1. Ổn định: 1 phút
2. Kiểm tra bài cũ: 2 phút
? Qua văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê tác giả muốn gửi gắm tới người đọc điều gì ?
3. Tiến trình bài học: 39 phút
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
Trong dân gian nhu cầu bộc lộ tình cảm của nhân dân lao động rất cao, rất cần thiết. Bởi vì đó là đặc điểm truyền thống của nhân dân ta từ ngàn xưa. Những câu hát ru, những bài dân ca, những điệu hò, những lời tâm sự được thốt lên từ trái tim những con người lao động bình dị nhưng rất biết trân trọng giá trị cuộc sống như tình cảm gia đình, tình yêu quê hương đồng ruộng...Từ đó mà ca dao, dân ca ra đời, tồn tại và phát triển phong phú từ muôn đời đến nay.
Hoạt động của thầy và Nội dung cần đạt
trò
Hoạt động 2: Giới thiệu chung
- PP: vấn đáp, đàm thoại - KT: động não
- HT: cá nhân
- GV gọi hs đọc chú thích dấu *, sgk
? Thế nào là ca dao, dân ca.
GV giải thích vì sao gọi là những câu hát... Giới thiệu một số hình thức nghệ thuật thường gặp trong ca dao: so sánh, ẩn dụ, thơ lục bát. Kết cấu ngắn gọn, hình ảnh cụ thể giàu biểu cảm, ngôn ngữ bình dị, nhân vật trữ tình.
Hoạt động 3: Đọc – hiểu văn bản
- PP: thuyết trình, nêu và giải quyết vấn đề, phân tích
- KT: động não
- HT: cá nhân/cặp
- GV: Chú ý ngắt nhịp 2/2/2/2; 4/4; giọng nhẹ, êm, tình cảm
- Xem các từ cần chú thích ở SGK
? Bài ca 1 là lời của ai, nói với ai, về việc gì.
? Đọc bài ca dao em nhận thấy âm hưởng quen thuộc nào.
I.Giới thiệu chung
- Dân ca: những sáng tác dân gian kết hợp lời và nhạc (những câu hát dân gian trong diễn xướng)
- Ca dao: lời thơ của dân ca và những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung với lời thơ của dân ca.
- Tình cảm gia đình là 1 trong những chủ đề góp phần thể hiện đời sống tâm hồn, tình cảm của người Việt Nam
II. Đọc - hiểu văn bản 1. Đọc
- Đọc
- Chú thích 2. Phân tích a. Bài ca dao 1:
- Lời ru mang âm hưởng của lời ru ngọt ngào, thấm thía.
- So sánh dân dã, dễ thuộc, dễ nhớ
Công cha - như núi.
Nghĩa mẹ - như nước,
"cù lao chín chữ"
=> Nghệ thuật so sánh, với những hình ảnh so sánh rất phù hợp với đối tượng so sánh
? Theo em có gì sâu sắc trong cách ví von, so sánh ở lời ca "Công cha, nghĩa mẹ"
? Trong lời ru ấy, tác giả dân gian đã dùng nghệ thuật gì.
? Em đã hiểu các hình ảnh
"núi, biển, cù lao chín chữ". Vậy theo em có thể đổi các hình ảnh so sánh không? Vậy vì sao tác giả dân gian lại chọn hình ảnh so sánhđó.
? Em có hiểu vì sao lời nhắc nhủ đó lại được giữ trong lời ru.
? Để qua đó bài ca dao muốn thể hiện điều gì.
( Như chúng ta đã thấy tình mẹ, tình cha được biểu hiện sâu nặng hơn qua " CTMR và MT).
? Trước công lao to lớn của cha mẹ qua lời ca dao, cha mẹ muốn nhắn nhủ các con điều gì?
( Ghi tạc công ơn trời biển của cha mẹ mà đền đáp, làm tròn bổn phận của mình)
? Tìm đọc bài ca dao có nội dung tương tự
Công cha như núi Thái Sơn…
? Các từ "người xa, bác mẹ, cùng thân" có nghĩa như thế nào.
- Người xa: người xa lạ - Bác mẹ: cha mẹ
- Cùng thân: ruột thịt
? Từ đó có thể nhận thấy tình cảm anh em được cắt nghĩa
=> Khẳng định công lao to lớn của cha mẹ đối với con cái.
Đặt công cha, nghĩa mẹ ngang tầm vẻ cao rộng vĩnh cửu của thiên nhiên Đạo làm con phải hiểu được điều đó để đáp đền sao cho xứng đáng. Biểu lộ lòng biết ơn đối với cha mẹ
b. Bài ca dao 4
- Tình cảm anh em yêu thương, gắn bó.
- So sánh : Anh em - như thể
trên những cơ sở nào.
→ Là người thân, cùng cha mẹ quan hệ máu mủ.
? Nêu nội dung bài ca dao.
? Để diễn tả sự gắn bó của anh em trong gia đình, ca dao đã sử dụng cách nói nào.
- So sánh : Anh em - như thể tay chân -> mang đậm màu sắc dân gian
-> Tình cảm anh em gắn bó khăng khít
? Bài ca dao khuyên nhủ điều gì? (câu cuối)
→ Đề cao tình anh em, đề cao truyền thống đạo lí của gia đình Việt Nam
Nhắc nhủ anh em đoàn kết vì gia đình, vì tình tuột thịt
? Từ bài ca dao em rút ra bài học gì về tình cảm anh em trong gia đình.
=> Cách sống, cách cư xử đầy tình nghĩa tốt đẹp của anh em trong gia đình
? Tình cảm anh em thương yêu hoà thuận là một nét đẹp trong truyền thống đạo lí của dân tộc ta. Nhưng trong truyện cổ tích lại có chuyện không hay về tình cảm anh em như truyện
"Cây Khế". Em nghĩ gì về điều này.
- Mượn chuyện để cảnh báo.
Một cách khẳng định sự cao quý của tình anh em.
tay chân
-> Anh em ruột thịt phải biết yêu thương nhau, gắn bó đỡ đần nhau, hoà thuận thì cha mẹ với “vui vầy”, sống hạnh phúc.
3. Tổng kết:
a. Nghệ thuật
- Sử dụng phép so sánh, ẩn dụ, đối xứng, tăng cấp...
- Có giọng điệu ngọt ngào mà trang nghiêm.
- Diễn tả tình cảm qua những
? Hs thảo luận tìm hiểu những biện pháp nghệ thuật nào được 2 bài ca dao sử dụng.
? Ý nghĩa của các bài ca dao trên.
- GV gọi hs đọc ghi nhớ, sgk Hoạt động 5: Luyện tập
- PP: nêu và giải quyết vấn đề
- KT: động não, đặt câu hỏi - HT: cá nhân
- GV HD HS làm bài tập 1, sgk trang 36
mô típ
- Sử dụng thể thơ lục bát và lục bát biến thể...
b. Ý nghĩa văn bản
- Tình cảm đối với cha mẹ, anh em và tình cảm của cha mẹ đối với con cái luôn là những tình cảm sâu nặng, thiêng liêng nhất trong đời sống mỗi con người.
*. Ghi nhớ, sgk IV. Luyện tập 1. Bài tập 1
- Tình cảm cha mẹ đối với con cái, của con cái đối với cha mẹ; tình anh em
-> đó là những tình cảm sâu nặng, thiêng liêng nhất trong đời sống mỗi con người.
4. Củng cố: 1p
? Hãy đọc những bài ca dao có nội dung về môi trường và tình cảm gia đình mà em biết.
- Gv gọi hs đọc bài đọc thêm 5. Hướng dẫn về nhà: 2p
- Học thuộc cỏc bài ca dao được học. Đọc và xem nội dung những bài ca dao 2,3.
- Sưu tầm một số bài ca dao, dân ca khác có nội dung tương tự và học thuộc.
- Làm tiếp bài tập 2.
- Su tầm và chép lại những bài ca dao có cùng đề tài gia
đình(giỏo dục mụi trường)
- Soạn bài : Những câu hát về tình yêu quê hơng đất nớc con ng- ời, su tầm những bài ca dao có đề tài trên.
( Chú ý: bài 2,3 đọc thêm; soạn bài 1,4)
Ngày soạn: 31- 8 - 2016 Ngày dạy: