Bồi dưỡng HSG văn 8

Chuyên đề : Bồi dưỡng HSG văn 8 ( Hay)Chuyên đề 1 : RÈN KĨ NĂNG LÀM DẠNG BÀI CHỨNG MINH NHẬN ĐỊNHA. Lí thuyết dạng bài :Dạng 1 : Nhận định trực tiếp về tác phẩmI. Cấu trúc đề :Đề bài :Tiểu thuyết Tắt đèn của nhà văn Ngô Tất Tố có nhiều nhân vật, nhưng chị Dậu là một hình tượng trung tâm, là linh hồn của tác phẩm có giá trị hiện thực. Bởi chị Dậu là hình ảnh chân thực, đẹp đẽ của người phụ nữ nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám năm 1945.Bằng những hiểu biết của em về tác phẩm “Tắt đèn” và đoạn trích « Tức nước vỡ bờ” hãy làm sáng tỏ nhận định trê, >Thường gồm 2 phần Phần 1: Nêu nhận định Phần 2 : Yêu cầu chứng minhII. Cách thức làm bài1. Phương pháp chungĐọc kĩ nhận định để nắm bắt vấn đề qua các từ ngữ quan trọngXác định rõ phạm vi dẫn chứngCụ thể hóa vấn đề nêu ra trong nhận định thành những luận điểm.Lưu ý :+ Các luận điểm không được chồng chéo+ Luận điểm phải được phân chia trên cùng một bình diện+ Các luận điểm hợp lại phải là sự giải quyết thỏa đáng cho nhận định+ Các câu văn mang luận điểm phải bám sát nhận định, phải có chứa các từ quan trọng của nhận định hoặc phải chứa các từ giải thích cụ thể cho nhận định.Tìm luận cứ làm sáng tỏ cho luận điểm+ Dẫn chứng có thể theo tiến trình tác phẩm hoặc chọn nhặt ở các phần khác nhau trong tác phẩm để làm rõ luận điểm+ Dẫn chứng đưa ra phải được phân tích.Sử dụng lập luận để dẫn dắt luận cứ hướng tới luận điểmTrong lập luận phải trở đi, trở lại những từ ngữ trong nhận định( hoặc những biểu hiện, những khía cạnh của nhận định)Phải biết bàn bạc đánh giá, mở rộng vấn đềKết bài nhất thiết phải nhắc lại nhận định và khẳng định tác phẩm đưa ra để chứng minh là sự thể hiện sâu sắc cho nhận định đó2. Dàn ý chunga. Mở bài : Giới thiệu về tác giả, tác phẩm ( Theo chiều hướng liên quan đến nhận định) Trích dẫn nhận địnhb. Thân bài :(1) Giới thiệu chung sơ bộ về tác phẩm( HCST, xuất xứ, nội dung chính,...)(2) Giải thích nhận định Giải thích, cắt nghĩa các từ, cụm từ có nghĩa khái quát hoặc hàm ẩn trong các ý kiến Giải thích làm rõ nội dung của cả ý kiến ( Ý kiến đó đề cập đến vấn đề gì ? Có ý nghĩa như thế nào ?)(3) Khẳng định vấn đề Khẳng định ý kiến đó là đúng hay sai ? Lý giải nguyên nhân ? Khẳng định lại là điều đó được thể hiện rõ và cụ thể trong tác phẩm yêu cầu dùng để chứng minh.(4) Chứng minh những biểu hiện của vấn đề Luận điểm 1 : Triển khai một ý, một khía cạnh của nhận định Lập luận đưa ra dẫn chứng Phân tích dẫn chứng ( Hướng tới để làm rõ cho luận điểm) Chuyển dẫn giới thiệu luận điểm 2 Lập luận đưa ra dẫn chứng Phân tích dẫn chứng(5) Đánh giá nhận định ( Giá trị của nhận định) Đánh giá liên quan đến tác giả ( Thể hiện sự sáng tạo, tài năng,...) Đánh giá liên quan đến tác phẩm ( Góp phần làm nên thành công cho Tp ) Đánh giá liên quan đến bạn đọc ( Định hướng cách tiếp cận tp)c. Kết bài Khẳng định lại tính chất đúng đắn của vấn đề ( Điểm lại NT, ND của tp) Có thể rút ra những bài học cho bản thân từ vấn đềDạng 2 : Nhận định mang tính lí luận văn học chung, lấy một tác phẩm văn học để chứng minh. ( Cũng có khi lấy vài tác phẩm đề CM)I. Cấu trúc đề :Đề bài :Có ý kiến cho rằng: “Dù được sáng tác theo trào lưu lãng mạn hay hiện thực, những trang viết của những nhà văn tài năng và tâm huyết đều thấm đượm tinh thần nhân đạo sâu sắc”Qua các văn bản “Tức nước vỡ bờ” của Ngô Tất Tố và văn bản “ Lão Hạc” của Nam Cao em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên? > Gồm 2 phần Phần 1: Nêu nhận định Phần 2 : Yêu cầu chứng minhII. Cách thức làm bài1. Phương pháp chung ( Như dạng 1)2. Dàn ý chunga. Mở bài : Dẫn dắt vấn đề+ Từ vẫn đề gợi ra trong nhận định+ Đi từ quy luật phản ánh chúng hoặc vai trò chung của văn học+ Trích dẫn nhận định. Khẳng định tác phẩm chứng minh là tiêu biểu cho nhận địnhb. Thân bài : Giải thích nhận định : Giải thích những từ ngữ trong nhận định một cách ngắn gọn, rõ ràng, chính xác+ Giải thích đúng, bằng từ ngữ chuẩn xác+ Nếu không thì mô tả giải thích khái niệm bằng các từ đơn giản, dễ hiểu nhưng phải dúng bản chất > Giải thích cả nhận định Khẳng định :+ Nhận định đó đúng+ Tác phẩm ..... là một minh chứng là tiêu biểuGiới thiệu về tác giả, tác phẩm đưa ra làm minh chứngChứng minh cụ thể ( Thành luận điểm – như dạng 1) : Thơ cắt ngang, truyện tùy theo vấn đề Đánh giá ( như dạng 1)c. Kết bài : Khái quát lại vấn đề ( ND, NT chính) > Khẳng định, nâng cao vấn đề Có thể rút ra bài học.Lưu ý : Nếu dùng nhiều tp để chứng minh thì đi hết tác phẩm này đến tác phẩm khác với những biểu hiện liên quan đến nhận định. Và đánh giá chung các tác phẩm)B. Luyện tập chuyên đề Phần I : Truyện kí Việt Nam 1930 1945 Đề 1 : Có ý kiến cho rằng: “Dù được sáng tác theo trào lưu lãng mạn hay hiện thực, những trang viết của những nhà văn tài năng và tâm huyết đều thấm đượm tinh thần nhân đạo sâu sắc”Qua các văn bản “Tức nước vỡ bờ” của Ngô Tất Tố và văn bản “ Lão Hạc” của Nam Cao em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên?Gợi ý :a. Mở bài: Dẫn dắt giới thiệu vấn đề nghị luận, trích dẫn và giới hạn vấn đềb. Thân bài1. Giải thích ý kiến Tinh thần nhân đạo : là nói đến mối quan hệ tốt đẹp giữa con người với con người, những gì vì con người, cho con người những điều tốt đẹp . Thường thể hiện ở tiếng nói yêu thương, trân trọng con người, ca ngợi vẻ đẹp của tình người v à sự cảm thông với những số phận khổ đau bất hạnh đồng thời lên án phê phán tố cáo cái xấu, cái ác, ngọn nguồn của những đau khổ bất hạnh.. Ý kiến muốn khẳng định: Trong sáng tác văn học các trào lưu lãng mạn và hiện thực chủ nghĩa có cách thức và nội dung phản ánh hiện thực khác nhau nhưng trên những trang viết các nhà văn tài năng đều thể hiện tinh thần nhân đạo sâu sắc....2. Chứng minh:2.1. Giới thiệu ngắn gọn chung về Nam Cao và Ngô Tất Tố cùng hai văn bản để thấy đây là hai nhà văn tài năng và tâm huyết và khẳng định với những cách khác nhau hai văn bản đều tỏa sáng tinh thần nhân văn nhân đạo Nam Cao và Ngô Tất Tố đều là những nhà văn tài năng và tâm huyết của văn học hiện thực của văn học Việt Nam giai đoạn 19301945.+ Nam Cao được bạn đọc yêu mến bởi những trang viết chân thực và sâu sắc về người nông dân nghèo đói bị vùi dập và người trí thức cùng phẫn phải sống mòn, bế tắc trong xã hội cũ...Truyện ngắn “ Lão Hạc” là tác phẩm tiêu biểu...+ Ngô Tất Tố được coi là “nhà văn của nông dân” là một nhà văn am tường trên nhiều lĩnh vực nghiên cứu, học thuật sáng tác. Văn bản “ Tức nước vỡ bờ” là trang viết sinh động trong Tiểu thuyết “Tắt đèn” nổi tiếng của ông....Bằng hai cách viết khác nhau nhưng cùng theo trào lưu hiện thực văn bản “Lão Hạc” của Nam Cao và “Tức nước vỡ bờ” của Ngô Tất Tố đều là những trang viết thấm đẫm tinh thần nhân đạo của những nhà văn tài năng và tâm huyết: Đó là tiếng nói đồng cảm với nỗi khổ đau của người nông dân trong xã hội cũ, trân trọng ngợi ca vẻ đẹp của người nông dân và lên án tố cáo các thế lực tàn ác đẩy người nông d â n vào bần cùng, khổ đau bất hạnh...2.2. Phân tích, chứng minh tinh thần nhân đạo trong hai văn bản “Lão Hạc” và “Tức nước vỡ bờ”. Thứ nhất tinh thần nhân đạo thể hiện tiếng nói cảm thông với những khổ đau bất hạnh của con người: Truyện “ Lão Hạc”+ Nam Cao cảm thương cho Lão Hạc một lão nông dân nghèo khổ bất hạnh, đáng thương sống trong thời kì thực dân phong kiến ( dẫn chứng về nỗi khổ vật chất, tinh thần của Lão Hạc)Văn bản“ Tức nước vỡ bờ”+ Ngô Tất Tố đã thấu hiểu, cảm thông sâu sắc về tình cảnh cơ cực, bế tắc của người nông dân qua tình cảnh thê thảm đáng thương của gia đình chị Dậu trong buổi sáng lúc bọn tay sai ập đến ( HS đưa dẫn chứng về tình thế, hoàn cảnh của gia đình chị Dậu) Tinh thần nhân đạo ấy còn được thể hiện qua lời ngợi ca trân trọng, tin tưởng những phẩm chất tốt đẹp của con người..+ Với “ Lão Hạc” Nam Cao đã trân trọng ngợi ca lão Hạc lão nông dân nghèo khổ nhưng có phẩm chất vô cùng cao đẹp : một người cha yêu thương con rất mực, một con người sống thủy chung, nhân hậu, vị tha và tự trọng (HS đưa dẫn chứng phân tích làm rõ lời ngợi ca của tác giả với lão Hạc)+ Trong “Tức nước vỡ bờ” Ngô Tất Tố với tinh thần nhân đạo của nhà văn đầy tâm huyết đã phát hiện và ngợi ca tâm hồn cao đẹp của chị Dậu người phụ nữ nông dân Việt Nam hiền lành chất phác nhưng giàu tình yêu thương chồng con với tinh thần phản kháng mãnh liệt (HS đưa dẫn dẫn chứng về sự ngợi ca về tình yêu thương chồng con của chị Dậu và sự phản kháng của chị Dậu..) Tinh thần nhân đạo ấy thể hiện qua tiếng nói lên án phê phán cái xấu cái ác, sự bất công ngọn nguồn của những khổ đau bất hạnh đối với con người.+ Văn bản “ Lão Hạc” gián tiếp tố cáo xã hôi phong kiến với hủ tục, với chính sách thuế khóa nặng nề khiến con trai Lão Hạc vì nhà nghèo mà không lấy được vợ phải phẫn chí bỏ đi làm đồn điền cao su để Lão Hạc phải sống trong cảnh tuổi già cô đơn không người chăm sóc.(HS đưa dẫn chứng)+ Với “Tức nước vỡ bờ” Ngô Tất Tố đã lên án bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội thực dân nửa phong kiến đương thời qua việc miêu tả lối hành xử của các nhân vật thuộc bộ máy chính quyền thực dân nửa phong kiến, đại diện cho giai cấp thống trị ( HS đưa dẫn về sự lên án tố cáo thái độ hống hách, táng tận lương tâm của nhà văn với tên cai lệ và người nhà lí trưởng)3. Đánh giá (Nghệ thuật thể hiện tinh thần nhân văn nhân đạo trong hai tác phẩm). Với Nam Cao qua văn bản “ Lão Hạc” bằng nghệ thuật kể chuyện đặc sắc: kết hợp tự sự, trữ tình lập luận thể hiện nhân vật qua chiều sâu tâm lí với diễn biến tâm trạng phức tạp cùng việc lựa chọn ngôi kể hợp lí, sử dụng ngôn ngữ hiệu quả, lối kể chuyện khách quan... Còn Ngô Tất Tố qua đoạn tiểu thuyết “Tức nước vỡ bờ” đầy kịch tính, lối kể chuyện, miêu tả nhân vật chân thực sinh động (từ ngoại hình ngôn ngữ, hành động tâm lí...)=> Hai nhà văn tài năng, tâm huyết Nam Cao và Ngô Tất Tố đã thể hiện tinh thần nhân đạo theo cách của riêng mình như để khẳng định trong xã hội thực dân phong kiến dù bị đẩy đến bần cùng những người nông dân luôn giữ cho mình phẩm giá cao đẹp không thể bị hoen ố dù phải sống trong cảnh khốn cùng. Họ là những bông sen thơm chốn “bùn lầy nước đọng”c. Kết bàiÝ kiến nhận định cho thấy tinh thần nhân đạo như sợi chỉ xuyên suốt trong sáng tác của những nhà văn có tài năng và tâm huyêt. Nó luôn chi phối các nhà văn cầm bút sáng tác để họ hướng ngòi bút của mình về con người, vì con người. Tinh thần nhân đạo trong các tác phẩm thơ ca chính là tiếng lòng của những nhà văn tài năng tâm huyết góp phần tạo nên sức mạnh của văn chương chân chính của“ Nghệ thuật vị nhân sinh”. ......Đề 2 : Nhận xét về người nông dân trong văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng 81945 có ý kiến cho rằng:“Người nông dân tuy nghèo khổ, lam lũ, ít học nhưng không ít tấm lòng”.Bằng hiểu biết của em về nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.Gợi ý :a . Mở bài. Dẫn dắt , nêu vấn đề nghị luận, trích dẫn ý kiến, nêu phạm vi dẫn chứng.b.Thân bài.1. Giải thích.Khái quát hình ảnh người nông dân trước cách mạng tháng 8: Họ có cuộc sống nghèo khổ lam lũ, ít học, một cổ hai tròng: Chị Dậu Tắt đèn Ngô tất Tố, Lão Hạc Nam Cao nhưng họ không ít tấm lòng. Dù cuộc sống và số phận có đẩy họ vào bước đường cùng nhưng họ không ít tấm lòng giàu tình yêu thương, lòng tự trọng, cứng cỏi mạnh mẽ, … Dù có phải chết, người nông dân vẫn giữ được phẩm tốt đẹp của mình.Lão Hạc là tác phẩm xuất sắc của Nam cao viết về đề tài người nông dân. Từ cuộc đời của lão Hạc , Nam Cao đã thể hiện chân thực cảm động về số phận đau thương , cuộc sống nghèo khổ lam lũ ít học nhưng vẫn sáng ngời phẩm chất lương thiện, tốt đẹp.2. Chứng minh. Lão Hạc là người nông dân nghèo khổ lam lũ ít học.Cảnh ngộ của ão Hạc thật bi thảm: Nhà nghèo, vợ chết, hai cha con lão sống lay lắt rau cháo qua ngày. Vì nghèo nên lão cũng không đủ tiền cưới vợ cho con nên khiến con trai lão phải bỏ đi làm ở đồn điền cao su.Chính vì nghèo khổ nên ông không có điều kiện học hành vì thế mà lão không biết chữ, mỗi lần con trai viết thư về lão lại phải nhờ ông giáo đọc hộ và cả đến khi muốn giữ mảnh vườn cũng lại nhờ ông giáo viết văn tự hộ.Sự túng quẫn ngày càng đe dọa lão nên sau trận ốm kéo dài, không có việc, rồi bão ập đến phá sạch hoa màu…không lấy tiền đâu để nuôi con Vàng nên lão đã phải dằn lòng quyết định bán cậu Vàng – kỉ vật mà đứa con trai lão để lại. Lão sống đã khổ chết cũng khổ.(Hs lấy dẫn chứng phân tích, chứng minh) Lão Hạc là người nông dân giàu có ở tấm lòng yêu con, giàu đức hi sinh và tám lòng thủy chung, nhân hậu, vị tha và giàu lòng tự trọng.Lão Hạc cả đời yêu con một cách thầm lặng, chả thế mà từ ngày vợ chết lão ở vậy nuôi con đến khi trưởng thành. Lão chắt chiu dè sẻn để có tiền lo cưới vợ cho con ấy vậy mà cả đời dành dụm cũng không đủ vì thế mà khi chứng kiến nỗi buồn nỗi đau của con, lão luôn day dứt đau khổ. (HS lấy dẫn chứng chứng minh)Yêu và thương con nên khi xa con tình yêu con của lão được thể hiện giántiếp qua việc chăm sóc con chó kỉ vật mà đứa con để lại. Lão vô cùng đau đớn dằn vặt khi bán con chó vàng. Qua đó thấy được tấm lòng nhân hậu của lão, trung thực, giàu lòng tự trọng.( HS lấy dẫn chứng chứng minh)Thương con lão chọn cho mình một cách hi sinh, đặc biệt là hi sinh cả mạng sống của mình cho con. Mọi hành động của lão đều hướng về con. Lão chọn cái chết để giữ tài sản cho con để trọn đạo làm cha. ão đã lựa chọn đạo lí: chết trong còn hơn sống đục. (HS lấy dẫn chứng chứng minh)Qua cuộc đời khốn khổ và phẩm chất cao quý của lão Hạc nhà văn đã thể hiện tấm lòng yêu thương trân trọng đối với người nông dân. Nghệ thuậtTruyện được kể ở ngôi thứ nhất người kể chuyện là ông Giáo làm câu chuyện dẫn dắt tự nhiên sinh động hấp dẫnNghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật qua ngôn ngữ độc thoại nội tâm.3. Đánh giá. Nhận xét trên hoàn toàn xác đáng . Lão Hạc có thể xem là nhân vật đẹp nhất đời Nam Cao. Bởi lão còm cõi xơ xác chịu nhiều đau thương, bất hạnh nhưng chưa bao giờ vì hoàn cảnh mà tha hoá thay đổi bản chất tốt đẹp lương thiện của mình.. Nam Cao đã phản ánh số phận bi thảm của người nông dân, ca ngợi phẩm chất , trân trọng yêu thương và tố cáo xã hội gây ra những bất hạnh cho họ. lão hạc tiêu biểu cho “Người nông dân tuy nghèokhổ, lam lũ, ít học nhưng không ít tấm lòng”.c .Kết luận.Khẳng định và nâng cao vấn đề nghị luận.Đề 3 : Có nhà nghiên cứu đã nhận định rằng : “ Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng” . Nên hiểu như thế nào về nhận định đó ? Qua đoạn trích “ Trong lòng mẹ” , em hãy chứng minh nhận định trên . Gợi ý:a. Mở bài: Văn học Việt Nam giai đoạn 1930 1945, Nguyên Hồng nổi lên như một hiện tượng đặc biệt với ngòi bút nhân đạo cao cả. Vốn gắn bó và có sự am hiểu sâu sắc về suộc sống, thế giới tâm hồn của những người lao động nghèo khổ nên những người phụ nữ với cuộc đời đầy bất hạnh, những đứa trẻ mồ côi đáng thương,.. đã trở thành đề tài chính trong nhiều sáng tác của ông. Có nhà nghiên cứu đã nhận định rằng : “ Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng”. b. Thân bài (1) Giải thích nhận định : Nguyên Hồng xứng đáng với danh diệu ấy, bởi lẽ : Hầu hết các sáng tác đưa ông lên đỉnh cao của sự nghiệp văn học đều viết về những tủi nhục, hờn căm những người đàn bà , những đứa trẻ bị ức hiếp và đoạ đày. Đó cũng là những con người xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông . Dành cho phụ nữ và nhi đồng tấm lòng chan chứa thương yêu và thái độ nâng niu trân trọng + Diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực, tủi nhục mà phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu + Ngợi ca, trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quí của phụ nữ và nhi đồng. (2) Chứng minh vấn đề được nêu trong nhận định thông qua đoạn trích “Trong lòng mẹ” Giới thiệu chung sơ bộ về tác phẩm ( HCST, xuất xứ, nội dung chính,...) Một trong số những tác phẩm thành công viết về phụ nữ và nhi đồng phải kể đến là tập hồi kí “ Những ngày thơ ấu” . Đây là tác phẩm viết về những năm tháng tuổi thơ đầy cay đắng, khắc nghiệt của chính tác giả. “ Trong lòng mẹ” được trích từ tác phẩm ấy. Nhân vật để lại nỗi ám ảnh trong lòng người đọc ở đoạn trích này là chú bé Hồng và người mẹ bất hạnh của chú. Luận điểm 1 : Nhà văn đã thấu hiểu và diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực , tủi nhục mà bé Hồng và mẹ của chú phải gánh chịu + Đọc đoạn trích “ Trong lòng mẹ” , ta thấy dường như ông muốn đặt lên vai những nhân vật của mình những nỗi thống khổ chồng chất để thử thách sức bền của đức tin, lòng nhẫn nại , và sự gan góc của họ . Về phương diện này , Nguyên Hồng đã tạo ra thế gới nhân vật trong tác phẩm của mình không phải lớn về trí tuệ , về tư tưởng , về hành động cải tạo thế giới mà lớn về sức gánh chịu phi thường những khổ đau , cực nhục ở đời .+ Hồng ra đời là kết quả của một cuộc hôn nhân miễn cưỡng không có tình yêu; Chú lớn lên trong không khí giả dối, lạnh lẽo của một gia đình không hạnh phúc. Người bố sống lặng lẽ, u uất bên bàn đèn thuốc phiện, kinh tế gia đình ngày càng sa sút, bố ốm rồi chết khi Hồng chưa đầy 14 tuổi. + Mẹ của Hồng, người phụ nữ trẻ trung, luôn khát khao yêu đương, dù luôn cố gắng nhưng rồi cũng đành phải chôn vùi cả tuổi thanh xuân bên người chồng nghiện ngập, sống trong nỗi vất vả và sự tủi nhục. Việc mẹ Hồng bỏ hai đứa con thơ dại, mà ra đi rồi chấp nhận mang tiếng là “ hư hỏng” cũng là việc bất đắc dĩ. + Bé Hồng phải chấp nhận một tuổi thơ cay đắng bên người cô đã khô héo tình máu mủ, luôn tìm cách gieo rắc vào đầu óc đứa cháu đáng thương những hoài nghi để khinh miệt và ruồng rẫy mẹ.=> Suốt gần một năm dòng như thế, Hồng sống trong tủi cực, luôn bị mang tiếng là con của người đàn bà mắc phải “trọng tội” : Không giữ trọn đạo làm người ( Theo quan niện của nho giáo ). Bé Hồng trở thành đứa trẻ “tứ cố vô thân” ngay trong gia đình bên nội của mình . Luận điểm 2 : Càng thấu hiểu những nỗi cơ cực, tủi nhục của phụ nữ, nhi đồng bao nhiêu, nhà văn càng trân trọmg vẻ đẹp tâm hồn , đức tính cao quý của họ bấy nhiêu.+ Ông luôn tin tưởng hơn ai hết ở thiện căn bền vững trong cuộc đời. Những nhân vật cùng khổ của ông dù có phải gánh chịu nỗi cơ cực , tủi nhục như thế nào cũng không bao giờ tha hoá , không bao giờ chịu gục ngã về tinh thần. Vẫn giữ trọn niềm tin và tình yêu thương + Mặc cho những ý nghĩ cay độc cùng với sự săm soi hành hạ đến tàn nhẫn của người cô để chia rẽ tình mẫu tử, để khoét sâu hơn đến vết thương lòng của chú. Hồng vẫn không bao giờ để tình thương yêu và lòng kính mến mẹ lại bị “những rắp tâm tanh bẩn ” ấy xâm phạm đến. Hồng tỏ ra là một đứa trẻ hiểu chuyện, ngoan ngoãn đáp lời cô, đối ứng rất thông minh trong cuộc trò chuyện với cô , để rồi khôn khéo tìm cách thoát ra khỏi một trò chơi độc ác mà cô đã dàn tính sẵn . + Dù non một năm dòng, mẹ không gửi cho chú lấy một là thư hay một đồng quà nhưng trong tâm hồn chú vẫn luôn đọng lại hình ảnh người mẹ dịu hiền , tội nghiệp , đáng thương . Khi bà cô vừa nhắc đến mẹ, Hồng đã tưởng đến vẻ mặt rầu rầu và sự hiền từ của mẹ. Hình ảnh ấy đã hằn in trong kí ức tuổi thơ của chú. Và ngay cả trong dòng nước mắt ròng ròng, nghẹn ngào khi hai tiếng “ em bé” mà cô cố ý ngân dài thật ngọt, thật rõ . Hồng cũng chỉ nghĩ mà thương cho mẹ và căm tức cả cái nguồn cơn gây nên khổ đau và cướp đi cả hạnh phúc đời thường của mẹ . Hỗng đã thầm ao ước : “Giá những cổ tục đã đầy doạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh , đầu mẩu gỗ , tôi quyết vồ lấy mà cắn , mà nhai , mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi”. + Tình cảm trước sau như một của Hồng với mẹ như vậy khiến người đọc không quá ngỡ ngàng trước hình ảnh một người phụ nữ dù hoàn cảnh xô đẩy , phải tha phương nơi đất khách quê người nhưng đã trở về đúng lúc giữ trọn đạo làm người và minh chứng cho tình mẫu tử thiêng liêng .+ Nguyên Hồng đã diễn tả bằng cảm hứng đặc biệt say mê cùng những rung động vô cùng tinh tế cái cảm giác sung sướng cực điểm của chú bé Hồng khi được nằm trọn trong vòng tay yêu thương , trong thế giới dịu dàng , ăm ắp tình mẫu tử : “ phải bé…cùng”. Bồng bềnh trôi đi trong tình mẹ dịu êm, với Hồng thì dường như mọi ấm ức, khổ đau đều tan biến đi hết.(3) Đánh giá từ nhận định. Nguyên Hồng khai thác chất liệu từ hiện thực xã hội và đem nó vào những trang văn của mình một cách hết sức dung dị, đời thường. Cách viết của ông sáng tạo nhưng cũng vô cùng chân thực, bình dị, gần gũi . > Những trang văn của tác giả cứ thế đi sâu vào lòng người đọc với những cảm xúc rất đỗi tự nhiên. Để rồi bất chợt ta nhận ra rằng ông không chỉ là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng mà hơn thế nữa ông còn là nhà văn của những người cùng khổ c. Kết bài Ngót năm mươi năm cầm bút , Nguyên Hồng đã để lại một di sản không nhỏ , một sự nghiệp sáng tác khá liền mạch và thống nhất từ tư tưởng , phong cách đến cả thế giới nhân vật . Đoạn trích “ Trong lòng mẹ” , trích từ tập hồi kí “Những ngày thơ ấu” đã làm sáng tỏ cho nhận định “ Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng”. Với danh hiệu ấy khiến ta bất giác liên tưởng đến câu nói của Xuân Diệu : “ Nguyên Hồng mất rồi , nhưng cái văn của anh ấy vẫn còn rên rỉ” . Đó là cái văn của chủ nghĩa nhân đạo thống thiết luôn hướng về những người cùng khổ trong đó có phụ nữ và nhi đồng , cái văn ấy sẽ còn rên rỉ mãi .Đề 4 : Hãy chứng minh nhận xét của nhà phê bình văn học Vũ Ngọc Phan : Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo Gîi ý: a. Mở bài: Tác phẩm “Tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất viết về đề tài người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng Tám. Bao trùm “Tắt đèn” là một không gian chật chội, ngột ngạt bởi nỗi tủi nhục, sự ấm ức của người nông dân. Nhưng đó đây trong tác phẩm vẫn lóe lên những điểm sáng bất ngờ. Đọc đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”, nhà văn Nguyễn Tuân từng đánh giá đó là khoảnh khắc cháy sáng trong tác phẩm. Còn nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Phan thì nhận xét: “Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo”.b. Thân bài (1) Giới thiệu chung sơ bộ về tác phẩm( múc cháo ra mấy cái bát cũ kĩ, sứt mẻ và quạt lia lịa cho cháo mau nguội rồi ân cần mời mọc: Thầy em cố dậy húp tí cháo cho đỡ xót ruột. Trong ánh mắt và giọng nói của người vợ nghèo khổ ấy toát lên một tình cảm tha thiết đến nao lòng. Giữa lúc anh Dậu vừa run run bưng bát cháo kề vào miệng thì tên cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng, hò hét bắt anh phải nộp tiền sưu. Quá khiếp đảm, anh Dậu lăn đùng ra không nói được câu gì, chỉ còn một mình chị Dậu đối phó với lũ ác nhân. Chị Dậu đã trở thành trụ cột của gia đình trong cơn quẫn bách, khôn khổ vì sưu, vì thuế. Chồng bị đánh đập, gông cùm. Một tay chị chèo chống, chạy vạy, phải bán tất cả những gì có thể bán được, kể cả đứa con gái đầu lòng ngoan ngoãn, hiếu thảo mà chị thương đứt ruột để cứu chồng khỏi vòng tù tội. Chị đã phải đổ bao mồ hôi, nước mắt để anh Dậu được trả tự do trong tình trạng tưởng như chỉ còn là một cái xác không hồn. Giờ đây, bọn ác ôn lại định đánh trói anh một lần nữa. Chắc lần này, anh Dậu chết mất Tình thế đặt chị Dậu trước sự lựa chọn: hoặc là để yên cho bọn tay sai giày xéo, hoặc vùng lên chống lại. Trước thái độ ngang ngược, bất nhân của chúng, chị đã chống trả quyết liệt. Chị Dậu đã đương đầu với bọn tay sai đề bảo vệ chồng như thế nào? Lúc đầu, khi bọn chúng ập vào vừa mỉa mai, đe dọa, vừa định lôi anh Dậu đi thì chị Dậu hoảng hốt van xin. Chúng nhân danh phép nước, người nhà nước để ra tay, còn chồng chị là hạng cùng đinh đang có “tội” cho nên chị mới phải hạ mình. Vả lại, kinh nghiệm lâu đời đã thành bản năng của người nông dân thấp cổ bé họng là phải biết rõ thân phận mình. Thói quen nhẫn nhục khiến chị chỉ dám năn nỉ, khơi gợi lòng nhân từ của tên cai lệ: Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc, ông tha cho Cách xưng hô ông, cháu của chị Dậu là cách xưng hô của kẻ dưới với người trên. Bọn chúng chẳng thèm nghe, cứ sầm sập chạy đến chỗ anh Dậu. Chị Dậu đã giận xám mặt nhưng vẫn cố chịu đựng, níu tay tên cai lệ van nài: Cháu xin ông Mọi lời nói, hành động của chị Dậu đều không ngoài mục đích để bảo vệ chồng. Đến khi giới hạn của sự chịu đựng bị phá vì thì tính cách cứng cái của chị Dậu mới thật sự béc lộ. Không thèm van xin nữa, chị cảnh cáo tên cai lệ: Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ Chị không còn xưng cháu và gọi tên cai lệ bằng ông nữa mà xưng là tôi, gọi hắn bằng ông. Chị ngẩng cao đầu nhìn thẳng vào mặt đối thủ. Từ vị thế thấp hèn của kẻ dưới, chị Dậu vụt trở thành ngang hàng với những kẻ xưa nay vẫn đè đầu cưỡi cổ mình. Câu nói của chị là lời cảnh cáo cứng rắn, có lí có tình. Nhưng cái ác thường không biết chùn tay. Tên cai lệ cứ sấn tới đánh chị và nhảy vào định lôi anh Dậu đi. Lòng yêu thương chồng tha thiết đã thúc đẩy chị phải hành động chông trả quyết liệt lũ tay sai tàn ác đang cố tình phá nát gia đình chị. Lúc tên cai lệ đáp lại lời van xin của chị bằng những cú đấm thô bạo rồi sấn đến trói anh Dậu thì chị tức quá không thể chịu được nên đã liều mạng chống cự lại. Chị không chấp nhận để chồng mình bị hành hạ thêm một lần nữa. Hành động chống trả bọn tay sai diễn ra thật bất ngờ nhưng thực ra mầm mống phản kháng đã ẩn chứa từ lâu dưới vẻ ngoài cam chịu, nhẫn nhục thường ngày của chị. Sự chịu đựng kéo dài và sự áp bức lên đến tột đỉnh khiến cho thái độ phản kháng trong con người chị Dậu bùng lên dữ dội. Khi tên cai lệ dã thú ấy tát vào mặt chị một cái đánh bốp rồi cứ hung hăng lao tới chỗ anh Dậu, thì chị đã nghiến hai hàm răng thách thức: Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem Không còn “ông – cháu”, “tôi – ông” gì nữa, chị chuyển phắt sang xưng bà và gọi tên cai lệ là mày. Điều đó thể hiện thái độ căm giận, khinh bỉ tột cùng đồng thời khẳng định tư thế của chị là sẵn sàng đè bẹp đối phương. Chị Dậu là một lò lửa đang bùng cháy. Chị không thèm đấu lí với tên cai lệ bất lương mà thẳng tay trừng trị hắn. Tiếp sau lời cảnh cáo đanh thép là hành động phản kháng mạnh mẽ: Rồi chị túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa. Sức lẻo khẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của người đàn bà lực điền, hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất… Còn tên người nhà lí trưởng hùng hăng kết cục cũng bị chị Dậu túm tóc, lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm. Đoạn văn miêu tả cuộc đối đầu giữa chị Dậu và lũ người độc ác được tác giả miêu tả thật sinh động và thú vị. Trong xã hội mà tội ác hoành hành, còn gì hả hê hơn khi mọi người được chứng kiến cái ác bị trừng trị đích đáng? Do đâu mà chị Dậu có sức mạnh lạ lùng một lúc quật ngã hai tên tay sai hung hãn như vậy? Đó là sức mạnh của lòng căm hờn mà cái gốc của lòng căm hờn ấy lại chính là tình yêu thương và ý thức bảo vệ chồng con của người đàn bà nghèo khổ. Khi rón rén bưng cháo cho chồng và theo dõi xem chồng ăn có ngon miệng không, khi hạ mình van xin kẻ ác và khi nghiến răng quật ngã chúng, trước sau, lúc nào chị Dậu cũng vì người chồng đang đau ốm. Tình yêu chồng, thương con cộng với tinh thần phản kháng âm ỉ bấy lâu khiến cho nỗi sợ cố hữu của kẻ bị áp bức phút chốc tiêu tan, chỉ còn lại nhân cách cứng cái của một con người chân chính. Hành động chống đối béc phát đó chính là biểu hiện cụ thể của tình yêu thương mãnh liệt trong trái tim người phụ nữ dường như sinh ra để suốt đời nhường nhịn, hi sinh. Hành động bùng nổ này là kết quả tất yếu của quá trình chịu đựng lâu dài sự tàn ác, bất công. Điều đó đúng với quy luật có áp bức, có đấu tranh. Người đọc xót thương một chị Dậu phải hạ mình van xin bao nhiêu thì càng đồng tình, nể phục một chị Dậu đáo để, quyết liệt bấy nhiêu. Chứng kiến cảnh xô xát giữa vợ mình với tên cai lệ và người nhà lí trưởng, anh Dậu sợ quá muốn dậy can vợ, nhưng mệt lắm, ngồi lên lại nằm xuống, vừa run lại vừa kêu: – U nó không được thế Người ta đánh mình không sao, mình đánh người ta là phải tù, phải tội. Anh Dậu cố nhắc cho vợ nhớ cái sự thật phổ biến trong xã hội lúc bấy giờ, nhưng chị Dậu không chấp nhận điều vô lí đó. Chị phẫn uất hét lên: Thà ngồi tù, để chúng nó làm tình làm tội mãi thế tôi không chịu được… Câu nói này khẳng định chị Dậu không muốn cúi đầu cam chịu mãi cảnh áp bức, bất công. Tuy vậy, sự phản kháng của chị Dậu mới chỉ là hành động tức nước vì bờ của một cá nhân chứ chưa phải là hành động vùng lên phá vì áp bức bất công để tự giải phóng của một giai cấp, một dân tộc. Thế nhưng nó cũng chứng minh cho quy luật có áp bức, có đấu tranh. Áp bức càng nhiều thì đấu tranh càng quyết liệt. Ý nghĩa của câu tục ngữ tức nước vì bờ qua ngòi bút hiện thực của Ngô Tất Tố đã được thể hiện thật sống động và đầy thuyết phục. Hành động của chị Dậu mặc dầu là tự phát, song nó cho thấy sức mạnh phản kháng tiềm tàng của người nông dân. Ngô Tất Tố đã cảm nhận được sức mạnh khôn lường ấy bắt nguồn từ ý thức bảo vệ nhân phẩm, từ tình yêu thương. Đây là đoạn văn đem lại sự sảng khoái, hả hê cho người đọc. Con giun xéo lắm cũng quằn, người bị áp bức bóc lột bị dồn vào chân tường tất phải vùng lên. Chị Dậu đã chống trả bọn tay sai đầu trâu mặt ngựa kia một cách quyết liệt. Hành động của chị Dậu là tự phát nhưng nó là đốm lửa trong thảm cỏ khô, sẽ thổi bùng ngọn lửa phản kháng mãnh liệt để tự bảo vệ trước cường quyền. Vượt lên nỗi sợ cố hữu, mọi người sẽ hưởng ứng và làm theo chị Dậu. Đoạn trích không những chứng minh hùng hồn cho quy luật có áp bức có đấu tranh, mà nó còn ngầm khẳng định chân lí: Con đường của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranh tự giải phóng. Tuy tác giả khi sáng tác Tắt đèn chưa giác ngộ cách mạng và tác phẩm kết thúc bằng cảnh ngộ bế tắc của chị Dậu nhưng nhà văn Nguyễn Tuân vẫn nhận xét rằng: “Ngô Tất Tố, với Tắt đèn đã xui người nông dân nổi loạn…”. Bằng cảm quan hiện thực mạnh mẽ, tác giả đã dự báo cơn bão táp của quần chúng nông dân nổi dậy dưới sự tập hợp, lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ sẽ hất phăng chế độ thực dân phong kiến tham tàn, mục nát, thay thế vào đó là chế độ tự do, dân chủ công bằng hơn, tươi sáng hơn.Đề 6 : Trong tác phẩm “lão Hạc” Nam Cao viết:“…Chao ôi ﺇ Đối với những người sống quanh ta , nếu ta không cố mà tìm hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi…toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương…cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất…”Em hiểu ý kiến trên như thế nào ? Từ các nhân vật: Lão Hạc, ông giáo, vợ ông giáo, Binh Tư, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên.Gợi ý : a.Mở bàib.Thân bài(1) Giải thích nội dung của đoạn văn: Lời độc thoại của nhân vật “Ông giáo” thông qua nhân vật này tác giả Nam Cao thể hiện cách nhìn, đánh giá đầy sự cảm thông, trân trọng con người: Phải đem hết tấm lòng của mình, đặt mình vào hoàn cảnh của họ để cố mà tìm hiểu, xem xét con người ở mọi bình diện thì mới có được cái nhìn đầy đủ, chắt gạn được những nét phẩm chất đáng quý của họ, nếu chỉ nhìn phiến diện thì sẽ có ác cảm hoặc những kết luận sai lầm về bản chất của con người.(2) Chứng minh ý kiến trên qua các nhân vật: Lão Hạc: Thông qua cái nhìn của các nhân vật (trước hết là ông giáo), lão Hạc hiện lên với những việc làm, hành động bề ngoài có vẻ gàn dở, lẩm cẩm Bán một con chó mà cứ đắn đo, suy nghĩ mãi. Lão Hạc sang nhà ông giáo nói chuyện nhiều lần về điều này làm cho ông giáo có lúc cảm thấy “nhàm rồi”. Bán chó rồi thì đau đớn, xót xa, dằn vặt như mình vừa phạm tội ác gì lớn lắm. Gửi tiền, giao vườn cho ông giáo giữ hộ, chấp nhận sống cùng cực, đói khổ: ăn sung, rau má, khoai, củ chuối… Từ chối gần như hách dịch mọi sự giúp đỡ. Xin bả chó. Vợ ông giao: nhìn thấy ở lão Hạc một tính cách gàn dở “Cho lão chết Ai bảo lão có tiền mà chịu khổ Lão làm lão khổ chứ ai…”, vô cùng bực tức khi nhìn thấy sự rỗi hơi của ông giáo khi ông đề nghị giúp đỡ lão Hạc “Thị gạt phắt đi”. Binh Tư: Từ bản tính của mình, khi nghe lão Hạc xin bả chó, hắn vội kết luận ngay “Lão…cũng ra phết chứ chả vừa đâu”. Ông giáo có những lúc không hiểu lão Hạc : “Làm quái gì một con chó mà lão có vẻ băn khoăn quá thế ?”, thậm chí ông cũng chua xótt thốt lên khi nghe Binh Tư kể chuyện lão Hạc xin bả chó về để “cho nó xơi một bữa…lão với tôi uống rượu”: “Cuộc đời cứ mỗi ngày càng thêm đáng buồn…” Nhưng ông giáo là người có tri thức, có kinh nghiệm sống, có cái nhìn đầy cảm thông với con người, lại chịu quan sát, tìm hiểu, suy ngẫm nên phát hiện ra được chiều sâu của con người qua những biểu hiện bề ngoài: Ông cảm thông và hiểu vì sao lão Hạc lại không muốn bán chó: Nó là một người bạn của lão, một kỉ vật của con trai lão; ông hiểu và an ủi, sẻ chia với nỗi đau đớn, dằn vặt của lão Hạc khi lão khúc thương con chó và tự xỉ vả mình. Quan trọng hơn, ông phát hiện ra nguyên nhân sâu xa của việc gửi tiền, gửi vườn, xin bả chó, cái chết tức tưởi của lão Hạc: Tất cả là vì con, vì lòng tự trọng cao quý. Ông giáo nhìn thấy vẻ đẹp tâm hồn của lão Hạc ẩn giấu đằng sau những biểu hiện bề ngoài có vẻ gàn dở, lập dị. Ông hiểu và cảm thông được với thái độ, hành động của vợ mình : Vì quá khổ mà trở nên lạnh lùng, vô cảm trước nỗi đau đồng loại “…Vợ tôi không ác, nhưng thị khổ quá rồi. Một người đau chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khác đâu ? cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất…” . ông biết vậy nên “Chỉ buồn chứ không nỡ giận”.(3) Đánh giá : Ông giáo là nhân vật trung tâm dẫn dắt câu chuyện, từ việc miêu tả các nhân vật mà quan sát, suy ngẫm để rồi rút ra những kết luận có tính chiêm nghiệm hết sức đúng đắn và nhân bản về con người. Có thể nói tác giả Nam Cao đã hoá thân vào nhân vật này để đưa ra những nhận xét, đánh giá chứa chan tinh thần nhân đạo về cuộc đời, con người. Đây là một quan niệm hết sức tiến bộ, định hướng cho những sáng tác của nhà văn sau này.c. Kết bàiĐề 7 : Trong văn học hiện đại nước ta, có không ít các nhà văn đó thể hiện thành công việc miờu tả tình mẫu tử, nhưng có lẽ chưa có nhà văn nào đó diễn tả tình mẹ con một cách chân thật và sâu sắc thấm thía như dưới ngòi bút Nguyên Hồng. “ Đằng sau những dòng chữ, những câu văn là những “rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại”(Thạch Lam). Qua trích đoạn Trong lòng mẹ ( Trích Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng) em hãy làm sỏng tỏ nhận định trên.Gợi ý : Cần xác định đúng nội dung bài viết : Lời nhận định của nhà văn Thạch Lam¬ : Lòng yêu thương vô hạn của chú bé Hồng đối với mẹ: Trong lòng chú bé Hồng luôn mang hình ảnh của người mẹ có “vẻ mặt rầu rầu và hiền từ”. Mặc dù mẹ chú đã bỏ nhà đi giữa sự khinh miệt của đám họ hàng cay nghiệt, mặc dù non một năm mẹ không gửi cho chú một lá thư hay đồng quà tấm bánh, chú vẫn đầy lòng yêu thương và kính trọng mẹ. Với Hồng, mẹ hoàn toàn vô tội. Trước những lời lẽ thớ lợ thâm độc của bà cô, Hồng không mảy may dao động “Không đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến..”. Khi bà cô

Chuyên đề 1 : RÈN KĨ NĂNG LÀM DẠNG BÀI

Tiểu thuyết Tắt đèn của nhà văn Ngô Tất Tố có nhiều nhân vật, nhưng chị Dậu là một

hình tượng trung tâm, là linh hồn của tác phẩm có giá trị hiện thực Bởi chị Dậu là hìnhảnh chân thực, đẹp đẽ của người phụ nữ nông dân Việt Nam trước cách mạng thángtám năm 1945

Bằng những hiểu biết của em về tác phẩm “Tắt đèn” và đoạn trích « Tức nước

+ Các luận điểm không được chồng chéo

+ Luận điểm phải được phân chia trên cùng một bình diện

+ Các luận điểm hợp lại phải là sự giải quyết thỏa đáng cho nhận định

+ Các câu văn mang luận điểm phải bám sát nhận định, phải có chứa các từ quan trọngcủa nhận định hoặc phải chứa các từ giải thích cụ thể cho nhận định

- Tìm luận cứ làm sáng tỏ cho luận điểm

+ Dẫn chứng có thể theo tiến trình tác phẩm hoặc chọn nhặt ở các phần khác nhau

trong tác phẩm để làm rõ luận điểm

+ Dẫn chứng đưa ra phải được phân tích

- Sử dụng lập luận để dẫn dắt luận cứ hướng tới luận điểm

Trong lập luận phải trở đi, trở lại những từ ngữ trong nhận định( hoặc những biểu hiện,những khía cạnh của nhận định)

- Phải biết bàn bạc đánh giá, mở rộng vấn đề

- Kết bài nhất thiết phải nhắc lại nhận định và khẳng định tác phẩm đưa ra để chứngminh là sự thể hiện sâu sắc cho nhận định đó

- Giải thích làm rõ nội dung của cả ý kiến ( Ý kiến đó đề cập đến vấn đề gì ? Có ýnghĩa như thế nào ?)

(3) Khẳng định vấn đề

- Khẳng định ý kiến đó là đúng hay sai ? Lý giải nguyên nhân ?

- Khẳng định lại là điều đó được thể hiện rõ và cụ thể trong tác phẩm yêu cầu dùng đểchứng minh

(4) Chứng minh những biểu hiện của vấn đề

* Luận điểm 1 : Triển khai một ý, một khía cạnh của nhận định

- Lập luận đưa ra dẫn chứng

- Phân tích dẫn chứng ( Hướng tới để làm rõ cho luận điểm)

* Chuyển dẫn giới thiệu luận điểm 2

- Lập luận đưa ra dẫn chứng

- Phân tích dẫn chứng

(5) Đánh giá nhận định ( Giá trị của nhận định)

- Đánh giá liên quan đến tác giả ( Thể hiện sự sáng tạo, tài năng, )

- Đánh giá liên quan đến tác phẩm ( Góp phần làm nên thành công cho Tp )

- Đánh giá liên quan đến bạn đọc ( Định hướng cách tiếp cận tp)

c Kết bài

- Khẳng định lại tính chất đúng đắn của vấn đề ( Điểm lại NT, ND của tp)

- Có thể rút ra những bài học cho bản thân từ vấn đề

Dạng 2 : Nhận định mang tính lí luận văn học chung, lấy một tác phẩm văn học để chứng minh ( Cũng có khi lấy vài tác phẩm đề CM)

I Cấu trúc đề :

Đề bài :

Có ý kiến cho rằng: “Dù được sáng tác theo trào lưu lãng mạn hay hiện thực, những trang viết của những nhà văn tài năng và tâm huyết đều thấm đượm tinh thần nhân đạo sâu sắc”

Qua các văn bản “Tức nước vỡ bờ” của Ngô Tất Tố và văn bản “ Lão Hạc” củaNam Cao em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên?

+ Nếu không thì mô tả giải thích khái niệm bằng các từ đơn giản, dễ hiểu nhưng phảidúng bản chất

- > Giải thích cả nhận định

- Khẳng định :

+ Nhận định đó đúng

+ Tác phẩm là một minh chứng / là tiêu biểu

- Giới thiệu về tác giả, tác phẩm đưa ra làm minh chứng

- Chứng minh cụ thể ( Thành luận điểm – như dạng 1) : Thơ cắt ngang, truyện tùy theovấn đề

Phần I : Truyện kí Việt Nam 1930 - 1945

Đề 1 : Có ý kiến cho rằng: “Dù được sáng tác theo trào lưu lãng mạn hay hiện thực, những trang viết của những nhà văn tài năng và tâm huyết đều thấm đượm tinh thần nhân đạo sâu sắc”

Qua các văn bản “Tức nước vỡ bờ” của Ngô Tất Tố và văn bản “ Lão Hạc” củaNam Cao em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên?

- Ý kiến muốn khẳng định: Trong sáng tác văn học các trào lưu lãng mạn và hiện thựcchủ nghĩa có cách thức và nội dung phản ánh hiện thực khác nhau nhưng trên nhữngtrang viết các nhà văn tài năng đều thể hiện tinh thần nhân đạo sâu sắc

2 Chứng minh:

2.1 Giới thiệu ngắn gọn chung về Nam Cao và Ngô Tất Tố cùng hai văn bản để thấy đây là hai nhà văn tài năng và tâm huyết và khẳng định với những cách khác nhau hai văn bản đều tỏa sáng tinh thần nhân văn nhân đạo

- Nam Cao và Ngô Tất Tố đều là những nhà văn tài năng và tâm huyết của văn học hiệnthực của văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945

+ Nam Cao được bạn đọc yêu mến bởi những trang viết chân thực và sâu sắc về ngườinông dân nghèo đói bị vùi dập và người trí thức cùng phẫn phải sống mòn, bế tắc trong

xã hội cũ Truyện ngắn “ Lão Hạc” là tác phẩm tiêu biểu

+ Ngô Tất Tố được coi là “nhà văn của nông dân” là một nhà văn am tường trên nhiềulĩnh vực nghiên cứu, học thuật sáng tác Văn bản “ Tức nước vỡ bờ” là trang viết sinh

động trong Tiểu thuyết “Tắt đèn” nổi tiếng của ông

- Bằng hai cách viết khác nhau nhưng cùng theo trào lưu hiện thực văn bản “LãoHạc” của Nam Cao và “Tức nước vỡ bờ” của Ngô Tất Tố đều là những trang viết thấmđẫm tinh thần nhân đạo của những nhà văn tài năng và tâm huyết: Đó là tiếng nói đồngcảm với nỗi khổ đau của người nông dân trong xã hội cũ, trân trọng ngợi ca vẻ đẹp củangười nông dân và lên án tố cáo các thế lực tàn ác đẩy người nông d â n vào bần cùng,khổ đau bất hạnh

2.2 Phân tích, chứng minh tinh thần nhân đạo trong hai văn bản “Lão Hạc” và

-Văn bản“ Tức nước vỡ bờ”

+ Ngô Tất Tố đã thấu hiểu, cảm thông sâu sắc về tình cảnh cơ cực, bế tắc của ngườinông dân qua tình cảnh thê thảm đáng thương của gia đình chị Dậu trong buổi sáng lúcbọn tay sai ập đến ( HS đưa dẫn chứng về tình thế, hoàn cảnh của gia đình chị Dậu)

* Tinh thần nhân đạo ấy còn được thể hiện qua lời ngợi ca trân trọng, tin tưởng những phẩm chất tốt đẹp của con người

+ Với “ L ão Hạc” Nam Cao đã trân trọng ngợi ca lão Hạc lão nông dân nghèo khổnhưng có phẩm chất vô cùng cao đẹp : một người cha yêu thương con rất mực, mộtcon người sống thủy chung, nhân hậu, vị tha và tự trọng (HS đưa dẫn chứng phân tíchlàm rõ lời ngợi ca của tác giả với lão Hạc)

+ Trong “Tức nước vỡ bờ” Ngô Tất Tố với tinh thần nhân đạo của nhà văn đầy tâmhuyết đã phát hiện và ngợi ca tâm hồn cao đẹp của chị Dậu người phụ nữ nông dân ViệtNam hiền lành chất phác nhưng giàu tình yêu thương chồng con với tinh thần phảnkháng mãnh liệt (HS đưa dẫn dẫn chứng về sự ngợi ca về tình yêu thương chồng concủa chị Dậu và sự phản kháng của chị Dậu )

* Tinh thần nhân đạo ấy thể hiện qua tiếng nói lên án phê phán cái xấu cái ác, sự bất công ngọn nguồn của những khổ đau bất hạnh đối với con người.

+ Văn bản “ Lão Hạc” gián tiếp tố cáo xã hôi phong kiến với hủ tục, với chính sáchthuế khóa nặng nề khiến con trai Lão Hạc vì nhà nghèo mà không lấy được vợ phảiphẫn chí bỏ đi làm đồn điền cao su để Lão Hạc phải sống trong cảnh tuổi già cô đơnkhông người chăm sóc.(HS đưa dẫn chứng)

+ Với “Tức nước vỡ bờ” Ngô Tất Tố đã lên án bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội thựcdân nửa phong kiến đương thời qua việc miêu tả lối hành xử của các nhân vật thuộc bộmáy chính quyền thực dân nửa phong kiến, đại diện cho giai cấp thống trị ( HS đưa dẫn

về sự lên án tố cáo thái độ hống hách, táng tận lương tâm của nhà văn với tên cai lệ vàngười nhà lí trưởng)

3 Đánh giá (Nghệ thuật thể hiện tinh thần nhân văn nhân đạo trong hai tác phẩm).

- Với Nam Cao qua văn bản “ Lão Hạc” bằng nghệ thuật kể chuyện đặc sắc: kết hợp tự

sự, trữ tình lập luận thể hiện nhân vật qua chiều sâu tâm lí với diễn biến tâm trạng phứctạp cùng việc lựa chọn ngôi kể hợp lí, sử dụng ngôn ngữ hiệu quả, lối kể chuyện khách

c Kết bài

Ý kiến nhận định cho thấy tinh thần nhân đạo như sợi chỉ xuyên suốt trong sáng táccủa những nhà văn có tài năng và tâm huyêt Nó luôn chi phối các nhà văn cầm bútsáng tác để họ hướng ngòi bút của mình về con người, vì con người Tinh thần nhânđạo trong các tác phẩm thơ ca chính là tiếng lòng của những nhà văn tài năng tâm huyếtgóp phần tạo nên sức mạnh của văn chương chân chính của“ Nghệ thuật vị nhân sinh”

Đề 2 :

Nhận xét về người nông dân trong văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng 8-1945

có ý kiến cho rằng:“Người nông dân tuy nghèo khổ, lam lũ, ít học nhưng không ít tấm lòng”.

Bằng hiểu biết của em về nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của nhàvăn Nam Cao, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên

đường cùng nhưng họ không ít tấm lòng - giàu tình yêu thương, lòng tự trọng, cứng cỏimạnh mẽ, … Dù có phải chết, người nông dân vẫn giữ được phẩm tốt đẹp của mình

- Lão Hạc là tác phẩm xuất sắc của Nam cao viết về đề tài người nông dân Từ cuộc

đời của lão Hạc , Nam Cao đã thể hiện chân thực cảm động về số phận đau thương ,cuộc sống nghèo khổ lam lũ ít học nhưng vẫn sáng ngời phẩm chất lương thiện, tốt đẹp

2 Chứng minh.

* Lão Hạc là người nông dân nghèo khổ lam lũ ít học.

- Cảnh ngộ của ão Hạc thật bi thảm: Nhà nghèo, vợ chết, hai cha con lão sống lay lắtrau cháo qua ngày

- Vì nghèo nên lão cũng không đủ tiền cưới vợ cho con nên khiến con trai lão phải bỏ đilàm ở đồn điền cao su

- Chính vì nghèo khổ nên ông không có điều kiện học hành vì thế mà lão không biếtchữ, mỗi lần con trai viết thư về lão lại phải nhờ ông giáo đọc hộ và cả đến khi muốngiữ mảnh vườn cũng lại nhờ ông giáo viết văn tự hộ

- Sự túng quẫn ngày càng đe dọa lão nên sau trận ốm kéo dài, không có việc, rồi bão ậpđến phá sạch hoa màu…không lấy tiền đâu để nuôi con Vàng nên lão đã phải dằn lòng

quyết định bán cậu Vàng – kỉ vật mà đứa con trai lão để lại.

- Lão sống đã khổ chết cũng khổ.(Hs lấy dẫn chứng phân tích, chứng minh)

* Lão Hạc là người nông dân giàu có ở tấm lòng yêu con, giàu đức hi sinh và tám lòng thủy chung, nhân hậu, vị tha và giàu lòng tự trọng.

- Lão Hạc cả đời yêu con một cách thầm lặng, chả thế mà từ ngày vợ chết lão ở vậynuôi con đến khi trưởng thành Lão chắt chiu dè sẻn để có tiền lo cưới vợ cho con ấyvậy mà cả đời dành dụm cũng không đủ vì thế mà khi chứng kiến nỗi buồn nỗi đau của

con, lão luôn day dứt đau khổ (HS lấy dẫn chứng chứng minh)

- Yêu và thương con nên khi xa con tình yêu con của lão được thể hiện gián

tiếp qua việc chăm sóc con chó- kỉ vật mà đứa con để lại Lão vô cùng đau đớn dằn vặtkhi bán con chó vàng Qua đó thấy được tấm lòng nhân hậu của lão, trung thực, giàu

lòng tự trọng.( HS lấy dẫn chứng chứng minh)

- Thương con lão chọn cho mình một cách hi sinh, đặc biệt là hi sinh cả mạng sống của

mình cho con Mọi hành động của lão đều hướng về con Lão chọn cái chết để giữ tài sản cho con để trọn đạo làm cha ão đã lựa chọn đạo lí: chết trong còn hơn sống đục (HS lấy dẫn chứng chứng minh)

- Qua cuộc đời khốn khổ và phẩm chất cao quý của lão Hạc nhà văn đã thể hiện tấmlòng yêu thương trân trọng đối với người nông dân

Khẳng định và nâng cao vấn đề nghị luận

Đề 3 : Có nhà nghiên cứu đã nhận định rằng : “ Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng” Nên hiểu như thế nào về nhận định đó ? Qua đoạn trích “ Trong lòng mẹ” ,

em hãy chứng minh nhận định trên

Gợi ý:

a Mở bài:

-Văn học Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945, Nguyên Hồng nổi lên như một hiện tượngđặc biệt với ngòi bút nhân đạo cao cả Vốn gắn bó và có sự am hiểu sâu sắc về suộc sống, thế giới tâm hồn của những người lao động nghèo khổ nên những người phụ nữ với cuộc đời đầy bất hạnh, những đứa trẻ mồ côi đáng thương, đã trở thành đề tài chính trong nhiều sáng tác của ông

- Có nhà nghiên cứu đã nhận định rằng : “ Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng”

b Thân bài

(1) Giải thích nhận định : Nguyên Hồng xứng đáng với danh diệu ấy, bởi lẽ :

- Hầu hết các sáng tác đưa ông lên đỉnh cao của sự nghiệp văn học đều viết về nhữngtủi nhục, hờn căm những người đàn bà , những đứa trẻ bị ức hiếp và đoạ đày Đó cũng

là những con người xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông

- Dành cho phụ nữ và nhi đồng tấm lòng chan chứa thương yêu và thái độ nâng niutrân trọng

+ Diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực, tủi nhục mà phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu + Ngợi ca, trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quí của phụ nữ và nhi đồng

(2) Chứng minh vấn đề được nêu trong nhận định thông qua đoạn trích “Trong lòng mẹ”

* Giới thiệu chung sơ bộ về tác phẩm ( HCST, xuất xứ, nội dung chính, )

- Một trong số những tác phẩm thành công viết về phụ nữ và nhi đồng phải kể đến làtập hồi kí “ Những ngày thơ ấu” Đây là tác phẩm viết về những năm tháng tuổi thơ đầy cay đắng, khắc nghiệt của chính tác giả

- “ Trong lòng mẹ” được trích từ tác phẩm ấy Nhân vật để lại nỗi ám ảnh trong lòng người đọc ở đoạn trích này là chú bé Hồng và người mẹ bất hạnh của chú

* Luận điểm 1 : Nhà văn đã thấu hiểu và diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực , tủi nhục mà bé Hồng và mẹ của chú phải gánh chịu

+ Đọc đoạn trích “ Trong lòng mẹ” , ta thấy dường như ông muốn đặt lên vai những

nhân vật của mình những nỗi thống khổ chồng chất để thử thách sức bền của đức tin, lòng nhẫn nại , và sự gan góc của họ Về phương diện này , Nguyên Hồng đã tạo ra thế gới nhân vật trong tác phẩm của mình không phải lớn về trí tuệ , về tư tưởng , về hành động cải tạo thế giới mà lớn về sức gánh chịu phi thường những khổ đau , cực nhục ở đời

+ Hồng ra đời là kết quả của một cuộc hôn nhân miễn cưỡng không có tình yêu; Chú lớn lên trong không khí giả dối, lạnh lẽo của một gia đình không hạnh phúc Người bố sống lặng lẽ, u uất bên bàn đèn thuốc phiện, kinh tế gia đình ngày càng sa sút, bố ốm rồi chết khi Hồng chưa đầy 14 tuổi

+ Mẹ của Hồng, người phụ nữ trẻ trung, luôn khát khao yêu đương, dù luôn cố gắngnhưng rồi cũng đành phải chôn vùi cả tuổi thanh xuân bên người chồng nghiện ngập,sống trong nỗi vất vả và sự tủi nhục Việc mẹ Hồng bỏ hai đứa con thơ dại, mà ra đi rồichấp nhận mang tiếng là “ hư hỏng” cũng là việc bất đắc dĩ

+ Bé Hồng phải chấp nhận một tuổi thơ cay đắng bên người cô đã khô héo tình máu

mủ, luôn tìm cách gieo rắc vào đầu óc đứa cháu đáng thương những hoài nghi để khinh miệt và ruồng rẫy mẹ

=> Suốt gần một năm dòng như thế, Hồng sống trong tủi cực, luôn bị mang tiếng là con của người đàn bà mắc phải “trọng tội” : Không giữ trọn đạo làm người ( Theo quan niện của nho giáo ) Bé Hồng trở thành đứa trẻ “tứ cố vô thân” ngay trong gia đình bên nội của mình

* Luận điểm 2 : Càng thấu hiểu những nỗi cơ cực, tủi nhục của phụ nữ, nhi đồng bao nhiêu, nhà văn càng trân trọmg vẻ đẹp tâm hồn , đức tính cao quý của họ bấy nhiêu.

+ Ông luôn tin tưởng hơn ai hết ở thiện căn bền vững trong cuộc đời Những nhân vật

cùng khổ của ông dù có phải gánh chịu nỗi cơ cực , tủi nhục như thế nào cũng không

bao giờ tha hoá , không bao giờ chịu gục ngã về tinh thần Vẫn giữ trọn niềm tin và tìnhyêu thương

+ Mặc cho những ý nghĩ cay độc cùng với sự săm soi hành hạ đến tàn nhẫn của người

cô để chia rẽ tình mẫu tử, để khoét sâu hơn đến vết thương lòng của chú Hồng vẫn không bao giờ để tình thương yêu và lòng kính mến mẹ lại bị “những rắp tâm tanh bẩn ” ấy xâm phạm đến Hồng tỏ ra là một đứa trẻ hiểu chuyện, ngoan ngoãn đáp lời

cô, đối ứng rất thông minh trong cuộc trò chuyện với cô , để rồi khôn khéo tìm cách thoát ra khỏi một trò chơi độc ác mà cô đã dàn tính sẵn

+ Dù non một năm dòng, mẹ không gửi cho chú lấy một là thư hay một đồng quà

nhưng trong tâm hồn chú vẫn luôn đọng lại hình ảnh người mẹ dịu hiền , tội nghiệp , đáng thương Khi bà cô vừa nhắc đến mẹ, Hồng đã tưởng đến vẻ mặt rầu rầu và sự

hiền từ của mẹ Hình ảnh ấy đã hằn in trong kí ức tuổi thơ của chú Và ngay cả trong dòng nước mắt ròng ròng, nghẹn ngào khi hai tiếng “ em bé” mà cô cố ý ngân dài thật ngọt, thật rõ Hồng cũng chỉ nghĩ mà thương cho mẹ và căm tức cả cái nguồn cơn gây nên khổ đau và cướp đi cả hạnh phúc đời thường của mẹ Hỗng đã thầm ao ước : “Giá những cổ tục đã đầy doạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh , đầu mẩu gỗ , tôi quyết vồ lấy mà cắn , mà nhai , mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi”

+ Tình cảm trước sau như một của Hồng với mẹ như vậy khiến người đọc không quá ngỡ ngàng trước hình ảnh một người phụ nữ dù hoàn cảnh xô đẩy , phải tha phương nơiđất khách quê người nhưng đã trở về đúng lúc giữ trọn đạo làm người và minh chứng cho tình mẫu tử thiêng liêng

+ Nguyên Hồng đã diễn tả bằng cảm hứng đặc biệt say mê cùng những rung động vô cùng tinh tế cái cảm giác sung sướng cực điểm của chú bé Hồng khi được nằm trọn trong vòng tay yêu thương , trong thế giới dịu dàng , ăm ắp tình mẫu tử : “ phải bé…cùng” Bồng bềnh trôi đi trong tình mẹ dịu êm, với Hồng thì dường như mọi ấm ức, khổ đau đều tan biến đi hết

c Kết bài

- Ngót năm mươi năm cầm bút , Nguyên Hồng đã để lại một di sản không nhỏ , một sự nghiệp sáng tác khá liền mạch và thống nhất từ tư tưởng , phong cách đến

cả thế giới nhân vật

- Đoạn trích “ Trong lòng mẹ” , trích từ tập hồi kí “Những ngày thơ ấu” đã làm

sáng tỏ cho nhận định “ Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng”

- Với danh hiệu ấy khiến ta bất giác liên tưởng đến câu nói của Xuân Diệu : “

Nguyên Hồng mất rồi , nhưng cái văn của anh ấy vẫn còn rên rỉ” Đó là cái

văn của chủ nghĩa nhân đạo thống thiết luôn hướng về những người cùng khổ trong đó có phụ nữ và nhi đồng , cái văn ấy sẽ còn rên rỉ mãi

Đề 4 : Hãy chứng minh nhận xét của nhà phê bình văn học Vũ Ngọc Phan : " Cái đoạn

chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo"

Gîi ý:

a Mở bài:

- Tác phẩm “Tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố là một trong những tác phẩm xuất

sắc nhất viết về đề tài người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng Tám Bao trùm

“Tắt đèn” là một không gian chật chội, ngột ngạt bởi nỗi tủi nhục, sự ấm ức của ngườinông dân Nhưng đó đây trong tác phẩm vẫn lóe lên những điểm sáng bất ngờ Đọcđoạn trích “Tức nước vỡ bờ”, nhà văn Nguyễn Tuân từng đánh giá đó là khoảnh khắccháy sáng trong tác phẩm Còn nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Phan thì nhận xét: “Cái đoạnchị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo”

có tiền đóng sưu thuế cho anh Dậu Để cứu chồng khỏi đòn roi tù ngục, chị Dậu đànhcắn răng bán con bán chó Nhưng tai họa vẫn tiếp tục ập xuống: chị Dậu còn phải đóngthuế cho người em chồng đã chết Anh Dậu vừa về đã bị bọn lính lệ ập đến bắt đi Đoạntrích “Tức nước vì bờ” trích từ chương XVIII trong tác phẩm thuật lại cuộc giằng cogiữa chị Dậu và đám cai lệ đến bắt chồng chị Đoạn trích đã thể hiện phẩm chất cao đẹpcủa chị Dậu, một người phụ nữ có lòng thương chồng rất mực đồng thời có tinh thầnphản kháng thế lực áp bức

- “Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo” Nhà nghiêncứu Vũ Ngọc Phan đã lấy nội dung sự việc trong đoạn trích để gọi tên đoạn trích Vàkhi đánh giá đó là “một đoạn tuyệt khéo”, Vũ Ngọc Phan đã đề cập đến thành công

trong nghệ thuật khắc họa tâm lí, tính cách nhân vật, nghệ thuật miêu tả, sử ngôn ngữ nhân vật trong tác phẩm

lễ phép: “van xin tha thiết”, xưng “cháu” gọi “ông” Hơn cả lễ phép, đó còn là sự nhẫnnhục cam chịu đến hạ mình Nhưng khi thái độ đó không lay chuyển được đám đầu trâumặt ngựa, chị Dậu trở nên mạnh mẽ lạ thường Chị “cự lại” hành động sấn đôn bắt anhDậu của tên cai lệ bằng lí lẽ: “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ!”.Cách xưng hô đã thể hiện vị trí ngang hàng “tôi” - “ông” Rổi khi bị cai lệ “tát vàomặt”, chị Dậu chuyển từ đấu lí sang đấu lực “Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem!”.Cách xưng hô “bà” - “mày" đã thể hiện một vị thế khác của chị Dậu, một mối quan hệkhác giữa chị và cai lệ: “bà” - người trên, “mày” - kẻ dưới Không dừng lại ở đó, chịcòn thể hiện ở hành động quyết liệt “túm lấy cổ”, “ấn dúi ra cửa”, “túm tóc lẳng chomột cái” Có thể nói tâm lí, tính cách nhân vật chị Dậu trong đoạn trích này dược khắc

họa rất khéo léo, độc đáo Vừa bộc lộ được những nét truyền thống vừa thể hiện đượcsức sống tiềm tàng, mạnh mẽ.

+ Bên cạnh hình ảnh chị Dậu với những đặc điểm tiêu biểu của người phụ nữ nôngdân Việt Nam là nhân vật cai lệ, người nhà lí trưởng - đám đầu trâu mặt ngựa hung

hăng bất nhân, thú tính Chúng là đại diện trực tiếp cho quyền lực bất nhân của “nhà

nước”, của chế độ thực dân phong kiến đương thời Hình ảnh của chúng được khắc họabằng những hành động, lời nói bộc lộ bản chất hung bạo, không chút tình người Đếnnhà một người ốm yếu, nghèo hèn mà chúng “sầm sập tiến vào”, “trợn ngược hai mắt”,

“đùng đùng giật phắt cái thừng”, “bịch luôn vào ngực chị Dậu” Chẳng những vậy,trước những lời “van xin tha thiết” và sự nhẫn nhục của chị Dậu, chúng chẳng chútđộng lòng vẫn sấn sổ đánh, bắt vợ chồng nhà chị

- Miêu tả các nhân vật và cuộc ẩu đả trong đoạn trích, Ngô Tất Tố cũng thể hiện một ngòi bút linh hoạt, sống động qua nghệ thuật miêu tả, sử ngôn ngữ ngân vật

Ngôn ngữ nhân vật rất độc đáo, thể hiện tính cách và những diễn biến tinh tế trong cảmxúc nhân vật Chị Dậu ban đầu xưng “cháu” gọi “ông” với cai lệ Khi ấy chị đang lolắng cho sức khỏe của chồng và sợ hãi vì thái độ hung hãn của hai tên tay sai Nhưngkhi bị chúng "bịch vào ngực”, lòng càm phẫn trào lên, chị “cự lại” xưng “tôi” gọi

“ông” Và khi lòng căm phẫn dâng lên tột điểm, chị đã vùng lên xưng “bà" đầy uyquyền và gọi “mày” rất coi thường, khinh bỉ, tư thế đứng trên đầu thù Cuộc ẩu đả giữachị Dậu và hai tên tay sai cũng được miêu tả rất chi tiết, tỉ mỉ và sinh động Hành độngcủa tên cai lệ được diễn tả bằng những động từ, tính từ giàu sức biểu cảm “sầm sập”,

“trợn ngược”, “đùng đùng giật phắt” Hành động vùng lên đánh lại hai tên tay sai lạicàng đặc biệt Chỉ trong một câu văn, Ngô Tất Tố dùng đến bốn động từ diễn tả sứcmạnh và hành động chớp nhoáng của chị Dậu: “túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa, túm tóclẳng cho một cái ” Trước sức mạnh của người đàn bà lực điền, hai tên mạt hạng

c Kết bài

Đề 5 : Nhà văn Nguyễn Tuân cho rằng, với tác phẩm Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã “xui

người nông dân nổi loạn” Em hiểu như thế nào về nhận xét đó? Hãy làm rõ ý kiến trên

Gîi ý:

(1) Giải thích : hiểu như thế nào về nhận xét :

- Có thể thấy, Ngô Tất Tố thông qua hình ảnh chị Dậu đã thể hiện sự phản kháng của

người nông dân khi bị giai cấp thông trị áp bức một cách dã man

- “Xui người nông dân nổi loạn” không phải là một sự chống đô'i vô lối mà là một cáchđấu tranh đòi quyền sống của người nông dân

- Với ý nghĩa đó, “Tắt đèn” nói chung và “Tức nước vì bờ” nói riêng mang giá trị nhân văn sâu sắc khi đứng về phía quyền sống của con người trong xã hội thực dân phong kiến đương thời

(2) Chứng minh

*LĐ1: NTT vẽ nên bức tranh chân thực về cuộc sống khốn cùng của người nông dân

VN qua tình cảnh bi thảm của gia đình chị Dậu

- Thường ngày cuộc sống của người nông dân vô cùng đói nghèo cơ cực đến mùa sưu thuế cuộc sống của họ càng nặng nề khủng khiếp hơn:

+ Chị Dậu phải bán con,bán chó,gánh khoai-khẩu phần lương thực cuối cungcủa gia đình của gia đình để nạp sưu thuế cho anh Dậu.Người phụ nữ cùng 1 lúc chịu nỗi khổ

về vật chất,đau đớn về tinh thần

+ Mặc dù vậy anh Dậu vẫn bị hành hạ,đánh đập tàn nhẫn,chết đi sống lại bởi vì phải nạp suất sưu của người em đã chết.Anh vừa được tha về nhà bát cháo kề miệng chưa kịp ăn,cai lệ ập đến cùng roi song tay thước dây thừng hứa hẹn 1 trận đòn tra tấn dã man Như vậy chỉ vì 1 suất sưu mà người dân rơi vào thảm cảnh đau thương

+ Những trang viết ấy của NTT khiến người đọc xót thương căm giận.NTT đã hiểu sâu sắc đời sống của họ,giúp họ nhận ra:cuộc đời họ đang quằn quại trong bùn lầy bóng tối

*LĐ2:NTT đứng hẳn về người nông dân,cất tiếng nói fẫn nộ,vạch trần bản chất xấu

xa độc ác của bọn thực dân phong kiến

+ Trong đoạn trích tên cai lệ hiện lên là tên tay sai chuyên nghiệp tiêu biểu nhất công

cụ đắc lực cho trật tự xã hội đương thời

+ Dường như toàn bé ý thức của cai lệ là ra tay đánh người thiếu thuế cho nên hắn không hề tỏ ra bận tâm:anh Dậu ốm nặng,tưởng chết đêm qua vì bị đánh,hắn hung hănghống hách quát tháo thô bỉ xông vào đánh trói anh Dậu,bỏ qua những lời van xin tha thiết của chị Dậu.Hắn có làm thế,có bắt trói truy bức mới có đồng tiền bát gạo của nhândân.1 lần nữa chúng ta có thể khẳng định cai lệ là hiện thân sống động nhất của chế độ thực dân phong kiến đương thời bóp nghẹt quyền sống của người nông dân

*LĐ3: Thông qua việc khắc họahoàn cảnh khốn cùng, bi thảm của gia đình chị Dậu, Thông qua việc khắc họa bản chất xấu xa độc ác của bọn thực dân phong kiến, nhà văn tiếp thêm sức mạnh cho người nông dân chỉ cho họ con đường “nổi loạn” để bảo

vệ quyền sống cho chính mình qua hình tượng chị Dậu Chị Dậu là người phụ nữ nông

dân thông minh, dịu dàng mà cũng rất táo tợn ngang tàng Chị đã tự mình vượt lên hoànảnh sống đấu tranh bảo vệ chồng, tìm con đường sống cho mình

+ Thái độ của chị rõ ràng kiên quyết "thà ngồi tù " chị đã tự đứng lên mạnh mẽ quyết liệt không cam chịu cúi đầu để cho kẻ ác chà đạp mãi Thật bất ngờ,1 chi chàng con mọn quê mùa đã đánh ngã cai lệ, kẻ hầu cận ông lí Hình ảnh chúng ngã chỏng quèo khiến người đọc hả hê, hài hước,tin tưởng vào sức manh người nông dân 2 tên tay sai hung hãn,được sự bảo trợ của pháp luật lại thất bại thê thảm

(3) Đánh giá:

+ qua đoạn trích ta cảm nhận được tấm lòng đồng cảm,yêu thương sâu sắc của NTT cho người nông dân.Ông đã trăn trở,lo nghĩ trước cuộc sống tối tăm của họ muốn tìm cho họ 1 lối thoát,mong cuộc sống của họ tốt đẹp hơn.Đoạn văn thể hiện rõ không hkí chung của tắt đèn,béc lộ thái độ đồng tình của NTT với cách giải quyết của người nông dân.Đây cung là 1 cách nhà văn xui người nông dân nổi loạn

+Hạn chế: tuy là xui người nông dân nổi loạn nhưng đây chỉ là hành động béc phát,dẫusao cuộc đời người nông dân vẫn tối tăm

+ Tài năng của NTT

S thể hiện ý kiến của mình đối với nhận định của Nguyễn Tuân - Có thể thấy, Ngô Tất

Tố thông qua hình ảnh chị Dậu đã thể hiện sự phản kháng của người nông dân khi bị giai cấp thông trị áp bức một cách dã man - “Xui người nông dân nổi loạn” không phải

là một sự chống đô'i vô lối mà là một cách đấu tranh đòi quyền sống của người nông dân - Với ý nghĩa đó, Tắt đèn nói chung và Tức nước vì bờ nói riêng mang giá trị nhânvật sâu sắc khi đứng về phía quyền sống của con người trong xã hội thực dân phong kiến đương thời

c Kết bài

Đoạn trích không những chứng minh hùng hồn cho quy luật có áp bức có đấu tranh, mà nó còn ngầm khẳng định chân lí: Con đường của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranh tự giải phóng Tuy tác giả khi sáng tác Tắt đèn chưa giác ngộ cách mạng và tác phẩm kết thúc bằng cảnh ngộ bế tắc của chị Dậu nhưng nhà văn Nguyễn Tuân vẫn nhận xét rằng: “Ngô Tất Tố, với Tắt đèn đã xui người nông dân nổi loạn…” Bằng cảm quan hiện thực mạnh mẽ, tác giả đã dự báo cơn bão táp của quần chúng nông dân nổi dậy dưới sự tập hợp, lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ sẽ hất phăng chế độ thực dân phong kiến tham tàn, mục nát, thay thế vào đó là chế độ tự do, dân chủ công bằng hơn, tươi sáng hơn

Bài viết : Có thể nói tác phẩm Tắt đền là bức tranh thu nhỏ của nông thôn Việt Nam dưới thời Pháp thuộc Không khí ngột ngạt, căng thẳng của mùa sưu thuế, bé mặt tàn ác của giai cấp thống trị và nỗi khôn cùng của người nông dân nghèo… tất cả đều hiển hiện rõ nét dưới ngòi bút hiện thực sắc sảo của nhà văn Ngô Tất Tố Sau khi đọc, nhà văn Nguyễn Tuân đã đưa ra một nhận xét hết sức đúng đắn là : “Với tác phẩm Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn” Nguyễn Tuân muốn khẳng định quy luật có áp bức, có đấu tranh; áp bức càng mạnh thì đấu tranh càng dữ dội Đoạn trích Tức nước vì bờ là dẫn chứng tiêu biểu chứng minh cho ý kiến trên

Bối cảnh của câu chuyện là mùa sưu thuế diễn ra hàng năm ở nông thôn miền Bắc trước năm 1945 Chế độ thuộc địa của thực dân Pháp có thứ thuế rất dã man là thuếđánh vào đầu người Đàn ông từ 18 tuổi trở lên đều phải nộp Bọn cường hào lí dịch địa phương tranh thủ đục nước béo cò, dựa vào đó để đưa ra những quy định phi lí: người đã chết cũng vẫn phải đóng thuế Dưới ách đô hộ của thực dân và phong kiến, người nông dân phải chịu đựng cảnh một cổ hai tròng nên đời sông hết sức khổ sở, cùng quẫn Làm sáng tỏ ý kiến “Với tác phẩm Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn”

Nội dung tác phẩm Tắt đèn xoay quanh những biến động ghê gớm xảy ra với gia đình chị Dậu trong mùa sưu thuế Vụ thuế đang trong thời điểm gay gắt nhất Quan trênsắp về tận làng để kiểm tra, đôn đốc Bọn lí dịch tay sai hung hãn xông vào từng nhà đểđánh trói, bắt bớ và giải những người thiếu thuế ra đình, tiếp tục cùm kẹp, tra khảo ChịDậu đã phải bán khoai, bán chó, bán cả đứa con gái lớn để nộp sưu cho chồng Phần thuế của anh Dậu đã đóng xong nhưng bọn hào lí ngang ngược lại bắt phải nộp cả suất của người em trai đã chết từ năm ngoái Thành thử anh Dậu vẫn cứ là người thiếu thuế Anh Dậu lại đang ốm rề rề sau trận đòn tưởng chết đêm qua, nếu bị chúng đánh trói lần

nữa thì mạng sống của anh khó mà giữ được Vấn đề quan trọng nhất đối với chị Dậu giờ đây là làm sao bảo vệ được chồng trong tình thế nguy ngập

Trong đoạn văn có ba nhân vật là tên cai lệ, tên người nhà lí trưởng và chị Dậu Nhân vật cai lệ tiêu biểu cho lũ tay sai chuyên nghiệp, là công cụ đàn áp đắc lực của giai cấp thống trị Để khẳng định vai trò của mình trong vụ thu thuế, hắn đánh người, trói người vô tội vạ Trong bé máy thống trị phong kiến, tên cai lệ này chỉ là một gã tay sai mạt hạng nhưng hắn hung dữ, sẵn sàng gây tội ác mà không chùn tay vì không hề bị

ai ngăn chặn Hắn vênh váo tự cho mình là đại diện của nhà nước và nhân danh phép nước để làm những điều tàn ác đối với người nghèo Vì vậy, có thể nói, tên cai lệ vô danh đó là hiện thân đầy đủ nhất của cái guồng máy pháp luật bất nhân lúc bấy giờ ở làng xã Tên người nhà lí trưởng cũng đểu cáng, nhẫn tâm không kém Hắn cười mỉa mai khi thấy anh Dậu vì sợ hãi quá mà lăn đùng xuống phản Rồi hắn sấn sổ bước tới giơ gậy chực đánh chị Dậu Tuy chỉ xuất hiện trong một đoạn văn ngắn nhưng nhân vậtcai lệ và tên người nhà lí trưởng được ngòi bút tả thực của tác giả khắc họa nổi bật, có giá trị khái quát cao Hành động độc ác của bọn chúng trong lúc thúc thuế, thúc sưu đã đẩy chị Dậu tới chỗ không thể không vùng lên chống trả

Mở đầu đoạn trích là cảnh chị Dậu chăm sóc người chồng ốm yếu vừa bị bọn hào lí trong làng đánh đập dã man chỉ vì thiếu tiền nộp sưu cho người em trai đã chết Chị Dậu đã cố gắng hết sức để cứu chồng nhưng cuối cùng, anh Dậu vẫn không thoát được sự bắt bớ, hành hạ Có thấy được tình thương yêu chồng con sâu sắc của chị Dậu,

ta mới hình dung được sự dũng cảm quên mình của chị Chị tất tả chạy ngược chạy xuôi, vay được nắm gạo nấu nồi cháo loãng Cảm động thay là cảnh chị Dậu múc cháo

ra mấy cái bát cũ kĩ, sứt mẻ và quạt lia lịa cho cháo mau nguội rồi ân cần mời mọc: Thầy em cố dậy húp tí cháo cho đỡ xót ruột Trong ánh mắt và giọng nói của người vợ nghèo khổ ấy toát lên một tình cảm tha thiết đến nao lòng Giữa lúc anh Dậu vừa run run bưng bát cháo kề vào miệng thì tên cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng, hò hét bắt anh phải nộp tiền sưu Quá khiếp đảm, anh Dậu lăn đùng ra không nói được câu gì, chỉ còn một mình chị Dậu đối phó với lũ ác nhân Chị Dậu đã trở thành trụ cột của gia đình trong cơn quẫn bách, khôn khổ vì sưu, vì thuế Chồng bị đánh đập, gông cùm Một tay chị chèo chống, chạy vạy, phải bán tất cả những gì có thể bán được, kể cả đứa con gái đầu lòng ngoan ngoãn,hiếu thảo mà chị thương đứt ruột để cứu chồng khỏi vòng tù tội Chị đã phải đổ bao mồhôi, nước mắt để anh Dậu được trả tự do trong tình trạng tưởng như chỉ còn là một cái xác không hồn Giờ đây, bọn ác ôn lại định đánh trói anh một lần nữa Chắc lần này, anh Dậu chết mất! Tình thế đặt chị Dậu trước sự lựa chọn: hoặc là để yên cho bọn tay sai giày xéo, hoặc vùng lên chống lại

Trước thái độ ngang ngược, bất nhân của chúng, chị đã chống trả quyết liệt Chị Dậu đã đương đầu với bọn tay sai đề bảo vệ chồng như thế nào? Lúc đầu, khi bọn chúng ập vào vừa mỉa mai, đe dọa, vừa định lôi anh Dậu đi thì chị Dậu hoảng hốt van xin Chúng nhân danh phép nước, người nhà nước để ra tay, còn chồng chị là hạng cùng đinh đang có “tội” cho nên chị mới phải hạ mình Vả lại, kinh nghiệm lâu đời đã thành bản năng của người nông dân thấp cổ bé họng là phải biết rõ thân phận mình Thói quen nhẫn nhục khiến chị chỉ dám năn nỉ, khơi gợi lòng nhân từ của tên cai lệ: Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc, ông tha cho! Cách xưng hô ông, cháu của chị Dậu là cách xưng hô của kẻ dưới với người trên Bọn chúng chẳng thèm

nghe, cứ sầm sập chạy đến chỗ anh Dậu Chị Dậu đã giận xám mặt nhưng vẫn cố chịu đựng, níu tay tên cai lệ van nài: Cháu xin ông! Mọi lời nói, hành động của chị Dậu đều không ngoài mục đích để bảo vệ chồng Đến khi giới hạn của sự chịu đựng bị phá vì thì tính cách cứng cái của chị Dậu mới thật sự béc lộ Không thèm van xin nữa, chị cảnh cáo tên cai lệ: Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ! Chị không còn xưng cháu và gọi tên cai lệ bằng ông nữa mà xưng là tôi, gọi hắn bằng ông Chị ngẩng cao đầu nhìn thẳng vào mặt đối thủ Từ vị thế thấp hèn của kẻ dưới, chị Dậu vụt trở thành ngang hàng với những kẻ xưa nay vẫn đè đầu cưỡi cổ mình Câu nói của chị là lời cảnh cáo cứng rắn, có lí có tình Nhưng cái ác thường không biết chùn tay Tên cai

lệ cứ sấn tới đánh chị và nhảy vào định lôi anh Dậu đi Lòng yêu thương chồng tha thiết

đã thúc đẩy chị phải hành động chông trả quyết liệt lũ tay sai tàn ác đang cố tình phá nát gia đình chị Lúc tên cai lệ đáp lại lời van xin của chị bằng những cú đấm thô bạo rồi sấn đến trói anh Dậu thì chị tức quá không thể chịu được nên đã liều mạng chống cựlại Chị không chấp nhận để chồng mình bị hành hạ thêm một lần nữa Hành động chống trả bọn tay sai diễn ra thật bất ngờ nhưng thực ra mầm mống phản kháng đã ẩn chứa từ lâu dưới vẻ ngoài cam chịu, nhẫn nhục thường ngày của chị Sự chịu đựng kéo dài và sự áp bức lên đến tột đỉnh khiến cho thái độ phản kháng trong con người chị Dậubùng lên dữ dội Khi tên cai lệ dã thú ấy tát vào mặt chị một cái đánh bốp rồi cứ hung hăng lao tới chỗ anh Dậu, thì chị đã nghiến hai hàm răng thách thức: Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem! Không còn “ông – cháu”, “tôi – ông” gì nữa, chị chuyển phắt sang xưng bà và gọi tên cai lệ là mày Điều đó thể hiện thái độ căm giận, khinh bỉ tột cùng đồng thời khẳng định tư thế của chị là sẵn sàng đè bẹp đối phương Chị Dậu là một lò lửa đang bùng cháy Chị không thèm đấu lí với tên cai lệ bất lương mà thẳng taytrừng trị hắn Tiếp sau lời cảnh cáo đanh thép là hành động phản kháng mạnh mẽ: Rồi chị túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa Sức lẻo khẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của người đàn bà lực điền, hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất… Còn tên người nhà lí trưởng hùng hăng kết cục cũng bị chị Dậu túm tóc, lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm

Đoạn văn miêu tả cuộc đối đầu giữa chị Dậu và lũ người độc ác được tác giả miêu tả thật sinh động và thú vị Trong xã hội mà tội ác hoành hành, còn gì hả hê hơn khi mọi người được chứng kiến cái ác bị trừng trị đích đáng?! Do đâu mà chị Dậu có sức mạnh lạ lùng một lúc quật ngã hai tên tay sai hung hãn như vậy? Đó là sức mạnh của lòng căm hờn mà cái gốc của lòng căm hờn ấy lại chính là tình yêu thương và ý thức bảo vệ chồng con của người đàn bà nghèo khổ Khi rón rén bưng cháo cho chồng

và theo dõi xem chồng ăn có ngon miệng không, khi hạ mình van xin kẻ ác và khi nghiến răng quật ngã chúng, trước sau, lúc nào chị Dậu cũng vì người chồng đang đau

ốm Tình yêu chồng, thương con cộng với tinh thần phản kháng âm ỉ bấy lâu khiến cho nỗi sợ cố hữu của kẻ bị áp bức phút chốc tiêu tan, chỉ còn lại nhân cách cứng cái của một con người chân chính Hành động chống đối béc phát đó chính là biểu hiện cụ thể của tình yêu thương mãnh liệt trong trái tim người phụ nữ dường như sinh ra để suốt đời nhường nhịn, hi sinh Hành động bùng nổ này là kết quả tất yếu của quá trình chịuđựng lâu dài sự tàn ác, bất công Điều đó đúng với quy luật có áp bức, có đấu tranh Người đọc xót thương một chị Dậu phải hạ mình van xin bao nhiêu thì càng đồng tình,

nể phục một chị Dậu đáo để, quyết liệt bấy nhiêu