Với những yêu cầu cấp bách trên, tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Một số phương pháp đổi mới trong việc thực hiện giảng dạy bài thể dục phát triển chung cho học sinh lớp 3” II.PHẦN NỘI D
Trang 1
ĐỀ TÀI MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐỔI MỚI TRONG VIỆC THỰC HIỆN
GIẢNG DẠYBÀI THỂ DỤC PHÁT TRIỂN CHUNG
CHO HỌC SINH LỚP 3 I.ĐẶT VẤN ĐỀ :
- Giáo dục thể chất là một phận quan trọng trong hệ giáo dục quốc dân, góp phần giáo dục con người phát triển toàn diện nhằm đáp ứng yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Xu hướng đổi mới giáo dục hiện nay đang đặt ra cho giáo viên thể dục ở trường tiểu học một đòi hỏi phải làm sao để dạy tốt các bài thể dục có trong chương trình ở bậc tiểu học nói chung, lớp ba nói riêng Cụ thể là bài thể dục phát triển chung của chương trình thể dục lớp ba
- Mục tiêu giáo dục thể chất là bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người phát triển toàn diện có đủ sức khoẻ dồi dào thể chất cường tráng và cuộc sống vui tươi Hiện nay vấn đề sức khoẻ phải được coi trong phải đẩy mạnh mọi mặt công tác thể dục thể thao để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội Đăc biệt là bồi dưỡng và nâng cao sức khoẻ cho học sinh đây là vấn đề cấp thiết, vì các em là những mầm non của đất nước là những người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng, tương lai đất nước thuộc về các em, do đó các em cần có sức khoẻ tốt có lí tưởng cao đẹp để gánh vác nhiệm vụ nặng nề ấy Với những yêu cầu cấp bách trên, tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Một số phương pháp đổi mới trong việc thực hiện giảng dạy bài thể dục phát triển chung cho học sinh lớp 3”
II.PHẦN NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Một số cơ sở lý luận:
- Do tình hình xã hội và điều kiện ở từng địa phương khác nhau nên ở cấp tiểu học hiện nay chỉ dạy các nội dung: Đội hình đội ngũ, bài thể dục phát triển chung nhảy dây, trò chơi và một số bài tâp rèn luyện tư thế cơ bản, đó là những nội dung trong chương trình học dễ thực hiện ít tốn kém nhằm:
+ Phát triển toàn diện cơ thể, đặc biệt là sức khoẻ
+ Bồi dưỡng một số kỹ năng hoạt động cần thíết trong sinh hoạt đời sống + Bồi dưỡng những tư thế cơ bản, ngay ngắn, khẩn trương và trật tự
Trang 2
- Nội dung của từng kĩ thuật tương đối đơn giản, nhưng phải tập đúng, tập thường xuyên mới thành thói quen tốt, cho nên khi giảng dạy phải thật nghiêm túc triệt để theo đúng yếu lĩnh, ôn tập thường xuyên quán triệt và vận dụng vào những hoạt động thường ngày, không được làm qua loa, đại khái dể thành thói quen tật xấu cho học sinh Dạy phối hợp với các nội dung khác để giờ học thêm sinh động, hấp dẫn và hiệu quả hơn
2 Những giải pháp tạo ra hiệu quả mới
- Giáo viên thể dục phải là người làm mẫu chuẩn xác các động tác thể dục cũng như có thói quen, tác phong rèn luyện thân thể trong cuộc sống Vì vậy năng lực thực hành có tầm quan trọng số một
- Để giúp các em học tốt môn thể dục, ngoài phương pháp giảng dạy giáo viên cần kết hợp nhiều biện pháp với nhau
- Mỗi giờ dạy thể dục là là mỗi bước đi bằng hành động cụ thể trong quá trình biến mục đích nội dung giáo dục thành kết quả thực tế Vì vậy mỗi giờ dạy đều phải làm cho học sinh nắm được kiến thức, kĩ năng, được bồi dưỡng về phẩm chất ý chí và được thúc đẩy thể lực tăng tiến không ngừng, muốn đạt được toàn diện phải thực hiện các khâu sau:
2.1 Tìm hiểu tình hình học sinh:
- Ngay từ đầu năm nhà trường có kế hoạch với trạm y tế địa phương kiểm tra toàn bộ sức khoẻ học sinh Đặc biệt chú ý đến các bệnh tật mãn tính, tình hình phát triển của cơ thể, chú trọng một số chỉ số cơ bản khách quan như: Chiều cao đứng, cân nặng, tiến hành phân tích tổng hợp sức khoẻ mỗi học sinh Mặc khác cần tìm hiểu khái quát các điều kiện học tập như: Số lượng các môn, các giờ học, địa điểm, quản đường đi lại của học sinh…điều kiện khí hậu, địa phương
- Trước giờ học dạy cần nắm chắc những diễn biến sức khoẻ, hoạt động học tập, lao động, sinh hoạt, kết quả của bài trước, những thay đổi tổ chức học tập, những vấn đề chung của cả lớp và của những em cá biệt Từ đó kịp thời điều chỉnh
kế hoạch, mức độ, hình thức, phương pháp lên lớp
Trang 3
2.2 Nghiên cứu tài liệu, tham khảo sách giáo viên, sách thíết kế bài dạy, sách báo giáo dục thời đại…
- Nắm vững đặc điểm, yêu cầu của nội dung giảng dạy như: Yêu cầu kỹ thuật từng động tác, độ khó, mấu chốt kỹ thuật, khối lượng vận động, thứ tự trước sau của động tác, mối liên hệ giữa các động tác, mối liện hệ giữa các nội dung…dự kiến những sai lầm có thể xảy ra ở học sinh để đề phòng hoặc sửa chữa Định ra lượng vận động cho từng nội dung và cả giờ học tìm cách tổ chức động viên học sinh tập luyện
2.3 Lập kế hoạch dạy học:
- Xây dựng kế hoạch dạy học rất cần thiết cho mỗi hoạt động giáo dục xác định nhiệm vụ toàn diện (về kiến thức kỹ năng, phẩm chất,và rèn luyện thể lực) yêu cầu phải cụ thể (mức độ học tập động tác mới, ôn bài cũ, …) khối lượng phải
cụ thể (số lần tập, thời gian tập từng động tác,…) sắp xếp nội dung có thứ tự rõ ràng và cách tiến hành cụ thể (cách triển khai đội hình, chỗ đứng để giảng dạy tập mẫu của giáo viên, vị trí tập của học sinh) kế hoạch biên soạn trước buổi lên lớp từ 2-3 ngày
- Tập luyện trước những động tác của bài thể dục phát triển chung cho chính xác Có như thế vừa nâng cao kỹ thuật, khi lên lớp tập mẫu có chất lượng cao vừa phát hiện những thiếu sót cần sữa chữa bổ sung cho hoàn chỉnh nội dung dạy của bài thể dục
2.4 Bồi dưỡng Hội đồng tự quản và nhóm trưởng:
- Mỗi nhóm có một nhóm trưởng để giúp giáo viên, chọn lựa những em có trình độ thể lực tốt, có khả năng tổ chức, tích cực gương mẫu trong học tập có uy tín trong nhóm để hướng dẫn các bạn hỗ trợ giáo viên trong tập luyện phát hiện những sai trái của từng động tác báo cáo với giáo viên để sửa sai kịp thời
2.5 Chuẩn bị và kiểm tra sân bãi dụng cụ:
- Phải chuẩn bị đầy đủ, sân bãi, dụng cụ, tránh hướng gió, hướng ánh nắng đối diện với mặt học sinh, nơi có không khí thoáng mát, cách xa những nơi có những hoạt động dễ làm ảnh hưởng đến việc học tập của các em Dụng cụ tập
Trang 4
luyện phải vừa tầm vóc, vững chắc, đầy đủ, đúng quy cách kỹ thuật Dụng cụ giảng dạy ( Tập mẫu, tranh ảnh trực quan, vật làm chuẩn… ) phải rõ ràng, chính xác Giáo viên cần đến trước để kiểm tra dụng cụ, thiết bị ….có đầy đủ chưa
- Học sinh phải chuẩn bị tốt về tinh thần tư tưởng, tổ chức kỷ luật, trang phục tập luyện phù hợp với môn thể dục
2.6 Tiến hành tiết dạy:
- Khi dạy bài thể dục phát triển chung: Học động tác mới tôi nêu tên động tác
và làm mẫu hoàn chỉnh động tác giải thích ngắn gọn mà chính xác Sau đó, tôi làm mẫu lại và cho học sinh tập theo, những động tác có sự phối hợp nhiều bộ phận, tôi luôn tập chậm từng nhịp và dừng lại ở những cử động khó để học sinh làm theo, lúc này tôi và cán sự quan sát xem động tác có đúng không? Sau một số lần tập tôi cho học sinh xem tranh minh họa Khi các em xem tranh, tôi chỉ cần nhấn mạnh những điểm cơ bản của động tác
+ Thực hiện đúng những nội đung đã soạn trong kế hoạch bài học
+ Thực hiện vai trò chủ đạo giáo dục và phát huy tính tich cực tự giác của học sinh
+ Thực hiện đầy đủ và linh hoạt các bước lên lớp, các nguyên tắc phương pháp giảng dạy và các điều kiện dạy học để nâng cao hiệu quả giờ dạy nhất là để cho học sinh được tập luyện nhiều
+ Sử dụng và điều khiển cán sự tốt giúp giáo viên sửa sai kịp thời đối với học sinh còn hạn chế tập sai động tác
+ Đảm bảo an toàn trong tập luyện
2.7 Phân tích đánh giá giờ dạy:
- Đánh giá phản ảnh thực trạng đồng thời tìm những biện pháp giải quyết tình hình, sửa chữa sai sót của học sinh sau mỗi tiết dạy, giáo viên cần nhìn lại toàn bộ những khâu lên lớp, tiến hành các bước lên lớp theo đúng kế hoạch đề ra không, nội dung tập luyện có hoàn thành được nhiệm vụ yêu cầu hay không, việc áp dụng hình thức tổ chức và sử dụng các phương pháp giảng dạy có thích hợp có hiệu quả không, khối lượng vận động có phù hợp với yêu cầu của bài và năng lực học sinh,
Trang 5
kết quả tập luyện của học sinh tiếp thu đến đâu, tồn tại những gì, tinh thần thái độ
và tổ chức kỷ luật của học sinh khi lên lớp ra sao… Những vấn đề được phân tích sau tiết dạy giáo viên phải ghi vào phần cuối của kế hoạch bài học, hoặc sau một học kì, cần phân tích đánh giá khái quát các vấn đề, những vấn đề này được ghi vào sổ công tác chuyên môn
- Căn cứ vào thực trạng trên bản thân đưa ra một số giải pháp tập luyện vào tình hình thực tiển của trường để rèn kỉ năng tập bài thể dục phát triển chung, là dạy và học sao cho có thể khơi gợi hứng thú, phát huy được tính tự giác, tích cực của học sinh để hình thành và phát huy đúng năng lực của học sinh
- Khi giảng dạy động tác mới, giáo viên nêu tên động tác và làm mẫu động tác hoàn chỉnh một lần, sau đó tập mẫu từng cử động để học sinh bắt chước theo, giáo viên tập mẫu theo kiểu soi gương tức là tập cùng hướng với học sinh Quá trình thực hiện như vậy cần làm chậm, có thể dừng lâu ở cử động khó hoặc ở cuối nhịp để học sinh quan sát kiểm tra các bạn thực hiện
- Giáo viên vừa làm mẫu vừa hô nhịp cho học sinh tập lại lần hai
- Nhịp hô của giáo viên cần to, rõ ràng và phù hợp theo từng động tác
Ví dụ:
+ Động tác: Vươn thở, Điều hoà nhịp hô phải chậm
+ Động tác: Tay, Lườn, Bụng, Toàn thân nhịp hô phải trung bình
+ Động tác: Chân, Nhảy nhịp hô hơi nhanh
- Những lần đầu tập giáo viên cần tập mẫu và hô nhịp cho học sinh tập, dần dần hướng dẫn để cán sự điều khiển
- Sau khi tập động tác tương đối thuần thục, giáo viên cho học sinh tập ôn phối hợp với các động tác trước đến động tác mới học và có sự tập mẫu của giáo viên hoặc nhóm trưởng hay Hội đồng tự quản
Ví dụ: Nếu giờ trước học sinh ôn 4 động tác, tiết này học động tác thứ 5, thì giáo viên cho học sinh ôn tập phối hợp 5 động tác
Trang 6
- Khi Hội đồng tự quản điều khiển lớp tập bài, giáo viên cần uốn nắn nhịp hô nhanh hay chậm cho Hội đồng tự quản, sau đó mới cho cán sự chủ động điều khiển, giáo viên đi hỗ trợ, giúp đỡ sửa sai cho các em
- Để các em tập đều và đẹp thì ở mỗi động tác giáo viên cũng cần nhắc học sinh nắm hướng quay của mặt Điều đó giúp cho các em quan sát và tự chỉnh sửa được một số chi tíêt của động tác
Ví dụ: Động tác Vươn thở của lớp 3
+ Nhịp 1: Giáo viên nhắc học sinh đưa hai tay ra trước – lên cao chếch hình chữ V, mặt hơi ngửa nhìn theo tay, hít sâu vào bằng mũi
+ Nhịp 2: Giáo viên nhắc học sinh hơi cúi thân trên về trước, mắt nhìn xuống, và thở ra bằng miệng
- Đối với những động tác khó hoặc một số nhịp động tác khó tập giáo viên có thể cho các em tập đi tập lại nhiều lần ở nhịp đó hoặc động tác đó để các em nhớ
và thực hiện thành thục hơn
Ví dụ: Động tác Chân của lớp 3
+ Nhịp 2: Hạ gót chân chậm đất (cả bàn) khuỵu gối, hai gối áp sát vào nhau, thân người thẳng đồng thời vỗ hai tay vào nhau ở phía trước mặt
- Nhưng khi thực hiện đa số các em thường thực hiện chưa đúng theo yêu cầu của động tác như: Gót chân chưa chạm đất, khi khuỵu gối hai gối chưa sát vào nhau, thân người còn đổ về phía trước
- Giáo viên phải cho các em thực hiên lại bài tập để giáo viên hỗ trợ các em sửa sai để tập tốt hơn
Ví dụ: Động tácToàn thân ở lớp 3
+ Nhịp 1: Bước chân trái ra trước, trong tâm dồn vào chân trước, chân sau thẳng kiễng gót, hai tay đưa ra trước - lên cao thẳng hướng, lòng bàn tay hướng vào nhau, mắt nhìn theo tay
+ Nhịp 2: Đưa chân trái về với chân phải đồng thời gập thân trên về trước, xuống thấp, hai chân và hai tay thẳng, hai tay chạm vào mũi bàn chân, mắt nhìn theo tay
Trang 7
+ Nhịp 3: Khuỵu gối (hai gối áp sát vào nhau) lưng thẳng hai tay dang ngang, hai bàn tay ngửa mắt nhìn phía trước
- Đa số khi các em thực hiện ở nhịp 1-5 thân người không vươn cao, trọng tâm không dồn vào chân trước, ở nhịp 2-6 thân người không gập xuống sâu, chân còn co gối, còn ở nhịp 3-7 hai tay dang ngang không thẳng
- Giáo viên nên cho các em tập chậm từng cử động rồi mới cho thực hiện theo nhịp, không cho các em thực hiện vội vàng dễ gây nên loạn nhịp
Ví dụ: Động tác Nhảy ở lớp 3
- Các em thực hiện động tác còn giật cục, bật nhảy không nhịp nhàng Giáo viên nên cho các em thực hiện ở những lần đầu bật nhảy chậm từng nhịp và phối hợp với động tác của tay, sau đó mới cho các em thực hiện nhanh dần
Ví dụ: Động tác 8: Điều hoà ở lớp ba
- Động tác của các em còn tập còn gò bó, không thả lỏng cơ thể, chưa kết hợp với hít thở sâu Giáo viên là người điều khiển cần hô nhịp chậm, động tác nhẹ nhàng và nhắc các em kết hợp với hít thở sâu và thả lỏng tích cực
- Trong khi ôn tập động tác đã học giáo viên cần luôn thay đổi hình thức tập luyện cho phong phú để các em không bị nhàm chán
Ví dụ: Ôn tập 4 động tác: Vươn thở, Tay, Chân, và Lườn
- Trước khi giáo viên điều khiển các em ôn bài, giáo viên nêu tên từng động tác rồi mới thực hiện động tác Sau đó mới chia nhóm, phân công giao nhiêm vụ cho các nhóm trưởng Trong quá trình tập luyện theo nhóm giáo viên cần chú ý thời gian để học sinh chuyển nội dung cho kịp thời, tiếp theo giáo viên tổ chức cho các em tập thi đua theo nhóm hoặc cá nhân với các hình thức sau:
+ Mỗi nhóm (cá nhân) lên thực hiện một trong bốn động tác theo phiếu bốc thăm theo nhóm hoặc cá nhân thực hiện tốt sẽ được ghi nhận đánh dấu vào sổ theo dõi học tập
+ Cho học sinh tập dưới dạng thi đua tập đúng, tập đẹp có phân thắng - thua
có thưởng và phạt hoặc đánh dấu theo dõi vào sổ
Trang 8
+ Động viên học sinh xung phong hoặc mỗi nhóm cử đại diện lên thi đua xem ai tập đúng tâp đẹp nhất
III KẾT QUẢ, ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI VÀ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT:
1/ Kết quả , ứng dụng, triển khai:
Với kết quả đạt được qua áp dụng kinh nghiệm cơ sở Tôi muốn góp phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn thể dục cũng như góp phần nâng cao chất lượng học tập môn thể dục nói chung và các môn học khác ở tiểu học
*Qua kiểm nghiệm thực tế cho thấy:
-Đầu năm học 2019-2020
Tổng số học sinh khối 3 là 89 học sinh trong đó:
+Hoàn thành tốt là 10 học sinh +Hoàn thành là 79 học sinh -Đến cuối học kỳ I kết quả đạt được như sau
+Hoàn thành tốt là 27 học sinh +Hoàn thành là 62 học sinh
Như vậy sau khi áp dụng sáng kiến nêu trên thì kết quả có khả quan hơn
2 Kết luận:
Sau khi thực hiện các biện pháp trên tôi nhận thấy bản thân tự tin và chủ động hơn khi dạy bài thể dục phát triển chung, tiết dạy trở nên sôi nổi, học sinh tích cực học tập và tham nhiệt tình vào các hoạt động tập luyện Đối với học sinh khá giỏi các em học nhiệt tình, chuẩn xác hơn.Với học sinh yếu tham gia học nhiệt tình hơn, tiến bộ rõ rệt và đồng với các bạn trong lớp
+ Ý thức tự giác - hứng thú học tập, rèn luyện của các em học sinh được nâng cao, tiếp thu bài hiệu quả từ đó việc áp dụng và tập luyện tại nhà được tốt hơn
Qua thực hiện các biện pháp trên đa số học sinh tập đúng bài thể dục từ đó kích thích được tính sáng tạo và hăng say luyện tập Thể dục
Vì thể dục là môn tiêu hao rất nhiều thể lực, giáo viên phải dạy ngòai trời do vậy trong thời gian tới bản thân tôi rất mong các cấp lãnh đạo cần quan tâm, hỗ trợ nhiều hơn về tinh thần cũng như vật chất để giáo viên thể dục nói riêng và tòan thể
Trang 9
các em sinh viên sư phạm sắp ra trường nhằm động viên, khuyến khích để chúng tôi an tâm công tác
3 Bài học kinh nghiệm:
Giáo dục thể chất là một bộ phận của nền văn hóa xã hội là di sản quý giá của con người là sự sáng tạo và sử dụng các biện pháp chuyên môn để hoàn thiện thể chất và nâng cao sức khỏe con người Để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học thể dục ở trường Tiểu học trong giai đoạn hiện nay thì người giáo viên thể dục cần luôn luôn học hỏi cập nhật, cải tiến phương pháp giảng dạy, phải kiên
trì thuyết phục, xem công việc của bản thân là góp phần cống hiến cho cuộc sống
xã hội, đất nước cho nên cần có lòng yêu nghề thực sự xuất phát từ ý nghĩ đó
chúng ta mới đạt được mục đích của việc nâng cao sức khỏe, cải tạo giống nòi đúng như lời kêu gọi tập thể dục của Chủ Tịch Hồ Chí Minh vĩ đại của chúng ta.Vì thế tôi đã rút ra được những bài học kinh nghiệm quý báu này để truyền thụ kiến thức cho học sinh của mình vì học sinh tiểu học là mần non tương lai của đất nước
Với sáng kiến kinh nghiệm nêu trên bản thân tôi sẽ âp dụng trong những năm học tiếp theo và chia sẽ với những đồng nghiệp của mình
4 Kiến nghị, đề xuất:
Theo nội dung cũng như yêu cầu phương pháp mới hiện nay, tôi thấy điều kiện sân tập, trang thiết bị quá hạn chế, một số trang thiết bị kém chất lượng, không phù hợp với khả năng, trình độ tập luyện của học sinh, điều đó đã ảnh hưởng rất lớn đến việc giảng dạy cũng như việc học tập của học sinh.Nhà trường cũng như các cấp chính quyền địa phương cần quan tâm đúng mức và tạo điều kiện đến công tác giáo dục thể chất trong nhà trường.Vậy để thực hiện có hiệu quả giáo dục nói chung và môn Thể Dục nói riêng, khâu bố trí và xây dựng khu tập Thể dục ở trường là hết sức cần thiết, nhà trường cũng như cơ quan có chức năng cần trang bị tốt hơn nữa trang thiết bị dụng cụ để có thể tổ chức một giờ học đáp ứng được yêu cầu và nội dung kế hoạch đề ra
Trên đây là đế tài nghiên cứu của tôi, rất mong được sự góp ý của các cấp lãnh đạo và các đồng nghiệp để đề tài trên được áp dụng vào giảng dạy có hiệu quả hơn
Tôi xin chân thành cám ơn!
An Bình, ngày tháng năm 2019
Trang 10
Dương Quốc Thông