Tổng quan về làng nghề ở Việt NamBên cạnh sự phát triển nhanh về kinh tế, nguy cơ ô nhiễm môi trường từ các làng nghề cũng đang ở mức báo động, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe người dâ
Trang 2Tổng quan về môi trường làng nghề ở Việt Nam
Làng nghề là một trong những đặc thù của nông thôn Việt Nam Nhiều sản phẩm được sản xuất trực tiếp tại các làng nghề đã trở thành thương phẩm trao đổi, góp phần cải
thiện đời sống gia đình và tận dụng nhưng lao động du
thừa lúc nông nhàn
Đa số các làng nghề đã trải qua lịch sử phát triển hàng
trăm năm, song song với quá trình phát triển KT-XH, văn hóa và nông nghiệp của đất nước
Trang 3Tổng quan về môi trường làng nghề ở Việt Nam
Tiềm năng phát triển của làng nghề vẫn đang rất lớn Nếu như năm 2000, kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ VN mới đạt 274 triệu USD, thì năm 2006 đã đạt khoảng 650 triệu USD, bán ra
trên 100 nước và vùng lãnh thổ, chưa kể hai ngành
gỗ, da giày xuất khẩu mỗi năm hàng tỉ USD đều có đóng góp rất lớn của các làng nghề.
Một điều tra của Bộ Công nghiệp cho thấy làng
nghề VN đang sử dụng 1,3 triệu thợ thủ công
chuyên nghiệp và 3-5 triệu lao động thời vụ đã
khẳng định được vị trí quan trọng của làng nghề
trong nền kinh tế chung.
Trang 4Làng nghề Việt Nam
Trang 5Tổng quan về làng nghề ở Việt Nam
Bên cạnh sự phát triển nhanh về kinh tế, nguy
cơ ô nhiễm môi trường từ các làng nghề cũng đang ở mức báo động, ảnh hưởng không nhỏ
đến sức khỏe người dân
Tình trạng phổ biến của các hộ, cơ sở sản xuất nghề ở nông thôn là sử dụng ngay diện tích ở làm nơi sản xuất Khi quy mô sản xuất tăng lên hoặc sử dụng thiết bị, hóa chất đã làm cho môi trường sống bị ô nhiễm nặng nề, nhất là ở các làng nghề tái chế phế liệu và chế biến thực
phẩm
Cho đến nay, phần lớn nước thải tại các làng
nghề đều thải thẳng ra ngoài không qua bất kỳ khâu xử lý nào
Trang 6Sự phát thải của một số làng nghề
Trang 8LÀNG NGHỀ LỤA HÀ ĐÔNG
Làng lụa Hà Đông hay chính là Làng lụa
Vạn Phúc, nay thuộc phường Vạn Phúc,
thuộc quận Hà Đông, cách trung tâm Hà Nội khoảng 10km.
tiếng từ xa xưa, có nhiều mẫu hoa văn và lâu đời bậc nhất Việt Nam.
phục dưới các đời vua nhà Nguyễn.
Trang 9LÀNG NGHỀ LỤA HÀ ĐÔNG
Nằm bên bờ sông Nhuệ, làng lụa Vạn Phúc vẫn
còn giữ được ít nhiều nét cổ kính quê ngày xưa
như hình ảnh cây đa cổ thụ, giếng nước, sân đình, buổi chiều vẫn họp chợ dưới gốc đa trước đình.
Làng lụa Vạn Phúc từ lâu đã rất nổi tiếng với
nghề dệt lụa truyền thống "Lụa Hà Đông" cũng như các sản phẩm thủ công truyền thống của các làng nghề Hà Nội, thường được nhắc đến trong thơ ca xưa Trong nhiều gia đình, khung dệt cổ
vẫn được giữ lại, xen lẫn với các khung dệt cơ khí hiện đại.
Trang 10Hiện nay, Vạn Phúc có trên 1.000 máy dệt và hàng ngày
có khoảng 400 lao động thời vụ từ quanh vùng đến đây làm việc
Trang 11Làng nghề Lụa Hà Đông
Sản phẩm lụa chủ yếu được tiêu thụ trên thị trường nội địa Làng Vạn Phúc cũng là nơi cung cấp cho các cửa hàng trên phố Hàng Gai, Hàng Đào Hoạt động của làng nghề chủ yếu tập trung vào mùa Xuân và Hạ
Hiện nay, lượng hàng xuất khẩu chưa cao do chất lượng
tơ chưa ổn định và công tác tiếp thị vẫn còn yếu Nguồn nguyên liệu nằm rải rác khắp nơi và vẫn được sản xuất theo kiểu thủ công
Trang 12 Mặc dù sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công
nghiệp ở làng nghề đạt được những thành tựu đáng kể nhưng do công nghệ lạc hậu, quy mô
Trang 13Các loại nguồn thải của làng nghề
Trong quá trình sản xuất làng nghề có sử
dụng hóa chất, thuốc nhuộm để tẩy, in
Nước thải dịch nhuộm sau các công đoạn sản xuất không qua xử lý đổ thẳng ra cống rãnh
và xả xuống sông Nhuệ gây ô nhiễm nghiêm trọng tầng nước mặt
Trang 14Các loại nguồn thải của làng nghề
Hàm lượng ô xy hóa học COD trong các công đoạn tẩy nhuộm vượt quá tiêu chuẩn cho
phép từ 3-8 lần; độ màu đo được 750 Pt-Co,
vượt tiêu chuẩn nhiều lần Các chỉ tiêu của
nước thải cao chưa được xử lý thải trực tiếp ra
hệ thống ao, sông
Hàm lượng sắt trong nước thải đo được vượt quá tiêu chuẩn cho phép 12 lần
Trang 16Các loại nguồn thải của làng nghề
Tiếng ồn phát sinh ra do vận hành máy dệt, quấn sợi và do sự va chạm của thoi trong khi dệt, guồng sợi.
Khí thải sinh ra từ các phân xưởng dệt, lò hơi và các lò nấu tẩy nhỏ có dùng than phục vụ quá trình giặt nóng, nấu, sấy, nhuộm
Trang 17Ảnh hưởng của làng nghề đến môi
trường
Do việc thu gom và thải bỏ bừa bãi, nên ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và sức khỏe người dân rất nghiêm trọng.
Hầu hết các ao hồ trong các làng nghề
không thể nuôi được cá, do đã tiếp nhận
một lượng nước thải khá lớn từ hoạt động
sản xuất với nồng độ ô nhiễm cao, vượt quá khả năng tự làm sạch của môi trường và do rác thải bừa bãi gây bồi lắng và cản trở
dòng chảy của nước sông hồ
Trang 18Nguyên nhân môi trường làng nghề bị ô nhiễm
Dùng hóa chất thay thế
thuốc nhuộm từ
thiên nhiên là một nguyên
nhân hủy hoại môi trường
Không ai có thói quen dùng
phương tiện
bảo hộ lao động khi làm
việc.
Trang 19Nguyên nhân môi trường làng nghề Lụa Hà
Đông bị ô nhiễm
Nhà nào cũng có xưởng nhuộm riêng
Đổ trực tiếp thuốc nhuộm còn nóng ra nền xưởng
Hoặc đổ trực tiếp xuống mương, rãnh
Trang 20Nguyên nhân môi trường làng nghề Lụa Hà
Đông bị ô nhiễm
Máy móc thiệt bị cũ kỹ (sản xuất từ những
năm 50- 60), chắp vá dẫn đến tình trạng tiêu hao năng lượng và thừa nguyên vật liệu sản xuất gây ô nhiễm
Ý thức môi trường của người dân tại khu vực làng nghề còn thấp
Vì lợi ích kinh tế họ sẵn sàng “lờ đi” tình
trạng ô nhiễm hiện tại
Trang 21Nguyên nhân môi trường làng nghề Lụa Hà
Đông bị ô nhiễm
Trình độ học vấn và chuyên môn thấp: tại làng nghề VẠN PHÚC chỉ có khoảng 7% thợ giỏi, trên 55 % lao động không có chuyên môn
Quy mô sản xuất nhỏ, manh mún, không tập trung nên công tác giám sát quản lý ô nhiễm khó khăn
Vốn đầu tư ít nên hạn chế bố trí xử lý chất thải.
Trang 22 Nhà nước cần tiến hành quy hoạch, tổ
chức, phân bố lại sản xuất tại các làng nghề cho phù hợp với tính chất đặc thù của từng loại hình làng nghề
Trang 23Hướng khắc phục
Bên cạnh đó, Nhà nước cần tăng cường đầu tư,
hỗ trợ về tài chính (thông qua nguồn vốn vay ưu đãi) để các làng nghề sản xuất đổi mới trang
thiết bị phục vụ sản xuất thay thế dần công cụ thủ công lạc hậu.
Hình thành tổ chức quản lý môi trường tại các làng nghề, tạo nên sự liên kết chặt chẽ giữa các nhà quản lý, nhà môi trường, nhà lập kế hoạch với cộng đồng làng nghề.
Xử lý triệt để các cơ sở làng nghề sản xuất gây ô nhiễm môi trường
Trang 24Hướng khắc phục
Một nhân tố có tác động mạnh mẽ đến bảo vệ môi
trường ở các làng nghề chính là người sản xuất và cộng đồng tại các làng nghề
Vì vậy các cơ quan nhà nước cần tăng cường công tác phổ biến, giáo dục, tuyên truyền vận động về vệ sinh môi trường cũng như ý thức về bảo vệ an toàn lao động đến tận hộ sản xuất cá thể và tổ chức sản xuất.
Trang 25Hướng khắc phục
Nâng cao dân trí nhằm nâng cao ý thức của người dân tại làng nghề để tự họ nhận thấy việc bảo vệ môi trường làng nghề chính là bảo vệ lợi ích thiết thực và sức khỏe lâu dài của cộng đồng cũng như sản phẩm của họ
Nâng cao trình độ lao động chuyên môn cho người lao động
Trang 26Hướng khắc phục
Đối với người chủ sản xuất tại các làng nghề
Cần đầu tư vốn để tăng cường mua sắm các trang thiết
bị sản xuất
Cần thường xuyên tiến hành vệ sinh môi trường nơi làm việc
Trang bị dụng cụ an toàn lao động cho người lao động.
Tuân thủ các quy định về vệ sinh môi trường một cách chặt chẽ
Trang 28Đề xuất của nhóm
Xử lý nghiêm những trường hợp tái phạm gây
ô nhiễm môi trường
Tổ chức tuyên truyền, vận động về an toàn
lao động và vệ sinh môi trường cho người dân tại làng nghề trên các phương tiện thông tin đại chúng như truyền thanh, báo chí,
Trang 29Kết luận và kiến nghị
Sự phát triển của các làng nghề có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội hiện nay ở nông thôn Tuy nhiên, chúng ta cần phải quan tâm đến những hệ quả xấu từ việc sản xuất và phát triển của các làng
nghề
Việc áp dụng các giải pháp phải tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từng loại hình làng nghề và từng địa phương
Trang 30Kết luận – kiến nghị
Từ thực trạng trên cho thấy mức độ ô nhiễm
và tình hình sức khỏe của người dân tại nơi
có làng nghề ô nhiễm là vấn đề cần quan
tâm giải quyết hàng đầu
Công tác bảo vệ môi trường sản xuất tại
làng nghề đang là đòi hỏi cấp thiết Làm sao
để vừa phát triển kinh tế vừa bảo vệ môi
trường sản xuất tại các làng nghề hiệu quả hơn.
Trang 31Cám Ơn cô và các bạn đã quan tâm
theo dõi