Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường trung học phổ thông việt nam hiện nay

Khảo sát đánh giá thực trạng QLDH theo quan điểm DHPH ở một số trường THPT trên một số địa bàn; chỉ ra được những bất cập trong QLDH theo quan điểm DHPH ở các trường THPT hiện nay; đồng

1

Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường Trung học phổ thông

Việt Nam hiện nay

Teaching management from the standpoint of differentiated teaching in

high schools in Vietnam today NXB H : ĐHGD, 2012 Số trang 249 tr +

Abstract: Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về quản lý dạy học (QLDH) theo quan điểm

dạy học phân hóa (DHPH) ở trường THPT Khảo sát đánh giá thực trạng QLDH theo quan điểm DHPH ở một số trường THPT trên một số địa bàn; chỉ ra được những bất cập trong QLDH theo quan điểm DHPH ở các trường THPT hiện nay; đồng thời phát hiện được nguyên nhân của những bất cập đó là sự hạn chế về nhận thức của CBQL, GV…đối với việc đổi mới dạy học theo quan điểm DHPH; đó là tổ bộ môn chưa phát huy hết vai trò, trách nhiệm của mình và GV chưa được bồi dưỡng một cách có hệ thống về quy trình DH theo quan điểm DHPH; đó là CSVC trường học chưa đáp ứng được yêu cầu… Đề xuất được các biện pháp có tính khoa học và tính thực tiễn về QLDH theo quan điểm DHPH ở trường THPT Việt Nam hiện nay (ở cấp vi mô), góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT nói riêng và góp phần thực hiện thành công mô hình dạy học phân hóa hiện tại và trong tương lai

Keywords: Quản lý dạy học; Dạy học phân hóa; Trung học phổ thông

Content

1 Lý do chọn đề tài

Thời đại ngày nay, thế giới đang chứng kiến nhiều sự thay đổi chóng mặt: xu thế toàn cầu hóa, quốc tế hóa, xu thế hội nhập hợp tác, xu thế kinh tế mở, xu thế kinh tế tri thức,…đã và đang hiển hiện rõ và trở thành những nhân tố tác động ở mức độ khác nhau đến tất cả các mặt của đời sống xã hội bất kì quốc gia nào Trong bối cảnh đó, giáo dục phải đổi mới mạnh mẽ và triệt để nhằm đào tạo con người có các phẩm chất như: biết thích ứng một cách có hiệu quả trước những thay đổi; luôn luôn nêu cao tinh thần chủ động, sáng tạo, phát huy tinh thần tự lực tự cường trong lao động và học tập

Trước những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hôị nhập quốc tế Dạy học phân hoá (DHPH) là xu thế tất yếu của giáo dục nước ta DHPH

có bản chất nhân văn, dân chủ, nhằm đạt sự công bằng trong giáo dục, đáp ứng đặc thù của từng

và quan trọng hiện nay Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề "Quản lý

dạy học theo quan điểm dạy học phân hoá ở trường THPT Việt Nam hiện nay" làm đề tài

nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về QLDH theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường THPT, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT hiện nay

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: DH ở trường THPT Việt Nam hiện nay

3.2 Đối tƣợng nghiên cứu: QLDH theo quan điểm dạy học phân hoá ở trường THPT Việt

Nam hiện nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về QLDH theo quan điểm DHPH ở trường THPT

4.2 Khảo sát đánh giá thực trạng QLDH theo quan điểm DHPH ở một số trường THPT trên một số địa bàn và tìm nguyên nhân của thực trạng đó

4.3 Đề xuất các biện pháp QL của Hiệu trưởng về DH theo quan điểm dạy học phân hoá trong trường THPT hiện nay

4.4 Khảo nghiệm và thực nghiệm một số biện pháp

5 Giả thuyết khoa học

Thực tế dạy học theo quan điểm DHPH dù đã có từ lâu nhưng QLDH theo quan điểm DHPH với đúng nghĩa của nó ở các trường THPT hiện nay chưa được bàn luận nhiều và còn nhiều điểm bất cập Những bất cập đó do nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan Song bất cập lớn nhất là việc QLDH theo quan điểm DHPH chưa thật hệ thống và bao quát hoạt động của Thầy và Trò

Trong hoàn cảnh hiện nay, nếu đề xuất được những biện pháp quản lý bao quát từ việc nâng cao nhận thức, giao quyền tự chủ tự chịu trách nhiệm cho tổ chuyên môn và GV, tổ chức cam kết chất lượng qua các hợp đồng và kiểm soát được các cam kết chất lượng đó thì chất lượng dạy học sẽ được nâng cao một cách đích thực theo tinh thần phân hóa

3

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu một số biện pháp QLDH theo quan điểm dạy học phân hoá (chủ

thể quản lý chính là Hiệu trưởng) ở một số trường THPT thuộc các tỉnh, thành phố: Hưng Yên,

Hà Nội, Hải Phòng, Tuyên Quang, Cao Bằng, Quảng Ngãi, Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm học 2008 – 2009 đến năm học 2009-2010

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp tiếp cận trong nghiên cứu (phương pháp tiếp cận hệ thống; phương pháp

tiếp cận lịch sử; phương pháp tiếp cận nghề nghiệp)

7.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể ( phương pháp nghiên cứu lý luận; phương pháp

nghiên cứu thực tiễn ; phương pháp thống kê để xử lí số liệu)

8 Những luận điểm bảo vệ

8.1 Dạy học phân hóa là xu hướng tất yếu trong quá trình dạy học hiện nay Nó có ý

nghĩa đặc biệt quan trọng trong công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục hiện nay Để quan điểm DHPH thấu suốt đến các lực lượng sư phạm-xã hội cần có sự đổi mới tư duy QL của người hiệu trưởng và các cấp có trách nhiệm

8.2 Kết quả của quá trình dạy học theo quan điểm DHPH phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như nhận thức và trình độ của GV, sự cung ứng CSVC trường học, trình độ phát triển kinh tế- xã hội của cả nước và của từng địa phương trong đó sự tự giác của giáo viên có vai trò quyết định, sự năng động bao quát của hiệu trưởng và cán bộ quản lý nhà trường có tính then chốt

8.3 QLDH theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường THPT hiện nay cần phải đổi mới

cơ bản, trước hết là phân cấp quản lý và tạo điều kiện để giáo viên chủ động, sáng tạo, trách nhiệm cao với nghề nghiệp

9 Đóng góp mới của luận án

9.1 Trên cơ sở kế thừa các thành tựu lý luận, luận án đã cụ thể hóa, làm rõ hơn quan điểm

về dạy học phân hóa và quản lý dạy học theo quan điểm DHPH ở trường THPT Để QLDH theo quan điểm DHPH đạt kết quả, trong QL cần khơi dậy, phát huy nội lực tự học của người học và khơi dậy, phát huy được lòng yêu nghề, trách nhiệm với nghề nghiệp của người dạy để dạy tốt, học tốt, hình thành khả năng tự học và học suốt đời của người học

9.2 Chỉ ra được những bất cập trong QLDH theo quan điểm DHPH ở các trường THPT hiện nay Đồng thời phát hiện được nguyên nhân của những bất cập đó là sự hạn chế về nhận thức của CBQL, GV…đối với việc đổi mới DH theo quan điểm DHPH; đó là tổ bộ môn chưa phát huy hết vai trò, trách nhiệm của mình và GV chưa được bồi dưỡng một cách có hệ thống về quy trình

DH theo quan điểm DHPH; đó là CSVC trường học chưa đáp ứng được yêu cầu…

9.3 Đề xuất được các biện pháp có tính khoa học và tính thực tiễn về QLDH theo quan điểm DHPH ở trường THPT Việt Nam hiện nay (ở cấp vi mô), góp phần nâng cao chất lượng dạy

4

học ở trường THPT nói riêng và góp phần thực hiện thành công mô hình dạy học phân hóa hiện tại và trong tương lai

Cấu trúc của luận án gồm: Ngoài phần danh mục các công trình của tác giả; luận án có

186 trang, gồm mở đầu (06 trang); chương 1 (61 trang); chương 2 (64 trang), chương 3 (51 trang),

kết luận, khuyến nghị (04 trang)

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM

DẠY HỌC PHÂN HÓA Ở TRƯỜNG THPT 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về DHPH và QLDH theo quan điểm DHPH ở nước ngoài

Tất cả các nước phát triển và các nước đang phát triển hàng đầu thế giới đều thực hiện dạy học phân hóa ở bậc Trung học, thậm chí cả ở bậc Tiểu học Trong đó ở cấp trung học cơ sở, ngoài các môn học bắt buộc, việc phân hóa trong giáo dục chỉ được thực hiện bằng các môn học tự chọn Còn ở cấp trung học phổ thông, việc dạy học phân hóa được thực hiện với mức độ sâu hơn, rộng hơn chủ yếu bằng cách phân nhiều ban hoặc nhiều luồng kết hợp với môn học và giáo trình

tự chọn (bắt buộc và tùy ý) hoặc bằng cách hoàn toàn tự chọn Dù thực hiện dạy học phân hóa bằng cách nào, các nước đều quy định những môn học bắt buộc để đảm bảo mặt bằng chung của học vấn phổ thông

Xu hướng dạy học phân hóa ở nhiều nước được thực hiện bằng cách định hướng hoặc phân luồng cho các môn học tự chọn Các định hướng này tạo cho HS các cơ hội lựa chọn cho mình hướng học lên phù hợp với năng lực, sở thích, nguyện vọng và các điều kiện riêng khác của mỗi HS Tuy nhiên, đồng thời với xu hướng phân hóa này, các nước đều rất chú ý tới việc xác định và quy định các môn học bắt buộc, trong đó nhiều môn được xây dựng theo kiểu tích hợp một số môn

1.1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu về DHPH và QLDH theo quan điểm DHPH ở trong nước

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khoá VIII đã nêu: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục

và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy - học” Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (4/2001), sau này là Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X (4/2006) tiếp tục khẳng định: “Đổi mới tư duy giáo dục một cách nhất quán, từ mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức, cơ chế quản lý để tạo được chuyển biến cơ bản và toàn diện nền giáo dục nước nhà, tiếp cận với trình độ giáo dục của khu vực và trên thế giới; khắc phục cách đổi mới chắp vá, thiếu tầm nhìn tổng thể, thiếu kế hoạch đồng bộ Phấn đấu xây dựng nền giáo dục hiện đại, của dân, do dân và vì dân, đảm

Tuy nhiên, các biện pháp QLDH theo quan điểm dạy học phân hoá ở hình thức vi mô (phân

hóa trong lớp học) thì trước đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu Việc thực hiện nghiên cứu đề

tài QLDH theo quan điểm DHPH ở trường THPT hiện nay là rất cần thiết để nâng cao chất lượng dạy học góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội trong giai đoạn mới

1.2 Một số khái niệm công cụ

1.2.1 Dạy học và dạy học phân hóa

Dạy học

DH là con đường cơ bản để thực hiện mục đích GD xã hội Học tập là cơ hội quan trọng

nhất giúp mỗi cá nhân phát triển, tiến bộ và thành đạt

Dạy học phân hóa

Dạy học phân hoá là một quan điểm dạy học tập trung vào việc thiết kế giảng dạy xuất phát

từ tình hình thực tế của HS, dựa vào đặc điểm cá nhân, tâm lí, sinh lí, nhu cầu, động cơ, hứng thú, nguyện vọng, điều kiện hoàn cảnh của các em mà tìm cách dạy cho phù hợp

Dạy học phân hoá có thể thực hiện ở 2 cấp độ :

+ Dạy học phân hoá ở cấp vĩ mô (phân hoá ngoài), là sự tổ chức quá trình dạy học thông

qua cách tổ chức các loại trường, lớp khác nhau cho các đối tượng HS khác nhau, xây dựng các chương trình GD khác nhau

+ Dạy học phân hoá ở cấp vi mô (phân hoá trong), là tổ chức quá trình dạy học trong một

tiết học, một lớp học có tính đến đặc điểm cá nhân HS; là việc sử dụng những biện pháp phân hoá thích hợp trong một lớp học, cùng một chương trình và sách giáo khoa Hình thức phân hóa này luôn được là cần thiết, đó là nhiệm vụ của GV trực tiếp giảng dạy cũng như của cán bộ quản lý chuyên môn ở cấp trường

1.2.2 Quản lý, QL nhà trường, QLDH, QLDH theo quan điểm DHPH

6

Quản lý dạy học

Trong nhà trường, hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản, đặc trưng cho trường học Quản

lý dạy học là quản lý hoạt động dạy của thầy, hoạt động học của trò và những điều kiện vật chất phục vụ việc dạy và học

Quản lý dạy học theo quan điểm DHPH

QLDH theo quan điểm DHPH là QLDH trong nhà trường nhằm khơi dậy, phát huy nội lực tự học của người học và khơi dậy, phát huy được lòng yêu nghề, trách nhiệm với nghề nghiệp của người dạy để dạy tốt, học tốt, tạo ra khát vọng và năng lực tự học suốt đời của người học

1.2.3 Đặc điểm người quản lý

Trong một tổ chức, người quản lý (hay là công tác quản lý) đều thực hiện bốn chức năng chính là: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát

Để đảm bảo mọi điều vận hành hiệu quả, người quản lý phải kiểm soát việc thực hiện của tổ chức

1.3 Yêu cầu của giáo dục THPT Việt Nam hiện nay

Thực hiện đổi mới phương pháp dạy học với phương châm người GV phải là người đề xướng, thiết kế nội dung và phương pháp dạy nhằm đáp ứng nhu cầu, hứng thú, hoàn cảnh…của người học Khi lên lớp biết tôn trọng sự khác biệt của HS, tiến hành dạy học phù hợp theo năng lực của HS, giúp HS biết cách học, cách tự rèn luyện….trên cơ sở giúp HS phát triển toàn diện, nhà trường tạo điều kiện phát triển năng lực cá nhân để HS có điều kiện phát huy năng lực cá nhân khi tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, xây dựng và bảo vệ tổ quốc

1.4 Các cơ sở, tư tưởng chủ đạo, nội dung, nguyên tắc, chức năng cơ bản và tính ưu việt của DH theo quan điểm DHPH

1.4.1 Cơ sở triết học của DH theo quan điểm DHPH

Mác nói, con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội Mỗi cá nhân là chủ thể của một hệ thống các mối quan hệ xã hội phong phú và đa dạng, do đó có bộ mặt nhân cách riêng, có một thế giới tinh thần mang tính riêng độc đáo, không ai giống ai

Một nền giáo dục nhân văn đòi hỏi mục tiêu giáo dục phải toàn diện, nội dung giáo dục phải thiết thực, đa dạng và tương thích đối với từng loại đối tượng, cấu trúc phải mềm dẻo, linh hoạt, phù hợp với yêu cầu và điều kiện của người học

1.4.2 Cơ sở tâm lý học của DH theo quan điểm DHPH

Theo Eysenok nhân cách của con người được thể hiện phụ thuộc vào các loại thần kinh qua đặc tính của các thái độ hành vi Một số đặc điểm cơ bản về các loại thần kinh có ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách, đến quá trình học của các loại đối tượng và do đó liên quan đến định hướng nghề nghiệp

Theo lý thuyết Đa thông minh của nhà tâm lý học người Mỹ Howard Gardner (1983) Thuyết này đã mang lại cách nhìn nhân bản và cần thiết, nhằm kêu gọi nhà trường và giáo viên coi trọng sự đa dạng về sự thông minh ở mỗi HS

7

Theo lý thuyết Phong cách học tập Nhà nghiên cứu Dunn và Dunn (1979) nhận xét: Phong cách học là một nhóm các đặc điểm cá nhân có tính sinh học và phát triển mà những cách giảng dạy giống nhau hiệu quả đối với những HS này và không có tác dụng đối với HS khác

1.4.3 Cơ sở giáo dục học của DH theo quan điểm DHPH

Xuất phát từ chức năng giáo dục, xét đến cùng là chức năng phát triển Cứu cánh của giáo dục

là giúp mỗi cá nhân phát triển và trên cơ sở đó tạo ra động lực thúc đẩy xã hội phát triển Theo đó, cá nhân chỉ có thể có sự phát triển tối đa khi nhà giáo dục và hệ thống giáo dục đáp ứng những khả năng, những nhu cầu, nguyện vọng bằng một chương trình nội dung và cách thức phù hợp

1.4.4 Tư tưởng chủ đạo của dạy học theo quan điểm DHPH

- Lấy trình độ phát triển chung của HS trong lớp làm nền tảng

- Tìm cách đưa diện yếu kém lên trình độ chung

- Tìm cách đưa diện khá, giỏi đạt những yêu cầu nâng cao trên cơ sở đạt được những yêu cầu cơ bản

1.4.5 Nội dung dạy học phân hóa ở trường THPT

*) Mục đích chủ yếu của DHPH là phát huy tối đa sự trưởng thành của học sinh bằng

cách đáp ứng nhu cầu của chúng và giúp chúng tiến bộ

*)Các hình thức cơ bản của dạy học theo quan điểm DHPH : Phân hóa theo hứng thú

của người học Phân hóa theo sự nhận thức của người học Phân hóa theo sức học của người học Phân hóa theo động cơ, lợi ích học tập của người học

1.4.6 Những nguyên tắc và các bước tổ chức DH theo quan điểm DHPH

*) Những nguyên tắc dạy học theo quan điểm DHPH

-GV thừa nhận người học là khác nhau

- Chất lượng hơn số lượng

- Tập trung vào người học Học tập là sự phù hợp và hứng thú

- Hợp nhất dạy học toàn lớp, nhóm và cá nhân…

*) Các bước tổ chức dạy học theo quan điểm DHPH

Bước 1: Điều tra, khảo sát đối tượng HS trước khi giảng dạy

Bước 2: Lập kế hoạch dạy học, soạn bài từ việc phân tích nhu cầu của HS

Bước 3: Trong giờ dạy, GV kết hợp nhiều phương pháp dạy học, lựa chọn những hình thức

tổ chức dạy học phù hợp với mục tiêu bài học

Bước 4: Kiểm tra, đánh giá sự tiến bộ của HS trong suốt quá trình giảng dạy

Lưu ý: Trong dạy học theo quan điểm DHPH, cần tạo mối quan hệ dân chủ thầy và trò,

giữa trò và trò để giúp HS cởi mở, tự tin hơn

1.4.7 Chức năng cơ bản của dạy học theo quan điểm DHPH

Chức năng cơ bản của dạy học phân hoá là làm cho quá trình và hệ thống dạy học thích ứng cao hơn với cá nhân người học, với những đặc điểm của nhóm dân cư, nhóm xã hội, nhóm tuổi, với bản

8

chất tự nhiên và xã hội của việc học tập và với điều kiện khác nhau để đảm bảo chất lượng học tập, đồng thời đáp ứng hiệu quả hơn mục tiêu giáo dục quốc gia, nhu cầu và lợi ích xã hội

1.4.8 Tính ưu việt của DH theo quan điểm DHPH

*) DH phân hóa là xu thế dân chủ hóa nền giáo dục, xu thế của thời đại

*) Dạy học phân hóa là xu thế đảm bảo công bằng xã hội

*) Dạy học phân hóa là thực hiện yêu cầu phân luồng sau trung học cơ sở và trung học phổ thông

1.5 Quản lý dạy học theo quan điểm DHPH ở trường THPT

Để QLDH theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường THPT, theo chúng tôi người hiệu trưởng phải

bám sát các chức năng QL và thường xuyên bao quát, trọng tâm vào các vấn đề QL sau:

QL đổi mới nhận thức của CBQL, HS về DH theo quan điểm DHPH;

QL việc thực hiện nội dung chương trình; QL hoạt động dạy của GV; QL hoạt động học của HS

và QL các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học theo quan điểm DHPH

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến QLDH theo quan điểm DHPH

- Nội dung dạy học; phương pháp dạy học

- Điều kiện DH thực tế của nhà trường; của gia đình và địa bàn xã hội

- Chất lượng đầu vào và áp lực thi cử…

Kết luận chương 1

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM DHPH Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2.1 Nhà trường trung học phổ thông Việt Nam hiện nay

2.2 Thực trạng QLDH theo quan điểm DHPH ở trường THPT hiện nay

Để đánh giá thực trạng QLDH theo quan điểm DHPH hiện nay ở các trường THPT, tác giả

đã xây dựng ba bộ phiếu hỏi (bộ phiếu hỏi học sinh, bộ phiếu hỏi CBQL và bộ phiếu hỏi GV trực tiếp tại trường) Ngoài phần thông tin cá nhân của những người trả lời, mỗi bộ phiếu hỏi tập trung vào các lĩnh vực như: việc nhận thức về quan điểm DHPH; việc thực hiện dạy học theo quan điểm

Thời gian khảo sát, tháng 5/2009 và tháng 4/2010 Số CBQL được khảo sát là 180 người,

số GV được khảo sát là 688 người và số HS được khảo sát là 500 em, đối tượng là HS khối 11,

12 trường THPT của các tỉnh ở cả thành thị và nông thôn

Để làm rõ thực trạng QLDH theo quan điểm DHPH phải bắt đầu từ việc làm sáng tỏ thực trạng DH theo quan điểm này

2.2.1.Vài nét về thực trạng DH theo quan điểm DHPH trong các trường THPT hiện nay

Những nội dung chúng tôi đưa ra khảo sát để từ đó đánh giá về thực trạng dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa trên các mặt như: việc thực hiện nội dung chương trình, SGK hiện hành; hoạt động dạy học của GV và hoạt động học tập của HS theo quan điểm dạy học phân hóa hiện nay; cơ sở vật chất trường học

2.2.2.Thực trạng QLDH theo quan điểm DHPH trong các trường THPT hiện nay

Có 5 nội dung chúng tôi đưa ra khảo sát các nhà quản lý để từ đó đánh giá thực trạng hoạt động QLDH theo quan điểm DHPH trên các mặt: Thực trạng QL đổi mới nhận thức của CBQL,

GV, HS về DH theo quan điểm DHPH; QL việc thực hiện nội dung chương trình, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập của HS theo quan điểm DHPH; QL hoạt động dạy của GV;

QL hoạt động học tập của HS; QL các điều kiện hỗ trợ dạy học theo quan điểm DHPH

2.3 Đánh giá kết quả nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân những hạn chế trong công tác QLDH theo quan điểm DHPH

2.3.1 Ưu điểm

*) Về nhận thức

Đại đa số bộ phận GV đã nhận thức được trong thời đại ngày nay đổi mới dạy học và dạy học theo quan điểm DHPH là tất yếu khách quan, phù hợp với xu thế chung của thế giới

*)Vê quản lý chương trình

Việc quản lý chương trình dạy học ở các trường được thực hiện nghiêm túc, có các biện pháp kiểm tra thường xuyên Hầu hết các trường đều thực hiện đúng tiến độ, bám sát phân phối chương trình và thực hiện đăng ký bài giảng đều đặn Các nhà trường đều tích cực hưởng ứng của vận động “hai không” của ngành

*) Về QL hoạt động dạy học của giáo viên

Hiệu trưởng đã đề ra kế hoạch chung ngay từ đầu năm học (được sở phê duyệt) phù hợp với thực tế của nhà trường, có những quyết định đúng kịp thời, tổ chức thực hiện kế hoạch tương đối hợp lý, khoa học

10

Hiệu trưởng các trường đều chú ý coi trọng việc phân công giảng dạy cho giáo viên trên

cơ sở năng lực, hoàn cảnh, nguyện vọng của họ phù hợp với nhiệm vụ chính trị của nhà trường Hàng năm, các trường đều tổ chức bồi dưỡng cho GV về chuyên môn, nghiệp vụ như việc thực hiện chương trình, tiêu chuẩn đánh giá giờ lên lớp, đổi mới phương pháp dạy học…

Việc dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm bài giảng, đánh giá kết quả bài giảng theo quan điểm phân hóa đã được tổ chức

Hiệu trưởng đã phát huy vai trò của tổ chuyên môn trong việc hoạt động giảng dạy của giáo viên: Dự giờ, thống nhất nội dung bài giảng theo quản điểm phân hóa, góp ý rút kinh nghiệm giờ dự Duy trì chế độ kiểm tra, thanh tra chuyên môn, phối hợp với các tổ chức như công đoàn, đoàn thanh niên để kiểm tra đánh giá việc thực hiện nền nếp dạy và học

Xây dựng tiêu chí thi đua ngay từ đầu năm học

Nhà trường, các đoàn thể trong và ngoài nhà trường, hội cha mẹ học sinh đã tích cực phối hợp với nhau tạo sự gắn kết trong công tác giáo dục

Hầu hết trước khi bước vào đầu năm học mới đội ngũ CBQL và GV đều được tập huấn bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ trong đó chú trọng vào đổi mới phương pháp dạy học, trang bị cho

GV một số kỹ thuật dạy học tích cực đáp ứng yêu cầu dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa

*) Về QL hoạt động học tập của học sinh

Thực hiện tốt việc phân công đội ngũ cán sự lớp là những em có phẩm chất đạo đức tốt, có thành tích học tập cao, nhiệt tình, có năng lực điều hành quản lý các hoạt động của lớp

Quản lý tốt việc thực hiện nề nếp của học sinh Phần lớn học sinh ngoan ngoãn, lễ phép, có phẩm chất đạo đức tốt

Thực hiện tương đối tốt sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường

*) Về QL các điều kiện hỗ trợ DH theo quan điểm DHPH

- Công tác quản lý xây dựng bảo quản cơ sở vật chất trường học

Đã có nhiều cố gắng trong việc chỉ đạo xây dựng và bảo quản CSVC trường học, tích cực chỉ đạo làm đồ dùng dạy học của giáo viên

- Công tác QL môi trường tâm lý lớp học

Về cơ bản đã tạo được môi trường tâm lý lớp học tốt đáp ứng yêu cầu dạy học theo quan điểm phân hóa

(Điều này phù hợp với kết quả nghiên cứu đánh giá tình hình thực hiện dạy học phân hóa ở trường THPT của Viện chiến lược và chương trình GD)

*) Về QL hoạt động dạy học của giáo viên

Việc quản lý hoạt động dạy như chuẩn bị bài lên lớp, quản lý sinh hoạt chuyên môn, việc thực hiện chương trình của giáo viên, giờ lên lớp chưa chặt chẽ, nặng về hình thức, chưa thực sự tích cực đổi mới, quan tâm đến người học Chưa thực sự đổi mới việc sinh hoạt tổ chuyên môn, tổ chuyên môn chưa thể hiện hết vai trò, trách nhiệm của mình

GV chưa được bồi dưỡng qui trình dạy học theo quan điểm DHPH một cách có hệ thống,

bài bản

*) Về QL hoạt động học tập của học sinh

Sự phối hợp giữa HS, gia đình và nhà trường trong việc tìm hiểu năng lực và nguyện vọng cũng như quản lý học tập của HS chưa được quan tâm đúng mức

HS còn lúng túng chưa quen với phương pháp học tập chủ động, tích cực Một số nội dung của một số môn còn tương đối khó so với trình độ nhận thức của HS, điều này gây quá tải với HS, nhất là với những HS ở các vùng, miền có điều kiện kinh tế- xã hội khó khăn

*) Về QL các điều kiện hỗ trợ cho dạy học

CSVC trường học chưa đáp ứng được nhu cầu của GV cũng như nhu cầu của HS trong dạy học hiện nay

Công tác chỉ đạo tổ chuyên môn trong phong trào tự làm thiết bị dạy học và việc sử dụng thiết bị dạy học chưa hiệu quả

Thiếu GV, cán bộ phụ tá thí nghiệm, cán bộ thư viện; công tác bồi dưỡng GV phụ trách đồ dùng dạy học còn nhiều hạn chế ; cung ứng đồ dùng dạy học còn chậm so với yêu cầu dạy học, thậm chí có không có so với yêu cầu

Về định biên GV , về chế độ ngân sách, tài chính , về chế độ chính sách đối với GV, về công tác bồi dưỡng GV còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế

Nhận xét : Với hình thức phân hóa vĩ mô như thế nào cho dù phân ban hay phan ban kết

hợp với tự chọn, thì chúng ta đều khẳng định rằng dạy học ở trường THPT những năm gần đây đã vận dụng quan điểm dạy học hướng vào người học, coi người học là trung tâm, dạy học phù hợp với đặc điểm, nguyện vọng…của HS và đã đạt được một số kết quả góp phần vào sự phát triển chung của đất nước, cung cấp đầu vào cho việc đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài

12

Việc xây dựng đội ngũ GV cũng đạt được tiến bộ đáng kể, số lượng đáp ứng về cơ bản, trình độ đào tạo được nâng cao, đã có ngày càng nhiều GV có trình độ thạc sĩ và xuất hiện những tiến sĩ đầu tiên ở trung học

GV có ý thức hơn trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy

CSVC trường học được tăng cường Mạng lưới trường lớp phủ khắp các vùng miền HS có trình độ THPT đáp ứng về số lượng cho nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực từ đào tạo nghề đến trình

độ cao

2.3.3 Nguyên nhân những hạn chế trong công tác QLDH theo quan điểm phân hóa ở trường THPT hiện nay

Nguyên nhân chủ quan

Một số cán bộ quản lý còn hạn chế về năng lực, nghiệp vụ quản lý, chưa tích cực tự học,

tự bồi dưỡng nâng cao trình độ quản lý Chưa thực sự dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục

Việc chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, quản lý giảng dạy, quản lý học tập chưa sâu sát, nặng về hình thức

Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên chưa nhận thức được đầy đủ vai trò, vị trí của mình trong giai đoạn mới

Một số hiệu trưởng, cán bộ quản lý, ít tham gia dự giờ, chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn còn chung chung nên chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn còn chưa mang lại chất lượng Tổ chuyên môn chưa được quyền chủ động trong quá trình dạy học

Một số CBQL chưa quan tâm sâu sát đến môi trường làm việc của GV cũng như môi trường học tập của HS

Một số CBQL và GV chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng về chuẩn kiến thức, kỹ năng

đã quy định trong giảng dạy

Nguyên nhân khách quan

Do điều kiện kinh tế đất nước chưa phát triển, khoa học - công nghệ phát triển quá nhanh

CSVC trường học của các trường còn rất thiếu so với yêu cầu

Việc ban hành các văn bản chỉ đạo, tài liệu dạy học có chỗ chưa hợp lý ; một số quy định về chế độ chính sách đối với nhà trường, GV chưa đồng bộ với yêu cầu dạy học

GV chưa được tập huấn bồi dưỡng về quy trình dạy học phân hóa một cách bài bản, hệ thống

Đời sống kinh tế của giáo viên còn khó khăn (đặc biệt là vùng nông thôn) nên họ chưa giành nhiều thời gian cho việc soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp theo hướng quan tâm tới từng đối tượng HS

do đó ảnh hưởng đến chất lượng dạy học

Ở vùng nông thôn, mặc dù hiếu học nhưng do đời sống còn khó khăn, nên các em chưa được gia đình tạo thuận lợi nhất về thời gian cũng như đầu tư phương tiện học tập