Giáo án ôn tập bài vợ chồng a phủ

LUYỆN ĐỀ3.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm Luận điểm 3: Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm tình mùa xuân.. LUYỆN ĐỀ3.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm G

Trang 1

ÔN THI TỐT NGHIỆP

VỢ CHỒNG A PHỦ

- Tô Hoài -

Trang 2

PHẦN A KIẾN THỨC CHUNG

I Tác giả

- Tô Hoài là nhà văn lớn, có số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong văn học hiện đại

Việt Nam

- Vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục tập quán của nhiều vùng khác

nhau trên đất nước và giọng điệu trần thuật hóm hỉnh, sinh động, đặc biệt là tài năng xây dựng và khắc họa nhân vật, Tô Hoài đã để lại dấu ấn khó phai mờ trong lòng bạn đọc cả trước và sau Cách mạng tháng Tám 1945…

Trang 3

II Tác phẩm

1 Hoàn cảnh, xuất xứ

- Vợ chồng A Phủ (1952) là một trong ba tác phẩm (Vợ chồng A Phủ, Mường

Giơn và Cứu đất cứu mường) in trong tập Truyện Tây Bắc

- Tác phẩm là kết quả của chuyến đi cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc năm

1952 Đây là chuyến đi thực tế dài tám tháng sống với đồng bào các dân tộc thiểu số từ khu du kích trên núi cao đến những bản làng mới giải phóng của nhà văn

Trang 6

- Chế độ thực dân phong kiến với những hủ tục, thần tục lạc hậu và cường quyền

có sức mạnh tuyệt đối chi phối cuộc đời, số phận của con người

- Số phận khổ đau, bất hạnh của những người lao động nghèo khổ như Mị, như A

Phủ được xây dựng, khắc họa rõ nét

Trang 7

II Tác phẩm

3 Nội dung và nghệ thuật

a Nội dung

 Giá trị nhân đạo

- Tố cáo xã hội thực dân phong kiến đã đẩy người dân vào bước đường

cùng, khiến họ trở thành một cỗ máy, thành nô lệ.

- Niềm cảm thông, đau xót của Tô Hoài khi chứng kiến khát vọng, nhân

quyền của con người bị chà đạp Mị và A Phủ phải sống cuộc đời của những kẻ nô lệ, cuộc sống không bằng con trâu, con ngựa, bị đối xử một cách tàn bạo, bị bóc lột một cách dã man.

Trang 8

II Tác phẩm

3 Nội dung và nghệ thuật

a Nội dung

 Giá trị nhân đạo

- Ca ngợi sức sống tiềm tàng, mãnh liệt của con người ngay cả trong hoàn cánh khắc nghiệt nhất

- Con đường giải thoát cho nhân vật mà Tô Hoài đưa ra trong tác phẩm chính là đi theo cách mạng mà trong đoạn kết của câu chuyện, A Phủ và Mị đã trốn tới Phiềng Sa và đi theo ánh sáng của cách mạng để giải thoát cho cuộc đời tăm tối của họ.

Trang 9

- Ngòi bút tả cảnh đặc sắc mang đậm màu sắc, dấu ấn của vùng núi Tây Bắc: Cảnh sắc thiên nhiên, cảnh sinh hoạt, cảnh xử kiện,

Trang 10

- Ngôn ngữ sinh động được chọn lọc, sáng tạo giàu tính tạo hình vừa giàu chất thơ.

Trang 11

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

- GV hướng dẫn ôn: Nhân vật Mị

- HS tự ôn tập: Nhân vật A Phủ…

Trang 12

ĐỀ 1:

Cho đoạn trích:

“Ngày tết, Mị cũng uống rượu Mị lén lấy hũ rượu, uống ừng ực từng bát.

Anh ném pao, em không bắt

Em không yêu, quả pao rơi rồi…”

(Trích Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài, Ngữ văn 12, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam)

Anh/ chị hãy phân tích tâm trạng và hành động của nhân vật Mị trong đoạn trích trên Từ đó bình luận về giá trị nhân đạo của tác phẩm?

Trang 13

1 Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát

được vấn đề

Trang 14

2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

- Tâm trạng và hành động của nhân vật Mị trong đoạn trích

- Giá trị nhân đạo của tác phẩm

Trang 15

3.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

- Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:

Trang 16

- Vấn đề nghị luận + trích đoạn: “Ngày tết, Mị cũng uống rượu

Mị lén lấy hũ rượu, … Em không yêu, quả pao rơi rồi…”

MỞ BÀI

- Giới thiệu đôi nét về tác giả Tô Hoài và tác phẩm VCAP

a Mở bài

Trang 17

Luận điểm 3: Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm tình mùa xuân

Luận điểm 1: Khái quát chung

Trang 18

Giới thiệu về nhân vật Mị, giá trị nhân đạo của tác phẩm

Trang 19

Luận điểm 2: Vài nét về nhân vật Mị (trước đêm tình mùa xuân)

 Trước khi làm dâu gạt nợ

- Mị vốn là một người con gái đẹp, có tài thổi sáo, thổi kèn lá, “có nhiều

người mê, ngày đêm đã thổi sáo theo Mị”.

- Mị từng yêu và từng được yêu, cũng hồi hộp, khao khát trước những âm

thanh hò hẹn của tình yêu

- Hiếu thảo, chăm chỉ, ý thức được giá trị cuộc sống tự do nên sẵn sàng làm

nương ngô trả nợ thay cho bố

Trang 20

 Khi bị bắt về làm dâu gạt nợ

- Mọi khao khát đều bị dập tắt: Mị bị đem ra cúng trình ma

nhà thống lí (ách thống trị của thần quyền và cường quyền)

ép Mị cam phận làm nô lệ

- Những ngày đầu khi làm dâu “hàng mấy tháng đêm nào Mị

cũng khóc”, Mị tủi nhục đắng cay, uất ức cho số phận.

- Mị muốn chết nhưng thương cha, Mị đành chấp nhận kiếp

làm thân trâu ngựa

Trang 21

 Sau khi làm dâu vài năm

- Cha mất, Mị đã không còn muốn chết nữa vì đã chai sạn

tâm hồn: “ở lâu trong cái khổ Mị quen rồi”, “lùi lũi như con

rùa nuôi trong xó cửa”, cuộc đời bị giam cầm trong căn

phòng tối đen

- Thống lí Pá Tra đã áp dụng cường quyền, thần quyền áp chế

khiến Mị cam chịu kiếp sống nô lệ: Mị tưởng mình là con trâu, con ngựa

Trang 22

Luận điểm 3: Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm tình

mùa xuân

Thiên nhiên mùa xuân tác động đến Mị:

- Cỏ gianh vàng ửng, chiếc váy hoa phơi trên mỏm đá như những con bướm sặc

sỡ, không khí dần ấm áp, âm thanh bên ngoài: tiếng sáo cất lên, tiếng trẻ chơi quay cười vang,

- Mị nhìn khung cảnh, nghe âm thanh mà bắt đầu cảm thấy thiết tha bồi hồi, Mị bắt đầu lẩm bẩm theo lời hát gọi bạn tình,

Tiếng sáo là tác nhân đã lay động sâu xa tâm hồn Mị và đánh thức quá khứ cùng hiện tại của Mị

Trang 23

mùa xuân

 Hành động uống rượu bất thường và tâm trạng đắm chìm trong quá khứ,

sống với quá khứ.

- Hành động Mị “uống ực từng bát” rượu như đang nuốt tất cả những nỗi cay

đắng, tủi cực vào bên trong Uống để quên nhưng lại nhớ, uống để trôi đi nhưng

lại lắng đọng bao nhiêu cảm xúc “Ngày tết… từng bát”

- Tâm trạng đắm chìm trong quá khứ, sống với quá khứ, một quá khứ huy

hoàng, rực rỡ: “Nhưng lòng Mị…… đi theo Mị” (Tài năng – Thổi sáo giỏi, thổi

lá cũng hay như thổi sáo; sắc đẹp - Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị; hương tình yêu nồng nàn)

Trang 24

mùa xuân

 Âm thanh tiếng sáo và men rượu đã tác động rất lớn đến tâm trạng của nhân

vật Mị, làm cho Mị như ý thức được mình đang sống giữa hai thế giới: quá khứ và hiện tại; tỉnh và say; hạnh phúc và bi kịch

Trang 25

mùa xuân

 Hành động âm thầm lặng lẽ và tâm trạng phấn chấn, phơi phới, vui sướng

đột ngột “Rượu đã tan từ lúc nào… Mị muốn đi chơi.”

- Hành động: từ từ bước vào buồng, ngồi xuống giường, trông ra cái cửa sổ lỗ

vuông… thể hiện sự bất lực đầy ngan ngán, chán chường, tuyệt vọng

- Tâm trạng: thấy phơi phới, đột nhiên vui sướng, nhận ra mình còn trẻ và

muốn đi chơi dấu hiệu của sự hồi sinh trong tâm hồn của Mị.

Trang 26

mùa xuân

 Nghệ thuật

- Miêu tả diễn biến tâm lí của Mị trong đêm tình mùa xuân Tô Hoài đã

khẳng định ngòi bút miêu tả tâm lí sắc sảo vững vàng của ông Trước một thử thách lớn, nhà văn đã không hề lặp lại cách kể Cách

tả của những người đi trước mà đã sáng tạo nên những tình huống độc đáo, đặt nhân vật trong bối cảnh đặc biệt: mùa xuân, âm thanh của tiếng sáo, hơi rượu đã tác động đến tâm hồn tưởng chừng đã tê dại của Mị làm cho tâm hồn ấy vui vẻ trở lại, từ một cô Mị sống câm lặng, “lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa” trở lại một cô Mị giàu cảm xúc yêu đương, một cô Mị trẻ trung phơi phới và nồng nàn tha thiết

- Đây là thành công của Tô Hoài trong việc miêu tả diễn biến tâm lí

nhân vật Nhà văn đã đi vào những ngõ ngách sâu kín nhất trong tâm hồn của nhân vật để khám phá, phát hiện ra vẻ đẹp, sức sống tiềm tàng của Mị.

Trang 27

Luận điểm 4: Giá trị nhân đạo của tác phẩm

 Giá trị nhân đạo của tác phẩm

- Khái niệm: Giá trị nhân đạo là giá trị cơ bản của các tác phẩm chân chính

được tạo nên bởi niềm cảm thông sâu sắc của nhà văn đối với những nỗi đau của con người và cảnh đời bất hạnh trong cuộc sống, đồng thời thể hiện sự nâng niu trân trọng những phẩm chất tốt đẹp trong tâm hồn và niềm tin vào khả năng vươn dậy của con người

Trang 28

- Biểu hiện:

+ Tác phẩm thể hiện tình yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc với thân phận đau khổ của người dân lao động miền núi trước cách mạng

- Lên án, tố cáo, phơi bày bản chất xấu xa, tàn bạo của giai cấp thống trị:

+ Trân trọng và ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn, sức sống mãnh liệt của nhân dân Tây

Bắc

+ Tác giả đã chỉ ra con đường giải thoát cho nhân vật, đó là con đường đi theo Đảng làm cách mạng, tự giải phóng cho mình và giải phóng quê hương

Trang 29

- Đánh giá: Đó là giá trị nhân đạo sâu sắc, mới mẻ, góp phần làm nên thành công

cho tác phẩm Qua đó, ta thấy được tấm lòng yêu thương con người sâu sắc của tác giả

Trang 30

Luận điểm 5: Đánh giá chung

 Chỉ một trích đoạn nhỏ trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ, diễn biến tâm trạng Mị thay đổi nhanh chóng trong đêm tình mùa xuân chính là trích đoạn đắt giá nhất, cho thấy được toàn bộ nét đẹp, sức sống âm ỉ mà mãnh liệt của người con gái Tây Bắc Dưới sự hà khắc của xã hội, thân phận người phụ nữ luôn bị coi rẻ, trà đạp không khác gì trâu ngựa Tô Hoài đã hiểu và thông cảm sâu sắc với cuộc đời người phụ

nữ, đã tô lên một bức tranh chân thật và thổi vào đó sự khát khao hạnh phúc và vùng lên

Trang 31

Cảm nhận riêng của bản thân

KẾT BÀI

Khái quát giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích và tác phẩm VCAP Tài năng của tác giả Tô Hoài

c Kết bài

Trang 33

Và hai người lẳng lặng đỡ nhau chạy xuống dốc núi.”

(Trích Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài, Ngữ văn 12, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam)

Anh/ chị hãy phân tích tâm trạng và hành động của nhân vật Mị trong đoạn trích trên Từ đó nhận xét ngắn gọn về nghệ thuật miêu tả nhân vật của Tô Hoài?

Trang 34

1 Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát

được vấn đề

Trang 35

2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

- Tâm trạng và hành động của nhân vật Mị trong đoạn trích

- Nhận xét về nghệ thuật miêu tả nhân vật của nhà văn Tô Hoài

Trang 36

- Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:

Trang 37

- Vấn đề nghị luận + trích đoạn:“Những đêm mùa đông trên núi

cao dài và buồn … Và hai người lẳng lặng đỡ nhau chạy xuống dốc núi.”

MỞ BÀI

- Giới thiệu đôi nét về tác giả Tô Hoài và tác phẩm VCAP

a Mở bài

Trang 38

Luận điểm 3: Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm cứu A Phủ

Luận điểm 1: Khái quát chung

Trang 39

Khái quát về nhân vật Mị, sơ lược nhân vật A Phủ, nghệ thuật miêu tả nhân vật của Tô Hoài

Trang 40

Luận điểm 2: Tâm trạng của Mị trước đêm cởi trói cho A Phủ

- Cuộc sống đoạ đày trong nhà thống lý Pá Tra của Mị vẫn tiếp diễn.

- Thời gian đọa đày biến cô trở thành người câm lặng trước mọi sự Những gì diễn ra

chung quanh không khiến Mị quan tâm.

- Những đêm đầu Mị thổi lửa hơ tay, tâm hồn Mị như tê dại trước mọi chuyện, kể cả

lúc ra sưởi lửa, bị A Sử đánh ngã xuống bếp, hôm sau Mị vẫn thản nhiên ra sưởi lửa như đêm trước.

Trang 41

Luận điểm 2: Tâm trạng của Mị trước đêm cởi trói cho A Phủ

- Song, trong lòng, không phải chuyện gì Mị cũng bình thản Mị rất sợ những đêm

mùa đông trên núi cao dài và buồn.

- Khi trong nhà đã ngủ yên, Mị tìm đến bếp lửa Đối với Mị, nếu không có bếp lửa ấy,

cô sẽ chết héo.

Trang 42

Luận điểm 3: Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm cứu A Phủ

- Từ vô cảm đến đồng cảm: những đêm trước nhìn thấy cảnh A Phủ bị trói đứng, Mị hoàn

toàn dửng dưng, vô cảm Đêm ấy, dòng nước mắt của A Phủ đã đánh thức và làm hồi

sinh lòng thương người trong Mị (gợi cho Mị nhớ về quá khứ đau đớn của mình, Mị thấy

thương xót cho người cùng cảnh ngộ).

- Nhận ra sự độc ác và bất công: từ cảnh ngộ của mình và những người đàn bà bị hành hạ

ngày trước, đến cảnh đau đớn và bất lực của A Phủ trước mắt, Mị nhận thấy chúng nó thật độc ác, thấy người kia việc gì mà phải chết.

Trang 43

Luận điểm 3: Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm cứu A Phủ

- Hành động cứu người: Mị nhớ lại đời mình, lại tưởng tượng cảnh A Phủ tự

trốn thoát Nghĩ thế Mị cũng không thấy sợ Tình thương và lòng căm thù đã giúp Mị có sức mạnh để quyết định cứu người và liều mình cắt dây trói của A Phủ.

- Tự giải thoát cuộc đời mình: đối mặt với hiểm nguy Mị cũng hốt hoảng…;

lòng ham sống mãnh liệt đã thúc giục Mị chạy theo A Phủ.

Trang 44

Luận điểm 4: Nghệ thuật miêu tả nhân vật của Tô Hoài

- Nhà văn Tô Hoài xây dựng nhân vật Mị với nhiều điểm nghệ thuật đặc sắc Giới thiệu nhân vật tự nhiên mà ấn tượng, kể chuyện ngắn gọn, dẫn dắt tình tiết khéo léo đặc biệt tâm trạng được miệu tả, lí giải cụ thể, hợp lí:

 Đó là việc khắc họa hình tượng nhân vật, đặc biệt là phương diện miêu tả tâm lí.

 Đó là việc Tô Hoài xây dựng nhân vật theo kiểu con người phân lập: cô Mị ở hiện tại và cô Mị ở quá khứ hòa chung vào nhau Hai con người ấy đan xen, khi tách

ra khi hòa vào một tạo nên một cô Mị hết sức sinh động, mới lạ.

Trang 45

Luận điểm 5: Đánh giá chung

 Ý nghĩa việc miêu tả tâm trạng và hành động của Mị:

- Tạo tình huống truyện độc đáo, hấp dẫn; cách miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật tài tình, hợp lí đã tạo nên sự thay đổi số phận nhân vật một cách thuyết phục.

- Thể hiện giá trị nhân đạo: phát hiện và miêu tả sức sống mãnh liệt, khát vọng tự do của người lao động bị áp bức trong xã hội cũ.

Trang 46

Cảm nhận riêng của bản thân

KẾT BÀI

Khái quát giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích và tác phẩm VCAP Tài năng của tác giả Tô Hoài

c Kết bài

Trang 48

Chúc các con ôn thi

hiệu quả!

Định dạng
Số trang	48
Dung lượng	1,92 MB