sáng kiến kinh nghiệm lịch sử trung học cơ sở

Môn Lịch sử trong trường THCS là môn học có ý nghĩa và vị trí quan trọng đối với việc đào tạo thế hệ trẻ theo mục tiêu giáo dục đã được Nhà nước xác định, giúp học sinh hiểu được những k

4

MỤC LỤC

1 PHẦN I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN 5

3 II.1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến 6

4 II.2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến 8

5 Biện pháp 1 Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học 9

6 Biện pháp 2 Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và ứng dụng

công nghệ thông tin trong dạy học

12

7 Biện pháp 3 Dạy học phải gắn kiến thức với thực tiễn cuộc sống 17

8 Biện pháp 4 Đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá 19

5

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

Một trong những điểm mới của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018

là mục tiêu giáo dục dạy học phát triển năng lực, phẩm chất tức là giáo dục con người chứ không phải giáo dục nội dung Môn Lịch sử cấp THCS góp phần cùng các môn học và hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung, tạo tiền đề cho học sinh tiếp tục học lên THPT, học nghề hoặc

tham gia đời sống lao động, trở thành những công dân có ích cho xã hội và đất nước

Môn Lịch sử trong trường THCS là môn học có ý nghĩa và vị trí quan trọng đối với việc đào tạo thế hệ trẻ theo mục tiêu giáo dục đã được Nhà nước xác định, giúp học sinh hiểu được những kiến thức cơ bản về lịch sử thế giới, lịch sử dân tộc làm cơ

sở bước đầu cho sự hình thành thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, tin vào lí tưởng độc lập dân tộc và CNXH Hơn nữa, học sinh biết tự hào về truyền thống dựng nước, giữ nước và nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc, biết quan tâm đến những vấn đề có ảnh hưởng tới quốc gia, khu vực và toàn cầu Trên nền tảng kiến thức đã học môn Lịch sử còn giúp học sinh phát triển năng lực tư duy, hành động, có thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội, chủ yếu đáp ứng yêu cầu của

sự phát triển con người Việt Nam XHCN trong công cuộc công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước

Nhưng trong những năm gần đây dư luận xã hội đặc biệt quan tâm về vấn đề thực trạng dạy và học môn Lịch sử, báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng cũng phản ánh rất nhiều, nhất là học sinh phổ thông ít chịu học Lịch sử, hiểu ít về Lịch sử dân tộc Điều đó cũng thể hiện rõ ngay trong các bài làm thi khảo sát, kiểm tra định

kì, kiểm tra học kì, thi tốt nghiệp, hầu hết học sinh chưa nắm bắt được phương pháp làm bài Lịch sử Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 vừa qua môn Lịch sử tiếp tục ở vị trí “đội sổ” là môn có điểm thi thấp nhất Số thí sinh có điểm thi dưới 5 chiếm tỉ lệ cao, trong số đó, số bài có số điểm từ 0 - 2 điểm không phải là ít Đây thực

sự là thực trạng đáng báo động trong việc dạy và học môn học có vị trí đặc biệt quan trọng này Hơn nữa học sinh không thích học Lịch sử, không phải do môn Lịch sử gây ra mà chính là do quan niệm và phương pháp dạy học của chúng ta chưa thật sự phù hợp Đã có nhiều cuộc hội thảo ở nhiều cấp bàn bạc về vấn đề trên, nhưng thực tế vẫn chưa mang lại kết quả như mong đợi Việc nghiên cứu tìm ra biện pháp cải thiện

tình trạng hiện tại là hết sức cần thiết và cấp bách

Xuất phát từ lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp, bản thân tôi nhận thấy cần phải góp tiếng nói của mình để cùng đồng nghiệp trong trường, trong tỉnh tìm ra được giải pháp phù hợp với thực tiễn hiện nay để cải thiện tình hình Mỗi giáo viên chúng ta

6

phải hiểu rằng việc dạy học là việc làm đầy sáng tạo Theo bản thân tôi nghĩ, mỗi giáo viên muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ dạy học của mình phải có kiến thức rộng, biết đổi mới phương pháp dạy học tích cực, dạy học phải gắn liền với thực tiễn, biết tích hợp những kiến thức của môn học khác vào dạy môn Lịch sử, có như thế mới gây hứng thú cho học sinh Trong thực tế, có nhiều giáo viên cũng đã sử dụng nhiều phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh

Nay tôi trình bày một vài kinh nghiệm về “đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm phát triển năng lực học sinh và nâng cao chất lượng giảng dạy trong môn Lịch sử”, nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử ở

trường phổ thông và từng bước đổi mới phương pháp dạy học lịch sử hiện nay đồng thời giúp HS yêu thích và học tốt môn Lịch sử hơn

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP CỦA SÁNG KIẾN

II.1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

a) Hiện trạng về giáo dục và chất lượng giảng dạy ngày nay:

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo

dục và đào tạo xác định “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học ” Theo tinh thần đó, các yếu tố của quá trình giáo dục trong nhà trường trung học cần được tiếp cận theo hướng đổi mới Xuất phát từ mục tiêu chung về giáo dục

và đào tạo, bộ môn Lịch sử có nhiệm vụ “cung cấp kiến thức cơ bản, có hệ thống về Lịch sử phát triển hợp quy luật của dân tộc và xã hội loài người, trên cơ sở đó, giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc, lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, rèn luyện năng lực tư duy và thực hành” Thực chất của việc đổi mới phương pháp dạy học là phát huy cao độ tính tích cực, chủ động của người học, đặc biệt phát triển năng lực tự học, tự chủ; năng lực vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống cho

cơ cấu, hệ thống đến mục tiêu, chương trình và nội dung, phương pháp” Chất lượng

7

giáo dục trong những năm gần đây đã có những bước tiến rõ rệt, song kết quả chưa thật đồng đều, trong đó kết quả môn Lịch sử qua các kì thi còn thấp

b) Một số giải pháp đã biết:

Trong lĩnh vực giáo dục nói chung, lĩnh vực bộ môn Lịch sử nói riêng đã có một

số giải pháp nhằm giúp học sinh học tập tốt hơn bộ môn, tránh tâm lý e ngại, “sợ” học Lịch sử, coi đây là một bộ môn khô khan khó học, khó nhớ làm các em không có hứng thú khi học tập, điều khiến cho chất lượng giáo dục của bộ môn Lịch sử vẫn chưa được nâng cao

Một số giải pháp trước đây đã được các nhà quản lý giáo dục, các đồng chí giáo viên tâm huyết làm để giải quyết những khó khăn trên cho bộ môn Lịch sử và người học như:

1 Giải pháp: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong giờ học lịch sử của đồng chí Nguyễn Thị Yên, giáo viên trường THCS & THPT Khánh An – U Minh –

Cà Mau

Ưu điểm: của giải pháp trên là đã chỉ ra được một số phương pháp cơ bản giúp học sinh đọc lược đồ lịch sử, miêu tả tường thuật các vấn đề kinh tế, chính trị, quân sự; Cách khai thác nội dung kiến thức trong trong bộ đồ dùng bộ môn lịch sử do Bộ giáo dục cấp cho các trường phổ thông như: các hòm công cụ phục chế, tranh ảnh, sơ

đồ, lược đồ

Nhược điểm: Giải pháp chưa chú trọng đến việc giúp học sinh củng cố, ghi nhớ các kiến thức đã học, học sinh chưa phát huy được kỹ năng khái quát, so sánh các sự kiện, nhân vật lịch sử nên chưa thực sự phát huy hết vai trò của bộ môn trong quá trình giáo dục

2 Giải pháp: Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Lịch sử của đồng chí Nguyễn Đình Lưu trường THCS Hợp Hưng – Vụ Bản

Ưu điểm: Giải pháp đã hấp dẫn học sinh vào các giờ học nhờ việc sử dụng máy tính, máy chiếu với hệ thống phim ảnh phong phú sinh động, tạo cho học sinh những biểu tượng sinh động trong một số bài học, tranh được cho học sinh việc ghi chép và ghi nhớ nhiều, giờ học trở nên nhẹ nhàng, tránh nhàm chán

8

Nhược điểm: Giải pháp lại nhấn mạnh đến kỹ năng sử dụng máy tính, kết nối mạng khai thác tài liệu nên dễ làm cho học sinh xa rời mục đích chính của bộ môn Lịch sử mà lại thiên về môn Tin học Bên cạnh đó một số trường vùng nông thôn, vùng sâu, vùng khó khăn chưa có điều kiện trang bị đầy đủ hệ thống máy tính, kết nối mạng, học sinh không có điều kiện tiếp cận nhiều với tin học nên khó có thể áp dụng một cách rộng rãi trên toàn quốc, điều này cũng đã làm giảm đi tính ứng dụng thực tiễn của giải pháp

3 Giải pháp: Tổ chức cho học sinh tham quan thực tế các di tích lịch sử, văn hóa

và làng nghề để nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử địa phương của đồng chí Lê Thị Hoa, giáo viên trường THCS Giao Thanh

Ưu điểm: Với giải pháp trên, học sinh được tạo điều kiện đến tham quan các di tích lịch sử, văn hóa, làng nghề trên địa phương để được trải nghiệm và học tập tại thực địa Giáo viên hướng dẫn, thuyết minh cho học sinh các sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử, các cổ vật có thật, sinh động, các em được xem tận mắt các sản phẩm thủ công mỹ nghệ gắn với nội dung bài học trên lớp

Nhược điểm: Hình thức dạy học trên đòi hỏi phải có sự chuẩn bị công phu cả về thời gian, kinh phí và việc đảm bảo an toàn cho học sinh trong mỗi chuyến đi thực tế rất quan trọng, bên cạnh đó giáo viên phải lên kế hoạch cụ thể, tham mưu với ban giám hiệu và địa phương nơi học sinh đến tham quan để được tạo điều kiện học tập Hơn nữa với phương pháp này sẽ không tổ chức được thường xuyên và không phải

học sinh nào cũng có điều kiện tham gia dẫn đến hiệu quả giáo dục không cao Xuất phát từ những lý do chủ yếu nêu trên, tôi viết sáng kiến “Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm phát triển năng lực học sinh và nâng cao chất lượng giảng dạy trong môn Lịch sử” để phần nào khắc phục nhược điểm của những giải pháp cũ nêu trên

II.2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến (Các giải pháp thực hiện sáng kiến): Trong nhiều năm qua tôi đã tiến hành thực hiện một số biện pháp nhằm nâng cao

chất lượng dạy học trong môn Lịch sử tại trường tôi công tác, đồng thời góp phần định hướng các năng lực và phẩm chất cho học sinh theo mục tiêu đổi mới giáo dục

Sáng kiến “Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm phát triển

9

năng lực học sinh và nâng cao chất lượng giảng dạy trong môn Lịch sử” bao gồm

các biện pháp nhỏ sau:

*Biện pháp 1 Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học

Muốn nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn, theo tôi trước hết phải khiến học sinh yêu thích bộ môn đó Môn Lịch sử vốn được xem là môn học khô khan, khó học, khó nhớ, để học sinh yêu thích môn Lịch sử đòi hỏi người giáo viên phải có nghệ

thuật dạy học Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học là một trong những nghệ

thuật trong dạy học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy

Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏ các phương pháp dạy học truyền thống quen thuộc mà cần bắt đầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả

và hạn chế nhược điểm của chúng Tuy nhiên, các phương pháp dạy học truyền thống

có những hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là những phương pháp và kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh

Nhưng không có một phương pháp dạy học nào là toàn năng, phù hợp với mọi mục tiêu và nội dung dạy học Mỗi phương pháp và hình thức dạy học có những ưu, nhựơc điểm và giới hạn sử dụng riêng Vì vậy việc phối hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học trong toàn bộ quá trình dạy học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực và nâng cao chất lượng dạy học

Trong quá trình dạy học, tôi đã cải tiến bài lên lớp theo hướng kết hợp thuyết trình của giáo viên với hình thức làm việc nhóm, góp phần tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh Tuy nhiên hình thức làm việc nhóm rất đa dạng, không chỉ giới hạn ở việc giải quyết các nhiệm vụ học tập nhỏ xen kẽ trong bài thuyết trình, mà còn có những hình thức làm việc nhóm giải quyết những nhiệm vụ phức hợp, có thể chiếm một hoặc nhiều tiết học, nên có những bài tôi sử dụng những phương pháp chuyên biệt như phương pháp đóng vai, kể chuyện, dự án, kết hợp các kĩ thuật dạy học phù hợp với từng hoạt động để nâng cao hiệu quả tiết học như kĩ thuật khăn trải bàn, phòng tranh, sơ đồ tư duy, KWL…

Ngoài ra, phương pháp và kĩ thuật dạy học còn mang tính chủ quan của mỗi giáo viên Mỗi giáo viên với kinh nghiệm riêng của mình sau khi xác định đúng mục tiêu bài học cần có cách lựa chọn phương pháp và kĩ thuật dạy học sao cho phù hợp với đối tượng học sinh, phù hợp với môi trường giáo dục và cơ sở vật chất của đơn vị mình công tác

Ví dụ: Khi dạy chủ đề “Thời nguyên thủy” (Lịch sử lớp 6)

Trước khi bắt đầu bài mới, tôi phát cho mỗi HS một bảng KWL in sẵn Sau đó yêu cầu HS hoàn thành cột K và cột W (trong thời gian 5 phút)

10

Liệt kê những điều em đã

biết về Thời nguyên thủy

Liệt kê những điều em muốn biết về Thời nguyên thủy

Liệt kê những điều em đã học được về Thời nguyên thủy

Sau khi học song chủ đề, tôi yêu cầu HS hoàn thành tiếp cột L

Thông qua việc vận dụng kĩ thuật KWL trong ví dụ trên, HS sẽ hình thành được năng lực nhận thức và tư duy lịch sử; năng lực tự chủ và tự học

Ví dụ: (Sử 8 ) Khi dạy bài 12 Nhật Bản giữa thế kỉ XIX- đầu thế kỉ XX; Mục I Cuộc Duy tân Minh Trị

Bước 1: giao nhiệm vụ cho học sinh tự đọc tư liệu trong SGK, tôi chia lớp thành 4 nhóm với nhiệm vụ

+ Nhóm 1,3: Tại sao cuộc duy tân Minh Trị được gọi là cuộc cách mạng tư sản?

+ Nhóm 2,4: Cuộc cách mạng tư sản ở Nhật Bản có điểm gì khác với các cuộc cách mạng tư sản ở Âu, Mĩ chúng ta đã học ở các tiết trước?

Bước 2 Các nhóm thảo luận trong thời gian 5 phút

Bước 3 Trong thời gian 5 phút, các nhóm thảo luận song sau đó đại diện các nhóm lên bảng trình bày phần nội dung, các nhóm khác nhận xét, bổ sung

Bước 4 Giáo viên nhận xét quá trình làm việc và kết quả của các nhóm

Trong ví dụ trên tôi đã sử dụng phương pháp dạy học hợp tác, giải quyết vấn đề kết hợp kĩ thuật chia nhóm, học sinh sẽ hình thành được năng lực giao tiếp, hợp tác, năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và tư duy lịch sử

Hình ảnh minh họa học sinh thảo luận nhóm

11

Hình ảnh minh họa học sinh thảo luận nhóm

Hình ảnh minh họa học sinh trình bày kết quả thảo luận nhóm

Ngay từ khâu soạn bài, tôi đã phải nghiên cứu nội dung bài học này sẽ cần sử dụng đến những thiết bị dạy học nào, kết hợp với việc sử dụng quyển “Kế hoạch sử dụng đồ dùng dạy học” và quyển “Đăng kí mượn, trả thiết bị dạy học” Từ kế hoạch

sử dụng đồ dùng dạy học, tôi phải kiểm tra trên thực tế tại phòng đồ dùng của nhà trường xem các đồ dùng đó có đủ để đáp ứng về số lượng và chất lượng hay không, nếu không thì phải có phương án khác thay thế

Việc vận dụng các phương tiện, đồ dùng dạy học vào trong bài học là cần thiết để giúp học sinh có cái nhìn trực quan về lịch sử, hiểu rõ, hiểu đúng, hiểu sâu về lịch sử

Có như vậy các em mới nắm vững kiến thức về lịch sử Tuy nhiên việc vận dụng các thiết bị dạy học đó cũng cần khéo léo, linh hoạt nếu không sẽ làm cho bài học khuôn mẫu, cứng nhắc hoặc không thích hợp Việc vận dụng các phương tiện dạy học phải đảm bảo nâng cao chất lượng giảng dạy

Cùng với việc sử dụng các phương tiện dạy học thì tôi cũng thường xuyên sử dụng đến công nghệ thông tin vào các tiết dạy Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác dạy và học được nhiều nước trên thế giới chú trọng Đây được xem là xu hướng tất yếu của thời đại, khi mà công nghệ thông tin phát triển vượt bậc Nó mang lại nhiều lợi ích thiết thực và mở ra triển vọng to lớn cho nền giáo dục nước nhà Công tác ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học có thể thực hiện trong giờ lên lớp hoặc học sinh có thể tự học trực tuyến ngay tại nhà Giáo viên có thể sử dụng tích hợp các công cụ đa phương tiện như hình ảnh, âm thanh, video,… vào nội dung bài giảng, để tăng sự phong phú, hấp dẫn Điều này còn giúp kích thích tư duy và tính sáng tạo của học sinh, và tăng mức độ tương tác giữa giáo viên và học sinh

Một bài giảng của giáo viên khi được hỗ trợ bởi công nghệ thông tin thì khả năng truyền tải ý tưởng của giáo viên cũng dễ dàng và phong phú hơn Để có thể sử dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong dạy học, tôi phải đầu tư thời gian để học tập, nghiên cứu cho thành thạo cách thiết kế bài giảng, cách khai thác các ứng dụng khác Đồng thời, tôi cũng phải nghiên cứu kĩ nội dung bài dạy để thiết kế những hoạt động dạy học phù hợp, có kế hoạch sắp xếp và khai thác hợp lí các tranh, ảnh, băng

Ví dụ: Khi dạy bài 23 Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII -IX; Mục 2 Khởi nghĩa Mai thúc Loan (Lịch sử 6)

Bước 1 Tôi yêu cầu học sinh đọc thông tin trong SGK tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến cuộc khởi nghĩa và lên bảng trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa trên lược đồ

Bước 2 Học sinh thực hiện nhiệm vụ

Bước 3 Học sinh hoàn thành câu trả lời vào vở viết, một học sinh lên bảng tường thuật diễn biến khởi nghĩa Mai Thúc Loan trên lược đồ

Học sinh khác nhận xét

Bước 4 Giáo viên nhận xét và bổ sung

Trong ví dụ trên tôi đã sử dụng phương tiện dạy học là lược đồ khởi nghĩa Mai Thúc Loan

Hình ảnh minh họa học sinh trình bày khởi nghĩa Mai Thúc Loan trên lược đồ

16

Hình ảnh minh họa giáo viên dạy học trên zoom

17

* Biện pháp 3 Dạy học phải gắn kiến thức với thực tiễn cuộc sống

Một trong những điểm mới của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018 là dạy học phát triển năng lực, phẩm chất tức là giáo dục con người chứ không phải giáo dục nội dung kiến thức Chính vì thế dạy học gắn kiến thức với thực tiễn cuộc sống càng trở nên rất cần thiết Môn Lịch sử là môn học có vai trò quan trọng đối với việc hình thành, phát triển cho học sinh các phẩm chất chủ yếu đó là tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào về truyền thống dân tộc, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ các di tích lịch sử, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc…

Sự kết hợp của kiến thức lí thuyết với thực tế giúp học sinh dễ dàng kiểm chứng, liên hệ đã trở thành một trong những yếu tố thúc đẩy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.Trong quá trình dạy học, ngay từ khâu soạn bài, tôi đã phải luôn đặt cho mình câu hỏi: Mỗi nội dung kiến thức có trong bài được gắn với những vấn đề nào trong cuộc sống? Làm thế nào để học sinh nhận thấy sự liên quan đó? Với bài dạy cụ thể trên lớp, tôi luôn tìm cách để cho học sinh kết nối kiến thức vừa tìm hiểu với chính thực tiễn cuộc sống, nhờ đó một lần nữa khắc sâu kiến thức của bài học

Với biện pháp này, tôi đã góp phần giáo dục các em ý thức bảo vệ môi trường ở trường học, gia đình và địa phương; ý thức bảo vệ các di tích lịch sử và đặc biệt học sinh biết làm các sản phẩm học tập qua các bài học lịch sử Trong đó có sản phẩm đã

dự thi ngày hội STEM do huyện tổ chức tháng 11/2020 đạt thứ 8/15 sản phẩm dự thi (có minh chứng kèm theo)

Ví dụ: khi dạy Bài 12 Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật từ năm 1945 đến nay (Sử 9); Mục II Ý nghĩa và tác động của cuộc cách mạng KHKT Tôi đã tích hợp với nội dung bảo vệ môi trường

Bước 1 Giao nhiệm vụ cho học sinh với câu hỏi “Để hạn chế những tác động xấu đến môi trường, các em đã làm gì để góp phần bảo vệ môi trường ở trường học và địa phương em?

Bước 2 Học sinh làm việc cá nhân

Bước 3 Học sinh trả lời

(HS đều trả lời được là trồng cây xanh, giữ gìn vệ sinh môi trường ở trường học, gia đình, nơi công cộng… và tích cực tham gia các phong trào vệ sinh đường làng ngõ xóm

Bước 4 Giáo viên nhận xét và bổ sung

Quan trọng nhất là sau khi học xong bài học, các em đã có ý thức hơn, có trách nhiệm hơn với môi trường, với cộng đồng xã hội và đất nước thể hiện qua hành động của các em ở trường học, địa phương và gia đình

18

Hình ảnh minh họa các em học sinh Mỹ Tiến đang tích cực tham gia

quét dọn đường làng, ngõ xóm góp phần bảo vệ môi trường

Hình ảnh minh họa các em học sinh Mỹ Tiến đang quét dọn

nghĩa trang liệt sĩ xã Mỹ Tiến góp phần bảo vệ môi trường

Với biện pháp dạy học này, tôi đã giúp học sinh hình thành được các phẩm chất yêu nước, chăm chỉ, trách nhiệm (bảo vệ đi tích lịch sử, tự hào về các anh hùng dân

19

tộc, giữ gìn vệ sinh môi trường), hình thành năng lực giao tiếp, hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo…

* Biện pháp 4: Đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá

Quá trình dạy học dù tốt đến đâu cũng khổng thể đánh giá chính xác lực học hay

sự tiếp thu bài của học sinh nếu không tiến hành kiểm tra Việc đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá có vai trò quan trọng trong việc đánh giá khách quan khả năng nhận thức và các năng lực của học sinh trong thời đại mới

Để kiểm tra, đánh giá có hiệu quả, tôi đã thực hiện nghiêm túc việc xây dựng đề kiểm tra 1 tiết, cuối học kì, cuối năm học theo ma trận gồm các câu hỏi, bài tập (tự luận hoặc trắc nghiệm) theo 4 mức độ yêu cầu nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao Kết hợp một cách hợp lí giữa hình thức tự luận với trắc nghiệm khách quan Ngoài các bài kiểm tra theo quy định, tôi còn đánh giá học sinh qua các hoạt động trên lớp: đánh giá qua sản phẩm học tập, vở học tập; đánh giá qua việc học sinh báo cáo kết quả thực hiện một dự án học tập, đánh giá qua bài thuyết trình (bài viết, bài trình chiếu, video ), hay sưu tầm tư liệu lịch sử… Với các hình thức kiểm tra, đánh giá này tạo điều kiện cho học sinh phát triển tư duy sáng tạo, năng lực giao tiếp, hợp tác, linh hoạt vận dụng kiến thức để giải quyết các tình huống thực tiễn, giúp cho học sinh có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập

Kiểm tra, đánh giá, kết hợp với việc theo dõi thường xuyên giúp cho tôi biết được một cách cụ thể và khá chính xác năng lực và trình độ của mỗi học sinh trong lớp Từ

đó rút kinh nghiệm, điều chỉnh lại phương pháp dạy học cho phù hợp với đối tượng học sinh nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy

Sau đây là ví dụ một đề kiểm tra Lịch sử lớp 9 năm học 2020-2021, mà tôi đã kết hợp hình thức trắc nghiệm và tự luận, đảm bảo 4 mức độ để đánh giá nhận thức của học sinh qua một học kì

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ I

I Hình thức trắc nghiệm (80%)

Chủ đề

Mức độ nhận thức Nhận

biết

Thông hiểu

Vận dụng

Vận dụng cao

1 Liên Xô và các nước Đông Âu sau CTTG II 3 2

2 Các nước Á, Phi, Mĩ Latinh (1945 - nay) 8 2 1 1

3 Mĩ , Tây Âu , Nhật Bản (1945 - nay) 2 1 1 1

5 Cách mạng KH - KT (1945 - nay) 1 2 1

20

Lưu ý: Mỗi câu trắc nghiệm là: 0,25 điểm

Bảng mô tả ma trận bài kiểm tra TNKQ và TL

Phân tích được hậu quả cuộc cải cách của Liên

Tỉ lệ 2,5%

Số câu

5

Số điểm 1,25

Tỉ lệ 12,5% Nêu được Phân biệt Phân tích

Mĩ La Tinh (C18)

- Giải thích được nguyên nhân bùng nổ phong trào GPDT ở Châu Phi (C20)

được ý nghĩa của phong trào GPDT ở

Á, Phi, MLT sau chiến tranh (C25)

Phân tích được nguyên nhân phát triển của phong trào GPDT ở Châu Phi sau chiến tranh (C26)

Tỉ lệ 5%

Số câu

12

Số điểm 3

Tỉ lệ 30%

XX (C19)

Phân tích được nguyên nhân chung sự phát triển kinh tế Mĩ, Nhật sau chiến tranh (C27)

Liên

hệ được chính sách ngoại giao của

Mĩ sau chiến tranh với cuộc chiến tranh