Giáo án ôn tập bài rừng xà nu

- Rừng xà nu là hình ảnh trung tâm có vẻ đẹp riêng, gắn bó mật thiết với cuộc sống vật chất và tinh thần của người dân Tây Nguyên, biểu tượng cho những phẩm chất cao đẹp của con người Tâ

ÔN THI TỐT NGHIỆP

RỪNG XÀ NU

Nguyễn Trung Thành

-PHẦN A KIẾN THỨC CHUNG

I Tác giả

- Tên thật là nguyễn Văn Báu, quê ở Quảng Nam.

- Là nhà văn quân đội, có duyên và gắn bó với mảnh đất Tây Nguyên hùng vĩ.

- Sáng tác mang đậm khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạng.

PHẦN A KIẾN THỨC CHUNG

II Tác phẩm

1 Hoàn cảnh, xuất xứ

- Ngày 8/ 3/1965, Mỹ đổ quân ồ ạt vào bãi biển Chu Lai, bắt đầu cuộc chiến tranh cục bộ

ở miền Nam và chiến tranh phá hoại ở miền Bắc.

- Truyện ngắn “Rừng xà nu” sáng tác năm 1965 khi dân tộc ta bước vào cuộc đối đầu một

mất một còn với đế quốc Mĩ Đó là lúc nhà văn muốn viết một bài “Hịch tướng sĩ” thời

đánh Mĩ để động viên, cổ động nhân dân bước vào cuộc kháng chiến chống Mĩ

- Truyện được đăng trên tạp chí Văn nghệ quân giải phóng miền Trung Trung Bộ, sau đó

được in trong tập truyện và ký Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc (1969).

- Rừng xà nu là hình ảnh trung tâm có vẻ đẹp riêng, gắn bó mật thiết với cuộc sống vật chất và tinh thần của người dân Tây Nguyên, biểu tượng cho những phẩm chất cao đẹp của con người Tây Nguyên: sức sống mãnh liệt, kiên cường, bất khuất, khao khát tự do.

- Nhan đề còn gợi chủ đề, cảm hứng sử thi cho truyện ngắn

PHẦN A KIẾN THỨC CHUNG

II Tác phẩm

3 Tóm tắt

- Mở đầu truyện là cảnh rừng xà nu bạt ngàn đứng trong “tầm đại bác” của giặc đang

ưỡn tấm ngực lớn ra che chở cho làng Xôman Sau 3 năm đi lực lượng, Tnú được cấp trên cho phép về thăm làng một đêm Bé Heng nay đã trở thành một giao liên chững chạc, nhanh nhẹn Dít nay đã trở thành bí thư chi bộ kiêm chính trị viên xã đội vững vàng Đêm hôm đó, cụ Mết đã kể cho cả dân làng nghe về cuộc đời Tnú Hồi đó Mĩ Diệm khủng bố gắt gao, được anh Quyết dìu dắt Tnú cùng Mai tham gia nuôi giấu cán

bộ cách mạng từ nhỏ Giặc bắt anh, sau 3 năm anh lại vượt ngục Kontum trở về Lúc này anh Quyết đã hi sinh, Tnú lấy Mai Anh tiếp tục cùng dân làng mài giáo mác chuẩn

bị chiến đấu Giặc nghe tin, chúng về làng càn quét, khủng bố

PHẦN A KIẾN THỨC CHUNG

II Tác phẩm

4 Nội dung và nghệ thuật

a Nội dung

- Câu chuyện thứ nhất là câu chuyện về sự giác ngộ lí tưởng cách mạng

và cuộc nổi dậy từ tự phát đến tự giác của dân làng Xô Man, với triết lí

cách mạng được cụ Mết - trưởng bản, đúc kết “Chúng nó đã cầm súng thì mình phải cầm giáo”.

- Câu chuyện thứ hai là câu chuyện về cuộc đời của Tnú - một người con của núi rừng Tây Nguyên, của bản làng Xô Man Cuộc đời của Tnú là cuộc đời của biết bao nhiêu con người, cũng là hình ảnh biểu trưng cho cả đất nước Việt Nam đau thương mà quật cường đứng dậy trong cuộc đọ sức cam go với đế quốc Mĩ

- Ngôn ngữ đặc sắc, mang đậm chất Tây Nguyên.

- GV hướng dẫn ôn: Hình tượng cây xà nu

- Hướng dẫn HS tự ôn tập: Nhân vật Tnú…

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

ĐỀ 1:

Đoạn mở đầu:

“Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc … những đồi xà nu nối tiếp tới chân trời.

Và kết thúc tác phẩm là:

…Tnú lại ra đi Cụ Mết và Dít đưa anh ra đến rừng xà nu gần con nước lớn những

rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời.

(Trích Rừng xà nu - Nguyễn Trung Thành, Ngữ văn 12, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam)

Cảm nhận của anh chị về vẻ đẹp cây xà nu trong đoạn trích trên Từ đó, anh/chị lí giải:

Cây xà nu là sáng tạo nghệ thuật đặc sắc tạo nên màu sắc sử thi và sự lãng mạn bay bổng cho thiên truyện?

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

1 Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát

được vấn đề.

2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

- Vẻ đẹp cây xà nu trong đoạn trích

- Lí giải: Cây xà nu là sáng tạo nghệ thuật đặc sắc tạo nên màu sắc sử thi và sự lãng

mạn bay bổng cho thiên truyện.

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

3.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

- Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

3.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

- Vấn đề nghị luận + Trích đoạn: “Đoạn mở đầu:

“Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc … những đồi xà nu nối tiếp tới chân trời.

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

3.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Luận điểm 3: Cây xà nu – tượng trưng cho phẩm chất, số phận của con người Tây Nguyên trong chiến tranh

Luận điểm 1: Khái quát chung

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

3.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Tóm tắt, giới thiệu hình tượng rừng xà nu – xuyên suốt tác phẩm…

Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, nhan đề…

a Thân bài

Luận điểm 1

Khái quát chung

Luận điểm 2: Cây xà nu gắn bó với con người Tây Nguyên

- Cây xà nu trong tác phẩm và các trích đoạn trước hết như một loài cây đặc thù, tiêu biểu của miền đất Tây Nguyên Qua hình tượng cây xà nu, nhà văn tạo dựng một bối cảnh hùng vĩ và hoang dại đậm màu sắc Tây Nguyên cho câu chuyện

- Cây xà nu gần gũi với đời sống của người dân làng Xô Man, là chứng nhân của những sự kiện quan trọng xảy ra với họ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ trường kì

Luận điểm 3: Cây xà nu - tượng trưng cho phẩm chất, số phận

của con người Tây Nguyên trong chiến tranh

- Thương tích mà rừng xà nu phải gánh chịu do đạn đại bác của kẻ thù gợi nghĩ đến những mất mát, đau thương mà đồng bào ta đã trải qua trong thời kì cách mạng miền Nam bị khủng bố ác liệt.

- Sự tồn tại kì diệu của rừng xà nu qua những hành động hủy diệt, tàn phá thể hiện

sự bất khuất kiên cường, sự vươn lên mạnh mẽ của con người Tây Nguyên, của đồng bào miền Nam trong cuộc chiến đấu một mất một còn của dân tộc.

Luận điểm 3: Cây xà nu - tượng trưng cho phẩm chất, số phận

của con người Tây Nguyên trong chiến tranh

- Đặc tính “ham ánh sáng” của cây xà nu tượng trưng cho niềm khao khát tự do,

lòng tin vào lí tưởng Cách mạng của người dân Tây Nguyên, của đồng bào miền Nam.

- Khả năng sinh sôi mãnh liệt của cây xà nu cùng sự rộng lớn, bạt ngàn của rừng

xà nu gợi nghĩ sự tiếp nối của nhiều thế hệ người dân Tây Nguyên đoàn kết bên nhau kháng chiến.

Luận điểm 4: Nghệ thuật miêu tả cây xà nu

- Kết hợp miêu tả bao quát lẫn cụ thể, khi dựng lên hình ảnh cả rừng xà nu, khi đặc tả cận cảnh một số cây

- Phối hợp cảm nhận của nhiều giác quan trong việc miêu tả những cây xà nu với vóc dáng đầy sức lực, tràn trề mùi nhựa thơm, ngời xanh dưới ánh nắng

- Miêu tả cây xà nu trong sự so sánh đối chiếu thường xuyên với con người Các hình thức nhân hóa, ẩn dụ, tượng trưng đều được vận dụng nhằm thể hiện sống động vẻ hùng vĩ, khoáng đạt của thiên nhiên, gợi những suy tưởng sâu xa về con người, về đời sống

- Giọng văn đầy biểu cảm, mang cảm hứng ngợi ca

Luận điểm 5: Lí giải

 Cây xà nu là sáng tạo nghệ thuật đặc sắc tạo nên màu sắc sử thi và sự lãng mạn bay

bổng cho thiên truyện.

- Hình tượng xà nu mang vẻ đẹp lớn lao, kì vĩ, tạo nên bối cảnh sử thi hùng tráng làm nền cho 2 câu chuyện về cuộc đời Tnú và làng Xô Man đánh giặc Đồng thời, biểu tượng cho số phận, tinh thần đấu tranh kiên cường, phẩm chất tốt đẹp của người Tây Nguyên và dân tộc Việt Nam, góp phần thể hiện tư tưởng chủ đề tác phẩm

- Cây xà nu có sức sống mãnh liệt, diệu kì như trong huyền thoại làm nên màu sắc Tây Nguyên mà nhà văn say mê, tự hào

PHẦN B LUYỆN ĐỀ

3.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Cảm nhận riêng của bản thân

KẾT BÀI

Khái quát giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích, tác phẩm Rừng xà nu Tài năng của nhà văn NTT.

c Kết bài

Chúc các con ôn thi

hiệu quả!