dân gian Việt Nam (chú ý đến các thể loại sử thi truyềnthuyết, cổ tích: khái niệm; những đặc điểm của thể loại)

- Soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong phần hướng dẫn học bài

* Hoạt động 1: Khởi động ( tạo tình huống, định hướng hoạt động dạy học)

Câu 2: Ai là người giúp đỡ Tấm? Bụt (3 chữ cái)

Câu 3: Cây thần được nói đến trong sử thi Đăm Săn : Sơ – múc (5 chữ cái)

Câu 4 Thể loại văn học dân gian nào có chứa đựng các yếu tố của lịch sử?

Truyền thuyết (12 chữ cái)

Câu 5: Mị Châu bị chém An Dương Vương ở địa danh này? Dạ Sơn (5 chữ cái)

Câu 6: Đăm Săn đã dùng vật gì để ném vào vành tai của Mtao Mxây? chày mòn (7 chữ cái)

Câu 7: Loại truyện dân gian nào nội dung chủ yếu nhằm mục đích giải trí và phê phán?

Truyện cười (10 chữ cái)

Câu 8: Tấm đã hóa thân thành loài chim này? Vàng anh - (7chữ cái)

Câu 9: Thể loại nào của văn học dân gian "kể lại những sự kiện và biến cố lớn lao, có ý

nghĩa quan trọng đối với cả cộng đồng"? Sử thi (5 chữ cái)

Câu 10 Truyện cổ tích Tấm Cám thuộc tiểu loại truyện cổ tích nào? Thần kỳ (7 chữ

cái)

Câu 11 Mị Châu đã dùng vật gì để làm dấu cho Trong Thuỷ? Lông ngỗng (9 chữ cái)

Ô CHỮ : TỰ SỰ DÂN GIAN

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới ( 08 tiết)

DẠY HỌC NỘI DUNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TỰ SỰ DÂN GIAN: SỬ

THI, TRUYỀN THUYẾT, CỔ TÍCH (0,5 tiết)

- HS nhắc lại khái niệm sử thi?

- Sự kiện trong đại

- Có mấy loại sử thi? Đăm Săn

thuộc loại nào?

- Nhân vật trung tâm trong sử

thi ĐS là ai?

Cách xây dựng nhân vật anh hùng trong

sử thi khác với nhân vật truyện cổ tích,

nguồn gốc xuất thân, thường có số phận,

địa vị thấp kém, bị thua thiệt, khinh rẻ

trong gia đình và xã hội Nhân vật sử thi

anh hùng ngay từ khi xuất hiện đã có một

địa vị xã hội khác hẳn, họ là con, cháu

của thần linh, con cháu của những tù

trưởng, thủ lĩnh của cộng đồng trước đây.

Ví dụ nhân vật Đăm San

– kể về những biến cố lớn diễn ra trong đời sốngcộng đồng của cư dân thời đại

2 Đặc điểm của sử thi anh hùng

- Nhân vật trung tâm: Đó chính là những nhân vật

anh hùng+ Nhân vật anh hùng là nhân vật đại diện cho lýtưởng cộng đồng; đẹp cả hình dáng bên ngoài lẫnphẩm chất bên trong (ngoại hình, trang phục, phẩmchất …)

+ Nhân vật anh hùng phải luôn hành động vì quyền

lợi và mục đích của cộng đồng (Hành động của nhân vật trong giao tranh đều là những hành động anh hùng Nhân vật được đưa vào những biến cố thể hiện tính cách, ở đây nhân vật cũng luôn được so sánh với những nhân vật phản diện, so sánh về chân dung, sức mạnh, tính cách Tất cả mọi hành động trong nhân vật đều được chứng tỏ, ước mơ cho cộng đồng mạnh lên, uy tín của cộng đồng vang dội.)

- Không gian cộng đồng

- Kết cấu : theo lối chương khúc (một chương khúc

kể một sự việc, một biến cố trọn vẹn xoay quanhmột nhân vật trung tâm)

- Ngôn ngữ sử thi là ngôn ngữ đậm chất hùng tráng

và giàu tính trữ tình

+ ngôn ngữ giàu hình ảnh + Ngôn ngữ giàu nhạc điệu + Ngôn ngữ mang tính kịch

- Cách miêu tả:

+ Sử dụng nhiều hình ảnh so sánh trùng điệp+ Biện pháp phóng đại

+ Giọng văn trang trọng, hào hùng, tràn đầy cảm hứng ngợi ca, lí tưởng hoá

HS nhắc lại khái niệm truyền

thuyết

II. Truyền thuyết

1 Khái niệm:

Truyền thuyết là tác phẩm tự sự dân gian kể về sự

kiện và nhân vật lịch sử (hoặc có liên quan đến lịchsử) theo xu hướng lí tưởng hóa, qua đó thể hiện sựngưỡng mộ và tôn vinh của nhân dân đối với nhữngngười có công với đất nước, dân tộc hoặc cộng

- Nhân vật chính của Truyện

ADV và MC, TT?

- Không gian, thời gian

của truyền thuyết có cụ thể

không?

đồng cư dân của một vùng Bên cạnh đó cũng cónhững truyền thuyết vừa đề cao, vừa phê phán nhânvật lịch sử

2 Đặc điểm:

- Nhân vật chính trong truyền thuyết luôn là nhân

vật lịch sử, hoặc là những anh hùng làm nên lịchsử

- Không gian trong truyền thuyết luôn mang tính cụ

- Kết cấu văn bản hầu như không theo một công

thức nào Đặc biệt, kết thúc tác phẩm luôn theohướng “mở”

- Sự kiện lịch sử chính là phần nội dung quan trọng

của truyền thuyết, cũng là mục đích mà tác phẩmcần lý giải, soi sáng

- Sự kết hợp hài hòa giữa "cốt lõi lịch sử" với tưởng

tượng, hư cấu nghệ thuật của dân gian

HS nhắc lại khái niệm truyện cổ

2 Đặc điểm

- Nhân vật chính: là con người của đời thường,trong một xã hội phân chia giai cấp với đầy bấtcông, ngang trái

- Không gian là tất cả cảnh vật, cuộc sống nơi trầnthế; không gian của thế giới siêu nhiên, kỳ ảo;không mang tính cụ thể, xác định

- Thời gian luôn mang tính ước lệ, tượng trưng

- Tình tiết chính trong những truyện có cùng kiểunhân vật thường giống nhau

- Kết cấu ổn định và theo công thức: giới thiệu lailịch, cảnh ngộ nhân vật → nhân vật gặp thử thách

→ vượt thử thách → kết thúc hạnh phúc (có hậu)

- Yếu tố kì ảo, thần kì:

+ Dẫn dắt cốt truyện lên tới cao trào

+ Giúp giải quyết những xung đột, mâu thuẫn

+ Giúp nhân dân lao động thực hiện được những ước mơ, khát vọng của mình

DẠY HỌC NỘI DUNG 2: THỂ LOẠI SỬ THI: ĐOẠN TRÍCH CHIẾN THẮNG MTAO-MXÂY

1 Hướng dẫn tìm hiểu chung

+ Tên đầy đủ của sử thi Đăm Săn

“Bài ca chàng Đăm Săn” hay còn gọi là

“Klei khan Y Đăm Săn”.

+TP được phát hiện lần đầu vào năm

khoảng năm 1923-1924 ở Tây

Nguyên,do một viên công sứ người Pháp

có tên là L.Sabatier Ngay sau đó tác

phẩm được dịch ra tiếng Pháp và được

xuất bản ở Pari 1928 Đến năm 1959

được giới thiệu trên tạp chí Quân Đội,…

- Xã hội Tây Nguyên thời Đăm Săn:

+ Là một XH tiền giai cấp, chưa có Nhà

nước Mọi quyền lợi, suy nghĩ, khát vọng

của mỗi người không thể thoát li những

vấn đề thuộc về thị tộc, dòng họ cư trú

trong những đơn vị buôn (làng), đúng đầu

là những Mtao(tù trưởng).

- Giữa các buôn (thị tộc) thường xảy ra

chiến tranh Có những tù trưởng làm giàu

chủ yếu bằng chiến tranh, cướp bóc Điều

này đẩy Tây Nguyên vào tình trạng mất

ổn định triền miên, kìm hãm sự phát triển

của XH Có những tù trưởng làm giàu

chủ yếu bằng lao động sản xuất, khi cần,

phát động chiến tranh để tự bảo vệ và mở

đường cho thị tộc phát triển không ngừng

trong trạng thái ổn định tương đối.

Cuộc chiến đấu của Đăm Săn vì thế

* Nghệ thuật:

-Xây dựng thành công nhân vật anh hùng sử thi -Ngôn ngữ trang trọng, giàu hình ảnh, nhịp điệu,phép so sánh, phóng đại…

=> Là tài sản nghệ thuật vô giá trong kho tang

mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc và rộng

lớn: là biểu tượng cho xu thế lịch sử tất

yếu của thời đại – sự ổn định và phát

+ Người kể chuyện: Đọc với

giọng thủ thỉ, linh hoạt

+ Đam Săn: đọc giọng quyết liệt,

- Hình tượng nghệ thuật nào

trong đoạn trích để lại cho em

ấn tượng sâu đậm.

- Đăm San chiến đấu với Mtao

Mxay mục đích gì?(HS trả lời)

- Cuộc chiến đấu giữa Đăm Săn

và MtaoMxay diễn ra mấy

chặng?

(Chặng thứ nhất: Khiêu khích

Chặng thứ hai: Múa khiên

Chặng thứ ba: Giao chiến)

Nhóm 2:

Tóm tắt diễn biến trận đấu giữa

Đăm Săn và Mtao Mxay, nhận

+Đăm Săn đã thể hiện rõ nhân

II Đọc – hiểu văn bản

1 Hình tượng Đăm San

* Hình tượng Đăm Săn trong cuộc quyết chiến với Mtao Mxây:

Chặng 1:

- Đến tận cầu thang khiêu chiến => chủ động, tự tin

- Khiêu khích, đe dọa quyết liệt coi khinh Mtao Mxây, tự tin, đường hoàng

- Mtao Mxây bị động,

sợ hãi nhưng vẫn trêu tức Đăm Săn

- Do dự, sợ hãi mâu thuẫn với vẻ ngoài hung tợn

Chặng 2:

Hiệp 1:

- Khích Mtao - Bị khích => giả đò

cách đàng hoàng, tính cách

thẳng thắn của người anh hùng

+ Mtao Mxay với vẻ hèn nhát,

đê tiện của một kẻ quen đi đánh

lén (hắn từng lừa lúc Đăm Săn

đi vắng để cướp Hơ Nhị về)

? Chi tiết miếng trầu do Hơ Nhị

ném ra giúp Đăm Săn tăng thêm

sức lực và chi tiết ông Trời hiện

ra trong giấc mơ giúp chàng

tượng cho sức mạnh của thị tộc

ủng hộ, tiếp thêm sức cho người

anh hùng Nó chứng tỏ rằng,ở

thời đại sử thi, mỗi cá nhân

không thể sống tách rời thị tộc

Ông Trời là vị thần bảo trợ cho

thị tộc Bởi vậy ông Trời nhất

định phải giúp đỡ và chỉ giúp

đỡ cho những ai chiến đấu vì

quyền lợi của thị tộc

Qua cuộc chiến đấu với Mtao

- Điềm tĩnhxem khả năngcủa kẻ thù

khiêm tốn nhưng thực chất kiêu căng, ngạo mạn

- Múa khiên như trò chơi

(kêu lạch xạch như quả

mướp khô) => kém cỏi, hèn

mọn

Hiệp 2:

- Múa khiên trước =>

động tác nhanh, mạnh, hào hùng, vừa khỏe vừa đẹp => thế thắng

áp đảo, oai hùng

- Nhận được miếng trầu của Hơ Nhị => sứckhỏe tăng gấp bội

- Hoảng hốt, trốn chạy, chém trượt

=> thế thua,hèn kém

- Cầu cứu Hơ Nhị quăng cho miếng trầu => không được

Hiệp 3:

- Múa khiên càng nhanh, càng mạnh và đẹp, hào hùng

- Tấn công đối thủ: đâm Mtao nhưng không thủng

áo giáp sắt của y

- Hoàn toàn

ở thế thua,

bị động.– Bị đâm

Hiệp 4:

-Thấm mệt => cầu cứu thần linh

- Được kế của ông Trời

=> lấy cái chày mòn ném vào vành tai kẻ thù

- Giả dối cầu xin tha mạng

- Bị giết

→ Đăm Săn là người anh hùng có trí tuệ, có sức mạnh, dũng cảm hành động vì chính nghĩa, một nhân vật anh hùng sử thi đích thực mang nét đẹp chung của cả cộng đồng

b Hình tuợng Đăm Săn trong cuộc đối thoại,

Sau khi kết thúc cuộc giao đấu

và giành chiến thắng, Đăm Săn

lao của chiến công mà Đăm Săn

đã đạt được Và điều này cũng

nói lên bản chất thẩm mĩ của

nhân vật anh hùng sử thi.,

GV dẫn dắt chuyển ý:

Nếu như văn bản chỉ dành một

câu duy nhất để mô tả cảnh kết

thúc trận đấu “ Nói rồi Đăm Săn

đâm phập một cái, cắt đầu Mtao

Mxay đem bêu ngoài đường” ,

thì lại dành cả đoạn cuối văn

bản để mô tả cảnh ăn mừng

chiến thắng

Vậy hình tượng người anh hùng

Đăm Săn được mô tả trong đoạn

cuối cảnh ăn mừng chiến thắng

như thế nào?

Nhóm 4

Vẻ đẹp của người anh hùng

Đăm Săn trong buổi tiệc ăn

mừng chiến thắng.

Lớp chú ý lắng nghe, nhận xét

GV: Đăm Săn tự bộc lộ qua lời nói với

tôi tớ của mình Ở đoạn này, tất thảy mọi

người Ê đê,tất thảy mọi người ở miền Ê

đê và Ê ga và toàn bộ thiên nhiên Tây

Nguyên đều chung say trong men rượu

thuyết phục tôi tớ của Mtao Mxây:

- Đăm Săn kêu gọi mọi người ( tôi tớ/ dân làng Mtao Mxay):

+ Mục đích: Đăm Săn kêu gọi mọi người theo mìnhcùng xây dựng thành một thị tộc hùng mạnh

- Đăm Săn để dân làng tự quyết định số phận của mình => lòng khoan dung, đức nhân hậu của chàng.– Đăm Săn có uy tín lớn với cộng đồng

=> Những điều đó đã khiến tôi tớ của Mtao Mxây hoàn toàn bị thuyết phục và tự nguyện đi theo chàng

* Ý nghĩa của cảnh mọi người nô nức theo Đăm Săn về:

– Lòng yêu mến, sự tuân phục của tập thể cộng đồng đối với cá nhân người anh hùng

– Sự thống nhất cao độ giữa quyền lợi, khát vọng của cá nhân người anh hùng và của cộng đồng

c Hình tượng Đăm Săn trong tiệc mừng chiến thắng:

- Quang cảnh nhà Đăm Săn: đông nghẹt khách, tôi

tớ chật ních cả nhà

+ Mở tiệc ăn uống linh đình “ăn không biết no,

uống không biết say ”

 diễn ra tưng bừng, náo nhiệt, vui say, nói lên ước

mơ của cộng đồng: có cuộc sống thịnh vượng, no

đủ, giàu có, đoàn kết và thống nhất

→ Nhân vật sử thi ĐS thực sự có tầm vóc lịch sửkhi được đặt giữa một bối cảnh rộng lớn của thiênnhiên, XH và con người T N

* Hình tượng người anh hùng

chiến thắng.

GV: Với Mtao Mxay, những hình ảnh so

sánh đều gợi lên cảm giác về một thế lực

đen tối,đáng sợ ( khiên tròn như đầu cú,

dữ tợn như một vị thần, ), hoặc là với

một thái độ khinh thường ( khiên hắn kêu

lạch xạch như quả mướp khô).

Cũng có khi những hình ảnh so sánh được

sử dụng để nói lên vẻ ngoài hung ác,

khoác lác của hắn với thực chất hèn

nhát ,thấp kém bên trong…

+ Với nhân vật anh hùng Đăm Săn

trong lúc giao đấu thì hàng loạt định ngữ

so sánh được sử dụng : múa trên cao gió

như bão, múa dưới thấp gió như lốc,

….những hình ảnh so sánh ấy được kết

hợp với lối nói phóng đại… góp phần vẽ

nên chân dung một dũng sĩ có sức mạnh

phi thường, làm mờ đi hình ảnh kẻ thù

của chàng là Mtao Mxay khoác lác, hèn

nhát, yếu đuối.

Đặc biệt ở đoạn cuối,trong cảnh ăn mừng

chiến thắng đã sử dụng hàng loạt hình

ảnh so sánh với bút pháp lãng mạn chiếm

ưu thế đã nói lên tầm vóc lớn lao của

người anh hùng,vừa nói lên khát vọng

không giới hạn của cộng đồng Ê đê về

một tương lai hùng mạnh,thịnh vượng.

+ Đẹp về hình thể, sắc vóc:

“tóc thả trên sàng, hứng tóc chàng dưới đất là cả một cái nong hoa”

“ Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, trên mình nghênh ngang đủ giáo gươm”

“mắt long lanh như mắt chim ghếch ăn hoa tre”

“Đăm Săn vốn đã ngang tàng từ trong bụng mẹ”

 Uy danh lừng lẫy, dũng cảm kiên cường, oaiphong lẫm liệt -> Người anh hùng được tôn vinhtuyệt đối, là sức mạnh, vẻ đẹp của cả cộng đồng

3 Nghệ thuật miêu tả nhân vật và không gian

sử thi:

- Bút pháp lí tưởng hoá và biện pháp tu từ so sánh –phóng đại đã khắc hoạ bức chân dung đẹp, oai hùng, kì vĩ của Đăm Săn

=> Cách nhìn của tác giả sử thi: đầy ngưỡng mộ, sùng kính, tự hào

- Cách miêu tả:

+ Sử dụng nhiều hình ảnh so sánh trùng điệp+ Biện pháp phóng đại

+ Giọng văn trang trọng, hào hùng, tràn đầy cảmhứng ngợi ca, lí tưởng hoá

Hươngs dẫn HS tổng kết: Hãy

nêu giá trị của đoạn trích?

IV Tổng kết

Đoạn trích khẳng định sức mạnh và ngợi ca vẻ đẹp của người anh hùng Đăm Săn - một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình, và thiết thavới cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứngđáng là người anh hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê-đê thời cổ đại

DẠY HỌC NỘI DUNG 3: TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN: ĐỌC HIỂU

TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU, TRỌNG THỦY

Hướng dẫn HS tìm hiểu chung

- Truyện được kể bởi ngôi thứ

mấy? Theo trật tự nào? Gồm

- Các truyền thuyết thường được

diễn xướng tại đâu? Vào những

Nam) do Vũ Quỳnh và Kiều Phú sưu

tập, biên soạn bằng chữ Hán vào cuối

thế kỉ XV, được Đinh Gia Khánh và

- Yếu tố lịch sử: Thành Cổ Loa; câu chuyện ADV xây dựng nước Âu Lạc, chống lại Triệu Đà

- Địa danh: làng Cổ Loa – Đông Anh

- Tác phẩm Trích “Rùa Vàng” trong tác phẩm

“Lĩnh Nam chích quái”, bộ sưu tập chuyện dân gian

ra đời vào cuối TK XV

2 Hướng dẫn đọc - hiểu chi

tiết văn bản

- Quá trình xây thành của An

Dương Vương được tác giả

miêu tả như thế nào ?

- Sau khi xây thành xong, nhà

vua còn băn khoăn điều gì?Nỗi

băn khoăn đó được đền đáp như

thế nào?

II Đọc - hiểu chi tiết văn bản

1 Nhân vật An Dương Vương

a Quá trình xây thành, chế nỏ, đánh thắng Triệu Đà

- Xây thành:

+ Thành lắp tới đâu lở tới đó

+ Lập bàn thờ, giữ mình trong sạch, cầu bách thần + Nhờ cụ già mách bảo, sứ Thanh Giang, tức RuàVàng giúp nhà vua xây thành công Lao Thành

-> Sự thiết tha, tâm huyết của An Dương Vương

với công cuộc xây dựng đất nước, đồng thời cũng

cho thấy bất kỳ dân tộc nào cũng khát khao được tạo dựng nền văn minh của riêng mình.

-> Thể hiện sự quyết tâm thực hiện, niềm tin

mãnh liệt của An Dương Vương vào những việcmình làm

- Chế nỏ:

+ Nỗi băn khoăn: “Nhờ ơn thần, thành đã được xây

xong Nay nếu có giặc ngoài biết lấy gì mà chống?”

- Do đâu mà An Dương Vương

được thần giúp đỡ xây thành chế

nỏ ?

- Khi Triệu Đà sang xâm lược,

An Dương Vương chiến thắng là

do những yếu tố nào?

- Theo em , đây là một vị vua

như thế nào? Ý nghĩa việc An

Dương Vương được thần linh

giúp đỡ ?

GV đặt câu hỏi để HS thảo

luận trình bày

- Vì sao An Dương Vương

nhanh chóng thất bại thê thảm

khi Triệu Đà cất quân xâm lược

lần 2?

- Hành động điềm nhiên chơi cờ

ung dung và cười Đà ko sợ nỏ

thần sao? nói lên điều gì về

nhân vật này?

- Bài học nghiêm khắc và muộn

màng mà nhà vua rút ra được là

gì? Khi nào?

- Sáng tạo những chi tiết về Rùa

Vàng, Mị Châu, nhà vua tự tay

chém đầu con gái mình, nhân

dân muốn biểu lộ thái độ, tình

cảm gì với nhân vật lịch sử An

Dương Vương và việc mất nước

Âu Lạc?

- Hành động rút gươm chém

con gái của An Dương Vương

nói lên điều gì? Em có đồng ý

với hành động này không? Vì

sao?

GV bình: Thanh gươm lúc này chính là

sự đại diện cho công lí Thanh gươm ấy

đã được dùng trên chiến trường để giết

giặc bảo vệ đất nước và bây giờ cũng

chính thanh gươm ấy đã lấy đi đầu con

gái duy nhất của ông Còn gì đau xót,

thương tâm hơn khi chính cha lại giết

+ Được Rùa Vàng tặng móng vuốt làm lẫy nỏ thần

 Ý thức trách nhiệm cao trong việc bảo vệ đấtnước

- Đánh thắng Triệu Đà:

+ Nhờ thành ốc kiên cố+ Nhờ nỏ thần lợi hại+ Nhờ có ý thức đề cao cảnh giác (Mưu sự tạithiên, thành sự tại nhân)

 Vị vua anh minh sáng suốt, có lòng yêu dân yêunước sâu sắc

-> Sự trợ giúp của thần linh: nhân dân ca ngợi nhàvua, tự hào về chiến công xây thành, chế nỏ, chiếnthắng ngoại xâm của dân tộc

b Sai lầm, thất bại: (Bi kịch nước mất nhà tan)

- Quá trình dẫn tới thất bại của An Dương Vương:+ Nhận lời cầu hòa và cầu hôn của kẻ thù

+ Cho Trọng Thủy ở rể, không giám sát+ Giặc đến chân thành vẫn điềm nhiên đánh cờ

“Đà không sợ nỏ thần sao”

+ Khi sứ Giang Thanh kết tội Mị Châu là giặc, An Dương Vương đã chặt đầu Mị Châu:

~ Sự thức tỉnh, ý thức được sai lầm của bản thân

~ Hi sinh tình riêng, nhân danh nhân dân và đất nước để trừng phạt kẻ có tội, cũng là một hình thức

tự trừng phạt mình

→ Thái độ dũng cảm, kiên quyết đặt nghĩa nước lên trên tình nhà, tuy muộn nhưng là hành động đúng đắn, sáng suốt, hợp lòng dân

- Nguyên nhân thất bại:

+ Chủ quan, lơ là, mất cảnh giác, ko nhận ra dã tâmnham hiểm của kẻ thù

+ Phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng:

 Nhận lời cầu hoà của Triệu Đà

 Nhận lời cầu hôn cho Trọng Thuỷ ở rể mà ko giám sát, đề phòng

 Lơ là việc phòng thủ đất nước, ham hưởng lạc

con Nhưng kẻ có tội thì phải đền tội và

chính hành động dứt khoát, quyết liệt ấy

của An Dương Vương đã cho thấy được

nét đẹp trong con người nhà vua, phân

minh rạch ròi giữa công – tư.

GV giảng thêm: Sau khi hai cha con đã

chạy về phía biển và cầu cứu Rùa Vàng,

câu nói của Rùa Vàng “giặc ngồi sau

lưng” chính là lời kết tội đanh thép của

công lí, của nhân dân về hành động vô

tình phản quốc của Mị Châu Lời tuyên

án đó lập tức khiến An Dương Vương

tỉnh ngộ, nhận ra bi kịch của mình Đó là

bài học đắt giá, xương máu trong quá

trình giữu nước – phải luôn nêu cao tinh

thần cảnh giác với kẻ thù.

Chi tiết An Dương Vương theo

Rùa Vàng xuống thủy phủ So

sánh với hình ảnh Thánh Gióng

bay về trời, em thấy thế nào?

- Thánh Gióng: bay về trời

(ngẩng mặt lên mới nhìn thấy) 

Rực rỡ, hoành tráng vì nhân vật

không mắc phải sai lầm, thất bại

- An Dương Vương: cúi xuống

sâu thẳm mới nhận ra  Không

rực rỡ, hoành tráng vì đã để mất

nước

-> Quan điểm, tình cảm, thái độ

công bằng của nhân dân đối với

từng nhân vật

- Hướng dẫn HS chuẩn bị bài ở

nhà: Tìm những chi tiết biểu

lộ sự cả tin, ngây thơ đến

mức khờ khạo của Mị Châu?

- Lời nguyền của Mỵ Châu

trước khi chết thể hiện điều

gì?

- Thái độ và tình cảm của

nhân dân đối với Mị Châu

qua những chi tiết hư cấu

tưởng tượng: máu nàng hoá

trọng đối với vị vua anh hùng dũng cảm – con

người sẵn sàng hi sinh những tình cảm riêng tư để giữ tròn khí tiết và danh dự trước đất nước non sông Nó cũng phê phán thái độ mất cảnh giác của

Mị Châu, đồng thời cũng là lời giải thích "nhẹ nhàng" nhằm xoa dịu nỗi đau mất nước

An Dương Vương cầm sừng tê bảy tấc theo Rùa

Vàng xuống biển Sự bất tử của An Dương Vương

 Lòng kính trọng, biết ơn những công lao to lớn của An Dương Vương của nhân dân ta

Nêu quan điểm của em? Mị

Châu đáng thương hay đáng

giận? Vì sao?

Nhân vật Trọng Thủy

+ Trọng Thủy là một tên gián

điệp nguy hiểm, một người

chồng nặng tình với vợ?

+ Trọng Thủy là nhân vật truyền

thuyết với mâu thuẫn phức tạp:

giữa nghĩa vụ và tình cảm, vừa

là thủ phạm vừa là nạn nhân?

+ Trọng Thủy là một người con

bất hiếu, một người chồng lừa

dối, một người con rể phản bội-

kẻ thù của nhân dân Âu Lạc?

- Ý kiến nào khái quát, xác đáng

- Tìm những chi tiết biểu lộ sự

cả tin, ngây thơ đến mức khờ

khạo của Mị Châu?

- Lời nguyền của Mỵ Châu

trước khi chết thể hiện điều

gì?

- Thái độ và tình cảm của

nhân dân đối với Mị Châu

qua những chi tiết hư cấu

tưởng tượng: máu nàng hoá

- Mị Châu cả tin, ngây thơ đến mức khờ khạo:

+ Tự ý cho Trọng Thủy biết bí mật quốc gia, xem

nỏ thần Tự tiện sử dụng bí mật quốc gia cho tình riêng, khiến bảo vật giữ nước bị đánh tráo mà hoàn toàn ko biết

+ Mất cảnh giác trước những lời chia tay đầy ẩn ý của Trọng Thủy Ko hiểu được những ẩn ý trong lời từ biệt của Trọng Thủy: chiến tranh sẽ xảy ra.+ Đánh dấu đường cho Trọng Thủy lần theo chỉ nghĩ đến hạnh phúc cá nhân, mù quáng vì yêu

- Mị Châu lén đưa cho Trọng Thủy xem nỏ thần là chỉ thuận theo tình cảm vợ chồng mà bỏ quên nghĩa

vụ với đất nước Bởi:

+ Nỏ thần thuộc về tài sản quốc gia, là bí mật quân

sự Vì thế, Mị Châu lén cho Trọng Thủy xem nỏ thần là việc vi phạm vào nguyên tắc của bề tôi với

Nêu quan điểm của em? Mị

Châu đáng thương hay đáng

giận? Vì sao?

Nhóm 2: Nhân vật Trọng Thủy

Gv nêu các ý kiến đánh giá về

nhân vật Trọng Thủy cho hs thảo

luận:

+ Trọng Thủy là một tên gián

điệp nguy hiểm, một người

chồng nặng tình với vợ?

+ Trọng Thủy là nhân vật truyền

thuyết với mâu thuẫn phức tạp:

giữa nghĩa vụ và tình cảm, vừa

là thủ phạm vừa là nạn nhân?

+ Trọng Thủy là một người con

vua cha và đất nước, biến nàng thành giặc, đáng bị trừng phạt

+ Tình yêu, tình cảm vợ chồng (trái tim) ko thể đặt lầm chỗ lên trên lí trí, nghĩa vụ với đất nước (đầu) Nước mất dẫn đến nhà tan nên ko thể đặt lợi ích cá nhân (cái riêng) lên lợi ích cộng đồng (cái chung) Nàng đã gián tiếp tiếp tay cho kẻ thù nên đã bị kết tội, bị trừng phạt nghiêm khắc

- Có phần đáng thương, đáng cảm thông: Những sailầm, tội lỗi đều xuất phát từ sự vô tình, tính ngây thơ, nhẹ dạ, cả tin đến mức mù quáng, đặt tình cảm

lên trên lí trí, thực sự bị người lừa dối.

- Các chi tiết hư cấu:

+ máu Mị Châu ngọc trai

+ Biết cảm xúc bằng lí trí, suy nghĩ bằng trái tim - giải quyết mối quan hệ giữa lí trí và tình cảm đúng mực

*Trọng Thủy

- Cuộc hôn nhân giữa Trọng Thủy - Mị Châu là mộtcuộc hôn nhân mang mục đích chính trị: Triệu Đà giả cầu hoà, cầu thân để điều tra bí mật quân sự, đánh cắp lẫy nỏ thần  Trọng Thủy đóng vai trò của một tên gián điệp

- Thời kì đầu  Trọng Thủy đơn thuần đóng vai trò của một tên gián điệp theo lệnh vua cha sang làm rể

An Dương Vương để điều tra bí mật quân sự, tìm

cơ hội đánh tráo lẫy nỏ thần

- Thời gian ở Loa Thành y ko quên nhiệm vụ giánđiệp  lợi dụng, lừa gạt được Mị Châu, thực hiện được mục đích

- Có thể trong thời gian chung sống, Trọng Thủy đãnảy sinh tình cảm thực sự với Mị Châu  để lộ những sơ hở trong lời tiễn biệt  ngầm báo trước một cuộc chiến tranh khó tránh khỏi và bộc lộ tình cảm có phần chân thành với Mị Châu Nhưng y vẫntrở về, hoàn thành bổn phận với Triệu Đà

- Khi đuổi kịp cha con An Dương Vương, Mị Châu

đã chết  Trọng Thủy ôm xác vợ khóc lóc, thương nhớ rồi tự tử

bất hiếu, một người chồng lừa

dối, một người con rể phản bội-

kẻ thù của nhân dân Âu Lạc?

- Ý kiến nào khái quát, xác đáng

nhất về nhân vật này?

Hs thảo luận, trả lời

Gv nhận xét, định hướng

- Hình ảnh ngọc trai – giếng

nước có ý kiến cho rằng dùng để

ca ngợi mối tình chung thủy của

hai người Ý kiến của em như

thế nào?

Không nhằm ca ngợi kẻ thù

cũng như tình yêu chung thủy

- Cái chết của y cho thấy sự bế tắc, ân hận muộn

màng

* Chi tiết ngọc trai- giếng nước

- Biểu tượng cho tấm lòng trinh bạch của MC và là

sự cảm thông, bao dung của nhân dân

- Sự hoá giải hận thù thể hiện truyền thống ứng xửbao dung, đầy nhân hậu của dân gian đối với nạnnhân tỉnh ngộ muộn màng của chiến tranh xâmlược

 Chi tiết này mang ý nghĩa như một sự hóa giải oan tình, hóa giải hận thù của các nhân vật Qua

đó nhân dân muốn gửi gắm:

+ Con người cần được tha thứ và cần biết cách thathứ thì mới có đủ sức mạnh, niềm tin để tiếp tụcbước đi trong cuộc đời đầy rẫy những điều nghiệtngã và đau đớn

+Câu chuyện nhiều lần nhắc đến sự bao dung, cảmthông  vẻ đẹp của tinh thần nhân đạo, nhân văn

được tỏa sáng

 Chi tiết này đẹp không phải vì nó ngợi ca tình yêu của 2 con người mà nó đẹp trong cách nhìn nhận, cách ứng xử của nhân dân, trong những điều còn lại của tình yêu thương, lòng nhân ái Cho nên

dù kết thúc truyện là bao đau đớn nhưng nó nâng

đỡ, thanh lọc tâm hồn, giúp ta sống đẹp hơn, cao

ảnh trong câu chuyện?

3 Nghệ thuật đặc sắc của câu chuyện

+ Sự sụp đổ của nhà nước Âu Lạc

- Yếu tố hư cấu: sứ Thanh Giang, móng Rùa Vànglàm lẫy nỏ thần, sư hóa thân của các nhân vật…

 sự đan xen tạo yếu tố li kì, hấp dẫn cho câuchuyện kể (kết hợp nhuần nhuyễn giữa cốt lõi lịch

sử và hư cấu nghệ thuật)

- Kết cấu chặt chẽ, xây dựng những chi tiết kì ảo cógiá trị nghệ thuật cao

- Xây dựng được nhân vật truyền thuyết tiêu biểu

- Hình ảnh: Giàu chất tư tưởng thẩm mĩ; Có sức sống lâu bền

Hướng dẫn HS tự học ở nhà:

- Ghi nhớ nội dung bằng sơ đồ

tư duy hoặc grap

Thủy giải thích nguyên nhân việc mất nước Âu Lạc

và nêu bài học lịch sử về việc giữ nước, tinh thầncảnh giác với kẻ thù, cùng cách xử lí đúng đắn mốiquan hệ giữa riêng với chung, nhà với nước, cánhân với cộng đồng

DẠY HỌC NỘI DUNG 4: TRUYỆN CỔ TÍCH TẤM CÁM (1,5 TIẾT)

Phiếu học tập

1a Lười biếng, lừa trút hết

giỏ tôm tép của Tấm

Đi xem hội

Tấm thành hoàng hậu 4a

Tấm hồi cung

4b

5a 5b

Phiếu học tậpDựa vào phiếu học tập số 1 và các gợi dẫn dưới đây để phân tích mâu thuẫn trong truyện Tấm Cám

TẤM CÁM 2

Từ mâu thuẫn trong gđ, tg dân gian muốn phản ánh mâu thuẫn gì trong đời sống xã hội

Tác giả dân gian đã giải quyết mâu thuẫn của truyện theo hướng nào và bằng cách gì? Qua đó thể hiện điều gì? Những truyện cổ tích mà em biết có cách giải quyết giống như vậy không

Tìm hiểu chặng đời thứ nhất của Tấm theo các gợi dẫn sau:

4 Ai đã giúp Tấm? Giúp như thế

Qua chặng đời đầu của nhân vật,

em đọc được thông điệp gì của tác giả dân gian? 5 Tấm đã đổi đời ra sao?

học

TẤM CÁM 4

Tìm hiểu chặng đời thứ hai của Tấm theo các gợi dẫn sau:

1 Tấm đã gặp phải những trở ngại /thử thách gì?

2 Tấm đã vượt qua những trở ngại /thử thách đó ra sao?

3 Hành trình vượt qua những trở ngại /thử thách cho thấy phẩm chất đáng quý gì ở nhân vật?

4 Tác giả dân gian muốn gửi gắm thông điệp gì từ chặng đời thứ hai của Tấm?

5 Em có suy nghĩ gì về kết thúc tác phẩm ?

học

TẤM CÁM

Nếu không có những chi tiết thần kì, câu chuyện sẽ như thế

nào? Như vậy yếu tố thần kì có vị trí vai trò ra sao trong

truyện Tấm Cám Em thích nhất chi tiết thần kì nào? Vì

Đặt câu hỏi, hướng dẫn HS nhìn từ các khía cạnh (lĩnh vực khoa học) để rút ra bài học

Giáo dục

Vì sao Tấm bị mẹ con con Cám giết?

Logic học

Mụ dì ghẻ có phải là người mẹ xấu không?

1 Hướng dẫn tìm hiểu khái

niệm

GV yêu cầu học sinh tìm hiểu sự

việc và chi tiết trong Truyện An

Dương Vương và Mị Châu,

Trọng Thủy?

- Kể một số sự việc trong truyện?

- Các sự việc này có thể thay đồi

trật tự không?

- Sự việc này được cụ thể bằng

những chi tiết nào? Chi tiết nào

-> Các sự việc nối kết với nhau, tạo thành cốt truyện Sự việc: Mị Châu, TRọng Thủy chia tay nhau là một sự việc quan trọng -> sự việc tiêu biểu

- Chi tiết:

+ TT hỏi MC: "Ta lại tìm nàng, lấy gì làm dấu?"+ MC đáp: Thiếp có áo lông ngỗng, đi đến đâu sẽ dứt lông mà rắc ở ngã ba đường làm dấu -> đây làchi tiết tiêu biểu

=> sự việc tiêu biểu, chi tiết tiêu biểu dẫn dắt câu chuyện đến kết thúc bi kịch

2 Khái niệm

- Tự sự : Phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, từ sự việc này đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

- Sự việc tiêu biểu : Là sự việc quan trọng góp phần hình thành cốt truyện và sáng tỏ chủ đề, gắn với nhân vật chính trong tác phẩm tự sự

- Chi tiết tiêu biểu : Chi tiết tập trung thể hiện rõ nét sự việc tiêu biểu (chi tiết có giá trị nghệ thuật cao, làm cho các sự việc thêm sinh động)

* Vai trò của sự việc, chi tiết tiêu biểu:

- Dẫn dắt câu chuyện

- Nhấn mạnh ý nghĩa của câu chuyện

- Tô đậm đặc điểm, tính cách nhân vật

việc và chi tiết tiêu biểu.

- Trong truyện ADV và MC-TT

tác giả dân gian kể về chuyện gì?

vì sao ?

HS: Trao đổi theo bàn, trả lời

GV: Kể sự việc ADV xây thành

chế nỏ, tác giả dân gian dẫn dắt

câu truyện làm nổi bật ý thức xây

dựng và bảo vệ đất nước của cha

ông ta

- Để làm nổi bật sự việc MC-TT

chia tay nhau, tác giả dân gian

đã sử dụng những chi tiết quan

trọng nào?

- Theo em vì sao cho đây là chi

tiết tiêu biểu?

GV: Nếu bỏ chi tiết này đi thì

truyện vẫn có thể phát triến

nhưng đi theo hướng khác

GV: Gọi HS đọc bài tập 2 sgk

viết về Lão Hạc (NC) và đoạn

tưởng tượng về anh con trai Lão

Hạc trở về làng

GV: Giới thiệu 4 sự việc trong

câu chuyện của bài tập

GV: Yêu cầu HS chọn một sự việc

rồi kể thêm một số chi tiết liên

quan đến sự việc ấy.

II Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu:

Bài tập 1

a Truyện ADV và MC-TT kể về công cuộc dựng

nước và bảo vệ đất nước của cha ông ta xưa

Vì: Đây là chủ đề chính của tác phẩm, còn lại làchủ đề phụ giúp câu truyện trở nên hấp dẫn, li kìhơn

b Vai trò của chi tiết tiêu biểu

- Chi tiết:

+ Trọng Thuỷ hỏi MC: Ta lại tìm nàng lấy gì làm

dấu?

+ MC đáp: Thiếp có áo lông ngỗng, đi đến đâu sẽ

dứt lông mà rắc ở ngã ba đường để làm dấu.

- Vai trò của chi tiết tiêu biểu:

+ vai trò duy trì tính logic của cốt truyện, vừakhắc họa tính cách nhân vật Mị Châu (ngây thơ, cảtin)

+ có tác dụng dẫn dắt câu chuyện, là cái cớ để câuchuyện tiếp tục phát triển theo hướng của một tấn

bi kịch (lí giải nguyên nhân vì sao An DươngVương bị đẩy đến bước đường cùng)

Bài tập 2

* Về chuyện anh con trai Lão Hạc trở về làng:

- Sự việc 1: Anh về thăm làng, nhớ lại kỉ niệm xưa

- Sự việc 2: Anh con trai tìm gặp Ông giáo vàđược ông kể cho nghe về cuộc đời của LH

- Sự việc 3: Anh con trai cùng Ông giáo đi viếng

+ Ông Giáo đứng bên cũng ngấn lệ.

+ Anh nói với cha về những ngày tháng qua củamình

+ Hứa sống sao cho xứng đáng với tấm lòng cao

cả của cha

Chú ý: Để chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu trong

bài văn cần nắm vững các bước sau:

+ Xác định đề tài chủ đề của bài văn+ Dự kiến cốt truyện (Gồm những sự việc nối tiếpnhau)

+ Triển khái sự việc bằng một số chi tiết tiêu biểu

HS thảo luận nhóm theo bàn:

Khi kể chuyện cổ tích Tấm Cám,

nhiều người cho rằng, trong một

chuỗi sự việc Tấm biến hoá để

chống lại mẹ con Cám thì sự biến

hoá lần thứ tư (Tấm hoá thành

quả thị chín vàng, thơm ngát) là

tiêu biểu nhất Ý kiến của anh

(chị) như thế nào ? Nếu tán thành

thì hãy giải thích vì sao

bị Cám phát hiện, giết chết Ấn mình trong quả thị,lần này Tấm “im lặng” không nói, khiến Cám không thể phát hiện

– Ở những lần trước, Tấm ẩn náu quẩn quanh trong hoàng cung – nơi Cám, hiện thân của cái ác đang làm hoàng hậu – nên khó an toàn Lần này Tấm ra khỏi hoàng cung, lánh xa cái ác để sống giữa cuộc đời, gần gũi nhân dân

– Hương thơm, vẻ đẹp của quả thị đã dẫn dắt bà lão hàng nước… Do đó, Tấm đã được nương thân trong tấm lòng thơm thảo, chở che của con người nhân hậu, để tìm lại cuộc sống và hạnh phúc

– Có thể nói sự việc Tấm hoá thành quả thị toả hương bên đường vừa chứng tỏ trí thông minh của

cô gái nghèo vừa hợp lí để dẫn dắt câu chuyện kết

thúc có hậu Đó là chi tiết, sự việc tiêu biểu nhất của truyện.

DẠY NỘI DUNG 6: TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ (1,0 TIẾT)

1 Hướng dẫn học sinh tìm

hiểu mục đích yêu cầu của tóm

tắt

HS thảo luận nhóm theo bàn

trả lời các câu hỏi (lấy ví dụ

minh họa)

- Em hiểu thế nào là nhân vật văn

học?

- Thế nào là nhân vật chính?

(Kể tên nhân vật chính trong văn

bản “Chiến thắng Mtao Mxây”;

“Tấm Cám”; “Truyện ADV và

MC, TT”

- Thế nào là nhân vật phụ?

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi

Tấm mồ côi cả cha lẫn mẹ, phải sống

cùng với dì ghẻ và người em cùng cha

khác mẹ là Cám Hằng ngày, Tấm phải

làm việc quần quật cả ngày lẫn đêm

nhưng vẫn chịu sự ức hiếp, ghẻ lạnh

của mẹ con Cám Cứ mỗi lần bị hành

hạ, ức hiếp, Tấm chỉ biết khóc Mỗi lần

Tấm gặp khó khăn đều được Bụt giúp

đõ Cũng nhờ sự giúp đỡ của ông Bụt

mà Tấm được trở thành hoàng hậu.

Ngỡ rằng Tấm sẽ được hạnh phúc Hết

lần này đến lần khác , Tấm bị mẹ con

Cám hãm hại và cũng là bấy nhiêu lần

Tấm kiên quyết giành lấy sự sống bằng

cách tái sinh Cuối cùng, Tấm được

gặp lại nhà vua, trở về cung và trừng

trị mẹ con Cám.

1 Văn bản trên tóm tắt theo nhân vật

nào?

2 Văn bản trên tóm tắt được những sự

việc nào xảy ra với nhân vật?

3 Qua đó, em hiểu được gì về nhân vật

(Cuộc đời, tính cách, phẩm chất…)

- Để hiểu được tác phẩm văn học

I Mục đích yêu cầu tóm tắt văn bản dựa theo nhân vật chính

- Nhân vật chính và nhân vật phụ

* Nhân vật chính:

- Nhân vật đóng vai trò quan trọng thể hiện chủ

đề, làm nên cốt truyện trong mối quan hệ với cácnhân vật khác

- Có mặt trong hầu hết hết diễn biến của cốt truyện

* Nhân vật phụ:

- Làm nổi rõ nv chính, không được miêu tả kĩ

- Nhân vật phụ đôi khi thể hiện một khía cạnh nào

đó của chủ đề tác phẩm

3 Mục đích, yêu cầu:

- Giúp người đọc (nghe) nắm vững tính cách sốphận nhân vật chính, góp phần tìm hiểu đánh giátác phẩm văn học sâu sắc hơn

- Trung thành với văn bản gốc, nêu được đặc điểm