III. Sử dụng đột biến nhân tạo trong
3- Giống cà chua Cà chua Hồng Lan
CÁC SINH VẬT I/Mục tiêu:
I/Mục tiêu:
1. Kiến thức :
-HS hiểu và trình bày được thế nào là nhân tố sinh vật - Kể được một số mối quan hệ cùng loài và khác loài -Thấy rỏ được lợi ích của mối quan hệ giữa các sinh vật 2. Kĩ năng :
-Rèn kỹ năng quan sát tranh hình TLCH
- Nhận biết 1 số nhân tố sinh thái trong môi trường 3. Thái độ :
-Giáo dục ý thức bảo vệ thiên nhiên , đặc biệt là động vật
II/Phương tiện dạy học:
*GV: -Tranh hình SGK -Tranh , ảnh về: rừng tre , trúc ,thông , bạch đàn -Quần thể ngựa , bò , cá , chim cánh cụt -Tranh hải quỳ và tôm ký cư ( nếu có )
*HS: như dặn dò
III/Tiến trình lên lớp :
a. KTBC: - Nhiệt độ của môi trường có ảnh hưởng đến đặc điểm hình thái và sinh lí của
sinh vật như thế nào ?
- 2 nhóm sinh vật hằng nhiệt và sinh vật biến nhiệt , sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường ? Tại sao ?
-Kể tên 5 ĐV thuộc 2 nhóm ĐV ưa ẩm và ưa khô? 5 cây ưa ẩm và chịu hạn ?
c.Các HĐ DH: *GV dẫn dắt : Mỗi sinh vật sống trong môi trường đều trực tiếp hoặc gián
tiếp ảnh hưởng tới các sinh vật khác ở xung quanh mục 1 :
*HĐ1: Quan hệ cùng loài :
*GV yêu cầu HS quan sát tranh hình 44.1 SGK và chọn những tranh ảnh đã sưu tầm thể hiện mối quan hệ cùng loài và TLCH mục lệnh :
+Khi có gió bão, thực vật sống cùng nhóm có lợi gì so với sống riêng lẽ?
+Trong tự nhiên , động vật sống thành bầy đàn có lợi gì ?
*GV gọi đại diện nhóm trình bày nhận xét hoạt động nhóm và đánh giá kết quả *GV yêu cầu HS làm bài tập mục lệnh /131 SGK:
+Tìm câu đúng ?
*GV gọiđại diện nhóm trả lời
*GV nắm được số nhóm trả lời đúng và sai
*GV nêu câu hỏi khái quát :
+Sinh vật cùng loài có những mối quan hệ
*HS trao đổi nhóm chọn đúng tranh +quan sát tranh hình SGK
thống nhất ý kiến TLCH
*Đại diện nhóm trình bày -Yêu cầu:
+Khi có gió bão ,TV sống thành nhóm có tác dụng giảm bớt sức thổi của gió , làm cây không bị đỗ +ĐV sống thành bầy đàn có lợi trong việc tìm kiếm được nhiều thức ăn hơn , phát hiện kẻ thù nhanh hơn và tự vệ tốt hơn ( bảo vệ được nhau )
+HS tiếp tục trao đổi nhóm
thống nhất lựa chọn
*Đại diện nhóm trình bày nhóm khác nhận xét
*Yêu cầu: +Câu thứ 3: Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm giảm nhẹ cạnh tranh giữa các cá thể , hạn chế sự cạn kiệt nguồn thức ăn
nào ?
+Mối quan hệ đó có ý nghĩa như thế nào ? *Gọi HS trình bày
*GV nhận xét và mở rộng :
+Sinh vật cùng loài có xu hướng quần tụ bên nhau có lợi như :
-Ở TV : còn chống được sự mất nước -Ở ĐV: ĐV sống theo đàn phát hiện và đuổi bắt con mồi, phát hiện và trốn tránh kẻ thù tốt hơn , bảo vệ được những con non, yếu (GV ghi TK)
*Liên hệ:
+Trong chăn nuôi , người dân đã lợi dụng mối quan hệ hổ trợ cùng loài để làm gì ? *Gọi HS trình bày
trong vùng
*HS nêu được 2 mối quan hệ: +Hổ trợ +Cạnh tranh
+Từ đó rút ra kết luận : Các sinh vật cùng loài sống gần nhau , liên hệ với nhau hình thành nên nhóm cá thể .Trong 1 nhóm có những mối quan hệ :
-Hổ trợ: sinh vật được bảo vệ tốt hơn , kiếm được nhiều thức ăn -Cạnh tranh : ngăn ngừa gia tăng số lượng cá thể và sự cạn kiệt nguồn thức ăn
*HS có thể nêu:
+Nuôi vịt đàn , lợn đàn để chúng tranh nhau ăn và sẽ nhanh lớn
*TK: -Các sinh vật cùng loài sống gần nhau , liên hệ với nhau hình thành nên nhóm cá thể -Trong 1 nhóm có những mối quan hệ :
+Hổ trợ: Sinh vật được bảo vệ tốt hơn , kiếm được nhiều thức ăn
+Cạnh tranh : ngăn ngừa gia tăng số lượng cá thể và sự cạn kiệt nguồn thức ăn
*HĐ2: Quan hệ khác loài :
*GV cho HS quan sát tranh ảnh : hổ ăn thỏ , hải quỳ và tôm ký cư ,địa y , cây nắp ấm đang bắt mồi ...(nếu có ) và kết hợp quan sát tranh hình 44.2 SGK và yêu cầu:
+Phân tích mối quan hệ của các sinh vật trong tranh ?
+Ngoài quan hệ hổ trợ cùng nhau sống , trong tự nhiên còn những mối quan hệ nào nữa ?
*GV gọi đại diện nhóm trình bày *GV đánh giá hoạt động của HS
giúp HS hoàn thiện *GV hỏi thêm:
+Hãy tìm thêm ví dụ về mối quan hệ giữa sinh vật khác loài mà em biết ? *GV treo bảng 44/132 SGK , yêu cầu HS nghiên cứu và :
+Làm bài tập mục lệnh /132 SGK? (GV có thể phát phiếu học tập đã pho to sẳn hoặc cho HS làm vào bảng phụ )
*GV chữa bài bằng cách để HS các
*HS quan sát tranh , huy động vốn kiến thức thực tế trao đổi nhóm thống nhất ý kiến
*Đại diện nhóm trình bày -Nêu được: +ĐV ăn thịt con mồi
+Hổ trợ nhau cùng sống
+Đặc điểm của từng mối quan hệ ...
* HS có thể kể thêm:
+Ký sinh giữa giun và người , bọ chét ở chó , bò ...
*HS dựa vào kiến thức để lựa chọn
ghi vào phiếu hoặc bảng phụ
*Các nhóm đổi bài và tự đánh giá lẫn nhau
*Yêu cầu:
+Hổ trợ: -Cộng sinh: Tảo và nấm trong địa y ,vi khuẩn trong nốt sần rễ cây đậu (VD1 và 9)-Hội sinh: Cá ép vào rùa
nhóm tự đánh giá kết quả lẫn nhau (Đáp án: Hổ trợ: 1,5,6,9-Đối địch: 2,3,4,7,8,10 )
*GV mở rộng thêm:
-1số sinh vật tiết ra chất đặc biệt , kìm hãm sự phát triển của sinh vật xung quanh gọi là mối quan hệ ức chế -cảm nhiễm
-Sinh vật ăn sinh vật khác ( SGV/152)
*Liên hệ:
+Trong nông nghiệp và lâm nghiệp ,con người đã lợi dụng mối quan hệ giữa các sinh vật khác loài để làm gì ? Điều đó có ý nghĩa như thế nào ?
*Gọi HS trả lời
*GV giảng giải: Việc dùng sinh vật có ích tiêu diệt sinh vật có hại còn gọi là biện pháp sinh học và không gây ô nhiễm môi trường
*GV yêu cầu HS TLCH mục lệnh: +Sự khác nhau chủ yếu giữa quan hệ hổ trợ và quan hệ đối địch của các sinh vật khác loài là gì ?
(VD6), địa y sống bám trên cành cây (VD5)
+Đối địch: -Cạnh tranh : lúa và cỏ dại (2), dê và bò (7)- Ký sinh: rận ,bét ký sinh trên trâu bò (4), giun đũa sống trong ruột người (8) -Sinh vật ăn sinh vật khác : hươu , nai và hổ (3) , cây nắp ấm và côn trùng (10)
*HS có thể trả lời :
+Dùng sinh vật có ích tiêu diệt sinh vật gây hại -VD: Ong mắt đỏ diệt sâu đục thân lúa , mèo bắt chuột ...
*HS nêu được:
+Quan hệ hổ trợ là mối quan hệ có lợi (hay ít nhất không hại )cho tất cả các sinh vật
+Trong quan hệ đối địch ,1 bên sinh vật được lợi còn bên kia bị hại hoặc 2 bên cùng bị hại
*TK: Bảng 44: Các mối quan hệ khác loài (SGK/132)
4/Củng cố:
-Gọi 1 HS đọc ghi nhớ
*Gợi ý TLCH SGK:
C1: Các sinh vật cùng loài hổ trợ và cạnh tranh lẫn nhau trong những điều kiện
-Hổ trợ khi sinh vật sống với nhau thành nhóm tại nơi có diện tích (hoặc thể tích ) hợp lí và có nguồn sống đầy đủ
-Cạnh tranh khi gặp điều kiện bất lợi như số lượng cá thể quá cao dẫn tới thiếu thức ăn , nơi ở ...
C2: Tự tỉa là kết quả của cạnh tranh cùng loài và cả khác loài , xuất hiện mạnh mẽ khi cây
mọc dày , thiếu ánh sáng
C4: Để tránh sự cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể sinh vật , làm giảm năng suất vật
nuôi ,cây trồng , cần trồng cây và nuôi động vật với mật độ hợp lí , áp dụng các kỹ thuật tỉa thưa đối với thực vật hoặc tách đàn đối với ĐV khi cần thiết , cung cấp thức ăn đầy đủ và vệ sinh môi trường sạch sẽ
5/Dặn dò:
-Học bài +TLCH SGK
-Chuẩn bị thực hành : như SGK
-Sưu tầm tranh ảnh về sinh vật sống ở các môi trường -Đọc mục :”Em có biết “
-Đem các mẫu lá cây lấy ở nhiều môi trường khác nhau để phân tích