Đề cương quản lý tài chính công

Đề cương quản lý tài chính công Đề cương quản lý tài chính công Đề cương quản lý tài chính công Đề cương quản lý tài chính công Đề cương quản lý tài chính công Đề cương quản lý tài chính công Đề cương quản lý tài chính công Đề cương quản lý tài chính công

BTVN C1Câu 1: Phân tích các bộ phận cấu thành của khu vực công và các đặc điểm của các tổ chức thuộc Chính phủ chung.

-Các bộ phần cấu thành của khu vực công :

-Đặc điểm của các tổ chức thuộc Chính phủ chung :

+ Về chức năng kinh tế: Cung cấp hàng hóa, dịch vụ công, không theo đuổi mụcđích lợi nhuận Nguồn thu chính là từ các khoản đóng góp bắt buộc như thuế, cáckhoản bảo hiểm xã hội, ngoài ra còn có các nguồn tài trợ và thu nhập từ các hoạtđộng khác

+ Được định hướng và kiểm soát bởi cơ quan quyền lực Nhà nước: Các chức vụquan trọng được Nhà nước bổ nhiệm, chỉ định theo các quy chế, nhiệm vụ hoạt

động, kế hoạch do Nhà nước quy định Nhà nước cấp toàn bộ hoặc 1 phần lớn ngânsách hoạt động

+ Chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý: Nhà nước chịu trách nhiệm pháp lý cuối cùngđối với tài sản và nợ phải trả của các tổ chức này

Câu 2: Phân tích các quan điểm về TCC.

-Từ góc nhìn của Kinh tế học :

+là kinh tế học công cộng, được xem như một nhánh của kinh tế học

+Nghiên cứu về việc Nhà nước huy động các nguồn thu và thực hiện chi tiêunhư thế nào, tác động của các khoản thu, chi đó tới các hoạt động kinh tế, xã hộinhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trong từng thời kỳ

-Từ góc nhìn thể chế :

+Theo nghĩa rộng: được hiểu là tài chính của khu vực công gắn với những hoạtđộng thu, chi của Chính phủ chung và doanh nghiệp công nhằm thực hiện các chứcnăng của Nhà nước trong từng thời kỳ

+Theo nghĩa hẹp: được hiểu là tài chính của Chính phủ chung, chỉ gắn với hoạtđộng thu, chi của Chính phủ chung

Câu 3: Phân tích các bộ phận cấu thành của TCC theo từng tiêu thức phân loại.

-Phân loại phù hợp với tổ chức hệ thống chính quyền

+Tương ứng với mỗi cấp chính quyền là một cấp tài chính công mà cốt lõi của

nó là NSNN:

*TCC cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (TCC cấp tỉnh)

*TCC cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (TCC cấp huyện)

*TCC cấp xã, phường, thị trấn (TCC cấp xã)

*TCC đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

+Gắn liền với các hoạt động của các cấp chính quyền là

*Các cơ quan NN như: Bộ, Sở,

*Các tổ chức chính trị như: ĐCSVN, ĐTNCSHCM, HLHPNVN,ĐTNCSHCM, …

*Các tổ chức chính trị - xã hội – nghề nghiệp như: Hội nhà báo VN, liên hiệpcác hội KHKT VN, …

*Ngoài ra còn có các quỹ tài chính nhà nước ngoài NSNN

-Mục đích tổ chức quỹ:

+Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán

và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩmquyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.Ngân sách nhà nước bao gồm: Ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.-Chủ thể trực tiếp quản lý :

+Tài chính của các cấp chính quyền:

*TCC cấp Trung ương: Chính phủ, Quốc hội, Tòa án,

*TCC cấp tỉnh: Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh,

+Tài chính của các đơn vị dự toán:

*Đơn vị dự toán ngân sách là các cơ quan, tổ chức, đơn vị đc cấp có thẩmquyền giao dự toán ngân sách

*Đơn vị dự toán ngân sách gồm: các cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhândân, đơn vị sự nghiệp công

lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội,

*Đơn vị dự toán ngân sách có 4 cấp

Câu 4: Phân tích khái niệm quản lý TCC.

-Quản lý tài chính công có thể được hiểu là các luật, tổ chức, hệ thống và thủtục mà Nhà nước sử dụng để huy động và sử dụng các nguồn lực khan hiếm mộtcách minh bạch và hiệu quả

-Phạm vi: khá rộng bao gồm quản lý thuế và nguồn thu khác, quản lý chi tiêucông và vay nợ của Chính phủ chung, theo cách tiếp cận truyền thống, quản lý tàichính công thường chỉ tập trung vào quản lý chi tiêu công mà trọng tâm là quản lýchi ngân sách nhà nước

-Theo nghĩa rộng là quá trình Nhà nước hoạch định, xây dựng chính sách, sửdụng hệ thống các công cụ và phương pháp thích hợp, tác động đến các hoạt độngcủa tài chính công nhằm thực hiện hiệu quả các chức năng của Nhà nước Theonghĩa này, quản lý tài chính công bao gồm từ hoạt động xây dựng chính sách đến

tổ chức thực hiện chính sách tài chính công của Nhà nước

-Quản lý tài chính công tập trung vào các vấn đề “làm như thế nào” để có thểtriển khai được các chính sách tài chính công đã được các cấp có thẩm quyền quyếtđịnh

-Quản lý tài chính công tập trung vào các cách thức triển khai thực hiện chínhsách

-Từ góc độ cơ quan hành pháp trong việc tổ chức thực hiện chính sách tài chínhcông, không xem xét đến quá trình hoạch định và ban hành chính sách tài chínhcông: Quản lý tài chính công là quá trình tổ chức công thuộc các cấp chính quyềnxây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, theo dõi và đánh giá việc thực hiện kế hoạchthu, chi, vay nợ nhằm thực hiện các chính sách tài chính công một cách hiệu quảtrong từng thời kỳ.

Câu 5: Phân tích các mục QLTCC.

-Kỷ luật tài khóa tổng thể

+ Kỷ luật tài khoá tổng thể được hiểu là ngân sách phải được duy trì một cáchtiết kiệm trong trung hạn, nghĩa là bảo đảm quản lý thu, chi không làm mất ổnđịnh kinh tế vĩ mô

+Kỷ luật tài khóa tổng thể có thể đo lường bằng các chỉ số: Tỷ lệ phần trămcủa thu so với GDP; Tỷ lệ bội chi ngân sách so với GDP; Tổng số nợ công so vớiGDP;

+Duy trì kỷ luật tài khóa cần có các yếu tố nội sinh cơ bản sau:

*Khi lập kế hoạch ngân sách cần xem xét ổn định kinh tế vĩ mô không chỉ

từ góc độ năm tài khóa hiện hành mà nên nhìn theo cả chu kỳ kinh tế và thậm chígiai đoạn dài hơn để đảm bảo duy trì ổn định kinh tế vĩ mô Mục tiêu trần ngânsách phải có tính hiện thực, xem xét kỹ lưỡng các rủi ro về thu ngân sách trong kếhoạch tài chính - ngân sách trung hạn

*Ngoài giới hạn về tổng thu, tổng chi, thâm hụt hay nợ công thì những mụctiêu bổ trợ cơ bản như mức trần chi tiêu cho các bộ, ngành hoặc các khoản chi tiêuchính như chi thường xuyên, chi đầu tư (bao gồm cả chương trình mục tiêu quốcgia và chương trình mục tiêu) cũng nên được thiết lập trước khi dự thảo ngân sách

trong khuôn khổ tài chính trung hạn Những đề xuất chi tiêu mới phải chỉ rõ nguồntrang trải, có các biện pháp tiết kiệm và tạo nguồn thu mới.

*Đảm bảo tính toàn diện và tính minh bạch của thu, chi ngân sách là hai yếu tố

cơ bản để duy trì kỷ luật tài khóa tổng thể Báo cáo tài chính về hoạt động ngânsách cung cấp cho người sử dụng phải là những thông tin đáng tin cậy, toàn diện,phù hợp và dễ hiểu với các đối tượng sử dụng thông tin như Quốc hội, nhà hoạchđịnh chính sách, nhà quản lý hay công chúng (những người “uỷ thác” nguồnlực của mình cho Nhà nước chi)

-Hiệu quả phân bổ

+Hiệu quả phân bổ có thể nhìn nhận trên hai khía cạnh:

*Khía cạnh chi có nghĩa là kế hoạch chi ngân sách phải phù hợp với các ưu tiêntrong chính sách của Nhà nước, khuyến khích khả năng tái phân bổ các nguồn lựctài chính từ các chương trình ít ưu tiên sang những chương trình ưu tiên cao hơn,

tư ưu tiên cũ sang ưu tiên mới trong giới hạn trần ngân sách

*Khía cạnh thu có nghĩa là phải bảo đảm chia sẻ “gánh nặng” thuế giữa cácnhóm người trong xã hội nhằm giảm thiểu những tác động “bóp méo” gây “mấttrắng” của thuế Theo đó chính sách thuế phải bảo đảm tính trung lập và các cơchế quản lý thuế phải giúp giảm thiểu chi phí hành thu và chi phí tuân thủ

-Hiệu quả hoạt động

+Hiệu quả hoạt động liên quan đến việc cung cấp các đầu ra của dịch vụ côngvới một chất lượng nhất định ở mức chi phí hợp lý Hiệu quả hoạt động xem xétmối quan hệ giữa đầu vào và kết quả thực hiện nhiệm vụ ở cấp độ đầu ra, mối quan

hệ tỉ lệ giữa đầu vào so với đầu ra

+Hoạt động của khu vực công cộng thường thiếu sức ép của thị trường cạnhtranh, hơn nữa, một số hàng hoá, dịch vụ, mang nhiều tính chất ngoại ứng nên rấtkhó đo lường kết quả thực hiện nhiệm vụ ở cả cấp độ đầu ra và kết quả phát triển.Bởi vậy, để tiết kiệm chi trong hoạt động ngân sách thì một trong những cách thứckiểm soát tài chính lâu đời nhất là kiểm soát các yếu tố đầu vào (nhân công, hànghoá, dịch vụ, thiết bị ).

+Hiệu quả hoạt động của khu vực công cộng thường đứng sau khu vực tưnhân vì chính việc kiểm soát đầu vào đã không khuyến khích đơn vị chi tiêu hướng

về kết quả thực hiện nhiệm vụ Nhiệm vụ chính của nhà kiểm soát ngân sách vànhà quản lý đơn vị chi tiêu là đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt những quy định củaNhà nước

+Có hai điểm cần nhấn mạnh ở đây là: Nếu không giao quyền chủ động chonhà quản lý thì cũng không thể buộc họ phải chịu trách nhiệm về sản phẩm đượctạo ra và ngược lại, khi nhà quản lý chưa sẵn sàng và không buộc phải chịu tráchnhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ thì cũng không nên cho phép họ tự chủ về

sử dụng nguồn ngân sách Chính trách nhiệm giải trình đã đóng góp không nhỏ vàoviệc nâng cao hiệu quả hoạt động theo hai cách:

*Thứ nhất: Bằng cách thiết lập các mục tiêu về đầu ra, kết quả phát triểntrong dự thảo ngân sách buộc nhà quản lý phải suy nghĩ tìm cách sử dụng nguồntiền tiết kiệm, đảm bảo số lượng, chất lượng cũng như thời gian, quy trình cungứng hàng hoá, dịch vụ tốt nhất

*Thứ hai: Khi cho phép nhà quản lý chủ động sử dụng nguồn lực trongkhuôn khổ chi tiêu trung hạn, thì bằng nỗ lực của mình, họ sẽ lựa chọn được tậphợp đầu vào (về nhân sự, mua sắm vật dụng ) tối ưu nhất trong dài hạn Tất nhiên,

để theo đuổi hiệu quả hoạt động Chính phủ phải tăng cường giám sát số lượng và

chất lượng dịch vụ mà các đơn vị cung cấp cho xã hội Đó là lý do tại sao để thựchiện được mục tiêu hiệu quả hoạt động cần phải nhấn mạnh đến việc theo dõi, đánhgiá đầu ra, kết quả phát triển và đánh giá chi tiêu công.

Câu 6: Nội dung cơ bản của quản lí tài chính công

-Quản lí tài chính công gồm các nội dung cơ bản: quản lí quá trình thu, chi và vay

nợ của các cấp chính quyền

+Thu tài chính công: là quá trình Nhà nước huy động các nguồn tài chính tậptrung vào NSNN và các quỹ ngoài NSNN để thực hiện các nhiệm vụ của mình +Chi tài chính công là quá trình Nhà nước sử dụng nguồn tài chính đã tập trungđược vào NSNN và các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách để thực hiện cácnhiệm vụ của mình Chi tài chính công bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế -

xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước;chi trả nợ của nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác

+Vay nợ các cấp chính quyền: Khi Nhà nước thu không đủ chi sẽ phải bù đắpbằng các khoản vay trong nước và ngoài nước qua các công cụ như tín phiếu khobạc, trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương, công trái …

- Để quản lí các hoạt động thu, chi và vay nợ của các cấp chính quyền thì cần có 3giai đoạn chính cảu quá trình quản lí tài chính công là:

+Thứ nhất: gai đoạn xây dựng và quyết định kế hoạch tài chính công: là quátrình các tổ chức công xác định mục tiêu, nhiệm vụ về thu, chi, vay nợ và phươngpháp thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đó để trình các cơ quan có thẩm quyềnquyết định

+Thứ hai : giai đoạn tổ chức thục hiện kế hoạch tài chính công: là quá trình sửdụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, tài chính và hành chính nhằm đưa các mục

tiêu thu, chi trong kế hoạch đã được các cấp có thẩm quyền quyết định trở thànhhiện thực.

+Thứ ba : giai đoạn kiểm toán bên ngoài và đánh giá tình hình thực hiện kếhoạch tài chính công

Câu 7: Trình bày chức năng nhiệm vụ quản lí TCC của từng cơ quan quản lí TCC ở Việt Nam

-Cơ quan chuyên môn tham gia quản lí TCC cùng với các cơ quan hành pháp : +Cơ quan tài chính; Bọ Tài chính, sở tài chính, Phòng tài chính – Kế hoạch +Cơ quan kế hoạch: Bộ kế hoạch – Đầu tư, Sở Kế hoạch – đầu tư, Phòng tàichính – Kế hoạch

+Cơ quan tài chính:

*Xây dựng dự toán NSNN trung hạn và hàng năm

*Xây dựng định mưc phân bổ chi thường xuyên của NSNN; các chế độ,yieeu chuẩn định mức về: chi ngân sách, kế toán, thanh toán, quyết toán, mục lụcNSNN

*Tổ chức thực hiện NSNN bao gồm: quản lí thu, quản lí ngân quỹ, quản lí nợ

và đánh giá hiệu quả chi NSNN ( thu nội địa và thu xuất nhập khẩu)

+Cơ quan kế hoạch đầu tư:

*Xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm, chủ trì trong việcquản lí ODA

*Xây dựng định mức phân bổ vốn đầu tư phát triển của NSNN

*Hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra, giám sát và đấu thầu và tổ chức mạng lướithông tin về đấu thầu

-Ngoài ra giúp việc cho cơ quan tài chính:

+Cơ quan quản lí thuế: cơ quan thuế và hải quan

*Tổng cục thuế => cục thuế => chi cục thuế

*Tổng cục hải quan => cục hải quan => chi cục hải quan

+Cơ quan quản lí ngân quỹ: kho bạc nhà nước

*Kho bạc NN TW => kho bạc NN tỉnh => kho bạc NN huyện

+Chức năng:

*Tổ chức thực hiện việc thu nộp vào quỹ NSNN

*Kiểm soát, thanh toán, chi trả các khoản chi của NSNN

*Huy động vốn cho NSNN qua việc phát hành trái phiếu chính phủ

*Quản lí tổng hợp, lâp quyết toán NSNN hàng năm

BTVN C2Câu 1: Phân tích khái niệm và các quan điểm về NSNN.

-Phân tích khái niệm:

Ngân sách là một khái niệm chung để chỉ ngân sách của các hộ gia đình, cácdoanh nghiệp và ngân sách của khu vực chính phủ Trong thực tiễn, thuật ngữ ngânsách thường được hiểu là một bản ước tính về số tiền được sử dụng và kế hoạch sửdụng số tiền đó cho một công việc của một chủ thể Nếu chủ thể đó là Nhà nước thìđược gọi là ngân sách chính phủ hay ngân sách nhà nước (ngân sách nhà nước).Tuy nhiên khác với ngân sách của các hộ gia đình, doanh nghiệp, ngân sách nhànước, hay ngân sách chính phủ, là một phạm trù kinh tế, chính trị và pháp lý.-Các quan điểm:

+Chung: ngân sách nhà nước có thể hiểu là tài liệu phản ánh các khoản thu, chi

mà cơ quan hành pháp dự thảo và được cơ quan quyền lực nhà nước quyết định; +Khía cạnh khác:

*Theo góc độ kinh tế, ngân sách nhà nước là một công cụ chính sách kinh tếcủa quốc gia, được sử dụng để đạt các mục tiêu: kỷ luật tài khóa, phân bổ nguồnlực theo thứ tự ưu tiên, và sử dụng nguồn lực hiệu quả;

*Theo góc độ chính trị, ngân sách nhà nước được trình cho cơ quan quyềnlực nhà nước để đảm bảo các đại biểu của người dân được giám sát, phê duyệt cácquyết định về thu và chi ngân sách;

*Theo góc độ luật pháp, ngân sách nhà nước về hình thức là một văn bảnpháp luật được phê duyệt bởi cơ quan quyền lực nhà nước, giới hạn các quyền mà

cơ quan hành pháp được phép thực hiện;

*Theo góc độ quản lý, ngân sách nhà nước là căn cứ để quản lý tài chínhtrong các đơn vị sử dụng ngân sách, cho biết số tiền đơn vị được phép chi, cácnhiệm vụ chi và kế hoạch thực hiện, ngân sách phân bổ cho đơn vị

+Riêng ở Việt Nam: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhànước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quannhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụcủa Nhà nước.

Câu 2: Phân tích các nguyên tắc quản lý NSNN Các nguyên tắc này được quán triệt trong Luật NSNN hiện hành ở Việt Nam như thế nào?

-Các nguyên tác quản lý NSNN:

+Nguyên tắc một tài liệu ngân sách duy nhất

*Tất cả các khoản thu, chi của Nhà nước đều phải được phản ánh đầy đủ, rõràng trong cùng một thời gian và trong cùng một văn bản tổng hợp được cơ quanlập pháp quyết định Nguyên tắc này yêu cầu: ngân sách nhà nước phải tổng hợpđược toàn bộ các hoạt động thu và chi của Nhà nước, không loại trừ bất cứ mộthoạt động nào; các khoản thu, chi phải được tập hợp trong một dự toán ngân sáchduy nhất trình cơ quan lập pháp xem xét Nguyên tắc này không cho phép sự tồntại của nhiều văn kiện ngân sách và các khoản thu hoặc chi của Nhà nước đượcthực hiện ngoài ngân sách

*Nguyên tắc một văn kiện ngân sách duy nhất có lí do chính trị đó là để đảmđảm quyền của cơ quan lập pháp trong quyết định ngân sách một cách toàn diệntrên cơ sở đó phân bổ nguồn lực một cách công bằng, hiệu quả Mặt khác, việc tôntrọng nguyên tắc này cho phép biết được một cách rõ ràng tình trạng cân bằng haythâm hụt ngân sách và tính toán được một cách chính xác mức thâm hụt ngân sách

+Nguyên tắc niên độ của ngân sách

*Dự toán ngân sách được cơ quan có thẩm quyền quyết định chỉ có hiệu lựctrong thời hạn một năm

*Ở một số ngoại lệ cho phép các điều chỉnh dự toán trong năm ngân sách(ngoại lệ thời kỳ dưới một năm) hoặc chuyển nguồn kinh phí từ năm trước sang

năm sau (thời kỳ trên một năm) hay nhiều nước đã xây dựng kế hoạch chi tiêutrung

+Nguyên tắc chuyên dùng của ngân sách

*Các khoản chi phải được phân bổ và sử dụng cho đối tượng và mục đíchnhất định đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định

*Nguyên tắc này đòi hỏi việc phân bổ chi tiêu ngân sách phải được chi tiếttheo theo các đối tượng và mục đích cụ thể; các khoản chi chỉ có thể được cam kết

và chuẩn chi theo đúng đối tượng và mục đích đã được ghi trong dự toán ngân sách

đã được phê duyệt và trong phạm vi kinh phí được cấp để đảm bảo tính chuyêndùng và sự cân đối tài chính

+Nguyên tắc cân đối ngân sách

*Cân đối ngân sách nhà nước đề cập đến sự cân bằng giữa thu và chi ngânsách nhà nước, trong đó bao gồm mối quan hệ cân bằng giữa tổng thu và tổng chingân sách nhà nước, và sự hài hoà giữa cơ cấu các khoản thu, chi ngân sách nhànước nhằm thực hiện các mục tiêu quản lý tài chính công trong từng thời kỳ *Trên góc độ pháp lý, nguyên tắc cân đối ngân sách nhà nước có nghĩa làngân sách nhà nước được quyết định bởi cơ quan lập pháp phải có sự cân bằng.Đứng trên góc độ kinh tế, nguyên tắc này cũng có thể được hiểu đó là các cam kếtchi ngân sách phải được cân đối bằng các khoản thu và các nguồn tài chính khácnhư các khoản vay

+Nguyên tắc hiệu năng

*Nguyên tắc hiệu năng là nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước gắn vớitính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực của các khoản chi tiêu

*Nguyên tắc hiệu năng yêu cầu các cơ quan hành pháp khi nộp dự thảongân sách cho cơ quan lập pháp phải trình bày các thông tin về kết quả đã thựchiện và kết quả dự kiến về sử dụng ngân sách Nguyên tắc này cũng nhấn mạnhđến việc đánh giá, đo lường kết quả và kiểm toán nhà nước cũng tập trung nhiềuhơn vào 41 loại hình kiểm toán hoạt động Kết quả thực hiện ngân sách sẽ đượcđánh giá và báo cáo trước công chúng trên ba khía cạnh: tính kinh tế, hiệu quả vàhiệu lực của các khoản chi tiêu

+Nguyên tắc minh bạch về ngân sách

*Nguyên tắc minh bạch về ngân sách được hiểu là cung cấp thông tin vềngân sách một cách rõ ràng, toàn diện, đáng tin cậy, dễ hiểu và kịp thời về cơ cấu

và các chức năng của chính phủ, các mục tiêu của chính sách ngân sách, các báocáo và các dự báo về tình hình thực hiện và kết quả thực hiện ngân sách nhà nước *Năm 1998 Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) đã tập hợp quy tắc chung về tínhminh bạch về tài chính công để các nước hướng tới bao gồm các nội dung chủ yếusau có liên quan đến quản lý ngân sách nhà nước :

Thứ nhất: Xác định rõ về vai trò và trách nhiệm của cơ quan

Thứ hai: Công khai thông tin cho công chúng

Thứ ba: Công khai quy trình ngân sách

Thứ tư: Đảm bảo tính toàn vẹn của thông tin

-Các nguyên tắc này được quán triệt trong Luật NSNN hiện hành ở Việt Nam;Theo điều 8 luật NSNN luật số:83/2015/QH13:

1 Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất, tập trung dân chủ, hiệu quả, tiếtkiệm, công khai, minh bạch,công bằng; có phân công, phân cấp quản lý; gắn quyềnhạn với trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước các cấp

2 Toàn bộ các khoản thu, chi ngân sách phải được dự toán, tổng hợp đầy đủ vàongân sách nhà nước

3 Các khoản thu ngân sách thực hiện theo quy định của các luật thuế và chế độ thutheo quy định của pháp luật

4 Các khoản chi ngân sách chỉ được thực hiện khi có dự toán được cấp có thẩmquyền giao và phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhànước có thẩm quyền quy định Ngân sách các cấp, đơn vị dự toán ngân sách, đơn

vị sử dụng ngân sách không được thực hiện nhiệm vụ chi khi chưa có nguồn tàichính, dự toán chi ngân sách làm phát sinh nợ khối lượng xây dựng cơ bản, nợkinh phí thực hiện nhiệm vụ chi thường xuyên

5 Bảo đảm ưu tiên bố trí ngân sách để thực hiện các chủ trương, chính sách củaĐảng, Nhà nước trong từng thời kỳ về phát triển kinh tế; xóa đói, giảm nghèo;chính sách dân tộc;thực hiện mục tiêu bình đẳng giới ;phát triển nông nghiệp, nôngthôn, giáo dục, đào tạo, y tế, khoa học và công nghệ và những chính sách quantrọng khác

6 Bố trí ngân sách để thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; bảo đảm quốcphòng, an ninh, đối ngoại, kinh phí hoạt động của bộ máy nhà nước

7 Ngân sách nhà nước bảo đảm cân đối kinh phí hoạt động của tổ chức chính trị vàcác tổ chức chính trị - xã hội

8 Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xãhội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp được thực hiện theo nguyên tắc tự bảo đảm; ngânsách nhà nước chỉ hỗ trợ cho các nhiệm vụ Nhà nước giao theo quy định của Chínhphủ.

9 Bảo đảm chi trả các khoản nợ lãi đến hạn thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách nhànước

10 Việc quyết định đầu tư và chi đầu tư chương trình, dự án có sử dụng vốn ngânsách nhà nước phải phù hợp với Luật đầu tư công và quy định của pháp luật có liênquan

11 Ngân sách nhà nước không hỗ trợ kinh phí hoạt động cho các quỹ tài chính nhànước ngoài ngân sách Trường hợp được ngân sách nhà nước hỗ trợ vốn điều lệtheo quy định của pháp luật thì phải phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước

và chỉ thực hiện khi đáp ứng đủ các điều kiện sau: được thành lập và hoạt độngtheo đúng quy định của pháp luật; có khả năng tài chính độc lập; có nguồn thu,nhiệm vụ chi không trùng với nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước

Câu 3: Mô hình hóa hệ thống NSNN ở Việt Nam.

Câu 4: Phân tích khái niệm và các nội dung phân cấp NSNN.

-Phân tích khái niệm:

Phân cấp ngân sách, còn được gọi là phân cấp tài khóa là một trong những nộidung của phân cấp (decentralization - được sử dụng trong thuật ngữ tiếng Việt làphân cấp hoặc phi tập trung hóa), vì vậy phân cấp ngân sách thường được địnhnghĩa dựa trên khái niệm của phân cấp

Các quan điểm về phân cấp theo nghĩa rộng cho rằng: “Đây là việc chuyển giaoquyền hạn và trách nhiệm về các hoạt động công cộng, từ chính quyền trung ương,tới các tổ chức Chính phủ cấp dưới hoặc các tổ chức bán tự trị và / hoặc khu vực tư

nhân…”13 Các quan điểm về phân cấp theo nghĩa hẹp cho rằng nó chỉ liên quanđến mối quan hệ giữa các chủ thể của khu vực Chính phủ: "Phân cấp là việcchuyển giao quyền hạn của các cấp chính quyền cấp cao hơn đến các cấp thấphơn…"14 Theo quan niệm này, các chính quyền cấp dưới chịu sự kiểm tra, giámsát của chính quyền cấp trên.

-Các nội dụng phân cấp

+Phân cấp chi ngân sách nhà nước

*Phân cấp trách nhiệm chi được coi là nội dung đầu tiên trong việc thiết kế

hệ 46 thống ngân sách phân cấp Nhiệm vụ chi cần được xây dựng phù hợp vớitrách nhiệm cung cấp các hàng hóa công cộng của chính quyền địa phương, rõ ràng

và minh bạch không chồng chéo nhiệm vụ chi giữa các cấp, đảm bảo hiệu quả vềkinh tế, công bằng về tài khóa, trách nhiệm giải trình và hiệu lực quản lý hànhchính

+Phân cấp thu ngân sách nhà nước

*Phân cấp thu ngân sách nhà nước Nếu phân cấp trách nhiệm chi là để trảlời câu hỏi: “Ai là nhà sản xuất, sản xuất cái gì và cho ai” trong việc cung ứng cáchàng hóa công cộng, thì việc phân cấp nguồn thu là để trả lời cho câu hỏi: “Ai lànhà cung cấp tài chính” cho việc sản xuất? Chính quyền địa phương, hay chínhquyền trung ương cung cấp tài chính; và cuối cùng đó là người nộp thuế địaphương hay người nộp thuế quốc gia Từ nguyên lý này phân cấp nguồn thu chomột cấp chính quyền là việc chuyển giao quyền và trách nhiệm cho cấp chínhquyền đó, đối với việc nuôi dưỡng, huy động và sử dụng nguồn thu để thực hiệncác nhiệm vụ chi

+Điều hòa và trợ cấp ngân sách nhà nước

*Điều hòa và trợ cấp ngân sách nhà nước Phân cấp nguồn thu và nhiệm vụchi có thể gây ra mất cân đối về tài chính của chính quyền địa phương các cấp Mấtcân đối theo chiều dọc xảy ra khi nhiệm vụ chi của chính quyền địa phương khôngcân đối với nguồn thu của địa phương đó Mất cân đối theo chiều ngang xảy ra khikhả năng tài chính của các địa phương khác nhau nhưng phải thực hiện các chứcnăng, nhiệm vụ chi như nhau Cơ chế điều hòa ngân sách nhằm để giải quyết cácmất cân đối giữa thu và chi ngân sách 47 của các cấp chính quyền

+Phân cấp vay nợ cho chính quyền địa phương

*Phân cấp thẩm quyền vay nợ cho chính quyền địa phương được coi là mộtcấu phần không thể thiếu của của hệ thống phân cấp nhằm giải quyết những thiếuhụt về nguồn lực tài chính của địa phương trong các trường hợp: khi địa phương cónhu cầu chi đầu tư phát triển (thiếu hụt nguồn lực xảy ra khi người dân chỉ trả thuế

cho các nhu cầu tiêu dùng trong hiện tại); suy giảm nguồn thu trong khi nhu cầuchi lại tăng vào các thời kỳ suy thoái kinh tế; khi có sự không trùng hợp giữa thờiđiểm thu và thời điểm chi dẫn đến các khoản thiếu hụt ngân sách tạm thời buộc cácđịa phương phải tìm ra các giải pháp huy động nguồn thu nếu không thể trì hoãncác khoản chi15 Phân cấp thẩm quyền vay nợ cho chính quyền địa phương cần cómột khung thể chế để đảm bảo rằng chính quyền địa phương và cử tri của địaphương phải chịu trách nhiệm về quyết định vay và trả nợ tiền vay Khung thể chếnày có thể tạo ra giới hạn về tự chủ trong vay nợ của chính quyền địa phương +Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước ở Việt nam

*Thứ nhất: phân định nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể cho ngân sách mỗicấp chính quyền nhà nước

*Thứ hai: Đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và tính chủđộng của ngân sách địa phương

*Thứ ba: Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước phải phù hợp với phân cấpquản lý kinh tế - xã hội và trình độ quản lý của chính quyền nhà nước các cấp

Câu 5: Phân tích khái niệm, nguyên tắc và các nội dung phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam

-Khái niệm;

+KN:Xác định phạm vi, trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền các cấp,

các đơn vị dự toán NS trong quản lý NSNN phù hợp với phân cấp quản lý KTXH +Bản chất: Giải quyết các mối quan hệ về vật chất và nhiệm vụ, quyền hạn

và trách nhiệm giữa các cấp chính quyền, các đơn vị dự toán trong quản lý NSNN +Mục tiêu: Phân định rõ nguồn thu và nhiệm vụ chi, nhiệm vụ, quyền hạn

và trách nhiệm của mỗi cấp chính quyền, cơ quan, đơn vị trong quản lý NSNN.-Nguyên tắc

+Thứ nhất: phân định nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể cho ngân sách mỗicấp chính quyền nhà nước

Luật Ngân sách nhà nước quy định việc phân chia nguồn thu cho ngânsách trung ương và ngân sách địa phươngHội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyếtđịnh việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách cấp tỉnh, ngânsách cấp huyện và ngân sách xã phù hợp với phân cấp quản lý 15 Viện Nghiên cứutài chính., Nợ đầu tư phát triển của các tỉnh, thành phố: thực trạng và giải pháp(2004) 48 kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấptrên địa bàn Nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó bảo đảm;việc ban hành và thực hiện chính sách, chế độ mới làm tăng chi ngân sách phải có

giải pháp bảo đảm nguồn tài chính phù hợp với khả năng cân đối của ngân sáchtừng cấp; việc quyết định đầu tư các chương trình, dự án sử dụng vốn ngân sáchphải bảo đảm trong phạm vi ngân sách theo phân cấp.

+Thứ hai: Đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và tính chủđộng của ngân sách địa phương

Đây là nguyên tắc xử lý mối quan hệ giữa ngân sách trung ương và ngânsách địa phương Xây dựng một mối quan hệ hợp lý giữa hai cấp này có ý nghĩa rấtquan trọng trong vận hành hệ thống ngân sách Vai trò chủ đạo của ngân sách trungương xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của nhà nướctrung ương đã được quy định trong hiến pháp

+Thứ ba: Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước phải phù hợp với phân cấpquản lý kinh tế - xã hội và trình độ quản lý của chính quyền nhà nước các cấp Phân cấp quản lý kinh tế - xã hội là một trong những nội dung của phâncấp quản lý nhà nước ở Việt nam Đó là việc quy định chức trách, nhiệm vụ, quyềnhạn quản lý của các cấp hành chính trong bộ máy Nhà nước từ trung ương đến địaphương trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội như: quy hoạch phát triển kinh tế, xãhội, chính sách phát triển kinh tế vùng, quản lý nhà nước đối với khu vực sản xuất,kinh doanh, quản lý tài nguyên, môi trường, giáo dục, y tế, thể thao…

-Nội dung

+Tổ chức hệ thống ngân sách nhà nước: là tập hợp các cấp ngân sách từ trungương đến địa phương, được xây dựng theo mối quan hệ chiều dọc, dựa trên nhữngnguyên tắc nhất định để đảm bảo sự hoạt động thống nhất của từng cấp trong toàn

bộ hệ thống và đạt được mục tiêu của hệ thống

+Phân cấp về chi ngân sách nhà nước: Phân cấp nhiệm vụ chi ngân sách nhànước; Phân cấp thẩm quyền quyết định về chi ngân sách nhà nước

+Phân cấp về thu ngân sách nhà nước: Phân cấp nguồn thu ngân sách nhànước; Phân định nguồn thu ngân sách nhà nước giữa các cấp ngân sách

+Điều hòa và bổ sung ngân sách nhà nước: thông qua tỷ lệ phân chia thu ngânsách giữa các cấp ngân sách; thông qua bổ sung ngân sách

+Phân cấp về vay nợ cho chính quyền địa phương: Phân cấp thẩm quyềnquyết định vay nợ; Thiết lập khuôn khổ giới hạn nợ; Phương thức huy động vốnvay

+Phân cấp thẩm quyền quyết định ngân sách giữa trung ương và địa phươngtheo chu trình quản lý ngân sách

BTVN C3

Câu 1.Chuẩn bị và quyết định dự toán NSNN được hiểu như thế nào? Theo luật NSNN, thời gian chuẩn bị và quyết định NSNN được quy định như thế nào?

⋇ Chuẩn bị và quyết định dự toán NSNN được hiểu:

-Chuẩn bị dự toán là việc cơ quan hành pháp dự báo, tính toán các nguồn thungân sách nhà nước và các khoản chi cho mọi hoạt động, chương trình của bộ máynhà nước trên phạm vi toàn lãnh thổ từ trung ương đến địa phương Chuẩn bị dự 58toán được bao gồm các hoạt động từ ban hành các văn bản hướng dẫn xây dựng dựtoán, triển khai xây dựng dự toán, trình bản dự toán ngân sách nhà nước cho cơquan quyền lực nhà nước quyết định

-Quyết định dự toán là việc cơ quan quyền lực nhà nước xem xét, quyết nghịbản dự toán đã được chuẩn bị bởi cơ quan hành pháp

-Chuẩn bị dự toán và quyết định dự toán là hai công việc kế tiếp, bản dự toánđược chuẩn bị bởi cơ quan hành pháp là căn cứ cơ sở để cơ quan quyền lực nhànước đưa ra quyết định Cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước có trách nhiệmthông qua bản dự toán ngân sách nhà nước trước khi năm ngân sách bắt đầu đểthực hiện bước tiếp theo của quy trình quản lý ngân sách là chấp hành ngân sách

⋇ Theo luật NSNN, thời gian chuẩn bị và quyết định NSNN được quy định: -Chuẩn bị và quyết định ngân sách phải hoàn thành trước khi bắt đầu năm ngânsách Chấp hành ngân sách được thực hiện trong năm ngân sách Kiểm toán vàđánh giá thực hiện sau khi năm ngân sách kết thúc Thời gian của một năm ngânsách là 12 tháng

-Các mốc thời gian bắt đầu và kết thúc 1 năm ngân sách ở các quốc gia khônghoàn toàn giống nhau, nhưng không vì thế quy trình quản lý ngân sách thay đổi

Câu 2.Phân tích các căn cứ chuẩn bị và quyết định dự toán NSNN.

⋇ Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

-Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội phản ánh các nhiệm vụ mà Nhà nước sẽthực hiện trong năm như: duy trì bộ máy quản lý nhà nước, phát triển giáo dục, y

tế, đảm bảo an ninh quốc phòng, bảo vệ môi trường, phát triển khoa học côngnghệ…

-Dự toán ngân sách nhà nước sẽ tính toán, xác định số tiền cần có để thực hiệncác nhiệm vụ kể trên của Nhà nước cũng như việc sử dụng số tiền đó như thế nào

để hoàn thành các nhiệm vụ với kết quả tốt nhất

⋇ Khuôn khổ tài chính, khuôn khổ chi tiêu trung hạn

-Là những hạn mức về ngân sách trong giai đoạn trung hạn nhằm định hướngthứ tự ưu tiên phân bổ nguồn lực cho từng lĩnh vực, từng nhiệm vụ, hoạt động, chế

độ, chính sách cho trong trung hạn

-Dự toán ngân sách nhà nước hàng năm được lập dựa trên khuôn khổ tài chính,khuôn khổ ngân sách trung hạn để đảm bảo dự toán thu, chi ngân sách năm nằmtrong giới hạn trần ngân sách trung hạn

⋇ Các văn bản pháp luật hướng dẫn về xây dựng dự toán ngân sách nhà nước -Xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước cần tuân thủ đầy đủ các qui định củapháp luật hiện hành về thu thuế, phí, lệ phí; các lộ trình cắt giảm thuế khi Việt Namgia nhập các tổ chức thương mại quốc tế như WTO; các khu vực mậu dịch tự donhư AFTA; các hiệp định đa phương và song phương như TPP

-Xây dựng dự toán chi ngân sách nhà nước cần tuân thủ các qui định của phápluật hiện hành về chi ngân sách như: các chế độ, chính sách về chi lương, chi hoạtđộng, chi mua sắm tài sản…

⋇ Tình hình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước của những năm trước gần kề -Lập dự toán ngân sách nhà nước của năm sau cần dựa trên tình hình thực hiện

dự toán ngân sách nhà nước của những năm trước liền kề vì:

+Thứ nhất, có thể kế thừa các nội dung trong bản dự toán năm trước đưa vào

dự toán ngân sách nhà nước năm sau nếu không có sự thay đổi giữa các năm về nộidung, số tiền Ví dụ: tiền lương, chi phí dịch vụ mua ngoài…

+Thứ hai, lập dự toán ngân sách nhà nước năm sau dựa vào dự toán các nămtrước để điều chỉnh các chỉ tiêu mà năm ngân sách trước không thực hiện được, 60khó thực hiện, thực hiện không hiệu quả để đảm bảo tính khả thi của các chỉ tiêuđược lập trong dự toán năm kế hoạch Ví dụ: dự báo thu của năm kế hoạch xácđịnh số thu từ dầu thô được tính toán dựa trên dự báo giá dầu là 100 USD/thùng,trên thực tế thực hiện dự toán của năm báo cáo do các biến động của thị trường dầu

mỏ quốc tế, giá dầu thô giảm trung bình là 50 USD/thùng, dẫn đến số thu từ dầuthô sẽ giảm giữa thực hiện và kế hoạch