Di hc quc gia thanh ph h chi minh

Nhưng lịch sử hàng vạn năm của họ chỉ còn sót lại những mẩu chuyện dân gian đơn giản răn dạy đạo lý, khuyên can con người về đối nhân xử thế, dạy về nguồn gốc thổ dân của họ, về thời đại

Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn

Khoa Đông phương học

Bộ môn Úc học



Bài tiểu luận cuối kỳ Môn Văn học Australia

Đề tài:

HÌNH TƯỢNG CON NGƯỜI

TRONG VĂN HỌC AUSTRALIA

Giảng viên hướng dẫn: ThS Lương Thiên Phúc Sinh viên thực hiện: Nguyễn Minh Giang

Mã số sinh viên: 1656110037

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, THÁNG 12 NĂM 2018

Đề bài: Phân tích hình tượng con người trong văn học Australia

Bài làm

Australia là một quốc gia đặc biệt trên bản đồ thế giới Với vị trí địa lý nằm ở bán cầu Nam, chiếm trọn một mình một lục địa, Australia như một quốc đảo khổng lồ chỉ với hơn 24 triệu dân và bề dày lịch sử đồ sộ vào hàng lâu đời và “ngược” nhất trên thế giới Vốn dĩ những chủ thể đầu tiên của vùng đất được mệnh danh là “vùng đất rộng lớn phương Nam vô danh” (Terra Australis Incognita) chính là những nhóm thổ dân thuộc chủng Australis đã đặt chân đến bằng đường biển từ hơn 30 000 năm trước và hình thành hơn 250 bộ lạc với hơn 1000 ngôn ngữ, phương ngữ, nền văn hóa truyền thống riêng biệt, mang đậm bản sắc riêng của bộ lạc Nhưng lịch sử hàng vạn năm của

họ chỉ còn sót lại những mẩu chuyện dân gian đơn giản răn dạy đạo lý, khuyên can con người về đối nhân xử thế, dạy về nguồn gốc thổ dân của họ, về thời đại Mộng mơ (Dreamtime) theo tín ngưỡng Dreaming và những truyền thống đang ngày càng mai một, trong khi lịch sử chỉ hơn 200 năm nay (1788 – 2018) của những người da trắng định cư tại Australia lại đem đến và để lại cho vùng đất này một hệ thống những tác phẩm, trào lưu, tư tưởng văn học đồ sộ trong đó có cả những tác phẩm để lại dấu ấn

trên văn đàn thế giới như Tiếng chim hót trong bụi mận gai, Tất cả các dòng sông đều chảy, Trở về Eden, … Song dù là văn học thời kỳ nào, dù là nam hay nữ, là người da

trắng hiện đại hay những bộ lạc thổ dân đã định cư từ lâu đời trên mảnh đất rộng lớn

và huyền bí này, thì hình tượng con người được thể hiện trong các tác phẩm cũng luôn

là một hình tượng gai góc, sắc cạnh, gan lì, kiên cường và không chịu khuất phục trước mọi khó khăn, thử thách của tự nhiên lẫn dòng đời xô đẩy

Trước tiên, với dòng văn học dân gian truyền thống của thổ dân, hình tượng con người dường như chỉ được thể hiện thông qua linh hồn và cách hành xử của những linh vật đặc trưng của vùng đất này, như kangaroo, emu, platypus, koala, paola, … Vốn dĩ những mẩu chuyện dân gian của thổ dân Australia thường nói về một thời đại Mộng mơ (Dreamtime) từ thuở xa xưa, hồng hoang, lúc mới khai thiên lập địa, khi Rắn cầu vồng mới tạo ra con người thổ dân cùng muôn vật muôn loài trên thế gian; với nội dung xoay quanh những bài học luân lý, đạo đức, khuyên răn con người đối nhân xử thế một cách đơn giản nhất Đôi khi, đó không chỉ là những mẩu chuyện lịch

sử về nguồn gốc tổ tiên đầy tự hào của thổ dân quyện chặt với thiên nhiên hoang sơ Australia mà còn là những cơ sở vững chắc cho những luật tục ứng xử trong bộ lạc với

nhau, gắn kết con người, những thế hệ sau của bộ lạc với những truyền thống quý báu của ông cha qua hàng vạn năm tồn tại Qua những mẩu chuyện đó, ta cũng có thể thấy được những hình ảnh đại diện cho con người thổ dân Australia nói riêng, người Australia trong mọi thời đại nói chung Đó là hình ảnh cần mẫn, kiên trì, kiên cường, nhẫn nại không chịu khuất phục trước thử thách khô hạn của tự nhiên khi trút xuống những trận hạn hán khiến đất đai khô cằn, nứt nẻ như chú kangaroo đào giếng tìm nước trong lớp đất cát sâu từ ngày này qua ngày khác đến khi đạt được mục đích, thấy được những giọt nước quý báu đầu tiên mới thôi Đó còn là hình ảnh cô bé con vịt không nghe lời mẹ dặn, ưa khám phá, phiêu lưu, thám hiểm những vùng đất mới đầy hấp dẫn để rồi bị thú bắt làm vợ, vẫn ngày đêm không ngừng cất tiếng kêu gọi người thân, vẫn ngày đêm tìm cách bỏ chạy, trốn thoát và dù sau đó sinh ra một đàn platypus vẫn không ngừng ra lại vị trí mình đã bị thất lạc gia đình năm xưa để mong rằng sẽ tìm lại được người thân sau bao năm xa cách Hay đó đôi khi còn là hình ảnh muông thú tìm mọi cách chọc cho Cóc Trời cười bể bụng nước để đem lại nước tưới về cho các dòng sông, cho cuộc sống sinh hoạt của muôn loài cũng chính là hình ảnh đại diện cho con người thổ dân Australia gan góc, kiên cường tìm mọi cách để khắc phục, dự trữ nguồn nước quý báu cho cuộc sống sinh tồn khắc nghiệt của bản thân cũng như của bộ lạc thông qua những loài cây đặc biệt có gai mọng nước, khả năng tích trữ nước giữa đồng cát khô cằn, những dụng cụ đặc biệt có gáo, tay cầm miệng kín có khả năng trữ nước cho cả gia đình, bộ lạc qua mùa khô hạn, và thậm chí là sự gan lì, kiên cường

ấy còn thể hiện qua các phong trào đấu tranh của họ trước nạn diệt tộc, diệt chủng, trước những căn bệnh dịch lạ của những người da trắng trong suốt 100 năm đầu tiên người da trắng khám phá và định cư trên vùng đất định cư truyền thông ngàn đời của những người thổ dân Tóm lại, hình ảnh con người thổ dân được thể hiện trong các tác phẩm Dreaming về một thời đại Mộng mơ (Dreamtime) thông qua các đại diện là những con vật đặc trưng của Australia(kangaroo, platypus, koala, paola,…) là hình ảnh con người luôn gan góc, không bao giờ chịu khuất phục trước khó khăn của tự nhiên (hạn hán, lũ lụt, …), của chính mình tạo ra (thói khám phá, phiêu lưu mạo hiểm, lối sống di chuyển liên tục qua các vùng đất mới, …), và luôn sáng tạo, linh hoạt tạo ra những giải pháp mới (mổ da cóc lấy nước, khoét thân cây có gai mọng nước giữa đồng cát khô cằn, đào giếng lấy nước ngầm, …) giúp họ gan góc sống sót qua những thử thách ấy và lại lúc nào cũng tiếp tục sẵn sàng đối mặt với những thử thách mới

Kế đến, với dòng văn học cận – hiện đại từ khi có sự xuất hiện định cư của người

da trắng, được đánh dấu bằng việc thuyền trưởng Arthur Phillip cắm lá cờ Khối Thịnh vượng chung Anh Quốc tại vịnh Botany vào ngày 26 tháng Một năm 1788 để khẳng định chủ quyền lãnh thổ của hoàng gia Anh tại vùng đất “vô chủ” này, được biết đến với hai giai đoạn cụ thể là Văn họcThời đại Chăn nuôi (pastoral literature) từ khi xuất hiện những ngành săn bắt hải cẩu, cá voi, công nghiệp len, công nghiệp mía đường kéo dài đến hết những cơn sốt vàng (1850 – 1890) với sự phát triển, chiếm ưu thế của những kẻ lấn chiếm đất công (squatters) trong xã hội Australia và Văn học Thời đại Chủ nghĩa dân tộc Australia (1890 – nay) từ khi những mầm mống đầu tiên của chủ nghĩa dân tộc Australia được đâm chồi nảy lộc kết trái ngọt bằng sự kiện sáu khu thuộc địa độc lập của Anh tại Australia thống nhất lại với nhau thành Liên bang Khối Thịnh vượng chung Australia vào ngày 1 tháng Một năm 1901 đến nay; hình ảnh con người Australia hiện đại gan góc, bản lĩnh, kiên cường đối mặt với mọi khó khăn, gian khổ, thách thức của tự nhiên, cũng như trò đùa của số phận được tô điểm thêm bởi một loạt những nhân vật nữ mạnh mẽ, phi thường, vượt lên số phận như Missy trong

Những người đàn bà ở Missalonghi, Meggie Cleary trong Tiếng chim hót trong bụi mận gai, Honora Langtry trong Một tiếng gọi khác của tình yêu, và Stephany Harper trong Trở về Eden Nếu như sự kiên cường, gan góc, bản lĩnh của Missy – một cô gái

đen đúa nhà nghèo mắc bệnh rối loạn tim đã dần vào cái tuổi lỡ thì con gái, sống trong một căn nhà thui thủi ba người đàn bà (Missy, dì cô, và mẹ cô) như ba cái bóng những tưởng sẽ chết dần chết mòn, “sống mòn” đến cuối đời bên cạnh ngôi nhà của dòng họ triệu phú chi phối nền kinh tế cả một vùng – thể hiện chủ yếu qua sự chuyển biến từ một trái tim tưởng chừng băng giá trước tình yêu thành một người chủ động tỏ tình trước Smith – một nhà triệu phú ẩn danh, đẹp trai, và chính đó là bước ngoặt đã đưa tình yêu lớn dần theo năm tháng cũng như cuối cùng, hạnh phúc cũng mỉm cười với cuộc sống sang trang huy hoàng mới của hai người họ, khi Missy cuối cùng trở thành

bà Smith – trợ lý cánh tay phải đắc lực của chồng mình Thì sự kiên cường, gan góc, không ngừng đấu tranh của Meggie Cleary lại thể hiện với cả Đức Chúa Trời qua cuộc giành giật với Chúa để đoạt được Ralph de Briscarssart – tình yêu đích thực, duy nhất của cả cuộc đời cô Đó là một cuộc đấu tranh không khoan nhượng, không hề chùn bước, nhụt chí dù trong hoàn cảnh nào của một người phụ nữ bình thường như bao người phụ nữ khác, trong một gia đình mà hạnh phúc của ba người phụ nữ thuộc ba

thế hệ nhà Cleary đã lớn dần đều theo năm tháng và cuối cùng hạnh phúc tròn đầy, trọn vẹn nhất đã đến với Justine – con gái của Meggie Mối tình đó giữa cha Ralph de Briscarssart và Meggie Cleary đã đến thật tự nhiên nhường nào giữa một cô bé 4 tuổi như bao cô bé khác trong giáo phận Drogheda với một vị linh mục chăn chiên điển trai, hào hoa, lịch lãm, thân hình cân đối và lớn dần theo năm tháng nhanh đến như thế nào, thì cuộc đấu tranh của Meggie giành giật Ralph từ Chúa cũng càng mãnh liệt đến nhường ấy Đó vừa như trò đùa của số phận, vừa như một diễn biến tâm lý rất đỗi bình thường, rất “con người” của bất kỳ ai trong xã hội phàm trần này Cha Ralph cũng có những tham vọng riêng của cuộc đời mình, tham vọng về một vị trí xứng đáng trong giáo hội Roma thay vì bị đày ải ở xứ Drogheda hẻo lánh này, nhưng đồng thời cũng là tham vọng của một người đàn ông bình thường như bao người đàn ông khác ở tuổi ngoài 30, tham vọng sở hữu cái đẹp mà Meggie tuổi 17 như “một bông hoa đang hé nở” Nhưng cuối cùng ông đã chọn danh vọng mà không phải tình yêu, song danh vọng ấy liệu có đem lại hạnh phúc thực sự cho ông như những giây phút tận hưởng

“trái cấm” trên đảo Matlock cùng Meggie, như những giây phút lật giở trang sách ép bông hoa màu “tro của hoa hồng” trong quyển kinh Thánh luôn mang theo mình ? Hình ảnh Meggie đấu tranh không ngừng nghỉ trong suốt cuộc đời của mình để giành lấy tình yêu duy nhất của cuộc đời, rồi cuối cùng chỉ để hoan hỉ vui mừng giữ lấy được một hình hài bé nhỏ như bản sao của Ralph từ tay Đức Chúa Trời – Dane dẫu còn mang nhiều tranh cãi về vấn đề tôn giáo, nữ quyền, nhưng vẫn không thể phủ nhận đó

là cuộc đấu tranh bền bỉ, kiên cường, lớn dần theo năm tháng của người phụ nữ để giành và giữ lấy một trong những quyền cơ bản của con người, mà người phụ nữ hay đàn ông cũng cần có – “quyền được yêu thương và mưu cầu hạnh phúc”, và như lời

Meggie “Chính ta đã xếp đặt số phận của ta như thế, ta không đổ lỗi cho ai và ta cũng

ko hề tiếc nuối về một phút giây nào trong quá khứ ” Như hình ảnh the thorn bird,

loài chim trong truyền thuyết dân gian được Colleen McCullough đưa vào lời đề tựa

và kết thúc của câu chuyện, Meggie cũng đã kiên cường lao mình vào chiếc gai nhọn nhất, dài nhất (cha Ralph de Briscarssart) trong bụi mận gai (luật độc thân linh mục) của Đức Chúa Trời để cất vang bài ca của cuộc đời mình, khúc hát tình yêu của cuộc đời mình, một khúc hát ngọt hơn hết thảy mọi khúc hát, khúc hát chỉ có một không hai, của riêng cuộc đời Meggie, khúc hát khiến cả thế gian phải lặng đi lắng nghe, và

“Thượng đế trên thiên đình cũng phải mỉm cười” Xét về mặt nào đó về tình yêu, về

cuộc đấu tranh “dữ dội và dịu êm” của Meggie để đạt được lấy người mình yêu cũng như giữ lấy thành quả, hoa thơm trái ngọt của tình yêu mà không hối tiếc cho ngọn lửa tình mãnh liệt ấy, ta cũng có thể thấy bắt gặp đó như là hình ảnh của nữ nhà thơ Xuân

Quỳnh của Việt Nam trong bài Tự hát:

“Em trở về đúng nghĩa trái tim em

Là máu thịt, đời thường ai cũng có Cũng ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi”

Phải chăng đó chính là sự kiên cường, gan góc, bản lĩnh của bất kỳ người phụ nữ hiện đại nào, dù ở Việt Nam hay Australia? Họ đều là những người phụ nữ bình thường, với những khát vọng, ham muốn đời thực rất đỗi bình thường, được sống, được yêu người mình yêu, được người ta đáp trả lại tình cảm của mình, được làm thiên chức của một người vợ, một người mẹ đảm đang như bao người phụ nữ khác trên thế gian này… Đó chỉ là những ví dụ sống động cho cùng một cuộc đấu tranh bất tử của những người phụ nữ kiên cường, không bao giờ cam chịu số phận, vượt lên mọi thử thách, nghịch cảnh để đạt được ước muốn, khát vọng tình yêu đôi lứa cháy bỏng của cuộc đời, dù phải trả giá bằng nỗi đau khôn xiết, họ vẫn không hề tiếc nuối Song bên cạnh đó, hình ảnh con người, nhất là người phụ nữ hiện đại, kiên cường, bền bỉ, bản lĩnh và gai góc còn được thể hiện trong một nhân vật khác, trên một mặt trận khác của đời thường, ở một lĩnh vực khác đó là hình ảnh nữ y tá Honora Langtry với cuộc đấu tranh giành giật giữa bổn phận làm người y tá, chỗ dựa tinh thần quan trọng nhất cho những bệnh nhân tâm thần do hậu quả của chiến tranh, với tình yêu để trở thành vợ, thành mẹ, thành một phần của gia đình nhỏ có mình ở trong đó như một cầu nối gắn kết mọi người Hay nói cách khác, đó là cuộc đấu tranh giữa hai sự lựa chọn, mà cô đều là cầu nối tình yêu, gắn kết khắng khít các mối quan hệ giữa người với người, trong gia đình nhỏ của riêng cô, hay trong gia đình lớn của những người bệnh không còn nơi nào để trở về? Và lần này, hình tượng nhân vật Honora đã chọn gia đình lớn hơn, rộng hơn, bao quát hơn, và nhiều khó khăn hơn – “gia đình” bệnh viện tâm thần với những bệnh nhân chỉ còn biết trông chờ vào bàn tay, kĩ năng, kinh nghiệm của cô Cũng như Meggie, Missy hay Xuân Quỳnh, Honora hoàn toàn không ân hận hay hối tiếc về quyết định quan trọng nhất của đời mình khi tâm sự như chính lời bộc bạch của tác giả “… Nàng không còn thấy sợ hãi, nàng đã giàn hoà với nội tâm mình Là vì từ

nay nàng biết rằng bổn phận - cái điều ám ảnh tàn nhẫn nhất - chỉ là một tên khác để

gọi là tình yêu” Cuối cùng, là hình tượng nhân vật Stephany Harper trong Trở về Eden

đã đấu tranh, vật lộn vất vả ngay trên chính thiên đường, địa đàng Eden nơi cô sinh ra

để trả thù người chồng đầu tiên và cô bạn thân thiết đã đồng lòng phản bội cô, đưa cô vào hàm răng cá sấu không một chút do dự, thương tiếc Cuộc đấu tranh ấy của Stephany, giữa cái thiện và cái ác, giữa tình yêu và thù hận, dưới lớp vỏ của một người phụ nữ hoàn toàn khác tên là Tara, cuối cùng, cũng đã mang đến cho cô một cuộc sống mới, hồi sinh trên chính ngôi nhà của mình cũng như tìm thấy được một mối tình thủy chung đích thực, một tình yêu thực sự trong sáng, thủy chung và đẹp nhất trong cuộc đời cô Và Eden vẫn đẹp, vẫn bình yên, dù bị xô đẩy qua nhiều sóng gió

Như vậy, dù là những đại diện cho hình ảnh của người thổ dân (kangaroo, emu, platypus, koala, paola,…) phải kịch liệt đấu tranh giành giật sự sống, tìm kiếm nguồn nước và thức ăn để duy trì sự sống, hay người phụ nữ Australia bền bỉ, kiên gan, đấu tranh không mệt mỏi để giành và giữ hạnh phúc của cuộc đời mình (hạnh phúc đó có thể là tổ ấm với những đứa con như Vợ người chăn cừu, có thể là một tình yêu duy nhất xuyên suốt cả cuộc đời như Meggie, cũng có thể là một tình yêu đích thực, thủy chung, trong sáng trong đời như Stephany (Tara), và cũng có thể là một tình yêu cao

cả dành cho những bệnh nhân không nơi nương tựa như cuộc đời của Honora Langtry), hình tượng con người trong văn học Australia lúc nào cũng là một bức tượng đài sừng sững, hiên ngang giữa đất trời, “trơ gan cùng tuế nguyệt”, bất chấp những khó khăn, thách thức những giới hạn của tự nhiên (những trận hạn hán, lũ lục, …), của xã hội (những giới luật, biểu tượng Đức Chúa Trời, định kiến xã hội về giàu – nghèo, …), đảo lộn tất cả để giành và giữ lấy quyền được sống, quyền được yêu thương cũng như quyền được mưu cầu hạnh phúc của bản thân

Đặc trưng của điều kiện tự nhiên ở Australia là rộng lớn, cằn cỗi, khắc nghiệt mà lại ít người sinh sống nên buộc lòng những cư dân ở vùng đất này dù muốn hay không cũng phải kết thành một làn sóng để cùng bảo vệ, giúp nhau chống chọi với thiên nhiên, gây dựng cuộc sống riêng của mỗi người Nếu không có giá trị tập thể, sự sống

và tồn tại của cả cộng đồng xã hội không được đảm bảo, sẽ không thể bảo đảm cho cuộc sống riêng của từng cá nhân, gia đình Và những giá trị tập thể đó đã thấm sâu vào trong từng lĩnh vực của đời sống, trong đó có cả dòng chảy văn học Đó là điều làm nên giá trị đặc trưng của nền văn học Australia nói riêng và văn học các quốc gia

phương Đông nói chung trên nền văn đàn thế giới Và những hình tượng đại diện con người như kangaroo, emu, koala, platypus, hay hình tượng con người thực sự trong văn học Australia như Meggie Cleary, Honora Langtry, Missy, Stephany (Tara) cũng không nằm ngoài dòng chảy ấy Đó không chỉ là số phận, cuộc đời của một con người,

cá nhân nhân vật cụ thể, đó còn là đại diện cho sự kiên cường, gan góc, bản lĩnh của con người Australia trong mọi thời đại mà nếu không có những sự kiên cường, gan góc, bản lĩnh đó sẽ không thể có được một đất nước đáng sống hàng đầu thế giới như Australia hiện nay, cũng như không thể có những con người giống Meggie, Missy, Stephany, Honora, táo bạo, mạo hiểm, dám sống dám cháy hết mình với mục tiêu của cuộc đời mà không chút ân hận, hối tiếc như Lachlan Macquarie, MacArthur, Joseph Banks, …, những con người đã làm nên lịch sử Australia, những người đã hóa thân vào núi sông Australia, vào từng hàng cây ngọn cỏ, làm nên giá trị tinh thần Australia, giá trị tinh thần kiên cường bất tử ngấm vào máu của mỗi người con Australia trong đội quân huyền thoại ANZAC, và những cuộc chiến tranh khác…